حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از حقوق بشر در ایران)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

در دوران حکومت جمهوری اسلامی ایران، مجمع عمومی سازمان ملل به‌جز دو سال، همه ساله، قطعنامه‌ای در مورد نقض حقوق بشر به‌وسیلهٔ حکومت جمهوری اسلامی، صادر کرده‌است.[۱] در قطع‌نامهٔ مجمع عمومی سازمان ملل متحد به شمارهٔ A/RES/۶۴/۱۷۶ که در فروردین ماه ۱۳۸۹ منتشر شد،[۲] این مجمع ایران را در بسیاری موارد محکوم کرد. از جمله در برخورد دولت با معترضان نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸). حکومت جمهوری اسلامی ایران به صورت سختگیرانه‌ای آزادی‌های مدنی از جمله آزادی سخنرانی، مطبوعات، تجمعات، انجمن‌ها و آزادی‌های شخصی را زیر پا می‌گذارد و در مسیر آزادی‌های مذهبی نیز مانع ایجاد کرده‌است.[۳]

محتویات

انتخابات آزاد[ویرایش]

ایران به عنوان عضو کنوانسیون بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی متعهد است بدون هیچ محدودیت بی‌دلیلی به شهروندانش این امکان را بدهد که به عنوان نامزد از فرصت‌های برابر برای رقابت در انتخابات برخوردار باشند. این کنوانسیون کشورهای عضو را ملزم به تضمین بیان آزادانه اراده انتخاب کنندگان می‌کند. در سیستم انتخاباتی ایران صلاحیت کاندیداها باید مورد ارزیابی وزارت کشور و شورای نگهبان که متشکل از ۶فقیه که توسط آیت‌الله خامنه‌ای رهبر ایران منصوب و ۶حقوقدان که توسط رئیس قوه قضائیه(که او هم توسط رهبر انتخاب می‌شود) منصوب رهبر به مجلس معرفی می‌شوند، قرار گیرد. این شورا باید صلاحیت کاندیدها را از جهت التزام عملی به اسلام احراز کند.[۴]

مجلس هشتم[ویرایش]

در دی ماه ۱۳۸۶ وزارت کشور ایران درخواست بیش از ۲۰۰۰ تن از ۷۵۹۷ متقاضی نامزدی هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی را رد کرد. وزارت کشور دلایل رد صلاحیت آن‌ها مواردی از جمله «سؤ شهرت در محل سکونت»، «توهین به مقدسات اسلامی»، «اقدام علیه دولت» برشمرد. اکثر نامزدهای رد صلاحیت شده با گروه‌های اصلاح طلب بخصوص گروه‌های نزدیک به محمد خاتمی مرتبط بودند. اکثریت نامزدهای تأیید شده را افراد موسوم به اصولگرا تشکیل می‌دادند.[۵]

آزادی بیان[ویرایش]

در ایران قوانین و دستورالعمل‌هایی چون مواد ۵۱۳ و ۵۱۴ قانون مجازات اسلامی باعث تحمیل مجازات در حوزه بیان آزادانه افکار می‌شود همچنین ابهامات مربوط به قوانین امنیتی چون مواد ۵۱۰٬۶۱۰ و ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی محدودیت‌هایی در زمینه برخورداری از حق برگزاری تجمعات و گردهمایی‌های مسالمت‌آمیز ایجاد می‌کند.[۶]

آزادی اعتراض خیابانی[ویرایش]

از جمله، اعتراضات سراسری مردم ایران در سال‌های ۱۳۸۸[۷]، ۱۳۹۶[۸][۹] و ۱۳۹۷ خورشیدی[۱۰] و در پی آن، سرکوب شدید معترضان.

زندانیان سیاسی[ویرایش]

تعزیر باید پوست را بدرد، از گوشت عبور کند و استخوان را بشکند»
محمد محمدی گیلانی، حاکم وقت شرع و رئیس دادگاه‌های انقلاب، دربارهٔ نحوه شلاق‌زدن زندانیان سیاسی در مصاحبه با روزنامه کیهان، مورخ ۲۸ شهریور ۱۳۶۰ خورشیدی.[۱۱]

«
»

محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت ایران در سال ۱۳۸۳ وجود زندانیان عقیدتی را در این کشور تأیید کرد، تعداد زندانیان سیاسی در این کشور مشخص نیست ولی به گفته گروه‌های مخالف صدها نفر از ایرانیان به جرم ابراز عقیده و مخالفت با حکومت در زندان هستند.[۱۲] در اوت ۲۰۰۶ دیده‌بان حقوق بشر از شکنجه و مرگ مشکوک فعال دانشجویی اکبر محمدی ابراز نگرانی کرد.

قتل‌های زنجیره‌ای[ویرایش]

در سال ۱۳۷۷ خورشیدی فاش شد که تعدادی از فعالین سیاسی ایران به وسیله اعضای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران به قتل رسیده‌اند اما وزارت اطلاعات طی اطلاعیه‌ای عوامل قتل‌ها را خودسر نامید.

حقوق زنان[ویرایش]

شیرین عبادی، فعال حقوق زنان و برنده جایزه صلح نوبل

زنان در جمهوری اسلامی ایران از حقوق برابر با مردان برخوردار نیستند .از جمله این نابرابری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد

  1. برابری دو زن با یک مرد در موارد نیاز به شاهد در دادگاه‌ها
  2. نداشتن اجازه خروج از کشور بدون اجازه شوهر - پدر و یا هر مرد دیگری که سرپرست زن به حساب می‌آید
  3. نصف بودن دیه زن نسبت به مرد
  4. اجازه نداشتن ورود به ورزشگا‌ها

در اسفندماه سال ۱۳۸۵ روز زن در حالی سپری شد که تنها ۵ روز مانده به آن ۳۳ تن از فعالان حقوق زنان در ایران طی تجمعی آرام مقابل دادگاه انقلاب تهران بازداشت و به اوین منتقل شدند. بازداشت گروهی فعالان حقوق زنان واکنش‌های اعتراضی گسترده‌ای در داخل و خارج از ایران به دنبال داشت. لوئیز آربور کمیسیونر حقوق بشر سازمان ملل یکی از کسانی بود که به این دستگیری اعتراض کرد.[۱۳]

در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۹۶ شورای انقلاب فرهنگی دولت ایران اجرای سند ۲۰۳۰ یونسکو را از دستور کار دولت خارج کرد. این تصمیم بعد از آن گرفته شد که خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ اجرای این سند را «غیرمجاز» اعلام کرد.

