بارداری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک زن باردار

بارداری یا حاملگی،[پ ۱] به وضعیتی گفته می‌شود که زن در رحم[پ ۲] خود دارای رویان یا جنین[پ ۳] باشد. به دوران بارداری «دورهٔ آبستنی» نیز گفته می‌شود؛ این دوره با به دنیا آمدن نوزاد (زایمان) به پایان می‌رسد.

در انسان دورهٔ بارداری طبیعی حدود ۳۸ هفته از زمان بارور شدن طول می‌کشد. اگر طول این دوره از آخرین قاعدگی فرد باردار محاسبه شود، مقدار طبیعی آن تقریباً ۴۰ هفته خواهد بود. نطفه در حال رشد انسان در هفته‌های اول بارداری رویان و پس از این دوره، تا پایان بارداری، جنین نامیده می‌شود.[۱] انسان در هر بار بارداری معمولاً فقط یک جنین در رحم دارد، اگرچه موارد چندقلویی نیز چندان نادر نیست. سازمان بهداشت جهانی مدت عادی حمل را بین ۳۷ تا ۴۲ هفته معین می‌کند.

واژه‌شناسی[ویرایش]

در اصطلاحات علمی به وضعیت بارداری گراوید (به لاتین: Gravid) گویند و به انسان مونث باردار گراویدا. پاریتی[پ ۴] یا پارا برای نشان دادن تعداد بچه‌های سالم به دنیا آمده قبلی به کار می‌رود. زنی که هیچگاه باردار نشده نولی‌گراوید[پ ۵] و زنی که برای اولین بار باردار شده پریمی‌گراوید[پ ۶] گفته می‌شود و در بارداری‌های بعدی مولتی‌گراوید[پ ۷] یا مولتی پار نامیده می‌شود. زنی که هیچ‌گاه باردار نشده یا جنینی را بیش از ۲۰ هفتگی نگه نداشته نولی‌پار[پ ۸] خوانده می‌شود. از این اصطلاحات برای نشان دادن وضعیت بارداری‌های قبلی یک زن در شرح‌حال و ثبت اطلاعات پزشکی در حین بارداری یا شرایط دیگر به کار می‌رود.

واژه رویاندر طی ۹ هفته اول بعد لقاح و جنین از هفته ۱۰ تا پایان بارداری بکار می‌رود.

در بسیاری تعاریف پزشکی و قانونی بارداری به سه قسمت (تریمستر) تقسیم می‌شود. در اولین سه‌ماهه یا تریمستر بیشترین ریسک سقط وجود دارد. در طی تریسمتر دوم یا سه‌ماهه دوم رشد جنین قابل بررسی است و از تریسمتر سوم یا سه‌ماههٔ دوم جنین قابلیت بقا خارج رحم را به دست می‌آورد.

سن بارداری[ویرایش]

در ناباروری‌هایی که عوامل مردانه دخیل است با انجام آزمایش ساده، پاسخ آن دریافت می‌شود اما در خانم‌ها ممکن است اختلالات تخمک گذاری مانع از فرزندآوری شود که افزایش سن در کیفیت تخمک‌ها موثر است. کاهش کیفیت در باروری تخمک‌ها از سن ۳۵ سالگی به بعد است. بهتر است تا قبل از ۳۵ سال اقدام به فرزندآوری کرد، بارداری بعد از ۳۵ سالگی خطرناک است.[۲]

مصرف داروها در دوران بارداری[ویرایش]

در دوران بارداری اصولاً به جز برخی ویتامینها و مکملهای غذایی تجویز سایر داروها باید با احتیاط صورت گیرد زیرا خطر سقط جنین یا ایجاد ناهنجاریهای مادرزادی جنین وجود دارد.

؛ داروهای بی خطر در دوران بارداری[۳]

داروهای گیاهی ممنوع در دوران بارداری[ویرایش]

باور عمومی این است که داروهای گیاهی عوارض و خطر کمتری نسبت به داروهای شیمیایی دارند و به راحتی و بدون دستور پزشک می‎توان از آنها استفاده نمود. این در حالی است که داروهای گیاهی در بسیاری از موارد عوارض و مشکلات بسیاری در پی دارند. به خصوص در دوران حساس بارداری که ممکن است با استفاده بی‎جا عواقب خطرناکی مثل سقط جنین را به همراه بیاورند.

