شهرداری تهران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهرداری تهران
Tehran-Municipality-Logo.png
نشان‌وارهٔ شهرداری تهران
شعاردستیابی به توسعه پایدار شهری در راستای سند چشم‌انداز بیست ساله
نام پیشینبلدیه تهران
بنیان‌گذاری۱۲ خرداد ۱۲۸۶
گونهغیردولتی
محدودهٔ فعالیت
مناطق ۲۲ گانه شهرتهران
علیرضا زاکانی
افراد کلیدی
حسین نظری (معاون هماهنگی امور مناطق شهرداری)
وبگاه
نام پیشین
بلدیه تهران

شهرداری تهران سازمان همگانی غیردولتی[۱] است؛ که با مدیریت شهردار تهران فعالیت می‌کند. شهردار تهران، از طریق رای‌گیری در شورای شهر تهران انتخاب و به وزارت کشور معرفی می‌شود؛ وزارت کشور با بررسی صلاحیت فرد منتخب شورا، حکم شهردار را صادر می‌کند.[۲] شهرداری تهران تا ۱۴۰۱ شامل بیست‌ودو منطقه است؛[۳] مدیریت هر منطقه به عهده شهردار آن منطقه است که توسط شهردار تهران انتخاب می‌شود، با نظارت معاون امور مناطق فعالیت می‌کنند. ساختمان مرکزی شهرداری تهران در خیابان بهشت، جنوب پارک شهر قرار دارد.[۴] شهرداری تهران دارای هشت معاونت،[۵]بالغ بر شصت و دو سازمان، نهاد و شرکت است.[۶] معاونت‌های فرهنگی و اجتماعی ،هماهنگی و امور مناطق، خدمات شهری و محیط زیست، حمل و نقل و ترافیک، فنی و عمرانی، شهرسازی و معماری، مالی و اقتصاد شهری، برنامه‌ریزی توسعه سرمایه انسانی و امور شورا زیر مجموعه شهرداری تهران است.[۵]

پیشینه[ویرایش]


پیشینه شهرداری تهران به دوره قاجاریه و انتخاب تهران به عنوان پایتخت (دارالخلافه) بازمی‌گردد.[۷] نخستین نظام‌نامه بلدیه (شهرداری) در تهران سال ۱۲۸۶ تصویب شده‌است. طی سه دوره حکمرانی قاجاریان، پهلوی و جمهوری اسلامی، شهرداری تهران به عنوان پایتخت ایران دست‌خوش فراز و فرودهای متعددی شده‌است. نخستین طرح جامع شهر تهران سال ۱۳۴۹ در دوره مدیریت غلامرضا نیک‌پی تدوین شد.[۷] سه طرح جامع شهر دیگر تهران بنا به ضرورت و اقتضاء بسط و گسترش کلان‌شهر تهران در سال‌های طرح «ساماندهی جامع تهران» در سال ۱۳۷۰، طرح مجموع شهری تهران سال ۱۳۸۱ و سرانجام طرح جامع جدید تهران سال ۱۲۸۵ تدوین شده‌است.[۸] هدف از تدوین نظامنامه بلدیه کاهش نقش دولت و افزایش نقش مردم، در مدیریت شهری عنوان شده‌است. این نظام‌نامه پس از طرح در صحن علنی مجلس شورای ملی با ۶۹ رای موافق تصویب شد در نهایت پانزدهم خرداد سال ۱۲۸۶ به امضای محمدعلی شاه رسید.[۹] مطابق این نظام‌نامه انجمن بلدیه و اداره بلدیه شهرداری نهادی مستقل از دولت و مجلس برای اداره بهینه امور محلی مانند بهداشت آبادانی و تنزیل و تسعیر نرخ اجناس و روی هم رفته برای آسایش مردم بنیانگذاری شد.[۱۰]

