متادون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Methadone
سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)
(RS)-6-(Dimethylamino)-4,4-diphenylheptan-3-one
داده‌های بالینی
نام تجاری Dolophine
AHFS/دانشنامه دراگز Consumer Drug Information
مدلاین پلاس a682134
رده بارداری Category C[۱]
تجویز Oral, intravenous, insufflation, sublingual, rectal
داده‌های فارماکوکینتیکی
فراهمی زیستی ۴۰–۹۰٪ (خوراکی)
متابولیسم کبد
نیمه‌عمر 15-60 h
دفع Urine, Test by specific gravity and bilirubin
شناسه
شماره سی‌ای‌اس 76-99-3 ✔Y
کد ATC N02AC52 N07BC02 (WHO)‎
پاب‌کم CID 4095
IUPHAR ligand ۱۶۰۵
بانک‌دارو DB00333
کم‌اسپایدر 3953 ✔Y
UNII UC6VBE7V1Z ✔Y
KEGG D08195 ✔Y
ChEBI CHEBI:۶۸۰۷ N
ChEMBL CHEMBL651 ✔Y
داده‌های شیمی
فرمول C21H27NO۱ 
وزن مولکولی 309.445 g/mol
SMILES eMolecules & PubChem
 N(what is this?)  (verify)

متادون (به انگلیسی: Methadone) یک داروی مخدر صنعتی می‌باشد که غالباً به عنوان یک داروی نگهدارنده برای مهار اعتیاد به هروئین و مواد مخدر به کار می‌رود.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

متادون سال ۱۹۳۷ در آلمان ساخته شد. پس از پایان جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار گرفت و سودمندی آن در کنترل اعتیاد در دهه ۱۹۶۰ کشف شد.

بنا به یک افسانه مشهور «دولوفین» (Dolophine) نام تجاری دارو از نام آدولف هیتلر گرفته شده، اما در واقع این نام از واژه لاتین (dolor) به معنای درد می‌آید.[۳]

متادون درمانی یا درمان با دوز نگهدارنده متادون که از بروز علائم ترک تریاک جلوگیری کرده و تقاضای آن را کاهش داده یا از بین می‌برد، برای اولین بار در سال‌های ۱۹۶۰ جهت درمان اعتیاد به این ماده متداول شد.

تجویز[ویرایش]

مقدار مصرف معمول شربت متادون برای بزرگسالان به عنوان ضددرد ۵ تا ۲۰ میلی‌گرم و قرص یا آمپول آن ۲٫۵ تا ۱۰ میلی‌گرم هر چهار تا هشت ساعت است. برای سم‌زدایی معتادان معمولاً از ۱۵ تا ۱۰۰ میلی‌گرم شربت متادون در روز استفاده می‌شود.[۴]

درمان نگهدارنده[ویرایش]

قابلیت متادون در مهار اعتیاد به مخدرهای اپیوئیدی ناشی از چند عامل است:

  • کاهش عوارض جسمی و روانی ناشی از ترک[۵]
  • مهار یا کاهش میل به مصرف (عطش)[۵]
  • کاهش نشئگی ناشی از مواد مخدر دیگر[۵]

عوارض و تأثیرات[ویرایش]

  • متادون مانند همه مخدرهای اپیوئیدی ایجاد تحمل و وابستگی می‌کند. تحمل نسبت به اثرات روانی مانند سرخوشی سریع‌تر، و نسبت به اثرات جسمانی مانند دپرسیون تنفسی دیرتر پدید می‌آید.[۶]
  • متادون در فواصل طولانی مدت باعث توهم که شامل؛ اختلالات روانی هنگام خواب، عدم اعتماد، پوسیدگی دندان‌ها، حساسیت‌های پوستی هنجار شکنی‌های بیگاه، عدم ثبات شخصیتی و در مواردی میل به خودکشی گزارش شده‌است که برای رفع عدم تطبیق داروهای Antipsychotic (ضدروان‌پریشی) یا آنتی سایکوتیک‌ها کنار متادون پیشنهاد می‌شود.
  • پس از اولین بار مصرف، افراد ممکن است بیمار شده یا به یبوست دچار شوند.
  • مصرف متادون می‌تواند موجب چرب شدن کبد شود.
  • در صورتی که دز زیادی از متادون مصرف شود، خاصیت تسکین دهنده آن افزایش یافته و فرد دچار خواب آلودگی می‌شود. مصرف بیشتر، باعث کما یا بروز اختلالات تنفسی خواهد شد.
  • زنانی که به‌طور مداوم از متادون یا سایر اپیوییدها استفاده می‌کنند عادت ماهانه خود را از دست داده و پریود نمی‌شوند. تنها زمانی که مصرف خود را قطع کنند سیستم بدن آن‌ها به حالت طبیعی بازگشته و پریود می‌شوند؛ بنابراین در صورتی که در طول این دوره از قرص‌های پیشگیری از بارداری استفاده نکنند، احتمال بارداری نیز زیاد خواهد بود.
  • مواد افیونی احتمال سقط جنین یا تولد کودکان زیر وزن استاندارد یا به صورت نارس را افزایش می‌دهد، همچنین قطع ناگهانی آن‌ها در دوران بارداری ممکن است باعث بروز نشانگان ترک اپیویید در جنین شود، این سندرم معمولاً در نوزادان تازه متولد شده از مادر معتاد به اپیویید نیز بروز می‌کند و نیاز به توجه پزشکی دارد.

