جرم مولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

در دانش شیمی، جرم مولی (با نشان کوتاه‌شدهٔ M ) در دانش شیمی، یکی از خواص فیزیکی مواد است که بنا بر تعریف نسبتی است که از تقسیمِ: جرمِ یک مادهٔ معین؛ (عنصر یا ترکیب)، بر مقدار آن ماده به دست می‌آید.[۱]

در دستگاه بین‌المللی یکاها (SI) یکای پایه برای جرم مولی کیلوگرم/ مول است. با این حال، به دلیل سابقه‌های تاریخی، جرم‌های مولار بیشتر و تقریباً همیشه به صورت گرم/مول بیان می‌شوند. به عنوان مثال جرم مولی آب:

گرم/مول M (H2O) ≈ ۱۸٫۰۱۵

M(H
۲
) = ۲ × ۱٫۰۰۷ ۹7(7) × 1 g/mol = 2.015 88(14) g/mol

جرم مولی جرم یک مول از ذرات یک ماده است. با تقسیم مقدار جرم مولی بر عدد آووگادرو می‌توان جرم یک ذره را حساب کرد. از جرم مولی در محاسبهٔ کمیت‌ها در شیمی استفاده می‌شود. به دلیل پیچیدگی‌های موجود در تعیین جرم مولی با استفاده از روش‌های تجزیه، گاهی سنجش دقیق جرم مولی از طریق یک روش ممکن نیست و بهتر است در این حالت روش سنجش جرم مولی را با روش دیگری عوض کرد. در پلیمرها جرم مولی همان جرم مولی متوسط وزنی و جرم مولی متوسط عددی است.

مول چیست؟[ویرایش]

در محاسبات شیمی، علاوه بر جرم تعداد اتم‌ها هم مهم است. شما در موازنه واکنش‌های شیمیایی، با تعداد اتم‌ها سروکار دارد نه جرم آنها.

از طرفی چون تعداد اتم‌ها زیاد است، شمارش یکی یکی آنها کارایی ندارد؛ بنابراین یک پیمانه معرفی می‌شود به نام مول.

یک مول برابر است با 1023×۶٫۰۲۲ عدد از هر چیزی.

به این عدد، عدد آووگادرو می‌گویند و آن را با نمایش می‌دهند.

مثلاً اگر تعداد 1023×۶٫۰۲۲ خودکار داشته باشیم، می‌گوییم یک مول خودکار داریم.

اگر تعداد 1023×۶٫۰۲۲ اتم هیدروژن داشته باشیم، می‌گوییم یک مول اتم هیدروژن داریم.

جرم مولی چیست؟[ویرایش]

جرم یک مول از هر ماده بر حسب گرم یا کیلوگرم را جرم مولی می‌گویند.

واحد جرم مولی گرم بر مول یا کیلوگرم بر مول است.

جرم مولی هیدروژن برابر ۱٫۰۰۷ گرم بر مول و جرم مولی کلر برابر ۳۵٫۴۵۳ گرم بر مول است.

با استفاده از جرم مولی، تعداد اتم‌ها را با جرم ربط داده‌ایم. اگر دقت کنید، متوجه می‌شوید که جرم مولی با عدد جرمی هر اتم بسیار نزدیک است.

محاسبهٔ جرم مولی عناصر[ویرایش]

جرم مولی یک عنصر، وزن اتمی آن عنصر بوده که به صورت گرم بر مول بیان می‌شود. بینید که جرم عنصر محاسبه شده و وزن اتمی استاندارد آن یادداشت کنید. آن را در ۱ گرم بر مول که ثابت استاندارد می‌باشد، ضرب کنید. محصول وزن اتمی استاندارد عناصر با ۱ گرم بر مول به شما جرم مولی را می‌دهد. برای مثال، وزن اتمی کربن ۰۱/۱۲ می‌باشد. این مقدار را با ۱ گرم بر مول ضرب کنید و محصول ۰۱/۱۲ گرم بر مول بوده که جرم مولی عنصر می‌باشد.

محاسبهٔ جرم مولی ترکیبات[ویرایش]

جرم مولی ترکیب، مجموع جرم‌های مولی اتم‌های یک ترکیب می‌باشد. در این‌جا روش محاسبهٔ آن را شرح می‌دهیم. فرمول مولکولی این ترکیب را به دست آورید. توجه داشته باشید که عناصر اتمی مختلف شامل فرمول مولکولی همراه با تعداد اتم‌های هر عنصر می‌باشند. وزن اتمی استاندارد برای هر عنصر را یادداشت کنید. سپس، بعد از ضرب وزن اتمی استاندارد هر عنصر توسط تعداد اتم‌های هر عنصر، همهٔ محصولات را جمع کنید.

در این‌جا جرم مولی مولکول آب که دارای فرمول مولکولی H2O می‌باشد را محاسبه می‌کنید. هیدروژن دارای دو اتم بوده، در حالی که اکسیژن تنها یک اتم دارد؛ بنابراین،

جرم مولی آب =۱ × (۹۹۹۴/۰ × ۱ + ۰۰۷۹۴/۱ × ۲) گرم بر مول ۰۱۵/۱۸=گرم بر مول

روش‌های تعیین جرم مولی[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Polymer Molecular Weight Methods Advances in Chemistry by Myer Ezrin - Washington DC, American Chemistry Society - 1973.

http://www.chemistry.ccsu.edu/glagovich/default.html