بنجامین فرانکلین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بنجامین فرانکلین
تصویری از فرانکلین، اثر: ژوزف سیفرد
۶مین فرماندار ایالت پنسیلوانیا
مشغول به کار
۱۷۸۵ – ۱۷۸۸
سفیر ایالات متحده در فرانسه
مشغول به کار
۱۷۷۸ – ۱۷۸۵
پس از پست وجود نداشت
پیش از توماس جفرسون
سفیر ایالات متحده در سوئد
مشغول به کار
۱۷۸۳ – ۱۷۸۲
پس از پست وجود نداشت
پیش از جاناتان راسل
سخنگوی مجلس نمایندگان ایالت پنسیلوانیا
مشغول به کار
مه ۱۷۶۴ – اکتبر ۱۷۶۴
پس از آیزاک موریس
پیش از آیزاک موریس
اطلاعات شخصی
تولد ۱۷ ژانویهٔ ۱۷۰۶(۱۷۰۶-01-۱۷)
بوستون، ماساچوست
مرگ ۱۷ آوریل ۱۷۹۰ میلادی (۸۴ سال)
، پنسیلوانیا
ملیت  ایالات متحده آمریکا
حزب سیاسی مستقل
همسر دبورا رید
فرزندان ویلیام، فرانسیس، سارا
محل اقامت کلیسای مسیح در فیلادلفیا
پیشه ناشر، سیاستمدار، نویسنده، مخترع
امضاء
خدمت نظامی
جوایز مدال کاپلی (۱۷۵۳)

بنجامین فرانکلین (به انگلیسی: Benjamin Franklin) (متولد ۱۷ ژانویه ۱۷۰۶، درگذشته ۱۷ آوریل ۱۷۹۰) یکی از پدران بنیانگذار ایالات متحده است.فرانکلین یک دانشمند، نویسنده برجسته و چاپخانه‌دار، طنزنویس، نظریه پرداز سیاسی، سیاستمدار، رئیس پست، مخترع، فعال مدنی و دیپلمات بود. به عنوان یک دانشمند، او یکی از چهره های بزرگ در روشنگری آمریکا و تاریخ فیزیک برای کشف هایی که کرده بود و نظریه هایش در مورد برق است. میله برق گیر، عینک دو کانونی، اجاق گاز فرانکلین، کیلومتر شمار اتومبیل، و شیشه آرمونیکا از اختراعات او هستند. همچنین او نخستین کتابخانه عمومی در امریکا و نخستین ایستگاه آتش نشانی پنسیلوانیا را ایجاد کرد.

فرانکلین لقب اولین آمریکایی را برای تلاش های خستگی ناپذیرش برای اتحاد آمریکا به دست آورد. به عنوان نویسنده و سخنگوی کلونی های متعدد در لندن، بعد به عنوان نخستین سفیر آمریکا در فرانسه، مثالی از مردم آمریکا برای دنیا بود.[۱] فرانکلین آمریکا را به صورت پایه ای این چنین تعریف نمود: وصلت ارزش های عملی و دموکراتیک صرفه جویی، کار زیاد، آموزش و پرورش، روح جمعی، موسسات جدا از دولت (ان جی او) و مخالفت با هر گونه خودکامگی دینی و سیاسی، همراه با علم و صبر روشن گری. به قول مورخ هنری استیل کوماگر(یه انگلیسی Henry Steele Commager) ، "در فرانکلین تلفیق شده بودند خلوص عمل بدون هیچ ناپاکی و نور روشنگری بدون هیچ حرارت" [۲] و یا والتر ایاکسون (به انگلیسی Walter Isaacson)در مورد فرانکلین می گوید:"او پیشرفته ترین آمریکایی زمان خود و تاثیر گذار ترین فرد در نوع جامعه ای که آمریکا هم اکنون دارد بود."[۳]

