توبه

برای دیگر کاربردها، توبه (ابهام‌زدایی) را ببینید.

برای دیگر کاربردهای توبه به صفحه توبه (ابهام‌زدایی) بروید.

توبه در زبان عربی به معنی بازگشت است و در اصطلاحات اسلامی به معنی بازگشت از گناه و شیطان به سوی خدا.

توبه نصوح

توبه نصوح توبه ای است خالص و بی هیچ عیب و نقص. توبه نصوح مساوی با ترک همه ی گناهان و انجام تمام واجبات و جبران تمام سیئاتی که شخص مرتکب شده است. زیرا منظور شارع دین اصلاح انسان ها است نه سخت گیری و شدت عمل. نصوح مردی بود با هیئت و قیافه‌ی زنانه. او در حمام‌های زنان به کار مشغول بود و بخصوص دختر شاه را دلاکی می‌کرد و کسی هم به جنسیت حقیقی او پی نبرده بود. او سالیان متمادی بر این کار بود…{{پانویس}}

مراتب توبه

توبه سه مرتبه دارد: توبه عام و خاص و اخص. توبه عام ترک گناه است و خاص آن، توبه از ترک اولی است و اخصّ، توبه از توجه غیر از خداست.

توبه زبانی مانع ترقی مسلمین

از مشکلات در توبه این است که برخی به تکرار گناه عادت کرده اند و نمی توانند توبه را عملی کنند و آن را میشکنند که این یک نوع مسخره کردن توبه است. برای ترک واقعی گناه بهترین راه کار ها توسل فرفتن به مجالس مذهبی و اماکن زیارتی و مقدس. خواندن دعا و قرآن به اندازه ای که فکر گناه از سر ما دور شود.(محمد صادق سهرابی جم) سید محمد جواد غروی چنان که در کتاب خود می نویسد معتقد است که اگر معلم به شاگردان خود بگوید که باید در اکتساب علم کمال سعی را بکار برند و تصریح کند که رمز موفقیت در سخت کوشی است و این را هم بگوید که اگر شاگردی به مدرسه نیاید و درس نخواند، ولی به معلم سلام و تعظیم کند و کمک مالی نماید با بهترین رتبه و نمره قبول و پزیرفته است آیا کسی باقی می ماند که درس بخواند همین حالت را نسبت به بنیانگذار دین تصور کنید که اگر هر قدر در زمینه ی تعلیم و تربیت مردم برهان اقامه کند و هزاران پند و اندرز را به همراه وعد وعید و تشدید و تهدید به کار برد اما در مقابل بگوید هرگاه فلان عمل مستحب یا واجب را انجام دادی، مسجد ساختی، یا فلان ذکر، دعا یا سوره قرآن را خواندی گناهانت کاملا یا بعضا آمرزیده می شود آیا ادله ی قبلی و براهین و مواعظ و وعده های او دیگر اثری تواند داشت؟ قطعا پاسخ منفی است زیرا عمل ساده، ارزان و کم زحمت را مساوی غفران ذنوب دانسته اند. نتیجه این گفتار جز تشویش و تحریض انسان ها به فساد و ویرانی و انواع شرور چیز دیگری نخواهد بود عینا مشهود است که کثیری از مسلمین از گناهانی که در قرآن نهی موکد و منع شدید شده پرهیز نمی کنند و برخی معاصی در بین ایشان شایع تر از دیگر مذاهب بوده است. شک نیست که اعظم موجبات این انحطاط و نگون بختی همین اخبار مجعوله و احادیث منحوله بوده که زمام داران دین آن ها را قبول و در کتب خود تدوین نموده و به خیال خود مستحبات آمیخته با بدعت ها را ترویج و اسلام را به اوج کمال رسانده اند. بزرگترین علت، معتقد شدن مسلمین به مضامین این اخبار ضعاف است که التزام به واجبات قرآن، و احتراز از مناهی آن را از مسلمین سلب کرده و کتاب إلهی را از اثر ساقط نموده است.

آیات توبه

آل عمران 89، القصص 67، تحریم 8، نساء 17، طه 82، نساء 18، آل عمران 135، نور47 تا 52،

چند حدیث

• روایت است شخصی نزد علی بن ابی طالب رفت حضرت از او پرسید:آیا معنای استغفار را می دانی سپس چنین بیان فرمود که:اول آن پشیمانی از اعمال گذشته است و دوم، عزم هرگز به گناه بر نگشتن. و سوم آ ن که حق خلق را به ایشان اداء نمایی تا به هنگام دیدارخدا(کنایه از عالم دیگر) هیچ پیامد بدیبر تو نباشد. و چهارم آن که همت گماری بر جبران هر واجبی که ضایع ساخته ای و حق آن را اداء نمایی. پنجم آن که ملتزم شوی گوشتی را که از حرام(بر بدنت) روییده، به اندوه آبش کنیتا پوست به استخوان بچسبد و گوشتی تازه بین ؟آن ها بوجود آید. و ششم آن که بدن را درد اطاعت بچشانی همان گونه که حلاوت معصیت را به آن چشانیدی در این وقت است که می گویی استغفرالله.
• از محمد روایت است که فرمود: توبه در نهایت خلوص آنست که باطن انسان همانند ظاهرش باشد و برتر.
• او گفت: چنانست که بنده از گناه توبه کند چنان که هرگز بدان بازنگردد.

منابع

• «توبه حقیقی» ‎(فارسی)‎. دانشنامهٔ رشد. بازبینی‌شده در ۴ خرداد ۱۳۸۸. 

پیوند به بیرون

• ارباب حکمت
• مراحل ششگانه توبه حقیقی
• نصوح کیست و توبه نصوح چیست؟