تنبیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

برای واژهٔ تنبیه در مبحث حقوق نگاه کنید به: کیفر

تنبیه در روان‌شناسی گفته می‌شود به هر نوع محرک بیزارکننده‌ای که در کاهش نیروی (یا احتمال وقوع) پاسخ مقارن با آن، اثر فوری اما موقتی داشته باشد. تنبیه تحریکی است دردناک که به خاطر انجام رفتاری خاص، از طرف ارگانیسم دریافت می‌شود و عاملی است برای متوقف ساختن یا جلوگیری از بروز آن پاسخ.[۱]

اصطلاح تنبیه را موقعی می‌توان بهتر درک کرد که رابطهٔ آن را با اصطلاح «پاداش» در نظر گرفت. تنبیه از لحاظ تاثیری که بر فرد دارد، عیناً متضاد پاداش نیست. در حالی که پادایش احتمال وقوع پاسخ بخصوصی را «بهطور دائم» افزایش می‌دهد، تنبیه فقط یک اثر «موقتی» بازدارنده در بروز پاسخ بخصوص دارد.[۱]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

بر طبق نظریّهٔ اسکینر، تنبیه نمایشی است از یک تقویت کنندهٔ منفی (یک محرک بیزارکننده) یا دور شدن از یک تقویت کنندهٔ مثبت. «بنابراین مهم ترین اثر تنبیه، ایجاد شرایط بیزارکننده‌ای است که از ان احتراز می‌شود...» اما اسکینر مطلب را ادامه داده، بیان می‌کند که تنبیه نمی‌تواند رفتار را برای همیشه نابود «اگر از تنبیه به طور مکرر خودداری شود، تقویت کنندهٔ شرطی منفی به خاموشی می‌گراید. در این صورت رفتار ناسازگار کم‌کم تقویت می‌شود و رفتار تنبیه شده سرانجام پدیدار می‌شود ... اگر تنبیه قطع گردد، رفتار مورد نظر ممکن است با نیروی تمام ظاهر شود.»روانشناسان اجتماعی این اصطلاح را در معنای وسیعی به صورت «تحمل عواقب ناگوار و ناخوشایند (غیر از موارد بدون پاداش) برای یک عمل بکار می‌برند.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ فرهنگ علوم اجتماعی- نوشتهٔ گولد و کولب - ترجمهٔ محمد جواد زاهدی-نشر مازیار- چاپ دوم 1384- ص 270