نسبت‌های خانوادگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نسبت‌های خانوادگی به نسبت‌هایی گفته می‌شود که اقوام و خویشان برای نام بردن از هم استفاده می‌کنند.

نسبت‌های خانوادگی بر سه گونه‌اند. نسبت‌های قومی و نسبت‌های خویشی و نسبت‌های ناتنی.

نسبت‌های قومی[ویرایش]

نسبت‌های قومی، نسبت‌های خانوادگی ای هستند که بواسطهٔ زاد و ولد بوجود آمده‌اند. نسبت‌های قومی همیشگی هستند.

نسبت‌های قومی به ترتیب نسل برای هر شخص عبارت است از:

سه نسل قبل پدر مادربزرگ (جد)، پدر پدربزرگ (پدرجد یا جد اعلاء یامادر مادربزرگ و مادر پدربزرگ (به مادربزرگ پدر، جده می‌گویند)

دو نسل قبل پدربزرگ پدری (جد)، پدربزرگ مادری (جد)، مادربزرگ پدری، مادربزرگ مادری

یک نسل قبل والدین شامل مادر و پدر، خاله، دایی، عمه، عمو

هم نسل خواهر، برادر، پسرخاله، دخترخاله، پسردایی، دختردایی، پسرعمه، دختر عمه، پسرعمو، دختر عمو

نسل بعد فرزند شامل دختر (فرزند) و پسر (فرزند)، برادرزاده، خواهرزاده

دو نسل بعد نوه

سه نسل بعد نواده=نتیجه

چهار نسل بعد نبیره

پنج نسل بعد ندیده

نسبت‌های خویشی[ویرایش]

نسبت‌های خویشی، نسبت‌های خانوادگی‌ای هستند که بواسطهٔ پیوند خویشاوندی (ازدواج) بوجود می‌آیند. نسبت‌های خویشی با از بین رفتن پیوند خویشاوندی از بین می‌روند.

نبست‌های خویشی هر شخص عبارت است از:

همسر شامل زن (همسر) و مرد (شوهر)

باجناغ و جاری

برادرزن، برادرشوهر، خواهرزن، خواهرشوهر

پدر زن، پدر شوهر، مادر زن، مادر شوهر

پدربزرگ شوهر، مادربزرگ شوهر، پدربزرگ زن، مادربزرگ زن

داماد و عروس

زن برادر و شوهر خواهر

نسبت‌های ناتنی[ویرایش]

نسبت‌های ناتنی نسبت‌هایی هستند که با ازدواج دوم (و بعد از آن) یک مرد یا زن پدید می‌آید. این نسبت‌ها و تعریفشان تا حدودی بستگی به فرهنگ جامعه نیز دارد.

نابرادری (برادر ناتنی) ناپسری ناخواهری (خواهر ناتنی) نادختری (دختر ناتنی) هوو

نام نسبت‌های خانوادگی در لهجه‌هاو گویش‌های مختلف ایرانی تبار[ویرایش]

فارسی معیار تهرانی کابلی هراتی شیرازی مشهدی لری زبان کردی دزفولی بلوچی مازنی بندری گیلکی
برادر داداش بیادر (Biyaadar) برار (Boraar)، لالا کاکو ب رار ب رار برا ، کاکەَ برار برار (Berar) برار (Berar) بَرار،کاکا کاکا
خواهر خواهر (Xaahar) خواهر (Xwaahar) خور (Xowar) دَدِه آبجی خوار خووِشک خوار خواخر (Khakher) خواخور (Khakhor) خواه، دادا دادا
مادر مادر بوبو مادر ننه دا دا،دایک،دالگ مار مار (Mar) ننه (Nana) مُم، مُمِی مم ، دی
پدر بابا بواَ پر (Piyar) آقا بواَ باووک،باووەَ،بابَ بابه،پت پیر (Pyer) پر (per) بَپ، بَپو بپ
پدربزرگ باباکولون پاپا باپیر بپْ‌گَپو
مادربزرگ ننه کولون ننه ممْ‌گَپو
عمو عمو کاکا عمو، کاکا عمو آمو مامە،آپۆ،تاتەَ اومو،بوهء زونَ عامی عامو عامو آمو
دایی دایی ماما خالو، ماما، دایی خالو هالو خاڵو،هاڵو داُیی دایی دایی خالو خالو
شوهر شوهر (Shohar) شوهر (Shavhar) شو (Shou) شو مِیرَ شۆی،مێرد می رَ شی (Shi) شو شو شو
باجناغ باجه باجه همزلف باجه هُم ریش هاو زاووا ،هام زۆما هم داماد باجا (Baja) باجا (Baja) شو خواه‌ْزن هم ریش
جاری امبجین جاری هُم ب ِیی هاو بۆک،هام بۆی هم جرات یاری (Yari) زن برارْشو هم جراد
برادرزن برادرزن خسر بوره خسر بوری برارزن برار زنَ وسرک زهت زن برار (Zan Berar) زن برار (Zan Berar) برارْزن
برادرشوهر برادرشوهر برارشو برارشو [[برار می رَ] وسرک زهت شی برار (Shi Berar) شو برار (Shou Berar) برارْشو
خواهرزن خواهرزن خیاشنه خشلوچه خوارزن خوار زنَ دِش دکسیچ زن خواخر (Zan Khakher) زن خواخور (Zan Khakhor) خواهْ‌زن
خواهرشوهر خواهرشوهر خورشو خوارشو خوار می رَ دکسیچ شی خواخر (Shi Khakher) شو خواخور (Shou Khakhor) خواهْ‌شو
پدرزن پدرخانوم خسر خسر خُسُر اومو، باووک ژەَن وسرک زن پیر (Zan Pier) زن پیر (Zan Pier) بپْ‌زن
پدرشوهر پدرشوهر خەَسۆرەَ،هەسیۆرەَ پیرشو اومو،بوهء می رَ خسر ، عمو حسیره نر وسرک شی پیر (Shi Pier) شو پیر (Shou Pier) بپْ‌شو
زن داداش ینگه، خانوم بیادر زن برار، زن لالا برا ژەَن زن برار زِ برار

(za barar)

نشار برار زن، بری زن (Beri Zan)، (Berar Zan) زن برار (zan berar) زن‌ْکاکا، زنْ‌برار زن کاکا
شوهر خواهر لالی شو خور آق میرزا میره خوَر داماد،زامات خَسی (Khesh) خِش(خویش) Khesh شو خواه
مادر زن مادر خانوم خُش حسیره ما دا ژەَن،خسۆرە وسوک زن مار (zan mar) زن مار (zan mar) ممْ‌زن

پانویس[ویرایش]