تفکیک جنسیتی در ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Sex segregation in Iran.png

تفکیک جنسیتی در ایران یا جداسازی جنسیتی در ایران دارای سابقهٔ طولانی و پیچیده‌است و در دوران مختلف نوسان داشته‌است و پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تفکیک بین زنان و مردان در فضاهای عمومی، پررنگ‌تر شد.

امروزه در بعضی از مکان‌ها مانند مدارس بین دانش‌آموزان جدایی جنسیتی وجود دارد اما در بعضی از مکان‌ها مثل دانشگاه‌ها جدایی جنسیتی وجود ندارد. جداسازی جنسیتی در مکان‌های عمومی مثل سواحل و استخرهای شنا در قانون تصریح و تکلیف شده‌است، برای زنان در اتوبوس و مترو قسمت‌های جداگانه‌ای قرار داده شده‌است و به مردان اجازه نمی‌دهند وارد سمت زنانه بشوند. در مترو این اقدام مرد، ایجاد مزاحمت برای بانوان تلقی می‌شود و جرم است.

تفکیک جنسیتی در مدارس تنها به دانش‌آموزان محدود نمی‌شود بلکه به معلمان به خصوص مردان نیز در اکثر مواقع اجازه تدریس در مدارس جنس مخالف داده نمی‌شود.

تفکیک جنسیتی به‌گونه‌ای بوده‌است که رابطه دختر و پسر در ایران با گذشت سه دهه از انقلاب اسلامی همچنان به عنوان یکی از نیمه‌های تاریک روابط اجتماعی خودنمایی می‌کند. امروزه عدم شناخت پیش از ازدواج به یکی از مهم‌ترین دلایل طلاق در ایران تبدیل شده‌است.[۱][ارتباط؟ ] صحبت کردن و حتی چت کردن دختر و پسر در ایران باید محدود باشد[۲][نیازمند منبع] و دست دادن، لبخند زدن یا بوس کردن مطلقاً ممنوع است[۳] (بوس کردن گناه کبیره است[نیازمند منبع]). حتی کوچکترین تماس فیزیکی با اعضای غیر خانواده از جنس مخالف ممنوع است به استثنای کودکان.[۴] گاه خانواده‌ها نوجوان خود را از هرگونه برخورد با جنس مخالف محروم کرده و آن‌ها را به شدت از این امر بازمی‌دارند زیرا هر گونه ارتباطی با جنس مخالف را برخلاف شرع و گناه می‌دانند.[۵][۶] در گذشته مادران در مهمانی‌های زنانه یا حمام‌ها برای پسرانشان همسر انتخاب می‌کردند.[۷]

جداسازی جنسیتی علاوه بر آرایشگاه‌های زنانه در لباس‌فروشی‌های زنانه، پارک بانوان، سواحل، مکان‌های ورزشی دیده می‌شود.[۸]

پیش از انقلاب ۵۷[ویرایش]

در زمان قاجار تفکیک جنسیتی در ایران وجود داشت. دختران حق رفتن به مدارس را نداشتند یا مردان و زنان در کنار هم و با هم در اماکن عمومی قدم نمی‌زدند و جدا از هم بودند. حتی بعضی از خیابان‌ها متعلق به مردان بود و در قسمت دیگر زنان حرکت می‌کردند.[۹] تفکیک جنسیتی در ایران سابقه‌ای بلندمدت داشته‌است که ریشه‌های آن را می‌توان در فضای اندرونی و بیرونی خانه‌های دوره قاجار و قبل از آن مشاهده کرد. نمونه دیگر این تفکیک باز هم در دوره قاجار در پیاده‌روهای خیابان لاله‌زار تهران دیده شده‌است. این تفکیک پیاده‌روها به شکلی بوده‌است که یک آژان در خیابان پیاده‌روها را کنترل می‌کرده‌است تا زنان و مردان از مرز مشخص شده‌شان خارج نشوند.[۱۰]

بر اساس سفرنامه پولاک پزشک دربار ناصر الدین شاه، در دوره قاجار از آنجا که مرد قبل از ازدواج نمی‌توانست همسر آینده خود را ببیند (حق انتخاب نداشت) و دختر، حتی بدون دیدن شوهر هم حق انتخاب نداشت بلکه فقط بزرگترها اختیار وی را داشتند، اغلب ازدواجها در اثر وساطت زنان خویشاوند یا دلاله‌ها عملی می‌گشت.[۱۱]

رضا شاه علیه جدایی جنسیتی بود، او به دانشگاه تهران دستور داد تا برای اولین بار زنان را ثبت نام کنند.[۱۲][۱۳]

پس از انقلاب اسلامی ایران[ویرایش]

جدایی و تفکیک بین زنان و مردان در فضاهای عمومی، بعد از انقلاب پر رنگ تر شدند[۱۴] جلوگیری از اختلاط در خیلی از مکان‌ها مانند ساحل‌ها، مدرسه‌ها، استخرها، کتابخانه‌ها، بعضی از رستوران‌ها، آرایشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی انجام شد. امروزه بر اساس قوانین، بخش‌های جداگانه‌ای در جلسات سیاسی، کنفرانس‌ها، مراسم ازدواج و تشییع جنازه باید برای زنان و مردان در نظر گرفته شود.

در کشور ایران آزادی روابط دختر و پسر مقبول نیست و این موضوع مورد تأیید همه جناح‌های اعتقادی و سیاسی می‌باشد. با این حال در یکی از قدیمی‌ترین و سنتی‌ترین حالت پذیرش این رابطه صرفاً تحت کنترل و نظارت یکی از اعضای خانواده تا منتج شدن به ازدواج، قابل قبول است. این نگرش اعتقاد دارد که دختر و پسر باید قصدشان را بر ازدواج قرار بدهند ولی تا وقتی ازدواج نکرده‌اند حق ندارند رابطه داشته باشند مگر به به شرط اطلاع خانواده‌ها و آن هم به صورت تحت کنترل خانواده.[۱۵] در گذشته مادران در مهمانی‌های زنانه یا حمام‌ها برای پسرانشان همسر انتخاب می‌کردند.[۱۶]

رابطه دختر و پسر در ایران با گذشت سه دهه از انقلاب اسلامی همچنان به عنوان یکی از نیمه‌های تاریک روابط اجتماعی خودنمایی می‌کند و به صورت یک کلاف سردرگم درآمده‌است و راهی برای خروج از ابهام در این روابط وجود ندارد. همچنین وجود برخی از خط قرمزها سبب شده‌است این موضوع به صورت عیب و تابو درآید.[۱۵] در حال حاضر موقعیت‌های اجتماعی مناسب نه در جامعه و خانواده‌ها برای ارتباط دختر و پسر وجود ندارد و شرایط درخور برای روابط سالم در محیط‌های آموزشی به هیچ وجه وجود ندارد.[۱۷] اشکال اساسی‌تر عدم پذیرش این واقعیت در جامعه می‌باشد.[۱۵]

در سال ۱۳۹۰ اسماعیل احمدی‌مقدم با رد دخالت پلیس در رابطه دختر با پسر اظهار داشت: در ارتباط دختر و پسر دخالت نمی‌کنیم و از سایتی که خبر کذب فعالیت گشت نسبت را منتشر کرده بود شکایت کردیم.[۱۸][۱۹]

مکان‌های عمومی[ویرایش]

پس از انقلاب جدایی جنسیتی در مکان‌های عمومی مثل سواحل و استخرهای شنا در قانون تصریح شد و تکلیف شد. یکی از کارهای کمیته در آن سال‌ها، برخورد با عروسی‌هایی بود که در باغ‌ها گرفته می‌شد و همراه با ارتباط آزادانه زن و مرد بود.[۲۰]جدایی جنسیتی باعث می‌شود تا افراد در مکان‌های مختلف با جنس مخالف خود سروکار نداشته باشند و هنگامی که وارد اجتماع شده و با یکدیگر روبرو می‌شوند، دچار وسوسه می‌شوند و برای اینکه شهوت خویش را ارضا کنند اقدام به متلک گویی، آرایش غلیظ، پرزه پرانی یا اقدامات مشابه می‌کنند.[۲۱]

سواحل دریا[ویرایش]

در سال ۱۳۵۸ طرح تفکیک شنای زنان و مردان در شهر بندر انزلی انجام شد تا دریا دیگر طاغوتی نباشد. فرماندار انزلی ابوالقاسم حسین‌جانی گفت: طرح ما با تأیید و پشتیبانی اکثریت مردم روبه‌رو شده‌است و البته مخالفینی هم داشته‌ایم که نه حرفشان منطقی است و نه مخالفتشان جدی! البته یک راهپیمایی نیز در مخالفت با ما انجام گردید که در برابر چندین راهپیمایی نیز در تأیید طرح جداسازی زنان و مردان صورت گرفت.[۲۲]

ابوالقاسم حسین‌جانی بدون توجه به نظر مردم شهر که راهپیمایی‌هایشان تا ۳ ماه ادامه داشت، اقدام به تفکیک ساحل دریا به قطعات دویست متری نمود که با ۳ نوع تابلو با این عناوین جدا می‌شدند: «مخصوص شنای خواهران»، «مخصوص شنای برادران» و «شنا ممنوع»[۲۳]

سید روح‌الله خمینی در روز ۷ تیر ۱۳۵۸ در جمع طلاب مدرسه فیضیه قم گفت: اسلام جلوی شهوات را می‌گیرد؛ اسلام نمی‌گذارد که لخت بروند توی این دریاها شنا کنند. پوستشان را می‌کند! … مسلمانند مردم. نمی‌گذارند زنها و مردها با هم داخل هم بشوند و توی دریا بریزند و به جان هم بیفتند.[۲۴]

اجرای تفکیک جنسیتی در دریا پس از دو دهه با مشکلاتی مواجه شد و در سال ۱۳۹۴ سیف‌اله فرزانه از مسئولان شهرستان محمودآباد مازندران با اعلام اینکه افزایش ساخت و ساز آپارتمان باعث کاهش طرح‌های زنانه به نسبت مردان می‌شود گفت در شهرستان ۱۰ طرح مردانه و ۴ طرح زنانه داریم.[۲۵]

معماری خانه‌ها[ویرایش]

تفکیک جنسیتی در فضاهای معماری از دیرباز بخصوص از دیدگاه‌های دینی و متعصبانه مطرح و بیشتر برای حفاظت از زن در برابر نامحرمان بوده‌است.[۲۶]

اتوبوس و مترو[ویرایش]

