محرک (دارو)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مُحَرّک‌ها یا انگیزنده‌ها (به انگلیسی:Stimulants) به صورت عمومی به موادی اطلاق می‌شود که باعث تحریک سیستم اعصاب مرکزی می‌شوند هرچند بسیاری از آنها سیستم اعصاب محیطی را نیز تحریک می‌کنند.

مکانیسم[ویرایش]

محرک‌ها طیف وسیعی از داروها را شامل می‌شود به همین دلیل مکانیسم داروهای این دسته با یکدیگر متفاوت و گوناگون‌ هستند.

بسیاری از محرک‌ها مهارگر بازجذب کاتکول‌آمین‌ها هستند(بوپروپیون، متیل فنیدیت، شیشه و کوکائین) بعضی دیگر آگونیست گیرنده‌های آدرنژیک(افدرین) و تعداد کمی از آنها نیز بصورت غیر مستقیم بر مسیر سمپاتیک تأثیر می‌گذارند(کافئین و نیکوتین)، بعضی از محرک‌ها باعث آزادسازی مخازن کاتکول‌آمینی بداخل سیناپس می‌شوند(شیشه و آمفتامین) و از این طریق اثر تحریکی خود را بروز می‌دهند. هر چند بسیاری از داروهای محرک چندین مکانیسم را با هم دارا هستند.

این داروها از طریق افزایش فعالیت گیرنده‌های تحریکی و کاهش فعالیت گیرنده‌های مهاری سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) می‌باشند. تحریکات عصبی با فعال شدن سیستم اعصاب سمپاتیک انجام می‌شود. مواد درونزاد محرک در مغز کاتکولآمین‌ها هستند که شامل ۳ میانجی عصبی(نوروترانسمیتر)به نام‌های اپی نفرین (آدرنالیننور اپی نفرین (نورآدرنالین) و دوپامین هستند.

انواع محرک[ویرایش]

از نظر منشأ:

  1. محرک‌های طبیعی استخراج شده از گیاهان:نیکوتین، کافئین و کوکائین.
  2. محرک‌های شیمیایی:این مواد در آزمایشگاه یا صنعت سنتز می‌شوند که خود این‌ها به دسته مخدری مانند مت آمفتامین (شیشه)، اکستازی (MDMA)و… و دسته دارویی مانند متیل فنیدیت (ریتالین)، دگزآمفتامین (دکسترو آمفتامین)، مدافینیل، افدرین تقسیم می‌شوند.

موارد مصرف[ویرایش]

بعضی از محرک‌ها دارای خاصیت درمانی شناخته شده هستند که برای درمان یا کنترل بیماری‌های مختلفی چون اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی، چاقی مفرط و نارکولپسی استفاده می‌شوند.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]