پروپرانولول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Propranolol
سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)
(RS)-1-(1-methylethylamino)-3-(1-naphthyloxy)propan-2-ol
داده‌های بالینی
AHFS/Drugs.com monograph
Licence data US FDA:link
رده بارداری C(US)
تجویز خوراکی, شیاف, وریدی
داده‌های فارماکوکینتیکی
فراهمی زیستی ۲۶%
متابولیسم کبدی
نیمه‌عمر ۴–۵ ساعت
دفع کلیوی <۱%
شناسه
شماره سی‌ای‌اس 525-66-6 YesY
ATC code C07AA05
پاب‌کم CID 4946
بانک‌دارو DB00571
کم‌اسپایدر 4777 YesY
UNII 9Y8NXQ24VQ YesY
داده‌های شیمی
فرمول C16H21NO2 
وزن مولکولی 259.34 g/mol
SMILES eMolecules & PubChem
 YesY(what is this?)  (verify)

پروپرانولول (به انگلیسی: propranolol) (بانام‌های تجاری ایندرال و پرانول)٬ دارویی از دسته بتابلاکرهای غیرانتخابی‌ است که عمدتاً برای درمان فشارخون و نامنظمی تپش قلب مورد استفاده قرار می‌گیرند. پروپرانول برای بیماری‌های گوناگون دیگری چون تسکین درد قلبی، پیشگیری از سردردهای میگرنی، درمان بی‌نظمی تپش و گلوکوم تجویز می‌شود.[۱]

این دارو همچنین برای جلوگیری از دومین حمله قلبی در افرادی که یک بار دچار حمله قلبی شده‌اند، کاربرد دارد. با مسدودکردن این تکانه‌ها، به قلب کمک می‌کند تا منظم‌تر و مؤثرتر بتپد و در نتیجه بار کاری قلب کاهش می‌یابد.

پروپرانول در تعدای از اختلالات فیزیکی مانند لرزش اساسی و نیز روحی مانند فوبیای اجتماعی، اختلال اضطراب منتشر و اختلال هراس و به‌ویژه اختلال استرس پس از سانحه[۲] نیز کاربرد دارد که البته هیج یک از آن‌ها مورد قبول اف‌دی‌ای نیستند.

پروپرانول نخستین بتا بلاکری است که در دهه ۱۹۶۰ توسط جیمز دبلیو بلک دانشمند اسکاتلندی کشف شد. او برای ساخت پروپرانول در سال ۱۹۸۸ جایزه نوبل پزشکی را گرفت.[۳]

ویژگی‌ها[ویرایش]

فرمول شیمیایی پروپرانول C۱۶H۲۱NO۲ است. پس از ۱ تا ۳ ساعت به حداکثر غلظت پلاسمایی می‌رسد و نیمه عمر آن ۴ تا ۵ ساعت است. اما زمان اثرگذاری آن طولانی‌تر از نیمه عمرش است و ممکن است تا ۱۲ ساعت طول بکشد. بیش از ۹۹٪ آن از راه مدفوع از بدن خارج می‌شود. پروپرانولول بلوک کننده غیراختصاصی گیرنده‌های بتا یک و بتا دوی سمپاتیک می‌باشد.

چگونگی مصرف[ویرایش]

مقادیر متفاوتی از پروپرانولول برای علل مختلف تجویز می‌شود. شکل طولانی اثر پروپرانولول معمولاً روزی یک بار مصرف می‌شود. مهم است که دارو را هر روز ساعت معینی بخورید. پروپرانولول را می‌توان با یا بدون غذا مصرف کرد و بهتر است پیش از مصرف پروپرانولول٬ نبض را شمارش نمود و فشارخون را اندازه گرفت. در موارد نبض کمتر از ۶۰ در دقیقه یا فشار سیستولی (عدد بالایی) کمتر از ۹۰ میلی‌متر جیوه، پیش از مصرف دارو٬ باید با پزشک مشورت نمود. هیچگاه بیشتر از مقدار تجویز شده مصرف نکنید. اگر یک نوبت را فراموش کردید، به مجردی که به یاد آوردید مصرفش کنید. البته اگر کمتر از ۸ ساعت تا نوبت بعدی مصرف دارو رسیده‌است، نوبت فراموش شده را رها کرده، به برنامه منظم دارویی‌تان بازگردید. اگر بیش از یک نوبت در روز پروپرانولول مصرف می‌کنید، اگر تقریباً موقع نوبت بعدی مصرف دارو رسیده‌است، نوبت فراموش شده را مصرف نکنید.