برای زنان در اتوبوس و مترو قسمت‌های جداگانه‌ای قرار داده شده‌است و به مردان اجازه داده نمی‌شود وارد سمت زنانه شده و کنار زنان بنشینند.[۲۷] مدیر عامل مترو تهران در سال ۱۳۹۳ گفت: عوامل مستقر در ایستگاه‌ها و عوامل انتظامی مترو به جد مانع از ورود آقایان به واگن خانم‌ها می‌شوند و داخل قطارها نیز بین واگن بانوان و واگن عمومی، سازه‌هایی تعبیه شده که امکان تردد وجود ندارد. بر اساس آئین‌نامه‌های شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه، حضور آقایان در واگن‌های بانوان ممنوع است و بر اساس قانون مجازات اسلامی چنانچه خانمی به این موضوع اعتراض کند و این اقدام فرد، ایجاد مزاحمت برای بانوان تلقی شود، جرم بوده و برخورد قضایی در دستور کار عوامل انتظامی مستقر در مترو قرار می‌گیرد.[۲۸]

طبق بخشنامه‌های جدید نشستن زنان پشت سر راننده اتوبوس در جاده‌ها قدغن است و راننده مرد توسط پلیس جریمه می‌شود.[۲۹]

مدارس پسرانه[ویرایش]

یک دبیرستان پسرانه در ازنا

در مدارس پسرانه هیچ دختری حضور ندارد. از نخستین سال‌های پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ برای تمام دانش‌آموزان تفکیک جنسیتی انجام شد که این موضوع آموزشگاه‌های ابتدایی را نیز شامل می‌شد.[۳۰] اما تفکیک جنسیتی معلمان به دلیل آنچه که آموزش و پرورش آن را کمبود نیروی انسانی نامید سبب شد زنان در مدارس راهنمایی و دبیرستان پسرانه به تدریس نپردازند و سبب افزایش حضور آن‌ها در آموزشگاه‌های ابتدایی پسرانه گردید.[۳۰]

سرکوب جنسی دانش‌آموزان در مواردی منجر به ناهنجاری جنسی شده‌است[نیازمند منبع] و نمونه‌ای از آن تجاوز امیرحسین ۱۶ ساله به ستایش در ورامین است.[نیازمند منبع] اعدام او با واکنش سازمان‌های حقوق بشر بین‌المللی مواجه شد. در ایران مسائل جنسی به هیچ عنوان به دانش‌آموزان آموزش داده نمی‌شود[۳۱] در دبیرستان‌ها معمولاً به مطالبات دانش‌آموزان از طریق تشویق آنان به تقوا و رعایت واجبات دینی پاسخ داده می‌شود.

محمدحسین خانی و محسن محمدی در مقاله خود نتیجه‌گیری کردند دانش‌آموزانی که در مدارس تک جنسیتی هستند در مقایسه با دانش آموزانی که در مدارس مختلط هستند، پیشرفت تحصیلی بهتری دارند.[۳۲]

مدارس دخترانه[ویرایش]

تفکیک جنسیتی در مدارس دخترانه به دانش‌آموزان محدود نمی‌شود بلکه به مردان اجازه حضور در این مدارس داده نمی‌شود. در مقاطعی تدریس دبیران مرد در مدارس دخترانه ممنوع اعلام شده و هنوز مردان ممنوع می‌شوند که سبب شده‌است بین مردم و مجلس با دولت مناقشاتی به وجود بیاید. مثلاً پس از آنکه حسین هراتی معاون پرورشی وزارت آموزش و پرورش خبر از حذف دبیران مرد از آموزشگاه‌های دخترانه داد و دلیل آن را «سهولت ارتباط دانش‌آموز و معلم» اعلام کرد، نماینده‌های مجلس با استناد به دغدغه‌های اولیای دانش‌آموزان نسبت به آن واکنش نشان دادند. هاجر نیک صفت یکی از نمایندگان که به طرح حذف دبیران مرد از مدارس دخترانه معترض بود گفت: «برای خانواده‌ها زن یا مرد بودن اهمیت ندارد و نبایستی در این مورد تصمیم عجولانه‌ای گرفت.»[۳۰]

اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران ۲۱ دی ماه ۱۳۹۲ با صدور یک بخشنامه، عدم اجرای ابلاغ پیشین این اداره در خصوص فعالیت آموزگاران مرد در کلاس‌های کنکور دبیرستان‌های دخترانه اعم از دولتی و غیردولتی را یادآوری نمود.[۳۳] بطحائی وزیر آموزش و پرورش گفت: در جایی که معلم مرد در مدرسه دخترانه داریم از حیث اجرای درس تربیت بدنی با مشکل مواجهیم.[۳۴]

روح‌الله خمینی در مورد مدارس تک جنسیتی در روز تولد فاطمه دختر محمد گفت:[نیازمند منبع]

رهبران مذهبی دارای قدرت در این کشور، اجازه تحصیل دختران و پسران در یک مدرسه را نمی‌دهند. آن‌ها اجازه تحصیل دختران در مدارس پسران را نمی‌دهند. آن‌ها اجازه تحصیل پسران در مدارس دخترانه را نمی‌دهند آن‌ها به فساد در این کشور اجازه نمی‌دهند.

دانشگاه[ویرایش]

جداسازی جنسیتی دانشجویان بسیجی در یک مراسم سخنرانی

معمولاً در دانشگاه‌ها جدایی جنسیتی وجود ندارد. با این حال بر اساس بند اول آئین‌نامه حفظ حدود آداب اسلامی در دانشگاه‌ها مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشجویان زن و مرد لازم است در کلاس‌های درس در دو ردیف جداگانه بنشینند.[۳۵] وزیر علوم کامران دانشجو در سال ۱۳۹۰ با اشاره به این موضوع گفت: «برخی می‌گویند حالا در دانشگاه از اختلاط زن و مرد جلوگیری کردید، کوچه و خیابان را که دانشجویان دختر و پسر با هم هستند چه کار می‌کنید. مگر من متولی کوچه و خیابان و پارک هستم و اصلاً چرا دانشگاه را با کوچه و خیابان و پارک مقایسه می‌کنند.»[۳۶]

در سال ۱۳۹۱ هنگامی که عده‌ای سعی کردند با طرح اسلامی کردن دانشگاه‌ها تفکیک جنسیتی به وجود بیاورند محسن قرائتی رئیس ستاد نماز به این طرح اعتراض کرد و گفت: من کاری به قانون ندارم، اینکه در دوره ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان دختر و پسرها مجزا درس می‌خوانند و ناگهان این ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر دختر و پسر را با هم قاطی می‌کنیم، حال کمیسیون اسلامی کردن دانشگاه را تولید کردیم و وزیر و چند تا رئیس دور هم جمع می‌شوند، به کجا می‌رویم!؟[۳۷]

در سال ۱۳۹۵ سید طه هاشمی معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه در دانشگاه‌های دولتی و غیردولتی معمولاً یک‌سری اردوهای فرهنگی و علمی تشکیل می‌شود، اظهار کرد: آتش اردوهای مختلط هم از همین‌جا بلند شده‌است.[۳۸] وی گفت: «دانشگاه محل علم و دانش است و اگر موضوع تفکیک جنسیتی نتیجه دهد، باید در دستور کار قرار گیرد.» با این حال وی دربارهٔ برگزاری مراسم ازدواج دانشجویی که با تبلیغات بسیاری در دانشگاه‌ها برگزار می‌شود توضیحی نداد.[۳۸] از سوی دیگر بسیاری از صاحبنظران و استادان دانشگاه تفکیک جنسیتی را توهین آشکاری به دانشجو و شان محیط علمی دانستند.[۳۹]

ظاهراً در دانشگاه‌ها تفکیک جنسیتی وجود ندارد اما ریشه‌های فکری تفکیک جنسیتی در ایران به حدی شدید است که مکان‌های مختلف درون مجموعه دانشگاه را جداسازی می‌کنند مثل در ورودی[۴۰] ، سلف‌سرویس، نمازخانه، سرویس اتوبوس، بوفه، خوابگاه، … این تفکیک‌های جنسیتی معمولاً پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران رخ داده‌است.

دانشگاه فرهنگیان که در سال ۱۳۹۰ تأسیس شد از جمله دانشگاه‌های مطرح کشور است که در آن قانون تفکیک جنسیت اعمال شده‌است و دانشجویان دختر و پسر در مراکز کاملاً جداگانه به تحصیل می‌پردازند. انسیه خزعلی رئیس دانشگاه تک‌جنسیتی الزهرا تخلفات کم، اتخاذ سیاست‌های ضد تبعیض و ایجاد برابری حقوق کارمندان را از جمله ویژگی‌های مثبت دانشگاه‌های تک جنسیتی دانست. وی ادعا کرد امروزه دانشگاه‌های دنیا به سمت تک جنسیتی شدن حرکت می‌کنند.[۴۱] در سال ۱۳۹۲ به تعداد ۲۷ مرکز آموزش عالی تک جنسیتی در ایران ایجاد شد که از بین آن‌ها ۱۳ دانشگاه و مرکز ویژه دختران و ۴ دانشگاه و مرکز مخصوص پسران بود.[۴۲]

کتاب‌ها[ویرایش]

بعضی از کتاب‌های درسی در مدارس ایران تفکیک جنسیتی شده‌است.[۴۳] همچنین ممیزی‌های وزارت ارشاد برای کتاب‌های داستان فقط در صورت تفکیک جنسیتی قابل قبول است[۴۴] و کتاب‌هایی که از نظر وازرت ارشاد ترویج سبک زندگی غیراخلاقی و ترویج روابط خارج از شرع و عرف باشد غیرمجاز اعلام می‌شود.[۴۵] فرزانه کرم‌پور در سال ۱۳۹۶ از مجوز ندادن به داستانش خبر داد به دلیل اینکه قاتل مرد بوده و دستش را روی گلوی یک زن گذاشته تا او را خفه کند.[۴۶] علاوه بر این کتاب‌های آموزش زبان دارای تصاویری چون زن و مرد در حال شنا، پسر بچه با شورت، زن اسب سوار یا دوچرخه سوار، رقص و دست دادن غیرقابل چاپ اعلام شده‌است و در صورت چاپ با سانسور همراه است.[ارتباط؟ ]

کارکنان شهرداری تهران[ویرایش]

محمدباقر قالیباف شهردار تهران یکسال پس از آنکه که نامش به عنوان رقیب انتخاباتی حسن روحانی بر سر زبان‌ها افتاد، دوباره نامش با طرح تفکیک جنسیتی در شهرداری تهران بر سر زبان‌ها افتاد. طرح تفکیک جنسیتی کارکنان به قدری ناگهانی بود که بسیاری را به شوک فرو برد. ابتدا وزارت کار و تعاون و رفاه اجتماعی طی نامه‌ای به شهرداری تهران نسبت به موضوع واکنش نشان داد.[۴۷] شهرداری تهران نیز در پاسخ به نامه قائم مقام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پای غیرت دینی را به میان کشید و گفت: تکریم مقام زن لازم نیست با کنوانسیون‌های جهانی هماهنگ باشد. شهردار تهران مدعی شد قصد جلوگیری از اشتغال زنان را ندارد اما کار کردن زنان در کنار مردان جز بی‌غیرتی دینی چیزی نیست.[۴۷]