انجمن به جهت مشارکت عمومی و نقش شهروند در امور محلی دارای ماهیت حقوقی و استقلال مالی بود. به‌طور کلی می‌توان گفت نقش انجمن بلدی در شهر به این همان حکم مجلس شورای ملی در امور مملکتی را داشت. از نظامنامه بلدیه به عنوان اولین و مترقی‌ترین قانون اداره شهر در ایران معاصر یاد شده‌است. در جای جای نظام‌نامه بلدیه تلاش برای تمرکز زدایی اداری و جداکردن اداره شهرها از قدرت حاکم و دولت و دولت نمایان است. نخستین انتخابات انجمن بلدیه درد هفتم تیرماه ۱۲۸۶ در شش محله تهران برگزار شد.[۱۰]

شهرداران[ویرایش]

از آغاز تأسیس نهاد مدیریت شهری در تهران ده‌ها نفر مدیریت شهرداری تهران را بر عهده داشتند.

فهرست ده تن از آخرین شهرداران و سرپرستان شهرداری تهران به شرح زیر است.

نام مدت مسئولیت منبع
علیرضا زاکانی ۱۱ شهریور ۱۴۰۰ تاکنون [۱۱]
علیرضا جاوید
(سرپرست)
۱۷ مرداد تا ۱۱ شهریور ۱۴۰۰ [۱۱]
پیروز حناچی ۲۷ آبان ۱۳۹۷ تا ۱۷مرداد۱۴۰۰ [۱۲][۱۳][۱۴]
سیدمحمدعلی افشانی ۲۶ اردیبهشت تا ۲۶ آبان ۱۳۹۷ [۱۵]
[۱۶]
سمیع‌الله حسینی مکارمی
(سرپرست)
۲۱ فروردین تا ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۷ [۱۷]
محمدعلی نجفی ۵ شهریور ۱۳۹۶ تا ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ [۱۸]
[۱۹]
مصطفی سلیمی
(سرپرست)
۵ شهریور ۱۳۹۶ [۲۰]
محمدباقر قالیباف ۲۳ شهریور ۱۳۸۴ تا ۱ شهریور ۱۳۹۶ [۲۱]
[۲۲][۲۳]
علی سعیدلو
(سرپرست)
۷ تیر تا ۲۳ شهریور ۱۳۸۴ [۲۴]
محمود احمدی‌نژاد ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۲ تا ۷ تیر ۱۳۸۴ [۲۵]
[۲۶][۲۷]

قاجار[ویرایش]

نظامنامه بلدیه بیست و یکم فروردین ۱۲۸۶ با هدف کاهش نقش دولت و افزایش نقش مردم برای تنبیه در صحن علنی مجلس مطرح شد نظامنامه با ۶۹ رای موافق در مجلس شورای ملی تصویب شد و در پانزدهم خرداد سال ۱۲۸۶ به امضای محمدعلی شاه رسید.[۲۸] مطابق این نظام‌نامه انجمن بلدیه و اداره بلدیه شهرداری نهادی مستقل از دولت و مجلس برای اداره بهینه امور محلی مانند بهداشت آبادانی و تنزیل و تسعیر نرخ اجناس و روی هم رفته برای آسایش مردم بنیانگذاری شد.[۱۰]

دودمان پهلوی[ویرایش]

در فاصله سال‌های ۱۲۹۹ تا ۱۳۵۴ مدیریت شهری در تهران تغییرات متعددی را از سر گذراند از جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد.[۲۹] با شروع دوره پهلوی و تحولاتی که تحت عنوان مدرنیزاسیون در دوره پهلوی اول به‌وجود آمد، تهران دچار دگرگونی‌های اساسی گردید. بعد از سال ۱۳۲۰در دورهٔ پهلوی دوم و ادامه مدرنیزاسیون، توسعه و گسترش شهر در جهات مختلف ادامه یافت. تمرکز امور مالی و صنعتی در تهران بازار کار وسیعی را در تهران تأمین نمود و مهاجرت‌هایی را به سوی پایتخت موجب شد. در زمان پهلوی دوم توسعه شهر تهران و تحولات آن در سه دوره قابل بررسی می‌باشد.[۳۰]