  • یکی از داروهای گیاهی که بیشتر مادران به آن روی می‎آورند، داروهای ملین است (مانند ختمی، بنفشه، پنیرک) که برای کاهش عوارض ناشی از یبوست مورد استفاده قرار می‎گیرد، در حالی‎که این داروها خطر سقط جنین را افزایش می‎دهند.
  • مصرف کافئین نیز در زنان باردار خطر سقط جنین را افزایش می‎دهد.
  • زرشک و زعفران نیز در ماه‎های اول بارداری ممکن است باعث زایمان زودرس شود و جان کودک را به خطر بیاندازد.
  • گلپر یک گیاه تقویت کننده معده است. مصرف بیش از اندازه آن در سه ماهه اول بارداری باعث سقط جنین می‎شود.
  • مصرف داروهای نفخ آور و قاعده آور در این دوران مناسب نیست.
  • جعفری به دلیل خاصیت مدربودن (ادرار آور) برای خانم‎های باردار توصیه نمی‎شود.
  • خوردن کرفس نیز در خانم‎های باردار باعث ناراحتی‎های عصبی در کودکانشان می‎شود.
  • گل گاوزبان به دلیل داشتن آلکالوئید (نوعی ماده مسکن است که بر روی سیستم عصبی تاثیر می‎گذارد) روی زنان باردار و کودکان اثر منفی می‎گذارد.
  • رزماری در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی‎شود، زیرا باعث حمله‎های تشنج می‎شود.
  • آلوئه‎ورا خاصیت ملینی قوی دارد و باعث تحریک شدید روده و فشار بر رحم شده و خطر سقط جنین را در پی دارد.

داروهای گیاهی مفید در دوران بارداری[ویرایش]

داروهای گیاهی مفید

  • زنجبیل دارویی موثر و قدیمی برای برطرف کردن حالت تهوع بارداری و ویار است. چای زنجبیل یک جایگزین طبیعی برای آرام کردن شکم و تهوع صبحگاهی بوده و دارویی بی‎خطر است.
  • برگ گزنه برای رفع مشکلات گوارشی و روده‎ای مسکنی مفید است و برای خانم‎های باردار که با این مشکلات دست و پنجه نرم می‎کنند مانند آبی بر روی آتش است. چای گزنه همچنین برای درمان و رفع کم‎خونی مفید است.
  • برگ تمشک خاصیت ضدعفونی کننده دارد و می‎توان برای درمان زخم‎های دهانی مانند آفت در دوران بارداری استفاده نمود.
  • ترنجبین با گلاب برای رفع یبوست و کار کردن شکم توصیه شده و ضرری ندارد.[۴]

4 ماده غذایی که باید در بارداری مصرف کنید[ویرایش]

  • امگا 3‌: این اسیدهای چرب برای رشد مغز و سیستم عصبی مرکزی حیاتی هستند و می‌توانند خطر افسردگی پس از زایمان را کاهش دهد. بهترین منابع: ماهی سالمون، ماهی کولی، بذرکتان، روغن بذرکتان و گردو.[۵]
  • کولین: این ترکیب شبه ویتامین B نقش مهمی در رشد مغز جنین داشته و از بروز نقص‌های مربوط به نخاع جلوگیری می‌کند. بهترین منابع: گوشت قرمز (به استثنای جگر که زنان باردار نبایند بخورند)، جگر مرغ، تخم‌مرغ، دانه سویا و گیاهک گندم.[۶]
  • فیبر: یک رژیم پرفیبر نه تنها از بروز مشکلات متداول بارداری مثل یبوست و هموروئید جلوگیری می‌کند بلکه به آزادسازی گلوکز در خون نیز کمک کرده و باعث می‌شود تعادل انرژی بیشتری داشته باشید. بهترین منابع: غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات.[۷]
  • کلسیم: برای استخوان‌هایتان خوب است و زنانی که در رژیم‌غذایی خود به اندازه کافی کلسیم مصرف نکنند، بیشتر دچار مشکلات بارداری مثل فشارخون بالا و پره‌اکلامپسی می‌شوند. بهترین منابع: شیر‌کم چرب، پنیرهای سفت، ماست.[۸]

لیست غذایی ممنوعه برای زنان باردار[ویرایش]