فرانکلین که به سطح کار خود در شهرش افتخار می‌کرد، روزنامه‌نگار و چاپخانه‌داری موفق در فیلادلفیا، پیشروترین شهر در کولونی‌ها شد. او با انتشار کتاب ریچارد آلماناک فقیر و پنسیلوانیا گازت درآمد قابل توجهی کسب کرد. فرانکلین شهرت بین‌الملی علمی قابل توجهی به خاطر آزمایش‌هایش در زمینه‌ی الکتریسیته و اختراع‌های معروفش، به خصوص برقگیر پیدا گرد. او نقش عمده‌ای در ایجاد دانشگاه پنسیلوانیا داشت و به عنوان اولین سرپرست جامعهٔ فیلسوفان امریکایی انتخاب شد. فرانکلین یک قهرمان ملی لقب گرفت، زمانی که تلاش‌هایی برای حذف قانون نامحبوب برچسب‌ها را در پارلمان رهبری کرد توسط بسیاری برای نمایندگی آمریکا در فرانسه مورد تحسین قرار گرفت و یکی از مهم‌ترین مهره‌ها در توسعه دوستانه روابط فرانسه-آمریکا بود. برای سال‌ها مسئول ارتباط بریتانیا با کلنی‌ها بود، همین موضوع به او این امکان را داد که اولین شبکهٔ ارتباط ملی را راه‌اندازی کند. او درزمینه‌های اجتماعی، مستعمرات و سیاست ایالتی در کنار ملی و بین‌المللی فعال بود. از ۱۷۸۵ تا ۱۷۸۸ او به عنوان فرماندار پنسیلوانیا (به طور رسمی رییس بالاترین کمسیون اجرایی پنسیلوانیا) بود. در اواخر عمرش تمامی برده‌هایش را به فروش رساند و یکی از معروف‌ترین شخصیت‌های ضدبرده‌داری شد.

زندگی رنگارنگ او و میراث دستاورد های علمی و سیاسیش، و لقب یکی از تأثیرگذارترین پدران آمریکا، همگی خود را در گرامی داشتن یاد او در سکه‌ها و اسکناس‌ها؛ کشتی‌های جنگی؛ اسم بسیاری شهرها، روستاها، مراکز آموزشی و شرکت‌ها بیش از ۲۰۰ سال پس از مرگش زنده نگه داشته است.

تبار[ویرایش]

نقاشی بنجامین فرانکلین اثر دیوید مارتین، سال ۱۷۶۷ میلادی

جوزایافرانکلین پدر بنیامین فرانکلین،در ۱۲ دسامبر ۱۶۵۷ در نورث همپتون شایر انگلستان به دنیا آمد.او پسر توماس فرانکلین (آهنگر و زارع) و جین وایت بود. جوزایا فرانکلین از پیه نهنگ صابون و شمع تولید می‌کرد. مادر بنیامین، آبیا فولگر، متولد نونتوکیت، ماساچوست در تاریخ ۱۵ اوت ۱۶۷۷ بود.

جوزایا فرانکلین هفده فرزند از دو همسر داشت. او با همسر اولش، آن چایلد (به انگلیسی Anne Child)، به تاریخ ۱۶۷۷ در اشتون ازدواج کرد و به تاریخ ۱۶۸۳ با او به بوستون مهاجرت کرد.آنها قبل از مهاجرت ۳ فرزند و بعد از آن ۴ فرزند با یکدیگر داشتند. پس از مرگ آن چایلد، جوزایا در تاریخ ۶ ژووئیه ۱۶۸۹ توسط ساموئل ویلارد در اولد سات میتینگ هاوس با آبیا فولگر ازدواج کرد. بنیامین، فرزند هشتم آنها، فرزند پانزدهم جوزایا فرانکلین و دهمین و آخرین فرزند پسر بود.

جوزایا فرانکلین در سال ۱۶۷۰ دین پیوریتنیزم را برگزید. پیوریتنیزم جنبشی اعتراضی در انگلستان بود که به پاک کردن افکار آنگلوساکسون از دین رومن کاتولیک پرداخت. پیوریتن‌ها این افکار را خرافات می پنداشتند. سه چیز برای پیوریتن‌ها بسیار اهمیت داشت:هر گردهمایی توسط خود افراد مدیریت شود، وزرا جشن هایی را بر‌گزار کنند به جای اینکه اعمال دینی را مثل گروه مردم بر‌گزار کنند، و اینکه هر عضو این گروه خودش به تنهایی بتواند انجیل را مطالعه کند و با توجه به نظر شخصی از راه خودش، رابطهٔ خود را با خدا برقرار کند. پیوریتانزیم به افراد طبقهٔ متوسط مانند پدر بنیامین فرانلکین تعلق داشت که از استقلال اراده، بحث، مطالعه و داشتن شخصیت لذت می‌بردند.[۴]