سید شهاب‌الدین چاوشی معاون سیاسی اجتماعی استانداری تهران نیز با بیان این که طرح تکریم بانوان عملاً در استانداری تهران اجرا می‌شود اظهار داشت طرح تفکیک جنسیتی در ادارات یک اقدام جدید نیست و سال‌های پیش در ادارات وجود داشته‌است.[۴۸] پس از این رویداد معاون بین‌الملل وزارت کار محمدتقی حسینی بخشنامه تفکیک جنسیتی را که طرح تکریم بانوان نامیده می‌شد مغایر با کنوانسیون‌های بین‌المللی دانست. این اقدام موجی از انتقادها را به وی برانگیخت و سبب شد شهرداری، وزارت کار را به بی‌غیرتی دینی متهم کند.[۴۹][۵۰]

به نظر می‌رسد کسانی که ادعا می‌کنند با جدا کردن زن و مرد در دانشگاه‌ها، اداره‌ها و سازمان‌ها، به دنبال کاهش آسیب‌های اجتماعی، تحکیم بنیاد خانواده و … هستند، بیش از حل مسئله به دنبال پاک کردن صورت مسئله هستند.[۵۱]

در اردیبهشت ۹۶ حسن روحانی کاندیدای ریاست جمهوری در جمع هواداران خود در همدان در اشاره به قالیباف شهردار تهران که دوباره نامزد ریاست جمهوری شده بود گفت: شما آن‌ها را نمی‌شناسید من آن‌ها را می‌شناسم. آن‌ها روزی در جلسه‌ای تصمیم گرفتند که در تهران و در پیاده‌رو دیوار بکشند. آن‌ها می‌خواستند پیاده‌رو زنانه و مردانه ایجاد کنند، همان‌طور که در محل کارشان بخشنامه تفکیک جنسیتی را ایجاد کردند.[۵۲]

کنسرت[ویرایش]

در مرداد ۱۳۹۳ کنسرت «محسن یگانه» که قرار بود در ارومیه برگزار شود، به دلیل عدم رعایت طرح تفکیک جنسیتی لغو شد.[۵۳] این رویداد مدیر کل دفتر موسیقی وزارت ارشاد را به واکنشی تند واداشت: «هر گونه تفکیک جنسیتی در کنسرت‌ها مورد تأیید ما نیست و در شان مردم ایران محسوب نمی‌شود. چون ما موظفیم به ساحت خانواده‌های ایرانی احترام بگذاریم. ما معتقدیم یکی از سالم‌ترین محیط‌ها، سالن‌های کنسرت است. اگر قرار باشد کنسرتی با تفکیک جنسیتی برگزار شود اصلاً آن کنسرت را برگزار نخواهیم کرد.»[۵۴]

ارومیه تنها شهری نبود که به دلیل تفکیک جنسیتی مانع برگزاری کنسرت شد؛ به دنبال سخنان امام جمعه مشهد دربارهٔ برگزار نشدن کنسرت در این شهر که گفته بود: «کنسرت می‌خواهی، از مشهد برو» برخی چهره‌های سیاسی مانند علی مطهری از لزوم ورود نکردن ائمه جمعه به حوزه‌های اجرائی سخن گفتند. امام جمعه سیرجان نیز از وزارت ارشاد انتقاد کرد و گفت: «نباید صدور مجوز اجرای کنسرت بر عهده این وزارت باشد و این کار مراجع تقلید است که مخالف برگزاری کنسرت‌های مختلط و گناه‌آلود هستند؛ بنابراین من از همین تریبون اعلام می‌کنم کنسرت و اجرای آن کار فرهنگی نیست و حرف دل مردم این شهرستان این است که ما این‌گونه کنسرت نمی‌خواهیم و مخالف اجرای آن به این سبک بی‌برنامه هستیم».[۵۵][۵۶]

احمدی مقدم فرمانده نیروی انتظامی در سال ۱۳۹۳ گفت: «هیچ طرحی برای تفکیک جنسیتی در کنسرت‌ها نداریم و به پلیس مربوط نیست که افرادی که در کنسرت حضور دارند چه نسبتی با یکدیگر دارند.»[۵۷]

عروسی[ویرایش]

در سال‌های ۱۳۶۲ و ۱۳۶۳ و ۱۳۶۴ در باغ‌ها خیلی عروسی‌های نو و مفصل گرفته می‌شد که البته سروکارشان با دادگاه و کمیته و منکرات و… بود.[۵۸] در اکثر نقاط ایران مراسم عروسی با تفکیک جنسیتی برگزار می‌شود اما در مناطقی مثل سقز مراسم عروسی همراه با اختلاط بود. در سال ۱۳۹۲ اداره اماکن سقز، دستوری مبنی بر تفکیک جنسیتی سالن‌های عروسی این شهر، صادر کرد و علی‌رغم این دستور افکار عمومی، این موضوع را به دلیل سنت‌ها نپذیرفت، چراکه اصرار بر دیوار کشیدن بین زنان و مردان حکایت از نگرشی متضاد یا ناآشنا با سنت و فرهنگ منطقه دارد.[۵۹]

امروزه با وجود آنکه برگزاری عروسی مختلط یکی از عناوین جرم به حساب می‌آید اما مهیا ساختن باغ‌هایی با صاحبان میلیاردر، عنوان جرم را از ذهن خانواده‌ها کمرنگ کرده به‌طوری‌که تعداد باغ‌هایی که در شهرهای بزرگ برای برگزاری عروسی‌های مختلط داده می‌شود افزایش‌یافته‌است.[۶۰]

بیمارستان[ویرایش]

موضوع تفکیک جنسیتی بیمارستان‌های کشور برای نخستین بار در مجلس پنجم در شرایطی مطرح شد که مرضیه وحید دستجردی که در آن زمان نماینده مجلس بود از طراحان و طرفداران این طرح بود. در آن زمان این طرح ناکام ماند اما بار دیگر در سال ۱۳۸۵ در هیئت دولت مطرح و تصویب شد. بیمارستان مهدیه به عنوان اولین بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی ویژه زنان با همین سیاست فعالیت مجدد خود را در سال ۸۶ از سر گرفت. گفته می‌شود طرح ایجاد بیمارستانهای ویژه بانوان از ابتدای انقلاب تاکنون چندین بار مورد بررسی قرار گرفته که به دلیل کمبود پزشکان متخصص زن و کمبود نیروی انسانی در رشته‌های مختلف پزشکی و پیراپزشکی به نتیجه نرسیده‌است.[۶۱] در سال ۱۳۹۶ نصرالله پژمان‌فر خواستار اعمال تفکیک جنسیتی در حوزه‌هایی فراتر از «زنان و زایمان» در بیمارستان‌ها شد[۶۲] و در استیضاح وزیر بهداشت از او دربارهٔ با به‌کارگیری پزشک مرد برای زنان این سؤال را پرسید: «خدمات دهنده و هم خدمات گیرنده در مسیری قرار گرفته‌اند که در جهت عادی‌سازی گناه است بنده سؤال کردم اینکه فرهنگ شده پزشک محرم است یعنی چه؟». در این استیضاح پاسخ وزیر بهداشت این بود که «در حوزه درمان و جراحی، تفکیک جنسیتی وجود ندارد و بیماران آزاد هستند که پزشکان مرد یا زن را انتخاب کنند.»[۶۳]

هاشمی رفسنجانی نیز دربارهٔ این سخت‌گیری‌ها گفته بود: می‌خواستند زنان و مردان را از هم جدا کنند و حتی سراغ درمان رفتند و گفتند که طبیب زن برای زن و طبیب مرد برای مرد باشد. او نظرش بر این بود که این سخت‌گیری‌ها نتیجه عکس می‌دهد و اگر آن را رسمی کنیم برای جامعه مخصوصاً در زن‌ها و جوان‌ها حالت فرار درست می‌شود.[۶۴]

پروانه مافی گفته‌است احداث بیمارستان‌های تفکیک شده به‌طور روشن به معنای حصارکشی و تفکیک فضای جنسیتی است که اتفاقی مثبت و خوشایند به نظر نمی‌رسد زیرا تجربه زیست بشر نشان می‌دهد که دو جنس زن و مرد به تعامل با یکدیگر نیاز دارند.[۶۵]

علاوه بر این نظام پزشکی ایران، سیاستی را در پیش گرفته‌است تا با افزایش تعداد دانشجویان پزشکی مؤنث در دو دهه آینده تفکیک جنسیتی را افزایش دهد. تغییرات جنسیتی انجام شده در آموزش پزشکی می‌تواند چالش‌هایی را به همراه داشته باشد از جمله اینکه حق انتخاب پزشک زن یا مرد از زنان گرفته شود. در حال حاضر این حق برای بیماران زن وجود دارد ولی بیم این وجود دارد که در آینده آن‌ها مجبور باشند فقط به پزشکان هم‌جنس مراجعه کنند.[۶۶]

بانک[ویرایش]

محمودرضا خاوری در دولت محمود احمدی‌نژاد تعدادی بانک زنانه تأسیس کرده بود و رئیس وقت اداره امور شعب استان خراسان رضوی در مراسم افتتاحیه‌اش، آن را «شاخص‌ترین طرح ابداعی تاریخ بانکداری کشور» خوانده بود. این بانک‌ها پس از اندک مدتی آرام و بی‌سروصدا تعطیل شدند و کرکره‌هایشان را پایین کشیدند. زنانی هم که در آن مشغول به کار بوده‌اند یا بازخرید شده یا به شعب عادی بانک منتقل شدند.[۶۷] این بانک‌ها که همه کارمندانش زن بودند به بانک‌هایی تبدیل شده بودند که کارمندان زن داشت ولی بیشتر مراجعه‌کنندگانش مرد بودند!