  • کافئین: سال‌های زیادی است که گفته می‌شود مصرف مقدار زیاد کافئین در روز (چه از طریق قهوه، چای، نوشابه، شکلات یا نوشابه‌های انرژی‌زا) در طول دوران بارداری با خطر سقط‌جنین همراه است و تحقیقی که در سال 2008 انجام گرفت، آن را تایید می‌کند.[۹]
  • پنیر نرم: بهتر است از مصرف پنیرهایی مثل پنیر فتا، پنیر بز و سایر پنیرهای نرم خودداری کنید. اما چرا؟ چون ممکن است پاستوریزه نباشند و آلوده به لیستریا باشند، باکتری که می‌تواند موجب مسمومیت غذایی شود.[۱۰]
  • گوشت: محصولات فریز شده و منجمد ممکن است آلوده به لیستریا باشند. به همین دلیل، گوشت‌ها را در آب جوش انداخته و بجوشانید تا باکتری‌های آن کشته شود و موقع پخت حتماً انواع گوشت را کامل بپزید. این گوشت‌ها ممکن است آلوده به توکسوپلاسموز باشند که انگلی است که موجب یک نوع عفونت می‌شود و با اینکه نادر است اما ممکن است موجب مرده به دنیا آمدن نوزاد یا یک مشکل حاد برای سلامتی شود.[۱۱]
  • ماهی: جیوه که در بسیاری از ماهی‌ها وجود دارد برای بچه خطرناک است. جیوه یک سم عصبی است که رشد مغز جنین را مختل می‌کند. زمانیکه جیوه از آلودگی وارد آب دریا می‌شود.[۱۲]

آداب و رسوم ایرانی[ویرایش]

در دین اسلام، یهود و زرتشت، به فرزند آوردن زنان، ارج نهاده شده است. از همین رو ایرانیان که عمدتاً پیرو یکی از همین ادیان بودند، آداب و رسوم زیادی در این خصوص داشته و دارند.[۱۳]

مراحل بارداری در انسان[ویرایش]

مقایسهٔ هفتهٔ بیست‌وششم و چهلم بارداری
  • سه‌ماهه اول بارداری[پ ۹] به دوران قبل از هفته ۱۲ بارداری اطلاق می‌شود. بیشتر سقط‌های جنین در این دوران اتفاق می‌افتند. تکامل رویانی و اندام زایی نیز در این دوران اتفاق می‌افتند.

دو تقسیم بندی وجود دارد:

  • در تقسیم بندی اول:
    • ۳ ماهه اول بارداری - از هفته اول تا پایان هفته ۱۴ بارداری
    • ۳ ماهه دوم بارداری - از هفته ۱۵ تا پایان هفته ۲۸ بارداری
    • ۳ ماهه سوم بارداری - از هفته ۲۹ تا زمان زایمان
  • در تقسیم بندی دوم:
    • نیمه اول بارداری - هفته ۰ - ۲۰
    • نیمه دوم بارداری - هفته ۲۰ - ۴۰

افسردگی پس از زایمان[ویرایش]

افسردگی پس از زایمان (Postnatal depression) نامی است که به نوعی افسردگی که در برخی موارد پس از وضع حمل، زنان را مبتلا می‌کند اطلاق می‌شود. از هر ۱۰ زن، حدود ۱ زن این افسردگی را تجربه می‌کنند. این اختلال معمولاً در خلال یک‌ماههٔ نخست پس از وضع حمل آغاز می‌شود، اما حتی می‌تواند تا ۶ ماه بعد نیز ظهورش به تعویق بیفتد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. معین ۱۲۴۷
  2. «بارداری بعد از 35 سالگی خطرناک است». آفتاب. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۱۶. 
  3. کتاب بارداری به زبان آدمیزاد، انتشارات کاروان
  4. «گیاهان دارویی در دوران بارداری». فان بیز. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۱۱-۲۵. 
  5. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  6. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  7. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  8. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  9. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  10. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  11. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  12. لیست ممنوعه غذایی زنان باردار
  13. محمود کتیرایی. از خشت تا خشت. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. 1 تا 22. 
  14. 3D Pregnancy (Image from gestational age of 6 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is availablehere, and a sketch is availablehere.
  15. 3D Pregnancy (Image from gestational age of 10 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is availablehere, and a sketch is availablehere.
  16. 3D Pregnancy (Image from gestational age of 20 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is availablehere, and a sketch is availablehere.
  17. 3D Pregnancy (Image from gestational age of 40 weeks). Retrieved 2007-08-28. A rotatable 3D version of this photo is availablehere, and a sketch is availablehere.

معادل‌های انگلیسی[ویرایش]

  1. Pregnancy
  2. Uterus
  3. Fetus
  4. Parity
  5. Nulligravida
  6. Primigravida
  7. Multigravid
  8. Nulliparous
  9. First Trimester

منابع[ویرایش]