رهبر جمهوری اسلامی در انتقاد از از سند یونسکو همچنین گفته‌است: «اینجا جمهوری اسلامی ایران است و در این کشور مبنا اسلام و قرآن است. اینجا جایی نیست که سبک زندگی معیوب و ویرانگر و فاسد غربی بتواند اعمال نفوذ کند. در نظام جمهوری اسلامی پذیرش چنین سندی، معنا ندارد.»[۱۴]

حق فعالیت گروه‌ها[ویرایش]

مقامات جمهوری اسلامی اصرار دارند کارگران ایرانی مطالبات صنفی خود را از طریق «خانه کارگر» دنبال کنند، ولی کارگران اعتقاد دارند این تشکیلات جانبدارانه عمل می‌کند و در دفاع از حقوقشان بیشتر سیاست رسمی را به اجرا می‌گذارد. کارگران ایران خود اتحادیه‌های مستقل در صنایع مختلف سراسر کشور ایجاد کرده‌اند که به علت نارضایتی کارگران، از وضعیت نامناسب اقتصادی کشور با استقبال شایان توجهی مواجه شده‌است

سندیکای کارگران اتوبوسرانی[ویرایش]

پس از آنکه ده تن از اعضای سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه روز ۱ دی ۱۳۸۴ به حکم دادستان تهران بازداشت شدند، در شامگاه شنبه ۳ دی ۱۳۸۴، بیش از ۱۲۰۰ راننده مناطق ۶، ۱۰ و ۸ شهر تهران، دست به اعتراض زدند و کارکنان شیفت روز بعد نیز به آن‌ها ملحق شدند. شماری از کارکنان فنی نیز سرکار نرفتند. پس از این حادثه در ۸ بهمن ۱۳۸۴ مأموران ضد شورش جمهوری اسلامی ایران با دستگیری شماری از اعضا سندیکای شرکت واحد اتوبوسرانی تهران سعی کرده‌اند مانع از اعتصاب آن‌ها شوند. این افراد خواستار آزادی منصور اسانلو، رئیس هیئت مدیره سندیکای شرکت واحد اتوبوسرانی تهران بودند. اسانلو در پی اعتراضهای صنفی بازداشت شد و بیش از هفت ماه در زندان به سر برد.[۱۵][۱۶][۱۷]

معلمان[ویرایش]

دراسفند ۱۳۸۵، معلمین تظاهراتی در شهرهای مختلف ایران را برای برابری حقوق و مزایا با سایر مشاغل دولتی در «نظام هماهنگ پرداخت» سازماندهی کردند. در ۱۲ اسفند ۱۳۸۵، معلمین در تهران تجمع مسالمت‌آمیزی دراعتراض به بی‌توجهی حکومت جمهوری اسلامی به حقوق و مزایای معلمین در مقابل مجلس براه انداختند. این تظاهرات به مدت دوهفته ادامه یافت تا آنکه در ۱۳ مارس پلیس ضد شورش و نیروهای امنیتی صدها تن از معلمین معترض را دستگیر کردند. این دستگیری‌ها تا نیمه آوریل ادامه یافت.[۱۸]

فعالان محیط زیست[ویرایش]

قوه قضائیه حکومت ایران روز ۲۹ مهر ۱۳۹۷ (۲۱ اکتبر ۲۰۱۸) پنج تن از فعالان محیط زیست بنام‌های طاهر قدیریان، هومن جوکار، سپیده کاشانی، مراد طاهباز و نیلوفر بیاتی را مفسد فی‌ الارض اعلام کرد. این افراد به همراه کاووس سید امامی، سام رجبی و امیرحسین خالقی در بهمن ۹۶ توسط سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شده و مدتها بدون طرح اتهام در سلول‌های انفرادی محبوس بودند. محمدحسین آقاسی وکیل یکی از متهمین اعلام کرده‌است که این اتهام ثابت نشده و بایستی مدارک کافی ارائه شود.[۱۹]

فتوای رهبر ایران در خصوص تحصیل کودکان بازمانده از تحصیل[ویرایش]

سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۹۴ طی فتوایی بر ضرورت تحصیل همه کودکان افغانستانی، چه آن‌ها که دارای شرایط قانونی حضور در ایران هستند و چه آن‌ها که مدارک قانونی حضور در ایران را ندارند، تأکید کرد.[۲۰] این اقدام با تشکر اشرف غنی رئیس‌جمهور افغانستان[۲۱] و آزیوجانی مورتزلی نماینده دفتر یونیسف در تهران روبرو شد.[۲۲][۲۳]

اقلیت‌های قومی و عقیدتی (دینی و فرادینی)[ویرایش]

اقلیت‌های دینی و مذهبی رسمی[ویرایش]

بیش از ۴۹ درصد از جمعیت ایران را اقلیت‌های قومی تشکیل می‌دهند.[نیازمند منبع] قانون اساسی به همهٔ اقلیت‌های قومی حقوق برابر داده و اجازه می‌دهد زبان اقلیت‌ها در رسانه‌ها و برنامه‌های هفتگی رادیو تلویزیونی به کار برده شده و تدریس ادبیات آن‌ها در مدارس نیز آزاد است اما گروه‌های قوم گرای در برخی از مناطق ایران خواهان تدریس به زبان قومی به جای زبان رسمی هستند؛ و از تبعیض اقتصادی و سیاسی شکایت داشتند. رادیو تلویزیون دولتی برنامه‌هایی به زبان‌های مختلف قومی پخش می‌کند.