عوارض جانبی[ویرایش]

رخوت، یبوست،گرفتگی، تعریق و عدم تحمل گرما، سرگیجه و غش، انقباض مردمک‌ها، کاهش فشارخون، تهوع و استفراغ، افزایش وزن، اختلال حافظه، بیقراری، درد شکمی، توهم و سرگشتگی، آپنه خواب، خارش پوست یا عوارض جلدی، قطع عادت ماهانه در زنان و اشکال در نعوظ و انزال در مردان، کاهش میل جنسی در هردو جنس.

مسمومیت مصرفی و خطرات[ویرایش]

بیش‌مصرف متادون مانند سایر مواد افیونی موجب کاهش هوشیاری، افت فشار خون، سردی بدن (هیپوترمی)، کاهش ضربان قلبی، ضعف تنفسی، تنگی مردمک‌ها (میوز) و در موارد شدید کما، ایست قلبی و تنفسی و مرگ می‌گردد.

ریسک در افرادی که اختلال عملکرد کبدی داشته و یا کندی متابولیسم دارند (slow metabolism) بیشتر است.

مرگ در هفته اول شروع متادون با دوزهای حتی ۰/۵ تا ۶۰ میلی گرم دیده شده‌است. متادون در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کلیه و کبد و مبتلا به صرع و بیماری‌های تنفسی و قلبی بایستی با احتیاط زیاد مصرف شود.

تداخلات[ویرایش]

متادون مانند سایر مخدرها اثرات سایر داروهای تضعیف‌کننده سیستم عصب مرکزی را تشدید کرده احتمال خطرات را افزایش می‌دهد.

از جمله بنزودیازپین‌ها، باربیتورات‌ها، الکل، داروهای ضد تشنج ،داروهای ضدجنون و ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ای.

مصرف همزمان داروهای ضد مخدر مانند نالوکسان، نالترکسان و نالمیفنن و همچنین آگونیست‌های نسبی مخدر (بوپرنورفین) و یا داروها آگونیست ها-آنتاگونیست مختلط (پنتازوسین) می‌تواند موجب ایجاد علائم قطع مصرف در بیماران مبتلا به وابستگی به متادون گردد.

مکانیسم اثر[ویرایش]

متادون آگونیست قوی گیرنده μ-اپیوئیدی است و تأثیرات اصلی خود را از این طریق اعمال می‌کند، همچنین متادون آنتاگونیست گیرنده گلوتامرژیک NMDA است که احتمالاً با مهار عملکرد این کانال یونی دریچه-لیگاندی میزان وابستگی به مخدرهای اپیوئیدی را کاهش می‌دهد.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. الگو:Ciنte web
  2. "methadone." The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. Answers.com 10 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone%7B%7Bسخ}}"methadone." A Dictionary of Chemistry. Oxford University Press, 2008. Answers.com 09 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone
  3. «Deadly Short Cuts». دریافت‌شده در ۳ تیر ۱۳۹۶.
  4. "methadone." Encyclopedia of Medicine. Answers Corporation, 2006. Answers.com 10 Apr. 2009. http://www.answers.com/topic/methadone
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Joseph, H; Stancliff, S; Langrod, J (2000). "Methadone maintenance treatment (MMT): A review of historical and clinical issues". The Mount Sinai Journal of Medicine. 67 (5–6): 347–64. PMID 11064485.
  6. Leavitt, Stewart B. (September 2003). "Methadone Dosing & Safety in the Treatment of Opioid Addiction" (PDF). Addiction Treatment Forum.
  7. Xiao, Yingxian; Smith, Richard D.; Caruso, Frank S.; Kellar, Kenneth J. (October 2001). "Blockade of Rat α3β4 Nicotinic Receptor Function by Methadone, Its Metabolites, and Structural Analogs". The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 299 (1): 366–71. PMID 11561100.

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]