عابربانک[ویرایش]

در سال ۱۳۹۶ رسانه‌ها از تفکیک جنسی در عابربانک یک بانک خصوصی خبر دادند.[۶۸]

پارک[ویرایش]

در بعضی از شهرهای ایران پارک‌هایی ایجاد شده‌است[۶۹] که به مردان اجازه ورود داده نمی‌شود[۷۰] مثل بوستان بهشت مادران در تهران. حصارهای بلندی این پارک‌ها را احاطه کرده تا هیچ مردی از هیچ‌کجای شهر نتواند آن‌ها را ببیند.[۶۵]

راهپیمایی[ویرایش]

در همه‌پرسی ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ صف رای‌دهندگان زن و مرد از هم جدا بود.[۷۱]

راهپیمایی در نیشابور (مردان و پسران)
راهپیمایی در تهران (دختران)
راهپیمایی ۱۳ آبان (دختران)

در راهپیمایی‌ها مثل ۲۲ بهمن جداسازی جنسیتی انجام می‌گیرد. بر خلاف سایر کشورها تمام راهپیمایی‌ها در ایران با تفکیک جنسیتی همراه است.[نیازمند منبع]

برخورد پلیس با پسران و اختلاط[ویرایش]

در سال ۱۳۹۰ اسماعیل احمدی‌مقدم با رد دخالت پلیس در رابطه دختر با پسر اظهار داشت: در ارتباط دختر و پسر دخالت نمی‌کنیم و از سایتی که خبر کذب فعالیت گشت نسبت را منتشر کرده بود شکایت کردیم.[۷۲] ولی شواهد چیز دیگری را نشان می‌دهد مثل برخورد با دختر و پسرهایی که با هم نسبتی ندارند در رستوران[۷۳]. در سال ۱۳۹۳ احمدی مقدم تأکید کرد: «تفکیک جنسیتی سیاست ما نیست، اما وقتی در باغی زن و مردی به‌صورت مختلط می‌رقصند، پلیس ورود می‌کند؛ زیرا صاحب باغ تعهد داده‌است که در مکان عمومی اختلاط نباشد.»[۵۷]

  • کمی بعد از صدور دستور دادگستری اصفهان برای برخورد با تورهای مختلط «کویر مرنجاب» در آذرماه ۱۳۹۴، اتوبوسی با ۳۲ گردشگر که بیشتر آن‌ها خانواده و متأهل بودند از تهران راهی اصفهان شد، قرار بود تور دو روزه‌ای در کویر ورزنه اجرا شود. در پلیس راه نایین وقتی راننده برای کنترل مدارک به پاسگاه مراجعه کرد، پلیس به آن اتوبوس و مسافران‌اش اجازه ورود به شهر را نداد و آن‌ها را به اتهام «اختلاط» متوقف کرد.[۷۴][۷۵]
  • در سال ۱۳۹۱ مأموران پلیس امنیت اخلاقی خراسان رضوی ۴۵ دختر و پسر که در قالب تور مختلط کوهنوردی قصد سفر به ارتفاعات اطراف مشهد را داشتند، دستگیر کردند. مأموران پلیس امنیت اخلاقی در همان آغاز راه و زمانی که اتوبوس حامل اعضای این تور قصد عزیمت به منطقه مورد نظر را داشت، اتوبوس را متوقف کردند و ۲۴ پسر و ۲۱ دختر را که با یکدیگر هیچ نسبت خانوادگی نداشتند دستگیر کردند. سرهنگ نجاریان اضافه کرد: اعضای این تور از دختر و پسرانی بودند که تبحری در کوهنوردی نداشتند، به علاوه این که اعضای گروه فاقد امکانات کوهنوردی بودند. وی گفت: راهنمای این تور با اخذ مجوز کوهنوردی تعدادی دختر و پسر را ثبت نام کرده بود و قصد داشت به اصطلاح تور کوهنوردی برگزار کند.[۷۶]
  • در سال ۱۳۹۲ مأموران کلانتری در حال انجام وظیفه در اطراف یک دبیرستان دخترانه در شهرک سجادیه بودند که دو پسر جوان را دستگیر کردند. این دو پسر با یک موتور سیکلت به هنگام تعطیلی دختران آنان را با اسلحه‌ای که با آب تغذیه می‌شود، خیس می‌کردند و از این کار لذت می‌بردند؛ لذا با توجه به حساسیت موضوع مأموران واحد گشت سریعاً وارد عمل شده و با یک تعقیب و گریز دو جوان را که ناصر و هوشنگ نام داشتند دستگیر و دستبند بر دست به کلانتری انتقال دادند.[۷۷]
  • مأموران پلیس ۲۵ دختر و پسر جوان که در یک پیتزا فروشی در حال رقص و پایکوبی بودند دستگیر کردند. مأموران پلیس پس از هماهنگی با مقامات قضایی وارد پیتزافروشی شدند با ۲۵ دختر و پسر روبرو شدند و همه افراد حاضر در این مهمانی را دستگیر کردند.[۷۸]
  • در جشن‌های یلدای سال ۱۳۹۶ پلیس ۲۳۰ دختر و پسر را در دو پارتی مختلط در شهر تهران دستگیر کرد. پلیس این افراد را در دو عملیات جداگانه دستگیر کرد، در یکی از مهمانی‌ها تعداد ۱۴۰ دختر و پسر در باغی به صورت مختلط در حال پایکوبی بودند و مهمانی دیگر نیز در منزلی در فرمانیه بود که تعداد ۹۰ نفر در آن دستگیر شدند. بعضی از افراد حاضر در این مهمانی با به اشتراک گذاشتن تصاویر خود به صورت زنده در اینستاگرام دیگران را به شرکت در محل دعوت می‌کردند. پلیس ادعا کرد مقادیری مشروبات الکلی و مواد روان‌گردان نیز در محل برگزاری این دو مهمانی کشف کرده‌است.[۷۹][۸۰]

رویدادهای ورزشی[ویرایش]

به مردان ایرانی اجازه تماشای مسابقات ورزشی بانوان اعم از فوتبال، فوتسال، والیبال، شنا، … داده نمی‌شود. در سال ۱۳۹۶ در مسابقات آسیایی کبدی بانوان در گرگان مربی تیم تایلند یک مرد بود، سامپراچ فونچونام مجبور شد روسری سر کند تا به عنوان یک خانم وارد سالن مسابقات شود زیرا ورود به این مسابقات آسیایی تنها محدود به خانم‌ها بود.[۸۱][۸۲][۸۳] این کار سامپراچ فونچونام با جنجال رسانه‌ای بسیاری در ایران همراه بود. همچنین به زنان ایرانی اجازه حضور در استادیوم برای تماشای بازی فوتبال مردان داده نمی‌شود.

حسین فکری که از نخستین مسئولان تفکیک جنسیتی در ورزش بود گفته بود: «ما به ورزش بانوان بیشتر از گذشته توجه خواهیم کرد، اما زن را وسیله قرار نخواهیم داد. ما هر کجا زنها ورزش کنند آن را از تیررس نگاه مردها دور نگاه خواهیم داشت. حتی دور زمین تنیس حصار خواهیم کشید.»[۸۴]

مساجد و زیارتگاه‌ها[ویرایش]

در مساجد و هیئت‌های عزاداری تفکیک جنسیتی وجود دارد.[نیازمند منبع] یکی از برنامه‌های اسلام، تفکیک جنسیتی در محافل عمومی مانند مدرسه، مراسم، مساجد و… است.[۸۵]

گورستان[ویرایش]

تفکیک جنسیتی در ایران به حدی شدید بوده‌است که حتی در گورستان نیز در بسیاری از موارد تفکیک جنسیتی انجام می‌شده‌است و برای برگزاری مراسم فرد فوت کرده، مراسم به صورت دو مجلس جداگانه زنانه و مردانه برگزار می‌شده‌است.[۸۶]

گورستان ظهیرالدوله یک گورستان قدیمی در شمال تهران است و متولی خاصی ندارد و مشخص نیست ضوابط مدیریت آن چیست. در سال ۲۰۱۷ بازدیدکنندگان این گورستان تفکیک جنسیتی شدند و برای بازدید زمان تعیین شد.[۸۷][۸۸] جداسازی جنسیتی این گورستان احتمالاً به دلیل نگرانی از حضور پسران و دختران جوان در این مکان صورت گرفته‌است.

پیست اسکی[ویرایش]

حسین ساجدی‌نیا در زمانی که فرمانده انتظامی تهران بزرگ بود گفت مأموران پلیس از هر گونه بی‌ادبی اسکی‌بازان ممانعت به عمل خواهند آورد. وظیفه پلیس اسکی افزایش تفکیک بین زنان و مردان اسکی‌باز است.[۸۹]

استخر[ویرایش]

به دستور کمیته انقلاب و با هدف پیشگیری از اختلاط زن و مرد، استخر شنای باشگاه آرارات که متعلق به ارامنه ایرانی بود تعطیل شد.[۹۰]

خوابگاه‌ها[ویرایش]

خوابگاه‌ها به صورت تفکیک شده دخترانه و پسرانه هستند. در بعضی جاها، یک نوع دیگر خوابگاه به نام خوابگاه متاهلین نیز وجود دارد. به عنوان مثال بر اساس آمار تفکیکی خوابگاه‌های مجردی دخترانه و پسرانه دانشگاه‌های علوم پزشکی، ۱۱۹ خوابگاه ملکی مربوط به پسران و ۱۷۴ خوابگاه ملکی مربوط به دختران و ۲۳ خوابگاه ملکی مربوط به دانشجویان متأهل است.[۹۱] خوابگاه دخترانه دانشگاه الزهرا (س) بزرگ‌ترین دانشگاه تک جنسیتی در کشور در سال ۱۳۹۶ با ظرفیت اسکان ۱۷۰۰ نفر تأسیس شده‌است.[۹۲]

گشت نسبت[ویرایش]

در سال ۱۳۹۷ کلیپی از یک گزارش خبری تلویزیونی از مشهد منتشر شد که در آن از اجرای یک طرح سختگیرانه با معیارهای دهه ۶۰ و ۷۰ خبر می‌داد. در این کلیپ که مشخص است از یک برنامه رسمی تلویزیون خراسان انتخاب شده یک سرهنگ پلیس راننده‌ای را پیاده کرده و در مورد حجاب خانم همراه او تذکر می‌دهد. سپس در ادامه فیلم اعلام می‌شود که دو سرنشین نسبتی با هم ندارند. سپس تصاویری از یک چهره دیگر که احتمالاً یک مقام قضایی است که او هم بر پرسش دربارهٔ نسبت سرنشینان خودروها تأکید می‌کند و در دیالوگ با خبرنگار صدا و سیما می‌گوید که حتی اگر والدین سرنشینان هم از معاشرت خبردار باشند باز هم دلیل کافی نیست و باید زن و مرد داخل اتومبیل نسبت به هم به لحاظ شرعی و قانونی محرم باشند و به غیر از این زن و مرد مرتکب یک عمل مجرمانه شده‌اند.[۹۳]

پس از انتشار این کلیپ اظهارات زیادی در فضای مجازی بیان شد، کاربران فضای مجازی معتقدند بعد از گشت ارشاد، گشت نسبت برای کنترل عبور و مرور و رفت‌وآمد دختران و پسرانی که با هم در انظار عمومی ظاهر می‌شوند، ساخته شده و اجازه دارد که از آن‌ها نسبت‌شان را بپرسد.[۹۴] به دنبال این ماجرا بهروز بنیادی نماینده کاشمر دربارهٔ گشت نسبت گفت: نمی‌دانم واقعاً در مشهد یا شهرهای خراسان رضوی نیروی انتظامی روی به اجرای این طرح آورده یا نه؟ لازم است به شخصه از فرمانده پلیس خراسان رضوی این موضوع را سؤال کنم.[۹۵]

