نسبت‌های خانوادگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«دایی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای بازیکن ایرانی، علی دایی را ببینید.

نسبت‌های خانوادگی به نسبت‌هایی گفته می‌شود که اقوام و خویشان برای نام بردن از هم استفاده می‌کنند.

نسبت‌های خانوادگی بر سه گونه‌اند. نسبت‌های قومی و نسبت‌های خویشی و نسبت‌های ناتنی.

نسبت‌های قومی[ویرایش]

نسبت‌های قومی، نسبت‌های خانوادگی ای هستند که بواسطهٔ زاد و ولد بوجود آمده‌اند. نسبت‌های قومی همیشگی هستند.

نسبت‌های قومی به ترتیب نسل برای هر شخص عبارت است از:

سه نسل قبل پدر مادربزرگ (جد)، پدر پدربزرگ (پدرجد یا جد اعلاء یامادر مادربزرگ و مادر پدربزرگ (به مادربزرگ پدر، جده می‌گویند)

دو نسل قبل پدربزرگ پدری (جد)، پدربزرگ مادری (جد)، مادربزرگ پدری، مادربزرگ مادری

یک نسل قبل والدین شامل مادر و پدر، خاله، دایی، عمه، عمو

هم نسل خواهر، برادر، پسرخاله، دخترخاله، پسردایی، دختردایی، پسرعمه، دختر عمه، پسرعمو، دختر عمو

نسل بعد فرزند شامل دختر (فرزند) و پسر (فرزند)، برادرزاده، خواهرزاده

دو نسل بعد نوه

سه نسل بعد نواده=نتیجه

چهار نسل بعد نبیره

پنج نسل بعد ندیده

نسبت‌های خویشی[ویرایش]

نسبت‌های خویشی، نسبت‌های خانوادگی‌ای هستند که بواسطهٔ پیوند خویشاوندی (ازدواج) بوجود می‌آیند. نسبت‌های خویشی با از بین رفتن پیوند خویشاوندی از بین می‌روند.

نبست‌های خویشی هر شخص عبارت است از:

همسر شامل زن (همسر) و مرد (شوهر) یا دو زن (همسر) یا دو مرد شوهر

باجناغ و جاری

برادرزن، برادرشوهر، خواهرزن، خواهرشوهر

پدر زن، پدر شوهر، مادر زن، مادر شوهر

پدربزرگ شوهر، مادربزرگ شوهر، پدربزرگ زن، مادربزرگ زن

داماد و عروس

زن برادر و شوهر خواهر

نسبت‌های ناتنی[ویرایش]

نسبت‌های ناتنی نسبت‌هایی هستند که با ازدواج دوم (و بعد از آن) یک مرد یا زن پدید می‌آید. این نسبت‌ها و تعریفشان تا حدودی بستگی به فرهنگ جامعه نیز دارد.

نابرادری (برادر ناتنی) ناپسری ناخواهری (خواهر ناتنی) نادختری (دختر ناتنی) هوو

نام نسبت‌های خانوادگی در لهجه‌هاو گویش‌های مختلف فارسی[ویرایش]

فارسی معیار تهرانی کابلی هراتی شیرازی مشهدی لری دزفولی بلوچی مازنی گیلکی هرمزگانی عرب اهواز
برادر داداش بیادر (Biyaadar) برار (Boraar)، لالا کاکو ب رار ب رار برار برار (Berar) برار (Berar) کاکا اخ،اخو
خواهر خواهر (Xaahar) خواهر (Xwaahar) خور (Xowar) آبجی خوار خوار خواخر (Khakher) خواخور (Khakhor) دادا اخت
مادر مادر بوبو مادر دا مار مار (Mar) ننه (Nana) مم ، دی ام،یما
پدر بابا بواَ پر (Piyar) آقا بواَ بابه،پت پیر (Pyer) پر (per) بپ اب،ابو
عمو عمو کاکا عمو، کاکا آمو اومو،بوهء زونَ عامی عامو آمو عم،عمو
دایی دایی ماما خالو، ماما، دایی خالو هالو داُیی دایی دایی خالو خآل
شوهر شوهر (Shohar) شوهر (Shavhar) شو (Shou) مِرَ می رَ شی (Shi) شو شو رحل،ریل،رژل
باجناغ باجه باجه همزلف هُم ریش هم داماد باجا (Baja) زاما هم ریش عدیل
جاری امبجین هُم ب ِیی هم جرات یاری (Yari) هم جراد
برادرزن برادرزن خسر بوره خسر بوری برارزن برار زونَ وسرک زهت زن برار (Zan Berar) زن برار (Zan Berar) نسیب
برادرشوهر برادرشوهر برارشو برارشو برار می رَ وسرک زهت شی برار (Shi Berar) شو برار (Shou Berar) حمه
خواهرزن خواهرزن خیاشنه خشلوچه خوار زونَ دکسیچ زن خواخر (Zan Khakher) زن خواخور (Zan Khakhor) نسیبه
خواهرشوهر خواهرشوهر خورشو خوار می رَ دکسیچ شی خواخر (Shi Khakher) شو خواخور (Shou Khakhor) حمات
پدرزن پدرخانوم خسر خسر خسر اومو، وسرک زن پیر (Zan Pier) زن پیر (Zan Pier) نسیب
پدرشوهر پدرشوهر پیرشو اومو،بوهء می رَ وسرک شی پیر (Shi Pier) شو پیر (Shou Pier) عم
زن داداش ینگه، خانوم بیادر زن برار، زن لالا نشار برار زن، بری زن (Beri Zan)، (Berar Zan) زن برار (zan berar) زن کاکا مرت الاخ، عروس
شوهر خواهر لالی شو خور آق میرزا داماد،زامات خَسی (Khesh) نسیب
مادر زن مادر خانوم خُش وسوک زن مار (zan mar) زن مار (zan mar) عمه

پانویس[ویرایش]