هذیان‌آورها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

هذیان آورها (Deleriants) دسته‌ای از توهم‌زاها محسوب می‌شوند که اثر خود را با آنتاگونیستی روی گیرنده‌های استیل کولین نمایان می‌کنند. این گروه بینِ توهم‌زاها خاص محسوب شده و در دوزهای پایین نیز توهم‌های قوی ایجاد می‌کنند.

ترکیباتی که اثر هذیان آوری دارند، در بعضی از ترکیبات، داروها و گیاهان یافت می‌شوند. هذیان‌آورها با سایر توهم‌زاها نظیر روان‌گردان‌ها و منفک‌کننده‌ها تفاوت دارند.

هذیان آورها برخلاف دو دستهٔ دیگر، آگاهی را تشدید یا تقلیل یا خاموش نمی‌کنند، بلکه آگاهی را تحریف می‌کنند و این می‌تواند عوارض متعددی در پی داشته باشد.

معرفی[ویرایش]

این گروه باعث تغییر در خودآگاهی می‌شوند و توهم حاصله عمیق و واقعی تلقی می‌شود. برخلاف توهم در روان‌گردان‌ها و منفک کننده‌ها، توهم حاصله از هذیان آورها مانند یک رؤیای واقعی می‌باشد. در مقابل، در «روان‌گردان‌ها» و «منفک کننده‌ها» قبل از رسیدن به توهم قوی، اثرات روی سایر حواس حس می‌شوند و نوعی آگاهی در مورد اینکه شخص درحال تجربه توهم است می‌دهند.

باوجود قانونی بودن گیاهان و داروهای متعددِ این دسته، موادی که هذیان‌آورند به علت توهم‌های اذیت‌کننده و خطرات جانبی به ندرت مورد توجه قرار دارند.[۱] همچنین پتانسیل ایجاد اثرات روانی منفی و از بین بردن کنترل شخص را دارند، بنابراین احتمال تصادفات در این نوع توهم‌ها بالاست.

تعدادی از آنها سمی هستند و می‌توانند حتی در دوزهای پایین باعث تاکی‌کاردیا، ایست قلبی و هایپرترمیا شوند و پتانسیل کشندگی دارند.[۲]

مکانیسم اثر[ویرایش]

هذیان‌آورها اثر خود را به صورت آنتاگونیست روی گیرنده‌های استیل کولین نمایان می‌کنند.

اثرات ذهنی[ویرایش]

از آنجایی که استیل‌کولین نقش مؤثری در حافظه دارد، اثر آنتاگونیستی روی گیرنده‌هایش باعث فراموشی می‌شوند.

طبقه‌بندی هذیان آورها[ویرایش]

آلکالوئیدهای تروپان[ویرایش]

سه آلکالوئید آتروپین، هیوسین و داتورین مولکول‌هایی هستند که باعث اثر آنتی‌کولینرژیک می‌شوند و در دوزهای بالا می‌توانند کشنده باشند.

آنتی هیستامین‌ها[ویرایش]

آنتی‌هیستامین‌های نسل اول و آنهایی که دارای اثرات کولینرژیک هستند، می‌توانند بسته به دوز مصرفی اثرات خفیف تا شدید و ناخوشایند آنتی‌کولینرژیک ایجاد کنند. آنتی هیستامین معروف دیفن‌هیدرامین در دوزهای نسبتاً بالا می‌تواند علائم شدیدی از هذیان را ایجاد کند. دو آنتی هیستامین دوکسیلامین و دیمن‌هیدرینات نیز با عملکردی مشابه دیفن هیدرامین می‌توانند هذیان آور باشند.

گیاهان[ویرایش]

Datura stramonium

تعدادی از گیاهان مانند داتورا، بروگمانسیا، بلادونا، نیز دارای ترکیبات آنتی‌کولینرژیک هستند که مصرف آنها می‌تواند خطرناک باشد و سلامتی را تهدید کند.

متفرقه[ویرایش]

علاوه بر موارد فوق، انواع دیگری از ترکیبات شیمیایی وجود دارند که می‌توانند اثرات هذیان آور را نمایان کنند.

تداخلات[ویرایش]

کاهنده‌های اثر: کانابیس و کافئین با مهار کردن آنزیم استیل کولین استراز (که وظیفه اش از بین بردن استیل‌کولین است)، باعث افزایش استیل کولین در فضای سیناپسی می‌شوند؛ بنابراین هردوی آنها باعث کاهش اثر هذیان آورها می‌شوند.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Grinspoon, Lester; Bakalar, James B. (1997). Psychedelic Drugs Reconsidered. Lindesmith Center. ISBN 9780964156852.
  2. Kathleen M Beaver, Thomas J Gavin, Treatment of acute anticholinergic poisoning with physostigmine, The American Journal of Emergency Medicine, Volume 16, Issue 5, September 1998, Pages 505-507, ISSN 0735-6757, 10.1016/S0735-6757(98)90003-1. (ScienceDirect) | http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0735675798900031
  3. The use of a scopolamine model to study the potential nootropic effects of aniracetam and piracetam in healthy volunteers. | http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22281851