اهل سنت در ایران، بیش از ۱۵ هزار مسجد دارند که در حال حاضر در تهران ۹ مسجد برای اهل سنت وجود دارد. علی مطهری در ماه رمضان سال ۱۳۹۵ شمسی مهمان یکی از این مساجد بود. فراکسیون اهل سنت در مجلس دهم شورای اسلامی ۱۸ عضو دارد و «محمدقسیم عثمانی» عضو هیئت رئیسه مجلس ایران است. اهل سنت در ایران دارای چندین انتشارات در تهران کردستان فارس و خراسان رضوی هستند.[۲۴]

جامعه‌های غیرمسلمان[ویرایش]

در هنگام مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی، بحث دربارهٔ اینکه «آیا دین رسمی کشور باید در قانون اساسی ذکر شود؟» به سود اسلامگرایان شیعه به پایان رسید. در نهایت، اصل ۱۲ قانون اساسی ایران «اسلام و مذهب جعفری اثنی عشری» را به عنوان دین رسمی کشور معرفی کرد و به اینکه دیگر مذهب‌های اسلامی همچون حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی، و زیدی می‌توانند مطابق فقه خود عمل کنند بسنده شد.[۲۵] روحانیون دارای نفوذ در آن هنگام با درخواست نمایندگان جامعه‌های غیرمسلمان (همچون یهودیان، بهاییان، و زرتشتیان) مبنی بر به رسمیت شناخته شدن دین‌هایشان به عنوان دین‌های رسمی کشور مخالفت کردند و بر این اصرار کردند که نامسلمانان باید مشمول «ذمه» به‌شمار روند. در نهایت اصل ۱۳ قانون اساسی با تنها ۶ رای مخالف (چهار نماینده غیرمسلمان و دو نماینده دیگر) به تصویب رسید.[۲۶] بر طبق این اصل

ایرانیان زرتشتی، کلیمی، و مسیحی تنها اقلیت‌های دینی شناخته می‌شوند که در حدود قانون در انجام مراسم دینی خود آزادند و در احوال شخصیه و تعلیمات دینی بر طبق آیین خود عمل می‌کنند.

به باور عده‌ای، ذکر قید «تنها اقلیت‌های دینی» در این اصل در نهایت باعث شد تا دیگر جوامع دینی (از جمله بهاییان به عنوان بزرگترین جامعه دینی در ایران پس از مسلمانان) از داشتن حقوق شناخته شده محروم گردند.[۲۶]

یهودیان[ویرایش]

فدراسیون یهودیان ایرانی–آمریکایی، اعلام کرده‌است که مقامات ایرانی هیچ اطلاعاتی را دربارهٔ ۱۱ مرد یهودی که در ۱۹۹۴ و ۱۹۹۷ ناپدید شدند، نداده‌اند[۲۷]

نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران کودکان یهودی را در استفاده از کتب غیر مذهبی یهودی محدود می‌کند و مدارس یهودی را ملزم به باز نگهداشتن مدارس در روز شنبه می‌کند. در مورد سطح ترقی یهودیان از نظر مشاغل تخصصی و به ویژه در دستگاه دولت محدودیت‌هایی وجود دارد.[۲۸]

صوفیان نعمت‌اللهیه سلطان علی شاهی (گنابادی)[ویرایش]

آزار و ازیت دراویش گنابادی با تخریب حسینیه‌ها مکانهای عبادی آنان شروع شد و با بازداشت وکلا آن‌ها آقایان دانشجو و مردای … بازداشت گوروهی دراویش حمله به منازل آن‌ها در شهرهای مختلف از جمله منزل دشتی و رحیم زاده در کرج وبردن وسایل شخصی و تخریب آن ادامه پیدا کرد هم‌اکنون نیز با ایجاد رعب و وحشت محرم از حقوق مانند حق تحصیل یا کار در اداره‌های دولتی و غیره می‌باشند.[۱]

اقلیت‌های عقیدتی (دینی و فرادینی) غیر رسمی در ایران[ویرایش]

بهائیان[ویرایش]
مونا محمودنژاد که در سال ۱۹۸۳–۱۳۶۲ درسن شانزده سالگی بازداشت و در هفده سالگی اعدام شد

[۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴] حکومت ایران آیین بهاییت را به عنوان انحراف از اسلام و ارتداد می‌داند و بر خلاف ادیان مسیحیت، یهود و زرتشتی، آن را به رسمیت نمی‌شناسد. بهایی‌ها در ایران نمی‌توانند آزادانه و بدون مزاحمت اعمال مذهبی خود را در محیط‌های عمومی انجام دهند.[۳۵][۳۶][۳۷]

پیروان کیش‌ها و مکتب‌های دیگر[ویرایش]

دین‌ناباوران، بابیان، بهائیان، یارسان، صائبیان، سیک‌های ایران، شیطان‌پرستان، رائیلیان... و نیز، همهٔ مسلمانانی که به کیش دیگری بگرَوند (نوکیشان)، فاقد هرگونه حقوق شهروندی، قانونی و بشری هستند و به‌شدت، سرکوب می‌شوند.[۳۸][۳۹][۴۰][۴۱]

اقلیت‌های قومی و زبانی[ویرایش]

آذری‌ها[ویرایش]

