نیکوتین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
نیکوتین
سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)
3-[(2S)-1-methylpyrrolidin-2-yl]pyridine
داده‌های بالینی
نام تجاری Nicorette, Nicotrol
AHFS/Drugs.com monograph
رده بارداری D(US)
Dependence liability Medium to high
تجویز smoked (as smoking tobacco, mapacho, etc.), insufflated (as tobacco snuff or nicotine nasal spray), chewed (as nicotine gum, tobacco gum or chewing tobacco), transdermal (as nicotine patch, nicogel or topical tobacco paste), intrabuccal (as dipping tobacco, snuffs, dissolvable tobacco or creamy snuff), vaporized (as electronic cigarette, etc.), directly inhaled (as nicotine inhaler), oral (as nicotini), buccal (as snus)
داده‌های فارماکوکینتیکی
فراهمی زیستی 20 to 45% (oral)
متابولیسم hepatic
نیمه‌عمر 2 hours
شناسه
شماره سی‌ای‌اس 54-11-5 ✔Y
کد ATC N07BA01 QP53AX13
پاب‌کم CID 942
IUPHAR ligand ۲۵۸۵
بانک‌دارو DB00184
کم‌اسپایدر 80863 ✔Y
UNII 6M3C89ZY6R ✔Y
KEGG D03365 ✔Y
ChEBI CHEBI:۱۷۶۸۸ N
ChEMBL CHEMBL3 ✔Y
داده‌های شیمی
فرمول C10H14N۲ 
وزن مولکولی 162.12 g/mol
SMILES eMolecules & PubChem
Physical data
چگالی ۱٫۰۱ g/cm³
دمای ذوب -۷۹ °C (-110 °F)

نقطه جوش ۲۴۷ °C (خطای عبارت: نویسه نقطه‌گذاری شناخته نشده «۲» °F)
 N(what is this?)  (verify)

نیکوتین یک ترکیب آلی نیتروژن‌دار است که بیشتر در گیاهانی مانند تنباکو و در اندازه‌های کمتر در گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، بادمجان و فلفل‌سبز یافت می‌شود. نیکوتین و هورمون سروتونین از هیپوتالاموس ترشح می شوند و به هورمون های شادی معروف هستند. ۰٫۳ تا ۵ درصد گیاه خشک تنباکو را نیکوتین می‌سازد و یک زهر اثرگذار بر سامانه عصبی است که در بسیاری از حشره‌کشها به کار می‌رود. نیکوتین در اندازه‌های کمتر یک انگیزنده زیستی (محرک‌های زیستی) است و سبب اعتیاد و بی‌حالی وناتوانی می‌شود بسیاری از ویژگی‌های روانی دود تنباکو است.

شیمی[ویرایش]

نیکوتین یک آلکالوئید است که از نظر فیزیکی ماده‌ای نمگیر و روغنی و حل شونده در آب است. نیکوتین در آب یک باز است و به عنوان یک باز نیتروژنی با اسیدها نمک‌های معمولاً جامد و حل شونده در آب می‌سازد. بازآزاد نیکوتین در دمای ۹۵°C می‌سوزد و به همین سبب بیشتر نیکوتین سیگار سوخته و دود می‌شود؛ هرچند همان میزان کم می‌تواند سبب اعتیاد شود.

نیکوتین به سادگی از راه پوست جذب می‌شود و با نظر به حل‌شوندگی آن در آب یکی از راه‌های به دست آوردن آن خیساندن تنباکوی تکه شده در آب برای زمان ۱۲ ساعت است.

اثر نیکوتین بر جریان خون[ویرایش]

پس از کشیدن (تدخین) دود تنباکو، نیکوتین موجود در آن ظرف چند ثانیه وارد جریان خون شده و به مغز می‌رسد. نیکوتینی که به مغز می‌رسد باعث ترشح شدن لحظه‌ای دوپامین در مغز (سیستم مزوکورتیکولیمبیک)، و احساس لذت و انرژی می‌شود. اثر دوپامین تولید شده سریعاً از بین رفته (حدود ۲ ساعت) و باعث خستگی و کسل شدن فرد می‌شود. در این شرایط فرد مجدداً به همان احساس ناشی از ترشح دوپامین نیاز پیدا کرده و مجدداً اقدام به مصرف می‌کند.[۱]

نیکوتین در اندازه‌های کم یک انگیزنده‌است که سبب افزایش هوشیاری، حافظه و فعالیت می‌شود ولی در اندازه‌های بیشتر به افزایش تپش قلب، فشارخون و کاهش اشتها می‌انجامد.

نیکوتین هم انگیزنده و هم پریشان‌کننده‌است و اثر آن بر اساس شیوهٔ مصرف آشکار می‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که همان‌گونه که اندازه‌های کم اثر انگیزندگی دارد در اندازه‌های بیشتر سبب افسردگی می‌شود.