هتل[ویرایش]

در هتل‌های ایران اگر کسانی بخواهند بروند و زن و شوهر نباشند، هتل به آن‌ها اتاق نمی‌دهد[۹۶] در حالیکه طبق قانون هتل اجازه چنین کاری ندارد.[۹۷] به همین دلیل بارها پیش آمده که یک زن و مرد بدون اینکه با هم نسبت داشته باشند، جداگانه اتاق رزرو کرده‌اند، اما به اتاق همدیگر تردد داشته‌اند.[۹۸]

دهه نود[ویرایش]

پدیده معاشرت و دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج در بین جوانان به خصوص دانشجویان، یک واقعیت اجتماعی نوظهور است.[۹۹]

نا به ادعای برخی رسانه‌ها برخی از شهرک‌های ساحلی شمال کشور که به دلیل محصور بودن اطراف آن اجازه کنترل و ورود به آن‌ها به نیروی انتظامی داده نمی‌شودروابط و اختلاط بین دختران و پسران با مشکلات کمتری وجود دارد. همچنین گفته می‌شود که در ساحل دریای کاسپین هر از چندگاهی موارد از شنای مختلط مسافران در سواحل بین می‌شود.[۱۰۰] [۱۰۱]

در تیر ۹۷ رسول فلاحتی امام جمعه رشت با تأکید بر اینکه اختلاط زن و مرد به ویژه در سواحل در هیچ‌کجای قانون اسلام پسندیده نیست تصریح کرد: ما نمی‌گوییم که مردم به دریا نروند اما خواهران و برادران در اماکن جدا از هم از این محیط استفاده کنند.[۱۰۲]

امام جمعه نور عبدالرحمن باقرزاده، از شنای مختلط برخی مسافران در ساحل انتقاد کرد و گفت معمولاً فصل گردشگری با افزایش ناهنجاری‌ها همراه است و برخی از مسافران هیچ حرمتی برای ارزش‌های منطقه قائل نیستند، گفت: باید برای رفع این مشکلات چاره‌جویی شود.[۱۰۳]

اعتراضات[ویرایش]

پس از انقلاب اسلامی، ایران دارای بیشترین تفکیک جنسیتی در میان کشورهای جهان بوده‌است.[نیازمند منبع] و هیچ اقدامی از سوی مسئولان کشور برای ریشه‌کنی تفکیک جنسیتی در ایران انجام نگرفته‌است[نیازمند منبع] بلکه معمولاً مسئولان به وجود آورنده تفکیک جنسیتی بیشتر بوده‌اند.[نیازمند منبع] بسیاری از افراد در ایران تفکیک جنسیتی را مفید می‌دانند.[نیازمند منبع] به عنوان مثال حسینی دولت‌آبادی در پاسخ به منتقدان تفکیک جنسیتی که می‌گویند باید جایی وجود داشته باشد که دختر و پسر بتوانند رابطه با جنس مخالف را بیاموزند، می‌گوید: «دانشگاه محل تحصیل است و نه محلی برای همسریابی. دانشگاه قرار است محل تزکیه و علم آموزی باشد. نمونه موفق این قضیه را در حوزه‌های علمیه داریم. حتی دانشگاه‌هایی هم که تفکیک جنسیتی داشته‌اند، می‌گویند طرح موفقی بوده.»[۱۰۴] طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها تقریباً از اواخر سال ۱۳۸۹ مطرح شد و در همایش مدیران دانشگاه‌ها با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از دانشگاه‌ها درخواست شد با توجه به وضعیت دانشگاه و به فراخور امکانات و توانی که در اختیار دارند، طرح مذکور را اجرا کنند، با این وجود طرح منسجمی ابلاغ نشد که دانشگاه‌ها بتوانند به صورت متمرکز و منسجم دست به چنین اقدامی بزنند.[۱۰۵]

سازمان ملل[ویرایش]

جدا از هشدارهای همیشگی سازمان ملل، گزارشگر ویژه این سازمان در امور حقوق بشر در ایران عاصمه جهانگیر، با اشاره به تفکیک جنسیتی در ایران گفت مشکلات جدی در ایران همچنان ادامه دارد.[۱۰۶]

مردمی[ویرایش]

هنگامی‌که قرار بود در دانشگاه شهید چمران اهواز برنامه‌ای به مناسبت شب یلدا برگزار شود، درست یک روز مانده به شروع برنامه و مراسم، به آن‌ها اعلام شد که باید مراسم با تفکیک جنسیتی برگزار شود دانشجویان نیز در واکنش به‌این موضوع، تجمع اعتراضی کردند و برنامه را لغو نمودند.[۱۰۷]

گروهی دیگر از دانشجویان نیز که در دانشگاه‌های آزاد مشغول به تحصیل بودند با ارسال نامه‌ای اعتراض خود را به این مورد اعلام کردند. بخش‌هایی از نامه:

دانشگاه نه تنها پادگان نیست که حوزه علمیه هم نیست. حال که نتوانسته‌اید دختران را در پستوی خانه نهان کنید، با افکار تاریخ مصرف گذشته خود می‌خواهید حضور نیمی از جمعیت کشور را در دانشگاه‌ها محدود کنید.[۱۰۸]

جامعه‌شناسان[ویرایش]

سعید معیدفر استاد دانشگاه و جامعه‌شناس در گفتگو با فرارو گفته‌است «سیاست تفکیک جنسیتی، موجب شکل‌گیری لجاجت و واکنش‌های منفی در جامعه می‌شود. اگر با دیدگاهی که سیاست‌گذاران پیشین نسبت به اهداف تفکیک جنسیتی داشتند به جامعه بنگریم، می‌بینیم که جامعه ناهنجارتر شده و اگر پیش از تفکیک، معیارها و خطوطی رعایت می‌شد، حال همان‌ها نیز رعایت نمی‌شود.»[۱۰۹]

ابراهیم فیاض جامعه‌شناس و انسان‌شناس با بیان اینکه تفکیک جنسیتی توهین به انسانیت است، گفت: این مسئله همجنسگرایی را در دانشگاه‌ها رواج می‌دهد. وی در پاسخ به کسانی که اصرار بر تفکیک جنسیتی دانشگاه‌ها دارند می‌گوید: باید از این افراد پرسید که بعد از این کار چه اتفاقی می‌افتد؟ نتیجه آن همین دبیرستان‌های تک جنسیتی موجود است که هنگام تعطیل شدن دانش آموزان، روابط دختر و پسر به بیرون از دبیرستان کشیده می‌شود و غالباً خودروهای بسیاری در این زمان در اطراف مدارس پراکنده هستند. خانواده‌ها یا نگرانند یا خودشان باید دختر و پسرشان را همراهی کنند.[۱۱۰]

نیره توکلی جامعه‌شناس به تأثیر منفی تفکیک جنسیتی بر روابط اجتماعی افراد تأکید کرده و گفت: علاوه بر تأثیری که تفکیک جنسیتی بر روی روابط زن و مرد دارد، می‌تواند امکان شناخت هر دو یا چند انسان دیگر را نیز از میان ببرد. در محیط‌های تفکیک‌شده به زنان یا مردان، همواره عکس‌العمل‌هایی آسیب‌زا شکل می‌گیرد و امکان روبرو شدن با واقعیت جنس مخالف از میان می‌رود.[۱۰۹]

مجید ابهری دکترای روانپزشکی از آمریکا در انتقاد به طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها در سال ۱۳۹۰ گفت: «تفکیک جنسیتی یکی از این طرح‌هاست که هیچ ثمره مثبتی ندارد، از یک طرف ازدواج دانشجویی و دفاتر ازدواج در دانشگاه راه می‌اندازند و از طرف دیگر اصرار بر تفکیک جنسیتی می‌کنند.»[۱۱۱]

دکتر افسر افشارنادری جامعه‌شناس، استاد دانشگاه و عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران در پاسخ به این سؤال که چرا تاکنون پژوهش مشخصی دربارهٔ طرح تفکیک جنسیتی نشده‌است گفت: پژوهش‌هایی در این‌باره انجام شده، به‌طور کلی نیز در اجرای تفکیک جنسیتی ما نیازمند پژوهش نیستیم، چراکه منشأ بسیاری از آسیب‌ها و مشکلات اجتماعی را باید در تفکیک جنسیتی دید.[۱۱۲]

نادر فتوره‌چی در سال ۱۳۹۶ در توئیتر خود نوشت: جداسازی همه جانبه و سرکوب سازمان یافته میل جنسی، برای عرصه‌های به شدت محدود احتماع عمومی (رخدادهای فرهنگی-هنری، فستیوال‌ها و جشنواره‌ها و آیین‌ها و ...) کارکردی ثانویه پدید آورده است. [۱۱۳] [۱۱۴]

سیاست‌مداران[ویرایش]

پروژه جداسازی دختر و پسر در مراکز آموزشی از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون فراز و فرودهایی داشته‌است و در یک مورد، اجرای آن در دانشگاه‌ها از سوی سید روح‌الله خمینی متوقف شد اما پس از آن متولیان این پروژه در هر فرصتی سعی در اجرای منویات خود داشته‌اند.[۱۱۵] نقل شده زمانی که سید روح‌الله خمینی شنید در دانشگاه تهران، یک دیوار پارتیشن مانند در یکی از کلاس‌های درس کشیده‌اند برای اینکه خانم‌ها و آقایان جدا بنشینند به شدت واکنش نشان دادند و گفتند سریع تماس بگیرید که همین امروز، این دیوار را برچینند وگرنه خودم و احمد (فرزند سید روح‌الله خمینی) می‌رویم و این دیوار را برمی‌داریم که این امر نشانگر اهتمام وی‍ژه سید روح‌الله خمینی نسبت به مقابله با تندروی‌ها بود.[۱۱۶][۱۱۷][۱۱۸] محمود احمدی‌نژاد نیز مخالفت اولیه خود را با تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌های ایران اعلام کرد[۱۱۹] و از وزیران علوم و بهداشت خواست سریعاً به این اقدامات سطحی و غیرعالمانه پایان دهند.[۱۲۰]

حسن روحانی، رئیس‌جمهوری ایران و از نامزدهای دوازدهمین دوره ریاست جمهوری ایران ۱۸ اردیبهشت سال ۱۳۹۶ با اشاره به موضوعات حساسی مانند اعدام و تفکیک جنسیتی، از دو رقیب خود محمد باقر قالیباف و ابراهیم رئیسی بدون نام بردن از آن‌ها انتقاد کرده‌است؛[۱۲۱]

روحانی در صریح‌ترین مصاحبه خود در خصوص رسانه‌های ایران بر مخالفتش با تفکیک جنسی میان زن و مرد و ایجاد سانسور و فیلتر تأکید کرد و گفت: قول می‌دهم که انقلاب اسلامی را بار دیگر پس از ۸ سال دولت افراطی که حقوق شهروندان در آن نادیده گرفته شد به حالت اعتدال برگردانم. وی گفته‌است مخالف جداسازی زنان و مردان در دانشگاه‌ها و سایر اماکن است.[۱۲۲]

اکبر هاشمی رفسنجانی عقیده داشت این سخت‌گیری‌ها نتیجه عکس می‌دهد و اگر آن را رسمی کنیم برای جامعه مخصوصاً در زن‌ها و جوان‌ها حالت فرار درست می‌شود.