هشدارها[ویرایش]

در صورت بروز هر یک از علایم زیر، مصرف پروپرانولول قطع شده و با پزشک مشورت می‌شود: اشکال در تنفس تنگی نفس، یا خس‌خس سینه، سرد شدن کف دست و پا، ضربان قلب زیر۶۰ در دقیقه، سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم در هنگام بلند شدن از حالت خوابیده با نشسته با تورم دست‌ها و پاها یا افزایش وزن ناگهانی (۱/۵ کیلو در ۴۸-۲۸ ساعت)، افسردگی، گیجی، یا توهم (شنیدن، دیدن، یا احساس چیزهایی که وجود ندارند)، درد قفسه سینه، مفاصل یا کمر، تب، گلودرد، بثورات جلدی، یا هرگونه کبودی که یا خونریزی غیرعادی.

عوارض جانبی[ویرایش]

نشانه‌های زیر تا هنگام عادت کردن بدنتان با دارو ممکن است مشاهده شوند: خواب آلودگی، خستگی، مشکل در خوابیدن، اضطراب، یبوست یا اسهال، کابوس، یا کاهش توانایی جنسی، اگر این علایم ادامه یافتند یا مشکل ساز شدند، وضعیت را با پزشکتان در میان بگذارید.

موارد احتیاط[ویرایش]

در صورت وجود هریک از موارد زیر پیش از مصرف پروپرانولول، پزشکتان را مطلع سازید:

  • حساسیت به آتنولول یا دیگر داروهای مسدودکننده بتا
  • بارداری یا شیردهی
  • مصرف داروهای دیگر، به ویژه تزریقات حساسیت‌زدایی، کافئین، داروهای آسم (آمینوفیلین، دیفیلین، اکستریفیلین، تئوفیلین)، داروهای دیابت (انسولین، داروهای خوراکی پایین‌آورنده قند)، دیگر داروهای کاهنده فشار خون (مسدود کننده‌های کانال‌های کلسیمی، کلونیدین، گوانابنز)، کوکائین، یا مهارکننده‌های مونوآمین‌اکسیداز (فورازولیدون، ایزوکاربوکسازید، فنلزین، سلژیلین، ترانیل سیپرومین، پروکاربازین).
  • سابقه یا ابتلا به حساسیت، آسم، یا آمفی‌زم، مشکلات احتقانی قلب، بیماری قند، پرکاری تیرویید، افسردگی، یا بیماری‌های کلیوی یا کبدی. اگر بیماری قند دارید، پروپرانولول ممکن است قند خون شما را افزایش دهد و نیز ممکن است علایم افت قند خون را مخفی کند. اگر دچار حساسیت باشید با مصرف پروپرانولول واکنش‌های حساسیتی‌تان ممکن است تشدید شود.

داروی خوراکی موجود در ایران[ویرایش]

پروپرانولول خوراکی موجود در بازار ایران در دزهای ۱۰، ۲۰ و ۴۰ میلی گرم موجود است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Basic & Clinical Pharmacology.G.Katzung- McGraw-Hill-eighth edition ۲۰۰۲
  2. Doctors test a drug to ease traumatic memories - Mental Health - MSNBC.com
  3. Black JW, Crowther AF, Shanks RG, Smith LH, Dornhorst AC (1964). "A new adrenergic betareceptor antagonist". مجله لنست 283 (7342): 1080–1081. doi:10.1016/S0140-6736(64)91275-9. PMID 14132613. 


پیوند به بیرون[ویرایش]