اقلیتی از آذری‌ها همواره نسبت به مسالی مانند: از جمله عدم تدریس به زبان آذری به جای زبان رسمی، آزار و اذیت فعالان قومگرای آذری، و اختلاف در خصوص نام‌های جغرافیایی مشترک با کردها و یا ارامنه اعتراض داشته‌اند.[۴۲] در اردیبهشت ۱۳۸۶ تظاهرات گسترده‌ای در شهرهای آذری‌زبان ایران در اعتراض به کاریکاتور روزنامه ایران برگزارشد که منجر به دستگیری ۳۰۰ نفر و کشته شدن ۴ نفر از تظاهرات کنندگان شد. مقامات حکومت ایران عوامل این تظاهرات را به اسرائیل مربوط دانستند. عباس بنایی کاظمی به جرم شرکت در این تظاهرات به ۱۶ ماه زندان محکوم شد.[۴۳][۴۴]

کردها[ویرایش]

از ابتدای تشکیل جمهوری اسلامی بین گروه‌های کرد و مقامات جمهوری اسلامی بر سر مسئله خودمختاری کردستان همواره منازعاتی وجود داشته‌است؛ که در این بین برخوردهای شدید در مناطق کرد نشین از سوی دولت با معارضان کرد اعم از گروه‌های تجزیه طلب و یا خواهان خودمختار یو یا گروه‌های فرهنگی کرد درگرفته‌است.[۴۵]

در مارس ۲۰۰۶ درگیری کردها با نیروی انتظامی به کشته شدن سه نفر و دستگیری ۲۵۰ نفر منجر شد. درگیری‌هایی نیز در ژوئن ۲۰۰۵ اتفاق افتاد، و تظاهرات و اعتصاباتی در ژوئیه و اوت ۲۰۰۵ به دنبال کشته شدن یکی از فعالان کرد به دست نیروهای امنیتی رخ داد. به گفته دیده‌بان حقوق بشر و منابع دیگر، نیروهای امنیتی حداقل ۱۷ نفر را کشتند و تعداد زیاد دیگری را دستگیر کردند.[۴۶]

عرب‌ها[ویرایش]

اختلاف بین دولت ایران و گروه‌های قومیت گرای عرب زبان در خوزستان ب اول انقلاب و حمایت برخی از این گروه‌ها از اندیشه‌های رایج دران زمان یعنی ادئولوژی بعث بر می‌گردد که منجر به برخورد نظامی تیمسار مدنی فرمانده وقت نیروی دریای با این گروه‌ها و پایان غائلع خلق عرب شد.

پس از ۳ انفجار در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۵ دراستان خوزستان ایران، دادگاه انقلاب با صدور حکمی، اعدام ۱۱ نفر از افراد عرب را در رابطه با بمب‌گذاری‌ها اعلام داشت. دولت نیروها و دولت‌های خارجی را مسئول این خشونت‌ها دانست. برخی از فعالین حقوق بشر اعلام کرده‌اند که متهمین انفجارها محاکمه منصفانه‌ای نداشتند.[۴۷]

تبعیض‌ها[ویرایش]

ماده ۸۸۱ مکرر قانون مدنی چالش برانگیزترین قانون در ایران دربارهٔ اقلیت‌های دینی بود. این ماده که به مسئله ارث برمیگردد می‌گوید: «کافر از مسلم ارث نمی‌برد و اگر در بین ورثه متوفای کافر، مسلم باشد، وراثِ کافر ارث نمی‌برند؛ اگرچه از لحاظ طبقه و درجه مقدم بر مسلم باشند.» در دادگاه‌های ایران اقلیت‌های دینی، مشمول این ماده از قانون قرار می‌گیرند و در قضیه ارث جزو «کفار» محسوب می‌شوند. به گفته اسفندیار اختیاری این قانون راهی برای سوءاستفاده افراد سودجو است.

یوناتن بت کلیا، نماینده آشوریان در مجلس در بیست و چهارم دی ماه ۱۳۹۱ اظهار داشت: مشکلاتی که در سال ۱۳۸۲ رفع شد نابرابری دیه مسلمان و غیرمسلمان بود که بعد از استفتاء از مراجع عظام تقلید و با حکم حکومتی مقام معظم رهبری، دیه مسلمان و غیرمسلمان برابر شد. در این ارتباط دولت لایحه داد سپس مراحل قانونی و مختلف آن در مجلس شورای اسلامی سپری شده و به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده شد که در نهایت با حکم حکومتی رهبری و با استفتاء مراجع عظام تقلید این قانون اصلاح شد.

در قانون مجازات اسلامی برای مجازات قاتل اگر مقتول مسلمان باشد قصاص در نظر گرفته شده اما در همین قانون اگر مقتول از اقلیت‌های دینی (غیرمسلمان) باشد مجازات قاتل دیه است. از دیگر تفاوت‌ها و تبعیض‌های قانونی علیه شهروندان غیرمسلمان در ایران مسئله شهادت در دادگاه است که شهادت غیرمسلمانان علیه مسلمانان پذیرفته نمی‌شود.

مسئله عدم برابری دیه مسلمانان و غیرمسلمانان در ایران از دیگر تبعیض‌های قانونی بود که در مجلس ششم تغییر کرد. این مجلس برابری دیه مسلمان و غیرمسلمان را تصویب کرد، اما علیرغم رد این مصوبه از سوی شورای نگهبان و با اصرار مجلس بر مصوبه خود، مجمع تشخیص مصلحت نظام، مصوبه مجلس را مورد تأیید قرار داد.

تصرف موقوفه‌های شهروندان غیرمسلمان در ایران و تخریب مدارس آن‌ها و بی‌توجهی مسولان از دیگر مشکلات شهروندان غیرمسلمان ایرانی است. بعد از پیروزی انقلاب ۵۷ تا سال‌ها اقلیت‌های دینی از داشتن مدارس خود محروم بودند. نطق‌های پیش از دستور و مشروح مذاکرات مجلس حاکی از اعتراضات مکرر نماینده‌های آن‌ها در مجلس است. پس از بازگشایی این مدارس هم سپردن مدیریت مدارس به افراد مسلمان علیرغم اعتراض‌های اقلیت‌های دینی از دیگر مشکلات این دسته از ایرانیان بوده‌است. مسئله‌ای که پس از گذشت سال‌ها همچنان به‌طور کامل رفع نشده و برخی مدارس اقلیت‌های دینی با مدیرانی مسلمان اداره می‌شوند.