ریشه های دموکراسی آمریکایی را می توان در ارزش های ارادهٔ شخصی پیوریتانیزم دید. این ارزش‌ها، که به بنیامین فرانکلین و دیگر پدران آمریکا (مانند جان آدامز) انتقال پیدا کرده بود، شامل اهمیت هویت شخصی و خشم در برابر حکومت‌های ستمگر می‌شد. یکی از ارزش‌های مورد قبول جوزایا، اینکه فرد با کار زیاد شخصیت پیدا می‌کند، همین فرد صنعتگر را در برابر خدا قرار می‌داد. کار زیاد و برابری، قیمت‌های پیوریتانیزم بود، که بنیامین در طول زندگی[۵] خود موعظه می‌کرد و در آثار او مثل "ریچارد آلمناک بیچاره" و "زندگی‌نامه"اش متجلی است.

مادر بن فرانکلین، آبیا فولگر، در خانواده‌ای پیوریتن به‌دنیا آمده بود و جزو اولین گروه پناهندگان بود که به ماساچوست برای آزادی مذهبی آمده بودند، وقتی چارلز اول پادشاه انگلستان شروع به محاکمهٔ پیوریتن‌ها کرد، آنها در سال ۱۶۳۵ از طریق دریا راهی بوستون شدند. پدر او "نوعی شورشی تغییر یافته بر اساس شرایط آمریکا" بود[۶] به عنوان منشی دادگاه، به خاطر نافرمانی در نوشتن جرم‌های مغازه‌داران و خانواده‌های طبقهٔ متوسط زندانی شده بود. بن فرانکلین پا جای پای پدربزرگش نهاد، هنگامی که به مبارزه با خانوادهٔ پن، صاحبان ثروتمند کولونی پنسیلوانیا برخاست.

روز جهانی کودکان مخترع[ویرایش]

روز هفدهم ژانویه به مناسبت تولد بنجامین فرانکلین ، روز اختراعات کودک نام گرفته است. فرانکلین ۱۲ ساله بود که پدال های دستی را اختراع کرد که سرعت او را در شنا بالا میبرد؛ اختراعی که امروزه به شکل کفش شنا به کار میرود.

دوران جوانی[ویرایش]

بنیامین، به‌عنوان دهمین پسر و پانزدهمین فرزند آقای فرانکلین، که تولیدکنندهٔ صابون و شمع بود، در شهربوستون ایالت ماساچوست زاده شد. وی از اوان کودکی با اشتیاق و علاقه، به مطالعۀ کتابهای علمی، مذهبی و ادبیات پرداخت و گنجینه‌ای از دانش و معلومات کسب کرد. بنیامین مدتی در چاپ‌خانۀ برادر ناتنی خود، جیمز فرانکلین، به کارآموزی پرداخت و برای اولین بار در سال ۱۷۲۲ با نام مستعار در روزنامهٓ برادرش چهارده مقالهٓ طنزآمیز و کوتاه منتشر کرد. آن روزنامه در همان سال به‌خاطر مقالۀ جنجال‌برانگیزی که به‌چاپ رساند توقیف، و جیمز فرانکلین که سردبیر آن بود، به یک ماه زندان محکوم شد. ازآن‌پس، بنیامین مدیریت روزنامه را برعهده گرفت و به نشر آن همت گماشت. فرانکلین در فیلادلفیا به صنعت چاپ روی آورد و کتاب‌های بی‌شماری را منتشر ساخت. فعالیت‌های خستگی‌ناپذیر او درزمینۀ چاپ کتاب، وی را به‌عنوان ناشر صاحب‌نامی به اشتهار رسانید. فرانکلین در دوران زندگی به فعالیت‌های اجتماعی و خدمات عمومی و امدادرسانی همت گماشت و به عضویت در این مؤسسات پذیرفته شد. او توجه خود را به خدمات شهری و رفاه عمومی، مانند نظافت خیابان‌ها، روشنایی شهر، نظام تشکیلاتیِ مدارس، تأسیس آتشنشانی غیرانتفاعی، بیمارستان و اولین کتاب‌خانۀ امانتی که در دنیا بی‌همتا بود، معطوف داشت.

