مصرف بیش از حد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اُوِردوز
زغال فعال، از عوامل پر مصرف سم‌زدایی در مشکلات اُوِردوز مسیر گوارشی محسوب می‌گردد.
آی‌سی‌دی-۱۰ T36-T50
آی‌سی‌دی-۹ 960-979
سمپ D015537

مصرف بیش از حدیا بیش‌مصرفی (واژه مصوب فرهنگستان) یا اُوِردوز (به انگلیسی: Overdose) به استفاده از دارو یا مواد مخدر یا مواد دیگر، در مقادیر بزرگتر از توان متابولیک بدن گفته می‌شود. در بیش‌مصرفی ممکن است بدن به حالت سمی درآمده یا مرگ را منجر شود.[۱][۲][۳]

طبقه‌بندی[ویرایش]

وجود واژهٔ اُوِردوز نشان می‌دهد که منطقاً دوز معمول بی‌خطر در استفاده از دارو و مواد مخدر وجود دارد، بنابراین، این اصطلاح معمولاً نه تنها برای دارو بلکه برای مواد مخدر و سموم هم کاربرد دارد، تا جاییکه حتی سموم خاص در دوز کم بی ضرر هستند.

هرچند بیش‌مصرفی (دارو یا مواد مخدر) گاهی اوقات دلیلی عمده برای ارتکاب خودکشی است، اما در بسیاری موارد بصورت تصادفی و غیرعمدی اتفاق می‌افتد مثلاً سوء مصرفی که منجر به اوردوز می‌شود شامل استفاده از داروهای تجویز شده یا مواد مخدر در مقادیر بیش از حد، برای تولید سرخوشی روانی یا استفاده از مواد مخدر با درجه خلوص بالا و در مقادیر زیاد، یا مصرف دوباره آن پس از یک دوره از قطع مصرف را نیز شامل می‌شود.[۴][۵]

زیرشاخه‌ها[ویرایش]

بیش‌مصرفی در دو حالت اتفاق می‌افتد: اول در حالتی که میزان زیادی مواد مخدر در یک نوبت مصرف وارد بدن شود، و دوم در حالتی که در یک دوره زمانی به طور دائم مواد مصرف شده و اثرات آت در بدن باقی بماند.

سوء مصرف غیرعمدی، حتی می‌تواند خطا در استفاده دوز دارویی ناشی از اشتباه درک برچسب محصول یا دستور پزشک باشد.

نوع دیگر بیش‌مصرفی در نتیجه خوردن غیرعمدی دارو توسط کودکان یا مصرف بیش از حد غیرعمدی ویتامینهای حاوی آهن باشد. آهن یکی از اجزای مولکول هموگلوبین در خون، مورد استفاده برای انتقال اکسیژن به سلول‌های زنده است و هنگامی که در مقادیر کم مصرف می‌شود، بدن خود را در جبران میزان هموگلوبین تطبیق می‌دهد، اما در مقادیر زیاد، باعث عدم تعادل PH شدید در بدن شده و اگر این مصرف بیش از حد با درمان‌های شِلات کننده درمان نشود، می‌تواند منجر به مرگ یا کُمای دائم گردد.[۶].

مصرف این دارو باعث اعتیاد شدید میگردد وپس از گذشت یک هفته دچار مرگ میگردد.

نشانه‌ها[ویرایش]

تشخیص سریع بیش‌مصرفی بدون انجام مصاحبه با بیمار یا اطرافیان کار مشکلی است. نشانه‌ها در بیش‌مصرفی متعدد است، هرچند می‌توان از شاخصه‌هایی همچون آزمون «توکسیدروم» (نشانگان ناشی از سم) استفاده کرد.[۷]

توکسیدِروم
نشانه فشارخون ریتم ضربان قلب تعداد تنفس دمای بدن مردمک چشم صداهای شکمی تعریق
آنتی‌کولینرژیک ~ بالا ~ بالا بالا پایین پایین
کولینرژیک ~ ~ بدون تغییر بدون تغییر پایین بالا بالا
خانواده‌تریاک پایین پایین پایین پایین پایین پایین پایین
مقلد سمپاتیک بالا بالا بالا بالا بالا بالا بالا
آرامبخش‌ها پایین پایین پایین پایین ~ پایین پایین

علل[ویرایش]

علل منجر به مرگ ناشی از اوردوزهای دارویی-مخدر بر طبق آی‌سی‌دی۱۰:

منابع[ویرایش]

  1. University of Pennsylvania : Ricovery
  2. Bio Med Central
  3. Treatmentnow.com : drug overdose
  4. فصلنامه پزشکی قانونی-شماره۳۳
  5. Bio Med Central: Cocaine- and opiate-related fatal overdose
  6. فصلنامه کومش: اوردوز دارویی و مسمومیت (نسخه پی‌دی‌اف)
  7. Goldfrank, Lewis R. (1998). Goldfrank's toxicologic emergencies. Norwalk, CT: Appleton & Lange. ISBN 0-8385-3148-2. 
  8. Randall C, Crane J (2014). "Tramadol deaths in Northern Ireland: a review of cases from 1996 to 2012". Journal of Forensic and Legal Medicine 23: 32–6. PMID 24661703. doi:10.1016/j.jflm.2014.01.006.