مجموعه این مسائل باعث شده‌است که به گفته روبرت بگلریان، نماینده ارامنه جنوب در دوره‌های هفتم، هشتم و نهم مجلس شورای اسلامی، مهم‌ترین چالش اقلیت‌های دینی در حال حاضر پدیده مهاجرت باشد. اسفندیار اختیاری هم گفته‌است که جامعه زرتشتیان امروز در ایران با چند مشکل رو برو است از جمله بیکاری جوانان که عامل اصلی مهاجرت آنان به کشورهای دیگر شده، نبودن امکان مالی مناسب برای برخی از خانواده‌ها و چند محدودیت قانونی که باید به آن‌ها نیز رسیدگی کند.[۴۸]

تحصیلات[ویرایش]

حکومت ایران تا سال ۱۳۸۳ داوطلبان کنکور سراسری را موظف می‌کرد تا اعتقادات مذهبی‌شان را اعلام کنند. در فرم مربوط به ثبت نام فقط گزینه‌های اسلام، یهود، مسیحیت و زرتشت قرار داده شده بود در نتیجه افراد بهایی فاقد صلاحیت برای تحصیل در دانشگاه‌ها بودند. پس از اینکه این شرط در سال ۱۳۸۳ منتفی شد، دانشجویان بهایی توانستند در کنکور شرکت کنند اما آن‌ها در مراحل بعدی پذیرش و ثبت نام رد شدند تا اینکه در سال ۱۳۸۶ بیش از ۲۰۰ دانش آموز بهایی اجازه یافتند تا در دانشگاه‌های دولتی تحصیل کنند.[۴۹]

دستگیری و شلاق[ویرایش]

در روز چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۷ شش نفر از گروه یاران که به امور جامعه بهاییان در ایران رسیدگی می‌کنند بازداشت شدند.[۵۰] این اتفاق در ادامه دستگیری مهوش ثابت یکی دیگر از یاران ایران (گروه جایگزین محفل ملی ایران پس از تعطیلی نظام اداری بهائی به دستور حکومت جمهوری اسلامی ایران)، در اسفند ماه ۱۳۸۶ صورت گرفت. کمیسیون بین‌المللی آزادی ادیان در ایالات متحده آمریکا این عمل جمهوری اسلامی ایران را محکوم کرد.[۵۱][۵۲] آمریکا، کانادا و اتحادیه اروپا این اقدام نظام جمهوری اسلامی ایران را محکوم کرده و خواستار توقف آزار و اذیت بهائیان در ایران شدند.

در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ سرهنگ رستمی دبیر قرارگاه امر به معروف و نهی از منکر سپاه پاسداران سپیدان استان فارس از دستگیری ۹۰ دختر و پسر جوان خبر داد او گفت که این افراد در قالب تور مختلط تفریحی وگردشگری در ارتفاعات روستای ارشیری سپیدان مشغول به تفریح بودند که بسیجیان قرارگاه فوق‌الذکر با اخذ مجوزهای قانونی با هماهنگی نیروی انتظامی به منطقه مذکور رفته و این دخترها و پسرها را که در آب مشغول تفریح و آب‌بازی بودند بازداشت کردند.

در ماه‌های قبل هم در بعضی از استانهای کشور خبرهایی بود مبنی بر اینکه فرماندهان انتظامی به باغها برای جستجوی جشنهای مختلط سرکشی می‌کردند و به همین دلیل دستگیری مردم با دستاویز شرکت در این‌گونه جشنها افزایش یافته بود؛ که در برخی موارد شرکت کنندگان در این جشنها به شلاق محکوم می‌شدند که موجب عکس‌العمل‌هایی شده بود از جمله در خرداد ماه قبل اجرای ضربه شلاق درمورد ۳۵ نفر از دانشجویان به همین دلیل اجرا شد که انتقادات و اعتراضاتی رادر پی داشت.

کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل این کار دولت ایران را محکوم و اقدامی «انزجار برانگیز» خواند و در بخشی دیگر از بیانه خود اضافه نمود که «به‌کارگیری این روش مجازات بی‌رحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز که می‌تواند مصداق شکنجه تلقی شود از سوی نهادهای مسئول در ایران مطلقاً نامتناسب و شنیع است.»[۵۳]

اعدام و کشتار[ویرایش]

کردستان؛ فرودگاه سنندج؛ تیرباران پیشمرگان کردجهانگیر رزمی با گرفتن این عکس از «جوخه آتش در ایران» برنده جایزه پولیتزر ۱۹۸۰ میلادی شد

اعدام‌های عقیدتی-سیاسی[ویرایش]

پس از انقلاب ۱۳۵۷، تعدادی از مقامات حکومت محمدرضا پهلوی، اعدام شدند. همچنین در تابستان ۱۳۶۷ خورشیدی، ۴،۴۸۲[۵۴][۵۵] تن از زندانیان عقیدتی-سیاسی گروه‌های مخالف اسلام یا جمهوری اسلامی ایران، به دستور روح‌الله خمینی، قتل عام شدند.