اصول سیزده‌گانهٓ معرفتیِ بنیامین فرانکلین[ویرایش]

بنیامین فرانکلین، نفْس خویش را به‌مدد امساک و پرهیزگاری، که از دوران شباب بدان خو گرفته‌بود، مهار کرد و به خلوص آن همت ورزید. او فهرستی شامل سیزده روش سودمند درزمینۀ آموزش اخلاق، که خود وی در تمام طول زندگی بدان پایبند بود، به‌صورت زیر تنظیم کرد:

  • ۱) خویشتن‌داری: شکم را تا مرز بلاهتِ شعور پُر مکن و تا مرز بی‌خودی منوش.
  • ۲) سکوت: سخنی بران که خود یا دیگران از آن سود گیرید؛ از سخنان بی‌ثمر پرهیز کن.
  • ۳) نظم و انضباط: هرچیز را در جای خود قرار ده و هر کاری را به وقت خود موقوف کن.
  • ۴) عزم و اراده: آن‌چه را باید به‌انجام رسد، بدان همت گمار، و آن‌چه را بدان اراده نموده‌ای، بدون وقفه و خلل به‌انجام رسان.
  • ۵) قناعت: از خرج کردن برای خوش‌آمدِ دیگران یا خشنودی خویش بپرهیز و چیزی را ضایع مکن.
  • ۶) سعی و کوشش: زمان را ازدست مده، هر لحظه به کاری سودمند بپرداز، کارهای باطل را از خود دور کن.
  • ۷) راستی و درستی: از فریب بپرهیز، اندیشه را به عصمت و حقیقت آراسته دار و به سخن خویش پایبند باش.
  • ۸) عدالت: راضی به زیان دیگران مباش، مباد که بر کسان ستمی روا داری و آنان را از خیری که بدان موظفی، بی‌نصیب گردانی.
  • ۹) اعتدال: از تندروی پرهیز کن؛ اهانت ناروا به دیگران، که به‌گمان خویش، خود نیز درخور آن نیستی، روا مدار.
  • ۱۰) نظافت: ناپاکی را از تن و جامه و خانۀ خویش بزدا.
  • ۱۱) آسایش خیال: آرام باش و از خرده‌گیری بپرهیز و از وقایع عادی و حوادث اجتناب‌ناپذیر روی درهم مکش.
  • ۱۲) عفّت: در ارضای میل جنسی اعتدال را رعایت کن؛ تنها به‌خاطر حفظ تندرستی و بقای نسل و نه تا مرز جنون و سستی، نزدیکی کن. در این راه از جرح عواطف و سلامت خود و دیگری خودداری کن و دغدغۀ خوشنامی خویشتن را به دل داشته‌باش.
  • ۱۳) تواضع و فروتنی: از پیشکسوتان بزرگ، مانند عیسی مسیح و سقراط تقلید کن.
تندیس یادبود بنیامین فرانکلین در موزهٓ مؤسسهٓ علوم فرانکلین در فیلادلفیا

فعالیت‌های سیاسی و علمی[ویرایش]

بنیامین فرانکلین در سال ۱۷۴۸ مؤسسۀ انتشاراتیِ خود را ترک کرد و در سال ۱۷۵۰ به عضویت پارلمان پنسیلوانیا برگزیده شد. آثار منتشرشدۀ فرانکلین در این دوران تأثیر بسزایی در تشکیلات آموزشیِ پنسیلوانیا داشت و با انتشار کتاب پیشنهادی چند درباب آموزش و پرورش جوانان پنسیلوانیا، در احداث آکادمی فیلادلفیا، که بعدها به نام دانشگاه پنسیلوانیا خوانده شد، مفید افتاد. برنامۀ پیشنهادیِ فرانکلین علوم قدیمی و مسلط آن دوران را محدود و دانش جدید را شامل زبان انگلیسی، زبان‌های زندۀ خارجی، ریاضیات و علوم طبیعی جایگزین کرد. فرانکلین در سال‌های ۱۷۵۱ تا ۱۷۶۴، به‌تناوب، معاونت وزارت پُست را به‌عهده داشت. وی در سال ۱۷۵۲ دستگاه برق‌گیر را اختراع کرد. او درمجموع پانزده سال به‌عنوان نمایندۀ پنسیلوانیا، جورجیا، نیوجرسی، و ماساچوست در انگلستان اقامت گزید. بنیامین فرانکلین در یکی از سفرهای خود از انگلیس به آمریکا، در توقف کوتاهی که نصیبش شد، «انجمن فلسفی آمریکا» را تأسیس کرد. او در سال ۱۷۷۵ انگلیس را به مقصد آمریکا ترک گفت و در همان سال به عضویت کنگرۀ آمریکا درآمد و پس از مدتی به کمیتۀ تنظیم «بیانیۀ استقلال ایالات متحدۀ آمریکا» دعوت شد.

