پدیده‌شناسی (فلسفه)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پدیدارشناسی (فلسفه))
پرش به: ناوبری، جستجو

پدیدارشناسی (به آلمانی Phänomenologie از φαινόμενον phainómenon یونانی باستان به معنای «آنچه دیده می‌شود» و λόγος lógos به معنای «بررسی») جنبشی فلسفی در سدهٔ بیستم است.

پدیدار­شناسی معادل واژه­ی لاتین فنومنولوژی(Phenomenology) مرکب از دو واژه­ی فنومن به معنای پدیده یا پدیدار و لوژی به معنای شناخت، مکتبی است که با تاکید بر وجوه التفاتی ذهن و با هدف منظم ساختن فلسفه به­ طورکلی و فلسفه شناخت به­طور اخص توسط ادموند هوسرل پایه‌گذاری شد (هر چند این واژه نخستین بار توسط یوهان هنریش لامبرت در  کتاب  Neues Organon که در سال ۱۷۶۴ به چاپ رسید، به کار برده شده است). این مکتب در پی آن است که با تفکیک آگاهی با واسطه و بی واسطه از یکدیگر، آگاهی انسان را از پدیدارهای ذهنی که بدون واسطه در ذهن وی ظاهر می­شوند و ممکن است حتی عینیتی هم نداشته باشند، مورد مطالعه قرار دهد. هوسرل معتقد است که هر فعالیت ذهنی «وجه التفاتی» خاصی دارد، یعنی چیزی که ذهن ما در موردش به تفکر می­پردازد در یک لحظه خاص به دلیل التفات ذهنی موجود م‍ی­شود، حال آن­که ممکن است آن وجود ذهنی، موجودی عینی نباشد. در نظر هوسرل موضوع فلسفه همین موضوعات مورد آگاهی است، هر آن­چه که تجربه م‍ی­کنیم، اعم از این­که وجود داشته باشد یا نداشته باشد. هوسرل اصطلاح پدیدارشناسی را هم برای «روش» خاص و هم برای اصول و مبادی فلسفی خود به کار می‌برد. او از دو واژه­ی «منشاء» و «آغاز» در تبیین و توضیح این اصول و مبادی استفاده می‌کند. اندیشه­ی هوسرل با خودآگاهی مبتنی بر پدیدارشناسی آغاز می‌شود و بر نقطه آغازین تفکر تاکید می‌ورزد و بر این باور است که اندیشمند می‌تواند بر سبق ذهن‌ها و تمایلات غالب آمده و تنها بر مطالب متقین اتکا داشته باشد.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. رک: هوسرل، ادموند؛ ایده­ی پدیده­شناسی، ترجمه­ی عبدالکریم رشیدیان، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1386.

پیوند به بیرون[ویرایش]