اعدام‌های کیفری[ویرایش]

سازمان عفو بین‌الملل در گزارشی اعلام کرد که در سال ۲۰۰۷[۸۶-۱۳۸۵ خورشیدی] حداقل ۲۴ نفر در هر هفته اعدام و بیش از ۶۴ نفر محکوم به مرگ شده‌اند، و ایران با ۳۱۷ اعدام در این سال، رتبه دوم را در این زمینه دارد.[۵۶]

در سال ۱۳۸۷ در جمهوری اسلامی ایران، ۷۰ تا ۸۰ مجرم در انتظار اعدام به سر می‌بردند. در سال ۲۰۰۵[۸۴-۱۳۸۳] یک دختر شانزده ساله به جرم آنچه «روابط جنسی نامشروع» خوانده شد، در ملأ عام در شهرستان نکا اعدام شد.

بر اساس قوانین اسلام که در ایران اجرا می‌شود، همجنسگرایان در صورت اثبات همجنس‌گرایی با مجازات اعدام مواجه می‌شوند و قاضی می‌تواند از میان پنج روش ازجمله پرتاب مجرم از بلندی یا خراب کردن دیوار بر سر وی، نحوه اعدام مجرم را انتخاب کند. استفاده از این‌گونه روش‌ها پس از انقلاب ۱۳۵۷ گزارش نشده‌است، اما یک مرد در استان قزوین به جرم زنا سنگسار شد.[۵۷]

سرکوب و کشتار معترضان سوریه[ویرایش]

پشتیبانی از حکومت بشار اسد در سوریه و در پی آن، کمک به سرکوب و کشتار معترضان سوری در سطح گسترده و در طی چندین سال، یکی دیگر از نقض‌های حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی است.[۵۸][۵۹]

حقوق کودک[ویرایش]

ایران در سال ۱۹۹۴ میلادی به جمع امضاء کنندگان کنوانسیون حقوق کودک پیوست. اما برخی قوانین موجود ایران هنوز با این کنوانسیون مغایرت دارد.

خشونت[ویرایش]

طبق مقررات ایران تنبیه بدنی کودک توسط پدر به میزان مصلحت مجاز است، در حالی که ماده ۱۹ پیمان نامه حقوق کودک دولت‌ها را موظف می‌کند که از کودکان در برابر هر گونه بدرفتاری والدین یا سرپرستان حمایت کنند. طبق ماده ۲۲ قانون مجازات اسلامی اگر پدر یا جد پدری فرزند خود را بکشد قصاص نمی‌شود و تنها به پرداخت دیه و تعزیر محکوم می‌شود اما در شرایط مشابه مادر به قصاص محکوم خواهد شد.[۶۰][۶۱]

آموزش[ویرایش]

قانون اساسی و آیین‌نامه حقوق کودک هر دو آموزش کودکان را تا سنینی ویژه اجباری می‌شمرند اما آمار بالایی از کودکان ایران هم‌اکنون به دلیل مشکلات اقتصادی تحصیل نمی‌کنند. عدم ثبت هویت و بی شناسنامه بودن کودکانی که پدر افغان و مادر ایرانی دارند، باعث شده‌است که آن‌ها بدون شناسنامه قادر نباشند در هیچ مدرسه‌ای ثبت نام و تحصیل کنند که این محرومیت، با کنوانسیون حقوق کودک مغایرت دارد.[۶۲]

همجنس‌گرایان[ویرایش]

آمار دقیقی از تعداد اعدام‌شدگان همجنس‌گرا پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ در ایران در دست نیست، اما فعالان حقوق بشر معتقدند که بیش از چهار هزار مرد و زن همجنس‌گرا، از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون در ایران اعدام شده‌اند.[۶۳]

همجنس‌گرایان مرد[ویرایش]

قوانین ایران مردانی را که برای اولین بار مرتکب اعمال جنسی همجنس‌گرایانه شده باشند در صورتی‌که عمل دخول صورت گرفته باشد، به مجازات‌های مختلف و از جمله اعدام محکوم می‌کند. در مواردی که عمل دخول واقع نشده باشد این افراد حداکثر ۱۰۰ ضربه شلاق می‌خورند. بر اساس قوانین جزایی ایران برای اثبات لواط نیاز به چهار بار تکرار اعتراف فرد یا شهادت چهار شاهد مرد عادل است. اما قضات می‌توانند شواهد مبتنی بر قرائن را نیز بپذیرند.[۶۴]

همجنس‌گرایان زن[ویرایش]

زنانی که برای چهارمین بار مرتکب اعمال همجنس‌گرایانه (مساحقه) شده باشند، ممکن است به مرگ محکوم شوند.[۶۵]

حریم شخصی[ویرایش]

در سال ۲۰۰۷ [۸۶-۱۳۸۵ خورشیدی] نیروهای انتظامی ۱۵۰ هزار نفر را در جریان مبارزه با بدحجابی دستگیر و آن‌ها را مجبور به نوشتن «تعهدنامه» کردند تا ضوابط پوشش را مطابق با استانداردهای دولتی مراعات کنند.

هم‌چنین در این سال پلیس امنیت فرودگاه‌های ایران، بیش از ۱۷٬۰۰۰ نفر از مردمی که در فرودگاه‌های کشور تردد کرده‌اند را به خاطر پوششان متوقف و مورد بازخواست قرار دادند و ۸۵۰ زن را بازداشت و مجبور به امضاء تعهدنامه کردند. ۱۳۰ نفر دیگر نیز توسط مقامات قضایی مورد پیگرد قرارگرفته‌اند.[۶۶]

تحریم بین‌المللی سران جمهوری اسلامی به دلیل نقض حقوق بشر[ویرایش]

ایالات متحده آمریکا در تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۹ میلادی، هشت مقام دولتی ایران را به دلیل نقض حقوق بشر در جریان اعتراض‌های سراسری به نتایج انتخابات دهمین دوره ریاست‌جمهوری ایران را در فهرست تحریم‌ها قرار داد.[۶۷][۶۸] آمریکا سپس در تاریخ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ میلادی مصادف با ۴ اسفند ۱۳۸۹ خورشیدی، دو مقام دیگر دولتی ایران را به فهرست ۸ نفره ناقضان حقوق بشر مردم ایران افزود.[۶۹]