فاطمه آلیا یکی از نمایندگان مجلس ایران اعلام کرد که با طرح مجلس دربارهٔ تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌های ایران مخالف است و به اعتقاد ایشان در عرصه اجتماعی هرگونه تفکیک مانعی برای پیشبرد و رشد جامعه است.[۱۲۳]

محسن رهامی دکترای حقوق و مدرس دانشگاه می‌گوید: واقعاً کسانی که ادعای این مطالب دارند و تفکیک جنسیتی را راه مبارزه با مفاسد اخلاقی می‌دانند آیا تاکنون از نظریه‌های کارشناسانی صاحبنظران که در این حوزه کار کرده‌اند استفاده نموده‌اند؟ و آیا با عدد و رقم ثابت کرده‌اند که تفاوت معناداری میان میزان فساد اخلاقی در محیط‌های دانشگاهی که تفکیک جنسیتی در آن‌ها اعمال شده‌است با دانشگاه‌هایی که کلاس‌های درس آن‌ها به صورت مختلط و با حضور دختران و پسران برگزار می‌شود وجود دارد یا خیر؟[۱۱۶]

فاطمه جوادی خوجین شهردار خلخال در سال ۱۳۹۶ گفت: من خودم را مجزا از مردان در جامعه نمی‌دانم و تا جایی که شرایط جامعه اجازه دهد معتقدم نباید تفکیک جنسیتی در فضاهای شهری وجود داشته باشد.[۱۲۴]

محمود گلزاری معاون ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، استاد دانشگاه و روان‌شناس در سال ۱۳۹۴ ضمن ابراز نگرانی نسبت به کاهش ازدواج در کشور اعتراف کرد که تفکیک جنسیتی در کاهش امر ازدواج مؤثر است.[۱۲۵]

حامیان[ویرایش]

فمینیست‌ها[ویرایش]

یکی از پارادوکس‌های مشخص فمینیست‌های رادیکال، که جواب واضحی هم برای آن وجود ندارد، مسئلهٔ تفکیک جنسیتی است. به نظر می‌آید سیاست فمینیستی ایجاب می‌کند در برخورد با مسئلهٔ تفکیک محیطی زن و مرد، موضعی متناقض اتخاذ کند تا بتواند در موقعیت مناسب، از آنچه به نظرش مطلوب می‌آید، استفاده کند.

اگرچه در بعضی نقاط جهان، فمینیسم پساساختارگرا تفکیک جنسیتی را نمی‌پذیرد اما در ایران فمینیست‌های رادیکال ایجاد محیط‌های کاملاً زنانه بدون هیچ‌گونه تماس و ارتباط و اصطکاکی با محیط مردانه؛ به عبارت دیگر، ساختن جهانی زنانه و بدون مرد را در سر می‌پرورانند که مثال‌های آن پارک بانوان، واگن بانوان در مترو، طرح زنانه و مردانه دریا، … است.[۱۲۶]

عده‌ای از فمینیست‌ها جدا شدن زنان از مردان را به معنی آزاد شدن آنان می‌دانند. اینها در ضمن اغلب مبلغ برتری دنیای «زنانه» در مقابل دنیای «مردان» هستند.[۱۲۷] جدایی جنسیتی یکی از خطاهای تاکتیکی فمینیسم محسوب می‌شود.[۱۲۸]

فمینیسم جدایی‌طلب (separatist feminism) یک شکل از فمینیسم رادیکال است. Marilyn Frye نویسنده توصیفی از فمینیسم جدایی‌طلب به صورت زیر دارد: جداسازی شیوه‌ها و ترتیب‌های مختلف از مردان و از نهادها، روابط، نقش‌ها و فعالیت‌هایی که تحت سلطه مذکر است و انجام آن به سود مردان و برای حفظ برتری مردانه است. این جداسازی می‌تواند توسط زنان شروع یا ادامه یابد.[۱۲۹]

فاطمه راکعی نماینده مجلس که خود را فمینیست معرفی می‌کند[۱۳۰] می‌گوید دربارهٔ تفکیک جنسیتی، دادن حکم کلی خلاف منطق است.[۱۳۱] او در پاسخ به سؤالی دربارهٔ تلاش مدیران نهادهایی مثل شهرداری و صدا و سیما برای اجرای تفکیک جنسیتی گفت: تفکیک جنسیتی در میان مسئولان، مخالفان و موافقان بسیاری دارد. برخی بر این عقیده هستند که «جامعه اسلامی نیازش تفکیک جنسیتی است» یا «اینکه تحقیقات نشان داده در برخی موارد تفکیک جنسیتی می‌تواند زمینه بهره‌گیری بالای دانشجویان را فراهم کند، اما به این مسئله باید اقتضایی نگاه کرد».[۱۳۲]

زنان[ویرایش]

تفکیک جنسیتی با هر موضوعی و در هر مکانی که انجام شود در نگاه اول برای زنان نوعی تبعیض محسوب می‌شود و از همین رو زنان نسبت به آن واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. گاهی نسبت به تفکیک جنسیتی، احساس تبعیض منفی می‌کنند و گاهی مقابل این تبعیض احساس مثبت کرده و ابراز خوشحالی و خرسندی می‌کنند و حتی از آن استقبال هم می‌کنند مانند تفکیک در وسایل حمل‌ونقل عمومی مثل مترو و اتوبوس.[۱۳۳]

طوبی حجازی رئیس کمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای اسلامی شهر قم در سال ۱۳۹۳ با بیان اینکه در قم بین کارمندان زن تمایل بسیاری برای جدا کار کردن از همکاران مرد خود وجود دارد، افزود: مسئولان باید به این در خواست کارکنان زن در ادارات توجه کافی داشته باشند.[۱۳۴]

سحر قریشی بازیگر سینما در یک مصاحبه دربارهٔ حضور زنان در استادیوم برای تماشای بازی فوتبال مردان گفت، از اینکه کنار تعداد زیادی آقا قرار بگیرم منقلب می‌شوم و کاملاً موافقم که اجازه نمی‌دهند خانم‌ها به استادیوم بروند درحالی که تصاویری از حضور سحر قریشی در استادیوم‌های خارج از ایران وجود دارد.[۱۳۵]

روحانیون[ویرایش]

هنگامی که وزارت علوم قصد داشت دانشگاه‌ها را با کلاس‌های تک‌جنسیتی برگزار کند، این موضوع برای مدتی اجرایی نشد و ناصر مکارم شیرازی از عدم اجرای آن انتقاد کردند و معتقد بودند این موضوع باعث ناامیدی انسان است.[۱۳۶] آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی، در ابتدای درس خارج فقه روز چهارشنبه هشتم آذر خود در مسجد اعظم قم، با اشاره به سابقه بحث و موضوع ورود زنان به ورزشگاه‌ها ضمن ابراز مخالفت با این موضوع تأکید کرد که طرح دوباره این مشکل، رفتن راه انحرافی می‌باشد.[۱۳۷]

حیدری بهترین راه برای ایجاد امنیت اخلاقی در جامعه را ایجاد پارک بانوان می‌داند و معتقد است که بهترین هدیه به بانوان تفکیک جنسیتی است.[۱۳۸]

آیت الله سبحانی با بیان اینکه تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها نیاز است، گفت باید در کمال احترام فضاهای جداگانه‌ای برای تحصیل دختران و پسران دانشجو فراهم کرد. چند سال بعد وی بدون اشاره به وضع تفکیک جنسیتی موجود گفت: امروز دخترانی در سن بالا در خانه بخت مانده‌اند و شرایط ازدواج ندارند و در چنین وضعی، طرح حضور آنان در ورزشگاه نه تنها جزء فرائض نیست بلکه جزء مستحبات هم نیست. به جای اینکه برای این کارها طرح بدهند باید فکری برای ازدواج آنان بکنیم.

علیرضا پناهیان گفته‌است: طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌های کشور باید به صورت طبیعی اجرا شود، نه اینکه طوری باشد که افکار عمومی نسبت به آن واکنش نشان دهد.[۱۱۰]

علوی گرگانی تصریح کرد: وقتی دختران و پسران در جامعه با یکدیگر مختلط باشند پس از تشکیل زندگی به سبب یک مشکل کوچک نیز حاضر به طلاق می‌شوند و منطق‌شان این می‌شود که در جامعه دختران و پسران زیادی هستند.[۱۳۹]

سید احمد خاتمی در سال ۱۳۹۶ گفت: «اینکه در یک اتاق یک مرد و زن نامحرم با یکدیگر باشند زمینه‌ساز و بستر گناه است، باید زن‌ها و مردها هر کدام در یک مکان مجزا فعالیت کنند. بحث تفکیک جنسیتی در مکانهای کاری یعنی بستر پاکی را فراهم کردن و این‌گونه است که شخصیت بانوی مسلمان با عفاف رشد و تعالی می‌یابد».[۱۴۰]

محسن قرائتی در سال ۱۳۹۷ در باره حضور دانشجویان دختر و پسر در دانشگاه گفت: «صبح دخترها بیایند و عصر پسرها بیایند. چه می‌شود؟ مگر یک جاهایی که واقعاً استادش نایاب است، اضطرار است. چه اشکالی دارد؟ آن وقت دخترها اگر خودشان باشند، می‌توانند چادرشان را هم بردارند، روسری‌شان را هم بردارند. لباس مشکی هم لازم نیست بپوشند. لباس سفید بپوشند راحت راحت هم باشند. همه خانم هستند دیگر. چه اشکالی دارد؟»[۱۴۱] وی پیش از این گفته بود خنده‌دار است که در مدارس دختر و پسر را تفکیک کرده‌اند اما در دانشگاه مختلط هستند در حالیکه دانشجو شهوتش گُر می‌کشد.[۱۴۲]

سیاست‌مداران[ویرایش]

غلامعلی حداد عادل گفت: «من با تفکیک جنسیتی موافقم و باید ادامه یابد و معتقدم همان‌طور که بعد از انقلاب در اتوبوس‌ها تفکیک جنسیتی انجام دادیم می‌توانیم در جاهای دیگر این تفکیک را انجام دهیم. ما در ابتدای انقلاب پس از اینکه این اقدام را در اتوبوس انجام داده‌ایم مشاهده کردیم که درک این موضوع برای مردم سخت بود ولی امروز این اتفاق عادی شده‌است و حتی بدحجاب‌ها نیز هیچ مشکلی با این قضیه ندارند.»[۱۱۲]

مرضیه وحید دستجردی که در مجلس پنجم نماینده مردم بود از طراحان و طرفداران طرح تفکیک جنسیتی بیمارستان‌های کشور بود که این طرح هیچ‌گاه اجرا نشد. با این حال سال‌ها بعد که به سمت وزیر بهداشت رسید با اشاره به شکست‌خورده بودن طرح تفکیک جنسیتی گفت: اجرای طرح تفکیک جنسیتی در بیمارستان شهید بهشتی قم برای اولین‌بار انجام شد و به صورتی جدی شکست خورد.[۱۱۲] زهره طبیب‌زاده نوری مشاور رئیس‌جمهوری و رئیس مرکز امور زنان و خانواده در دولت نهم در زمان مراسم افتتاح بیمارستان مهدیه (اولین بیمارستان تک جنسیتی) گفته بود: «ما معتقدیم با توجه به نظام ارزشی و اعتقادی‌مان در این مشاغل، زنان باید حضور تام و تمام داشته باشند و در اینجا اگر تبعیض جنسیتی مثبت برای حضور آن‌ها اعمال شود، پسندیده‌است.»

