کتاب‌شناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کتابشناسی عبارت است از مطالعه شکل مادی کتابها، مقایسه اختلاف موجود در چاپها، تحریرها و نسخه ها به منظور تعیین تاریخ و تحول متنها. کتابنامه عبات است از فهرست کتابها و دیگر مواد خواندنی هم چنین فهرستی که در آخر کتاب به عنوان مآخذ می آید کتابنامه می گویند [۱]. کتابشناسی را با نام دانش کتابشناسی هم نام برده اند. کتابشناسی را با نام دانش کتابشناسی هم نام برده اند. کتاب شناسی شامل فهرستی از منابع (نوشتارهاي علمي شامل مقاله، کتاب، گزارش هاي علمي و پايان نامه ها) كه به صورت مستقيم (منابع اصلي) و غير مستقيم (منابع فرعي) مربوط به يك موضوع يا موضوع پژوهش است.

در كتابشناسي تشريحي به ويژه در مورد مقالات پژوهشي به موارد زير پاسخ داده می شود: چه كسي؟ (نويسنده و یا نويسندگان)؛در چه منبعي؟ (عنوان نوشتار يا ارجاع درون متني)؛ با چه روشي؟ (روش شناسي پژوهش)؛ با چه هدفي؟ به چه نوع نتايجي (نوع نتايج مهم است مثلاً راهكار، تفسير، توصيف، ميزان همبستگي، مدل یا روش) رسیده است. در مورد كتاب علاوه بر این به بخش هاي كتاب هم اشاره مي شود (البته بخشهايي كه به موضوع مربوط هستند).

تفاوت کتابشناسی تشریحی و مرور سابقۀ موضوع در اغلب موارد مرور سابقۀ موضوع با کتابشناسی تشریحی اشتباه می شود. کتابشناسی تشریحی مقدمۀ مرور سابقۀ موضوع (پیشینه پژوهش) است. پژوهشگر به واسطۀ فهرست منابعی که از جستجوی ادبیات رشته به دست می آید، اطلاعاتی را گردآوری می کند که به تحقیق شکل می دهد. هدف کتابشناسی تشریحی فراهم آوردن پاراگرافی توصیفی از اهداف، زمینه های نظری و از همه مهم تر ارتباط منبع با پژوهش مورد نظر است. این فرایند به تکوین متمرکز پرسش تحقیق کمک می کند. مرور سابقۀ موشوع از کتابشناسی تشریحی مناسب حاصل می شود. نتیجه ای که از این طریق به دست می آید، نه تنها اطلاعتی بیش از فهرست منابع است، بلکه مستندی روایی است که از منابع کتابشناسی تشریحی بهره می برد و اطلاعات زیر را نیز به آن می افزاید: 1. مقدمه ای بر مفاد کلی اکتشاف ادبیات موضوع که حاوی پیشنهادهایی برای جهت دادن به پژوهش مورد نظر است: 2. خلاصه ای از سلسله تحقیقات قبلی که زمینۀ توجیه پژوش پیشنهادی را فراهم می آورد، این خلاصه معمولاً شامل دسته بندی مضامین روایی در چارچوب مضامین گسترده تر مشترک است: 3. مشاهدۀ وضعیت ادبیات موضوع و امکان گسترش آن با انجام پژوهش پیشنهادی، به عبارت دیگر، مرور کنندۀ سابقۀ موضوع باید زمینه های ویژه ای که بیش از این روی آن کار نشده، بحثهایی را که مایل است مورد کنکاش قرار دهد، یا موضوع هایی را که با مطالعه می توانند در چارچوب مفهومی جدیدی تدوین شوند، شناسایی کند. [۲] در پيشينه پژوهش علاوه بر كتابشناسي به بررسي رويكردها،دسته بندي و نقد منابع پرداخته و در پايان به جمع بندي كلي از آن چه گفته‌اند (نتايج پژوهش هاي پيشين)و آنچه نگفته اند (كاستي ها و پرسش هاي بي پاسخ در حوزه موضوع مورد پژوهش) پرداخته می شود. مرور سابقه ی موضوع برای طراحان و پژوهشگرانطراحان نیز مانند پژوهشگران از مخاطبان این موضوع به شمار می روند، ولی نیاز های متفاوتی دارند. اگر مرور سابقۀ موضوع، جستجوی واقعیت ها محسوب می شود، هر دو گروه به آن نیازمندند. [۳]

فهرست منابع[ویرایش]

  1. سلطانی، پوری؛ راستین، فروردین. دانشنامه کتابداری و اطلاع رسانی. تهران: فرهنگ معاصر، 1379.
  2. گروت, لیندا؛ وانگ, دیوید. روشهای تحقیق در معماری. [مترجم] علیرضا عینی فر. تهران : دانشگاه تهران, 1384.
  3. گروت, لیندا؛ وانگ, دیوید. روشهای تحقیق در معماری. [مترجم] علیرضا عینی فر. تهران : دانشگاه تهران, 1384.