همچنین، مقامات وزارت امورخارجه ایالات متحده آمریکا، فرمانده سپاه قدس، یعنی سلیمانی را متهم به همکاری با نیروهای امنیتی سوریه در جریان اعتراضات در این کشور و سرکوب مخالفان بشار اسد کرده‌است. در پی این اتهام وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا وی را تحریم کرده‌است.[۷۰]

اتحادیه اروپا نیز، در تاریخ ۱۲ آوریل ۲۰۱۱ میلادی مصادف با ۲۳ فروردین ۱۳۹۰ خورشیدی، ۳۲ مقام حکومت ایران از جمله شماری از فرماندهان انتظامی، نظامی، بسیج و تعدادی از مقام‌های قضایی ایران را به دلیل «نقض شدید حقوق بشر مردم ایران» تحریم کرد. بر اساس تحریم‌های اتحادیه اروپا، این افراد از سفر به کشورهای عضو این اتحادیه منع شده‌اند و دارایی‌های آن‌ها در این کشورها مسدود خواهد شد.[۷۱][۷۲]

همچنین، روز جمعه، ۳ تیر ۱۳۹۰ (۲۴ ژوئن ۲۰۱۱)، روزنامه رسمی اتحادیه اروپا گزارش کرد که کشورهای عضو اتحادیه، سه تن از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران ایران، یعنی جعفری، سلیمانی، طائب و نیز، چند شهروند و موسسه اقتصادی سوریه را در واکنش به ادامه سرکوب خشونت‌آمیز معترضان سوری توسط حکومت سوریه و سپاه قدس جمهوری اسلامی ایران، تحریم کرد.[۷۳]

واکنش‌های بین‌المللی[ویرایش]