شهیندخت مولاوردی در دوره معاونت زنانش از احداث پارک‌های بانوان به عنوان یکی از مطالبات اصلی زنان و دختران ایرانی یاد کرده‌است.[۶۵]

سعدالله نصیری قیداری سخنگوی کمیسیون آموزش از موافقان طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها در سال ۱۳۹۰ گفت: ما با این کار می‌توانیم به مسیر جدا شدن خانم‌ها و آقایان کمک کنیم.[۱۴۳]

روزنامه ۱۹ دی نوشت علی مطهری ضمن ارسال نامه‌ای به شهردار تهران محمدباقر قالیباف ضمن دفاع از اجرای طرح تکریم بانوان در شهرداری تهران از شهردار تهران خواسته‌است تحت تأثیر هجمه سنگینی که به این طرح‌شده‌است قرار نگیرد.[۱۴۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.irna.ir/fa/News/82700768
  2. https://www.yjc.ir/fa/news/5676724/چت-کردن-با-نامحرم-در-فضای-مجازی-چه-حکمی-دارد
  3. radiozamaneh.com/271986
  4. https://www.gadventures.com/blog/mind-your-manners-your-guide-local-customs-and-etiquette-iran/
  5. http://www.asriran.com/fa/news/247261/نقش-خانواده‌ها-در-دوستی-دختر-و-پسر
  6. migna.ir/news/15830/نقش-خانواده-ها-دوستی-دختر-پسر
  7. http://www.asriran.com/fa/news/264392/آیا-والدین-باید-برای-ازدواج-فرزندان-تصمیم-بگیرند
  8. «مروری بر موضوع اختلاط زن و مرد در نگاه اسلام». hawzah.net. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۶-۲۷. 
  9. سحر نیازی. «تفکیک جنسیتی»(fa-Fa)‎. پژواک ایران. 
  10. شیدا ملکی. «رضایت از تبعیض مثبت»(fa)‎. روزنامه جهان صنعت. 
  11. https://www.parsine.com/fa/news/28443/واقعیت‌های-ناگفته-از-زیست-جنسـی-ایرانیان-در-دورهٔ-قاجار
  12. Keddie, Nikki R. (2000). "Women in Iran Since 1979". Social Research. 67 (2): 405–438. JSTOR 40971478. 
  13. Price, Massoume (March 7, 2000). "A Brief History of Women's Movements in Iran 1850-2000". The Iranian. Retrieved September 21, 2008. 
  14. «از خشونت دولتی تا تفکیک جنسیتی در فضاهای عمومی». ملی-مذهبی. بازبینی‌شده در 2018-06-27. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ http://vista.ir/article/342432/دختران-عاشق-عاطفه-و-پسران-دنبال-رابطه؟!
  16. http://www.asriran.com/fa/news/264392/آیا-والدین-باید-برای-ازدواج-فرزندان-تصمیم-بگیرند
  17. حمیدرضا عسگری. «برای رابطه دخترها و پسرها چه فکری کرده‌ایم؟». الف. ۱۷ خرداد ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۶-۲۷. 
  18. https://www.mehrnews.com/news/1428108/تکذیب-راه-اندازی-گشت-نسبت-نمره-پلیس-از-20-16-است
  19. http://mohandess.ir/ارتباط-دختر-و-پسر،-ناجا-و-گشت-نسبت/
  20. http://www.shafaf.ir/fa/news/268048/عامل-سيرصعودي-طلاق-در-جامعه-چيست
  21. http://www.avapress.com/prtenw8zfjh8w7i.b9bj.html
  22. http://tarikhirani.ir/Modules/News/Phtml/News.PrintVersion.Html.php?Lang=fa&TypeId=29&NewsId=3762
  23. http://tarikhirani.ir/fa/news/26/bodyView/5909/چه.کسی.ساحل.دریا.را.زنانه.و.مردانه.کرد؟.html
  24. http://www.rangeiman.ir/7887/مگر-رشتی‌ها-مى‌گذارند-که-باز-کنار-دری/
  25. https://www.mehrnews.com/news/2581786/حذف-تدریجی-طرح-های-دریایی-بانوان-از-سواحل-خزر
  26. مقاله «تأثیر فمینیست و تفکیک جنسیتی بر فضاهای معماری و شهرسازی» نوشته صداقت، محبی و کریمی‌نیا
  27. http://www.asriran.com/fa/news/408809/سفرنامه-خبرنگار-آلمانی-در-ایران-از-شلوار-صورتی-زنان-تا-تفکیک-جنسیتی-مترو
  28. http://www.mehrnews.com/news/2464429/برخورد-با-مسافران-مرد-در-واگن-مترو-زنان
  29. https://www.tinn.ir/بخش-جاده-ای-21/140382-تصویب-قوانین-دردسرساز-به-نام-حمایت-از-زنان-دردسرهای-سوار-کردن-مسافر-زن-در-اتوبوس
  30. ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ ۳۰٫۲ http://www.smtnews.ir/dialogue/412-تناسب-نیروی-انسانی-در-آموزش-و-پرورش-مشکل-همیشگی-است.html
  31. https://fararu.com/fa/news/193557/در-ایران-امکان-آموزش-مسائل-جنسی-نیست
  32. نقش تفکیک جنسیتی بر پیشرفت تحصیلی و مقبولیت اجتماعی در مدارس ابتدایی، سال ۱۳۹۴
  33. http://www.titre1.ir/fa/news/28274/ورودآقایان-به-این-مکان-ممنوع-شد
  34. borna.news/بخش-اجتماعی-4/716906-بطحائی-برج-ها-اجازه-نمی-دهند-دختران-ما-در-حیاط-مدرسه-ورزش-کنند-نگران-گسترش-آسیب-های-اجتماعی-هستیم
  35. http://www.shafaf.ir/fa/news/40729/اختلاط-دانشجويان-دختر-و-پسر-در-اردوهاي-دانشجويي-ممنوع
  36. http://www.shafaf.ir/fa/news/64568/جزئیات-رفع-اختلاط-دردانشگاهها-از-زبان-وزیر
  37. http://www.entekhab.ir/fa/news/67244/قرائتی-دختر-و-پسر-را-در-دانشگاه-قاطي-كرديد-به-حجاب-دختر-در-گورستان-گير-مي-دهيد-محال-است-كه-با-اين-كارها-درست-شود
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ https://www.jamaran.ir/بخش-اخبار-59/137963-اگر-موضوع-تفکیک-جنسیتی-نتیجه-دهد-باید-در-دستور-کار-قرار-گیرد
  39. http://www.khabaronline.ir/detail/160004/society/education
  40. http://women.ncr-iran.org/fa/اخبار-زنان/3672-ایران-تفکیک-جنسیتی-در-در-ورودی-دانشگاه-آزاد-زاهدان
  41. http://snn.ir/fa/news/435110/دانشگاه‌های-دنیا-به-سمت-تک-جنسیتی-شدن-حرکت-می‌کنند
  42. tasnimnews.com/fa/news/1392/01/27/42343/اسامی-27-مرکز-آموزش-عالی-تک-جنسیتی-ایجاد-شده-در-کشور
  43. http://www.bbc.com/persian/iran/2009/12/091226_maf_student_education
  44. http://dinonline.com/doc/news/fa/4088/
  45. http://fararu.com/fa/news/259295/تشریح-نحوه-ممیزی-کتاب-در-وزارت-ارشاد
  46. http://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/580882-ممیز-به-من-گفت-چون-قاتل-مرد-است-نمی-تواند-دستش-را-دور-گلوی-زن-بیندازد-تا-او-را-خفه-کند-زنان-نویسنده-ای-می-شناسم-که-موقع-نوشتن-باید-حواسشان-به-مادر-خواهرشوهر-باشد
  47. ۴۷٫۰ ۴۷٫۱ http://aftabnews.ir/fa/news/255225/طرح-تفکیک-جنسیتی-توهین-به-مردان-و-زنان-ایرانی-است
  48. http://kayhan.ir/fa/news/21939
  49. https://www.dw.com/fa-ir/شهرداری-وزارت-کار-را-به-بیغیرتی-دینی-متهم-کرد/a-17828032
  50. https://www.yjc.ir/fa/news/4932005/طرح-تکریم-بانوان-در-شهرداری-تهران-الگویی-مناسب-برای-دستگاه‌های-اجرایی-کشور
  51. irna.ir/fa/News/81739994
  52. http://old.alef.ir/vdcgzy9tqak93y4.rpra.html?469901
  53. http://www.tabnak.ir/fa/news/422313/لغو-کنسرت-به-دلیل-عدم-تفکیک-جنسیتی
  54. khabaronline.ir/detail/399467/culture/Cultural-Management
  55. http://www.ana.ir/news/129261
  56. radiofarda.com/a/o2-em-music-khorasan-judiciary/27902687.html
  57. ۵۷٫۰ ۵۷٫۱ http://donya-e-eqtesad.com/بخش-خبر-64/820206-تفکیک-جنسیتی-سیاست-ما-نیست
  58. http://www.shafaf.ir/fa/news/268048/عامل-سيرصعودي-طلاق-در-جامعه-چيست
  59. http://www.sharnews.com/8666/زنان-و-مردان-کرد-جدا-از-هم-به-عروسی-می-رو/
  60. https://www.farsnews.com/printable.php?nn=13920522000608
  61. http://www.mehrnews.com/news/931094/موافق-طرح-تفکیک-جنسیتی-بیمارستانها-در-قامت-وزیر-بهداشت
  62. http://www.dw.com/fa-ir/خواست-تفکیک-جنسیتی-در-بیمارستانها-به-دلیل-عادیسازی-گناه/a-42155491
  63. http://www.khabaronline.ir/detail/745856/society/health
  64. http://anarpress.ir/politics/27195/1393/05/18
  65. ۶۵٫۰ ۶۵٫۱ ۶۵٫۲ http://www.roozannews.ir/news/12261/پارک-بانوان؛-از-ضرورت-ملی-تا-حصر
  66. Pejman Azarmina. «In Iran, gender segregation becoming a fact of medical life». CMAJ، ۲۰۰۲. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸. 