داروشناسی[ویرایش]

پس از دمیدن دود سیگار نیکوتین به جریان خون راه یافته و پس از حدود ۷ ثانیه به مغز می‌رسد. هرچند نیکوتینی که به بدن می‌رسد تنها بخشی از نیکوتین موجود در سیگار است چون بیشتر نیکوتین موجود در برگ تنباکو در دمای بالای آتش سیگار تجزیه می‌شود ولی در مصرف برگ تنباکو به صورت جویدن میزان بیشتری از نیکوتین جذب می‌شود.

در دانش «داروشناسی» نیکوتین به عنوان یک محرک گیرنده استیل کولین نیکوتینی کار می‌کند. نیکوتین در اندازه‌های کم سبب تحریک این گیرنده‌ها شده و ترشح هورمون آدرنالین را افزایش می‌دهد که این سبب بالارفتن سرعت تپش قلب، فشار خون، تنفس و سرانجام افزایش گلوکز در خون می‌شود. نیکوتین در اندازه‌های بیشتر سبب غیرقطبی کردن گیرنده‌های استیل کولین نیکوتینی می‌شود که یکی از دلیل‌های زهرآگینی نیکوتین است و از همین ویژگی آن به عنوان حشره‌کش سود می‌جویند.

کوتینین ماده‌ای است که از نیکوتین در بدن تشکیل می‌شود و تا ۴۸ ساعت در بدن می‌ماند و روشی برای فهمیدن مصرف نیکوتین به وسیله شخص است.

زهرآگینی[ویرایش]

نیکوتین یک زهر کاراست که تنها نزدیک به ۳۰ تا ۶۰ میلی‌گرم از آن می‌تواند یک انسان بزرگسال را از پا درآورد.[۲] این در حالی است که انسان با نزدیک به یک گرم از کوکائین از پا درمی‌آید.

دود سیگار از عامل‌های سرطان به‌شمار می‌آید و این در صورتی است که ماده نیکوتین از سوی آژانس بین‌المللی پژوهش‌های سرطان (وابسته به سازمان جهانی بهداشت) (IARC) به عنوان ماده سرطان زا شناخته نمی‌شود.

نیکوتین در مقادیری که در محصولات جایگزین دخانیات (NRT) همانند سیگار الکتریکی یافت می شود، می تواند نیاز به نیکوتین افراد مصرف کننده محصولات دخانی را در حالی تامین کند که مواد سرطان زا (carcinogens) و سایر مواد سمی موجود در این محصولات را به حداقل برساند.

نیکوتین در شکل دارویی آن نیز جایگزینی سالمتر برای نیکوتین موجود در تنباکو است. نیکوتین دارویی که به شکل انواع آدامس حاوی نیکوتین یا برچسب های نیکوتین دار در داروخانه ها یافت می شود از سوی «سازمان جهانی بهداشت»(WHO) از سال 2009 میلادی به عنوان داروهای ضرروی موجود در داروخانه ها شناخته می شود.

نیکوتین در مقادیر زیاد می تواند سمی بوده و یا کشنده باشد و همینطور محصولات حاوی نیکوتین همواره بایستی دور از دسترس کودکان قرار گیرند.

کاربردهای درمانی[ویرایش]

ساده‌ترین خاصیت دارویی نیکوتین به‌کارگیری آن برای معتادان نیکوتین به جای سیگار است. اندازه‌های گوناگون نیکوتین به شکل آدامس، پوشش‌های پوستی و افشانه‌های دماغی به بیماران برای ترک وابستگی به سیگار داده می‌شود.

}

تاریخچه و نامگذاری[ویرایش]

نیکوتین را جان نیکوت، سفیر فرانسه در سال ۱۵۵۰ برای نخستین بار از کشور پرتغال به پاریس برد و به عنوان دارو آن را به کار برد. نیکوتین برای نخستین بار در سال ۱۸۲۸ به وسیله یک شیمیدان آلمانی از تنباکو به دست آمد. مسلماً فرمول شیمیایی آن را به گونه تجربی در سال ۱۸۴۳ به دست آورد. نیکوتین در سال ۱۸۹۳ برای نخستین بار در آزمایشگاه فرآوری شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]


پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «مواد اعتیادآور - نیکوتین». وب سایت همراه - بهبودی از اعتیاد. 
  2. Okamoto M, Kita T, Okuda H, Tanaka T, Nakashima T (Jul 1994). "Effects of aging on acute toxicity of nicotine in rats". Pharmacol Toxicol. 75 (1): 1–6. doi:10.1111/j.1600-0773.1994.tb00316.x. PMID 7971729.

پیوند به بیرون[ویرایش]