سایت سازمان ملل نوشت: «زید رعد حسین، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در تاریخ ۶ ژوئن ۲۰۱۷ مصادف با ۱۷ دی ۱۳۹۵ از نگرانی‌اش در مورد خودداری چند کشور در دادن امکان دسترسی به دفتر او یا به مکانیزمهای حقوق بشری شکایت کرد. او اضافه نمود که در ماه‌های اخیر، وقایع شرم‌آوری از اهانت‌ها و تهدیدات شخصی علیه گزارشگران ویژه وجود داشت که مرا بسیار نگران کرده‌است. دولت ایران از جمله دولتهایی است که قطعنامه‌هایی را که برای آن قیم مشخصی تعیین می‌کند را رد کرده و در نتیجه به گزارشگر ویژه اجازه دیدار از کشورشان را نمی‌دهد.»[۷۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. نگرانی سازمان ملل از وضع حقوق بشر در ایران، وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  2. متن به فارسی ترجمه شدهٔ قطعنامهٔ شمارهٔ A/RES/64/176 سازمان ملل متحد پیرامون وضعیت حقوق بشر در ایران وبگاه جامعهٔ دفاع از حقوق بشر در آلمان IGFM
  3. آمریکا: وضعیت حقوق بشر در ایران وخیم تر از گذشته شده‌است، وبگاه رادیو فردا
  4. ایران: نامزدهای اصلاح طلب از انتخابات منع شدند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  5. ایران: نامزدهای اصلاح طلب از انتخابات منع شدند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  6. حکومت فعالان و دانشجویان بیشتری را در برخوردی ادامه‌دار بازداشت می‌کند. وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  7. گاهشمار صد روز اعتراض انتخاباتی در ایران
  8. " C’est la base sociale du régime qui manifeste " en Iran.
  9. لوموند: یک انقلاب واقعی کلیت نظام ایران را نشانه گرفته‌است
  10. «Crisis in Iran? Rial Crashes as Regime Battles Protests and Foreign Threats». 
  11. چهار دهه با مقام‌های عالی قضایی جمهوری اسلامی، بی‌بی‌سی فارسی
  12. وبگاه بی‌بی‌سی
  13. سال زندان برای همه، وبگاه رادیو فردا
  14. سند ۲۰۳۰ یونسکو توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی «کنار گذاشته شد»
  15. اعتصاب صدها نفر از کارکنان اتوبوسرانی در تهران وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  16. برخورد پلیس ضد شورش با کارکنان معترض شرکت واحد تهران وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  17. اسانلو: سندیکا نیازی به تأیید نهادهای دولتی ندارد وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  18. ایران سرکوب فعالان مستقل را وسیعتر می‌کند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  19. "اتهام فساد فی‌الارض به فعالان محیط‌زیستی باید ثابت شود"
  20. «نوبخت: دولت موظف به اجرای دستور رهبر در مورد تحصیل اتباع افغانستان است». BBC Persian. ۲۰۱۵-۰۵-۱۵. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۸-۱۳. 
  21. «قدردانی اشرف غنی از امام خامنه‌ای برای دستور ثبت‌نام کودکان مهاجر افغانستانی». gozaronline.ir. پایگاه خبری تحلیلی گذار، ۲۰۱۵-۰۵-۱۵. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۸-۱۳. 
  22. «UNICEF Puji Fatwa Pemimpin Iran Mengenai Pendidikan Anak»(انگلیسی)‎. salafynews.com. بازبینی‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۴. 
  23. «UNICEF praises Iranian leader s Fatwa»(انگلیسی)‎. shafaqna. بازبینی‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۴. 
  24. «شوخی‌های حقوق بشری عربستان با ایران». خبرگزاری مهر. 
  25. لاهیجی. دموکراسی و حقوق بشر در ایران. 2010. 104. 
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ لاهیجی, دموکراسی و حقوق بشر در ایران, 105.
  27. گزارش حقوق بشر 2007 - ایران وبگاه وزارت امور خارجه آمریکا
  28. گزارش حقوق بشر 2007 - ایران وبگاه وزارت امور خارجه آمریکا
  29. Bahais Mourn Iranian Jailed for His Faith - washingtonpost.com
  30. Iran's Bahai Religious Minority Says It Faces Raids and Arrests - New York Times
  31. Iran: Religious minority reports arson attacks - CNN.com
  32. Washington Times - DUIN: Bahais a target in Iran
  33. Iran: Baha'is Face Continuing Harassment In Iran - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2009
  34. Locals plead for Iran's Baha'i captives
  35. 'بازداشت شش رهبر بهایی در ایران' (بی‌بی‌سی فارسی، ۲۶ا اردیبهشت۱۳۸۷)
  36. رهبران دستگیرشده بهائیان ایران چه کسانی هستند؟(رادیو فردا، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۷)
  37. مردم هم باید برخورد کنند (روزآنلاین، ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۷)
  38. هرانا، گزارش‌های ماهانه نقض حقوق بشر در ایران
  39. بی بی سی، مهاجرت اقلیت‌های دینی از ایران؛ می‌روند که زندگی کنند، ۲۶ تیر ۱۳۹۷
  40. بی بی سی، مهاجرت اقلیت‌های دینی از ایران؛ ایرانیان بهائی، یارسانی و مندائی چرا از ایران می‌روند؟، ۷ مرداد ۱۳۹۷
  41. بی بی سی، دشواری های اقلیت بودن در ایران، ۳ آبان ۱۳۹۵
  42. گزارش حقوق بشر 2007 - ایران وبگاه وزارت امور خارجه آمریکا
  43. سیصد نفر در ناآرامیهای کاریکاتور کشته شدند وبگاه آروپای آزاد
  44. گزارش سال ۲۰۰۷ایران سازمان عفو بین‌الملل شاخه آمریکا
  45. ویژه نامه کردستان - چشم‌انداز-ویژه نامه شماره 1 - 2
  46. گزارش حقوق بشر 2007 - ایران وبگاه وزارت امور خارجه آمریکا
  47. گزارش حقوق بشر 2007 - ایران وبگاه وزارت امور خارجه آمریکا
  48. دشواری‌های اقلیت بودن در ایران بی‌بی‌سی فارسی
  49. ایران: اجازه دهید دانشجویان بهایی از تحصیلات عالی برخوردار شوند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  50. 'بازداشت شش رهبر بهایی در ایران وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  51. May 15, 2008: Iran: USCIRF Calls for Strong International Condemnation of Arrest of Baha’i Leaders
  52. Iran's arrest of Baha'is condemned - CNN
  53. بازداشت ۹۰ دختر و پسر به اتهام آب‌بازی در سپیدان فارس
  54. صد فعال و دانشگاهی خواستار شناسایی اعدام‌های ۶۷ به عنوان جنایت علیه بشریت شدند، بی‌بی‌سی فارسی
  55. اسامی قربانیان کشتار زندانیان سیاسی در سال ۶۷ در وب‌گاه عصر نو
  56. عفو بین‌الملل: ایران رتبه دوم جهان را در زمینه اعدام دارد، وبگاه رادیو فردا
  57. ایران: کودکان مجرم در انتظار اعدام
  58. اتحادیه اروپا سه نظامی ایرانی را به اتهام کمک به سرکوب مردم سوریه تحریم کرد، بی بی سی فارسی، ۳۰ تیر ۱۳۹۰ http://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110624_l03_syria_iran_pasdars
  59. «بیانیه اتحادیه اروپا، ۲۳ فروردین 1390». عدالت برای ایران، ۶ شهریور ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در 01 مرداد 1394. 
  60. طرح‌های حمایت از کودکان، همچنان پشت درهای مجلس ایران وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  61. کودکان آزار می ببینند؛ قانون هم مانع نمی‌شود وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  62. طرح‌های حمایت از کودکان، همچنان پشت درهای مجلس ایران وبگاه بی‌بی‌سی فارسی
  63. همجنس‌گرای ایرانی موفق به گرفتن پناهندگی شد (بی‌بی‌سی فارسی)
  64. مسئولین آزار و حبس‌های خودسرانه را تشدید می‌کنند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  65. مسئولین آزار و حبس‌های خودسرانه را تشدید می‌کنند وبگاه دیده‌بان حقوق بشر
  66. بازداشت‌های فله‌ای و یورش به خانه‌ها، تجاوز به حریم خصوصی افراد است، وبگاه رسمی دیده‌بان حقوق بشر
  67. آمریکا ۸ مقام ایرانی را به اتهام سرکوب اعتراضات تحریم کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  68. آمریکا هشت مقام دولتی و حکومتی ایران را به دلیل نقض حقوق بشر تحریم کرد، رادیو فردا
  69. آمریکا نقدی و دولت‌آبادی را به اتهام نقض حقوق بشر تحریم کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  70. «تحریم دو فرمانده سپاه قدس به دلیل سرکوب معترضان سوری». رادیو فردا، ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۰. 
  71. فهرست تازه مقام‌های تحریم‌شده ایرانی توسط اتحادیه اروپا، بی‌بی‌سی فارسی
  72. اتحادیه اروپا فهرست کامل مقام‌های ایرانی تحت تحریم را منتشر کرد، رادیو فردا
  73. اتحادیه اروپا سه نظامی ایرانی را به اتهام کمک به سرکوب مردم سوریه تحریم کرد، بی بی سی فارسی، ۳۰ تیر ۱۳۹۰ http://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110624_l03_syria_iran_pasdars
  74. UN HIGH COMMISSIONER ZEID RA'AD AL HUSSEIN TELLS STATES AT THE 35TH SESSION OF THE UN HUMAN RIGHTS COUNCIL

{{پانویس|اندازه=ریز|[۲]

پیوند به بیرون[ویرایش]