به‌خاطر افکار درخشان و حس آزادی‌خواهی او و همچنین در پیوند با اختراع برق‌گیر، دربارۀ او چنین گفته‌اند:

«او برق را از پهنۀ آسمان و شمشیر را از دست ستمکاران برگرفت.»

فرانکلین به‌اتفاق ۵۴ نفر از مقامات برجستهٔ سیزده ایالت دیگر، بیانیۀ استقلال را در ۴ ژوئیهٓ ۱۷۷۶ امضا کرد و یک سال بعد، از طرف کنگره به‌عنوان نمایندۀ سیزده ایالات مستقل آمریکا به فرانسه رفت و در آنجا به‌عنوان سیاست‌مداری بزرگ اشتهار یافت.

آثار بنیامین فرانکلین[ویرایش]

فرانکلین در تمام دوران زندگی به انتشار رسالات، مقالات و پند و اندرز در هر زمینه و هر مقوله‌ای پرداخت. زندگی‌نامۀ خود را، که در سال ۱۷۷۱ آغاز کرده‌بود، همچنان ناتمام گذاشت. او با بیشتر بزرگان عهد خویش مکاتبه داشت و نامه‌های بی‌شماری از وی به‌یادگار مانده‌است.

تصویر بنیامین فرانکلین برروی اسکناس صددلاری

پایان زندگی[ویرایش]

بنیامین فرانکلین در سال ۱۷۸۶ به آمریکا بازگشت و به‌عنوان ریاست عالی اجراییِ شورای پنسیلوانیا و در سال ۱۷۸۷ به مقام دبیرکل جامعۀ ضدبرده‌داری برگزیده شد.
او در ۱۷ آوریل ۱۷۹۰ در هشتادوچهارسالگی در پنسیلوانیا درگذشت. حدود ۲۰،۰۰۰ نفر در مراسم خاک‌سپاریش شرکت داشتند. او در سال ۱۷۲۸ در حالی‌که بیست‌ودو سال بیشتر نداشت، شرحی به مضمون زیر برای مقبره‌ی خود نوشت:

«اینجا آرامگاه بنیامین فرانکلین ناشر است که برای تغذیه‌ی کرم‌ها، مانند جلدی از کتابی کهن، که نبشته‌هایش پراکنده و بی‌نام و عاری از تذهیب، اما بی خللی که بر محتوای آن آید، به خاک سپرده‌اند. باشد تا به‌باور خویش به شیوه‌ای نو و آراسته، با ویرایش خودِ نویسنده تجدیدچاپ شود.»

البته این متن بر آرامگاه او نوشته نشد. بنیامین و دبورا فرانکلین تنها چیزی است که بر سنگ قبر او نوشته شده است.

دشمنت را نیکو دار، زیرا تنها کسی‌که اشتباهت را بازگو می‌کند، اوست.

پانویس[ویرایش]

  1. H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin (2000)
  2. Isaacson 2003 ، P. 491
  3. Isaacson 2003 ، P. 492
  4. Isaacson 2003 ، P. 8
  5. Isaacson 2003 ، P. 78
  6. Isaacson 2003 ، P. 14

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Benjamin Franklin»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۰ فوریۀ ۲۰۱۱ میلادی).
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Benjamin Franklin»، ویکی‌پدیای آلمانی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۰ فوریۀ ۲۰۱۱ میلادی).
  • Christ Church (انگلیسی)
  • مجله آزمون 4 اسفند 1391 کانون فرهنگی آموزش(قلم چی)؛صفحه 25 ،روز کودکان مخترع؛بازبینی شده در 15 اسفند 1391

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بنجامین فرانکلین موجود است.
جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به بنجامین فرانکلین در ویکی‌گفتاورد موجود است.