ویلهلم دیلتای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ویلهلم دیلتای
Dilthey1-4.jpg
شناسنامه
حیطه مورخ، جامعه‌شناس ،
روان‌شناس و فیلسوف
دوره فلسفه غربی
مکتب هرمنوتیک
زادروز ۱۹ نوامبر ۱۸۳۳(۱۸۳۳-11-۱۹)
زادگاه ویسبادن-بیبریخ، کنفدراسیون آلمان
تاریخ مرگ ۱ اکتبر ۱۹۱۱ (۷۷ سال)
محل مرگ Seis am Schlern، اتریش-مجارستان


ویلهلم دیلتای (۱۹ نوامبر ۱۸۳۳ - ۱ اکتبر ۱۹۱۱) مورخ، جامعه‌شناس، روان‌شناس و فیلسوف آلمانی‌ست. او از بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی تفهمی به شمار می‌رود.

دیلتای از جمله اندیشمندانی است که آثارش به زبان انگلیسی قدری دیر ترجمه شده‌اند. آثار این فیلسوف در سال ۱۹۸۹ به زبان انگلیسی برگردان شدند.

فعالیت علمی[ویرایش]

دیلتای با پوزیتیویسم مخالفت کرد و معتقد بود نمی‌توان علوم انسانی را در قالب تجربه ریخت. اصطلاح هرمونتیک نخستین‌بار توسط او به کار رفت.

بحث از بنیادهای فلسفی علوم انسانی نخستین بار در تاریخ علوم انسانی غرب با انتشار کتاب «مقدمه بر علوم انسانی» ویلهلم دیلتای در ۱۸۸۳ مطرح شد. نگاه دیلتای به مباحث فلسفه علوم انسانی در ذیل پارادایم هرمنوتیک قرار می‌گیرد که در واکنش به پوزیتیویسم شکل گرفت. او رسالت کتابش را نیز «تثبیت اهمیت و استقلال علوم انسانی در مقابل سلطه تحمیل‌شده دیدگاه علوم طبیعی در تفکر فلسفی» می‌داند.

او یکی از اندشمندان تاثیرگذار و شاید موسس در حوزه هرمنوتیک است و در کنار شلایرماخر و گادامر، به عنوان یکی از اضلاع مثلث هرمنوتیک مدرن مطرح به شمار می‌آید. دیلتای برای نخستین بار هرمنوتیک را بنیاد روش‌شناختی علوم انسانی معرفی می‌کند و می‌کوشد این علوم را از سیطره پوزیتیویسم برهاند.

دیلتای با توجه به ویژگی‌های کنش انسانی و معنادار بودن کنش‌های آدمیان، به تفاوت موضوعات علوم انسانی و علوم طبیعی پی برده بود. ماکس وبر، جامعه‌شناس آلمانی، با تأثیرپذیری از دیلتای توانست نوع جدیدی از جامعه‌شناسی را بنیان گذارد که کمتر از علوم طبیعی الگو می‌گرفت (جامعه‌شناسی تفهمی).

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Wilhelm Dilthey»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ می۲۰۱۱).
  • خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): رونمایی و بررسی آثار «ویلهیلم دیلتای» در سرای اهل قلم، (مالک شجاعی جشوقانی). ۲۰ اسفند ۱۳۹۰.