  67. http://shafaonline.ir/fa/news/107704/نگاهی-به-طرح-تفکیک-جنسیتی-در-بیمارستان‌ها-و-دیگر-اماکن-عمومی
  68. http://aftabnews.ir/fa/news/472830/تفکیک‌جنسیتی-در-عابربانک-یک-بانک-خصوصی
  69. http://www.dw.com/fa-ir/ورود-آقایان-ممنوع-پارکهای-ویژه-زنان/a-2979427
  70. http://www.taamolnews.ir/fa/news/747221
  71. کتاب چگونه با حجاب شدیم؟ نوشته مهرانگیز کار
  72. https://www.mehrnews.com/news/1428108/تکذیب-راه-اندازی-گشت-نسبت-نمره-پلیس-از-20-16-است
  73. http://aftabnews.ir/vdccp1qs12bqem8.ala2.html
  74. «نشستن زن و مرد کنار هم در اتوبوس ممنوع شد!». بینانیوز، ۲ دی ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۹ فروردین ۱۳۹۶. 
  75. «شش ساعت توقیف در دمای زیر صفر به جرم سفر». بازبینی‌شده در ۹ فروردین ۱۳۹۶. 
  76. http://fararu.com/fa/news/111861/دستگيري-۴۵-دختر-و-پسر-در-تور-مختلط
  77. http://www.yjc.ir/fa/news/4574967/مزاحمان-مدارس-دخترانه-دستگير-شدند
  78. http://khabarland.com/news/98410/دستگیری-25-دختر-و-پسر-در-جشن-تولد-1
  79. http://aftabnews.ir/fa/news/497058/دستگیری-۲۳۰-دختر-و-پسر-در-شب-یلدا
  80. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/10/01/1607973/دستگیری-230-دختر-و-پسر-در-پارتی-مختلط-شب-یلدا
  81. http://www.asriran.com/fa/news/575582/روسری-برای-مربی-مرد-تیم-زنان-تایلند-در-مسابقات-گرگان-عکس-فدراسیون-عذرخواهی-کرد-شکایت-می-کنیم
  82. asiaone.com/asia/thai-coach-slammed-wearing-headscarf-sneak-iran-womens-kabaddi-games
  83. sportskeeda.com/kabaddi/asian-kabaddi-championships-2017-thailand-coach-wears-headscarf-to-watch-iranian-women-s-team-matches
  84. آیندگان، چهارشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۵۷ صفحه ۱۱
  85. http://www.welayatnet.com/fa/news/104229
  86. http://www.dw.com/fa-ir/جمهوری-اسلامی-تفکیک-جنسیتی-از-گهواره-تا-گور/a-15374761
  87. https://asemandaily.ir/post/4442/فاتحه-ای-برای-تاریخ-تهران
  88. http://www.mikrofonnews.com/گورستان-ظهیرالدوله-تفکیک-جنسیتی-شده-ا/
  89. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iran/12050199/Iran-deploys-ski-police-at-countrys-slopes-enforce-segregation-of-men-and-women.html
  90. کتاب چگونه با حجاب شدیم؟ نوشته مهرانگیز کار
  91. isna.ir/news/97032009194/69-درصد-خوابگاه-های-دانشگاه-های-علوم-پزشکی-ملکی-هستند
  92. msrt.ir/fa/news/34803/خوابگاه-جدید-دانشگاه-الزهرا-س-افتتاح-شد
  93. https://fararu.com/fa/news/361866/ماجرای-فیلم-جنجالی-مشهد-چه-بود
  94. https://www.femanom.com/اجتماعی/گشت-نسبت-چیست؟-گشت-نسبت-به-دختر-و-پسر-گیر-می-دهد؟
  95. https://fararu.com/fa/news/363283/واکنش‌ها-به-شایعه-تشکیل-گشت-نسبت
  96. https://www.khabaronline.ir/detail/308010/culture/religion
  97. https://www.isna.ir/news/95040109715/قوانین-رزرو-اتاق-در-هتل-های-ایران-اصلاح-شد
  98. https://www.yjc.ir/fa/news/5622778/اما-و-اگرهای-پذیرش-خانم های-تنها-در-هتل
  99. http://www.asriran.com/fa/news/247261/نقش-خانواده‌ها-در-دوستی-دختر-و-پسر
  100. farsnews.com/news/13940410001349/سواحل-شمالی-آنتالیا-و-لس‌آنجلس-نیست--از-شنای-مختلط-تا-کشف-حجاب-در
  101. dw.com/fa-ir/روایتهای-رسمی-و-غیر-رسمی-از-شنای-زنان-در-سواحل-ایران/g-17153199
  102. tasnimnews.com/fa/news/1397/04/17/1770274/آیت-الله-فلاحتی-اختلاط-زن-و-مرد-در-سواحل-گیلان-پسندیده-نیست
  103. http://tabnakbato.ir/fa/news/3816/شنای-مختلط-زن-و-مرد-و-کشف-حجاب-در-دریای-شمال
  104. http://www.khabaronline.ir/detail/159779/society/education
  105. http://old.alef.ir/vdca0on6o49nw01.k5k4.html?109779
  106. بی‌بی‌سی فارسی. «گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل: مشکلات جدی در ایران ادامه دارد». 
  107. بی‌بی‌سی فارسی. «لغو برنامه شب یلدا در اعتراض به تفکیک جنسیتی». ۲۲ دسامبر ۲۰۱۶. 
  108. بی‌بی‌سی فارسی. «اعتراض جمعی از دانشجویان به تفکیک جنسیتی در دانشگاه آزاد». 
  109. ۱۰۹٫۰ ۱۰۹٫۱ http://fararu.com/fa/news/231506/تفکیک-جنسیتی-در-کاهش-ازدواج-تاثیر-گذاشت
  110. ۱۱۰٫۰ ۱۱۰٫۱ http://www.momtaznews.com/تفکیک-جنسیتی؛-راهکاری-مقطعی-در-کاهش-اخ/
  111. https://asibha.mcls.gov.ir/fa/news/28379/مشوق-های-ازدواج-و-فرزند-آوری-کارایی-ندارد
  112. ۱۱۲٫۰ ۱۱۲٫۱ ۱۱۲٫۲ http://shafaonline.ir/fa/news/67001/تاثیر-تفکیک-جنسیتی-بر-طلاق-و-ازدواج
  113. http://shajie.ir/content/786/بحران-جنسی-و-داده-های-اقتصادی
  114. http://www.vakilemelat.ir/fa/news/view/228233/-20-نکته-درباره-«بحران-جنسی»
  115. http://www.parsine.com/fa/news/67635/پروژه-تفکیک-جنسیتی-یا-تقویت-تابوی-سکسی
  116. ۱۱۶٫۰ ۱۱۶٫۱ http://www.irna.ir/fa/News/80992747/سایر/تفکیک_جنسیتی_ناسازگار_با_شرع_و_قانون_است
  117. http://old.alef.ir/vdcj8oevyuqeh8z.fsfu.html?198220
  118. isna.ir/news/96032714974/خاطره-نوه-امام-از-مخالفت-ایشان-با-تفکیک-جنسیتی
  119. بی‌بی‌سی فارسی. «مخالفت احمدی‌نژاد با تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها». 
  120. http://www.khabaronline.ir/detail/161188/society/urban
  121. بی‌بی‌سی فارسی. «روحانی با انتقاد از 'اعدام و تفکیک جنسیتی' به رقبای خود تاخت». 
  122. http://www.jamnews.com/TextVersionDetail/204432
  123. بی‌بی‌سی فارسی. «مخالفت نماینده اصولگرای مجلس ایران با طرح تفکیک جنسیتی». 
  124. http://www.eskannews.com/interview/4979/تفکیک-جنسیتی-فضای-شهری-قبول-ندارم
  125. http://www.mardomsalari.ir/news/45422/تفکیک-جنسیتی-کاهش-ازدواج-تاثیر-گذاشت
  126. http://www.magiran.com/ppdf/nppdf/2827/p02827217360051.pdf
  127. iranglobal.info/comment/25171
  128. http://www.huffingtonpost.co.uk/alastair-sloan/gender-segregation-feminism_b_4438911.html
  129. Marilyn Frye, "Some Reflections on Separatism and Power". In Feminist Social Thought: A Reader, Diana Tietjens Meyers (ed.) (1997) New York: Routledge, pp. 406–414.
  130. https://fararu.com/fa/news/163125/راکعی-فمینیست-اسلامی-هستم
  131. http://shafaonline.ir/fa/news/70861/فاطمه-راکعی-درباره-تفکیک-جنسیتی-دادن-حکم-کلی-خلاف-منطق-است
  132. http://shafaonline.ir/fa/news/70861/فاطمه-راکعی-درباره-تفکیک-جنسیتی-دادن-حکم-کلی-خلاف-منطق-است
  133. http://jahanesanat.ir/?newsid=51436
  134. http://www.qomnews.ir/news/27880/توجه-بیشتر-تفکیک-جنسیتی-ادارات-قم-ضروری
  135. https://www.alodoctor.ir/social/details/38182/ماجرای-منقلب-میشم-و-سحر-قریشی-چیست؟
  136. بی‌بی‌سی فارسی. «انتقاد آیت‌الله مکارم شیرازی از توقف طرح تفکیک جنسیتی». ۸ ژوئیه ۲۰۱۱. 
  137. Manoto. «مکارم: دیگر حرف ورود زنان به ورزشگاه را نزنید». 
  138. «- بهترین هدیه به بانوان تفکیک جنسیتی است». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۳/۶/۱۰. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۰۴. 
  139. http://www.rasekhoon.net/news/show/939671/افزایش-آمار-طلاق-در-جامعه-نتیجه-بی-توجهی-مسؤولان-به-تفکیک-جنسیتی-است/
  140. https://www.khabaronline.ir/detail/761245/Politics/parties1
  141. https://www.isna.ir/news/97021507826/مروری-بر-پیشنهاد-جنجالی-محسن-قرائتی
  142. https://www.borna.news/بخش-اخبار-2/60264-قرائتی-دختر-پسر
  143. https://www.mashreghnews.ir/news/88520/دانشگاه-های-تک-جنسیتی-در-دیگر-نقاط-دنیا
  144. http://www.qomefarda.ir/news/91617