پهلوی اول

اولین اقدام مدیریت شهری دوره رضاشاه پهلوی از نام خیابان‌ها شروع شد. سید ضیا مسیو گاسپار ایپکیان را به‌عنوان رئیس بلدیه انتخاب کرد. او کارش را با تغییر نام خیابان مریض‌خانه به سردار سپه شروع کرد.[۳۱]

در دوره رضا شاه دو مسئله مهم را در مدیریت شهری مطرح کرد یکی نقشه خیابان‌ها و دیگری تصویب قانون بلدیه در سال ۱۳۰۹. بر اساس قانون جدید بلدیه تشکیلات شهرداری عبارت بودند از اداره صحه و معاونت عمومی، اداره محاسبات عایدات، اداره امور خیریه، اداره ساختمان و روشنایی میدان‌ها، اداره سجل احوال، احصائیه نشریات، اداره کابینه پرسنل، تنظیمات ملزومات اجرائیات و رسوم. مهمترین نکته این روش‌نامه بند مربوط به انتخاب شهردار بود. قانون جدید بلدیه خودمختاری نسبی شهرداری‌ها را زائل و آنها را به عنوان عمان محلی دولت مرکزی تبدیل کرد. در این بند اختیار انتخاب شهردار به نخست‌وزیر واگذار شد.[۳۲]

پهلوی دوم

پس از رضاشاه فرایند دموکراتیزاسیون داری شهرها دوباره مورد توجه نیروهای مشارکت طلب سیاست ایران قرار می‌گیرد و تلاش می‌شود شهر در چارچوب مردم سالارانه در معنای پارلمانتاریستی آن و نزدیک الگوهای غربی اداره شود ماه عسل چنین ایده‌هایی به تصویب قائم مقامی وزارت کشور در غیبت انجمن شهر در سال ۱۳۲۵ و تصویب لایحه قانونی تشکیل شهرداری و انجمن شهر در سال ۱۳۲۸ منجر شد.[۳۳] این رویدادها نشانه بارزی بر تلاش برای تغییر تعریف تازه‌ای از معنای شهر و نحوه اداره آن است. در سال ۱۳۳۱ در دوران نخست‌وزیری محمد مصدق این قانون نیز اصلاح شد تا استقلال بیشتری برای شهرها تأمین شود و رابطه آنها با وزارت کشور محدود شود. اعضای شورای شهر که در تهران ۳۰ نفر بودند از نواحی مختلف شهر انتخاب می‌شدند، ارتباط مستقیم بیشتری با حوزه‌های انتخابیه خود داشته باشند اعضای شورای شهر اختیار نظر شهردار را داشتند این تلاش دولت مستعجل بود.[۳۳]

پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ اصلاحیه‌ای دیگر بر مصوبه دولت ملی دربارهٔ قانون تشکیل شهرداری و انجمن شهر زده شد. در نهایت نفوذ دولت مرکزی در امور محلی به قانون بازگشت و از طریق کنترل‌های مالی و اداری گسترش یافت.[۳۳]

جمهوری اسلامی[ویرایش]

مدیریت شهری تهران از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۰ طی چهار دهه بیش از چهارده شهردار به خود دیده‌است.

۱۳۵۷–۱۳۶۷

در فاصله سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸ محمد توسلی، سید رضا زواره‌ای، سید کمال‌الدین نیک‌روش ،غلامحسین دلجو، محمدکاظم سیفیان، حسین بنکدار، محمدنبی حبیبی، سید مرتضی طباطبایی شهردار تهران بودند.[۳۴]

در نخستین دهه فعالیت مدیریت شهری بعد از انقلاب متأثر از وقوع جنگ و جوی انقلابی فعالیت‌های زیرساختی عمرانی جدی و گسترده در حوزه مدیریت شهری صورت نگرفت.[۳۵] محدودیت منابع مالی، وقوع جنگ تحمیلی، بلایی طبیعی مانند سیل تجریش، سیل دماوند و لزوم حمایت شهرداری از مناطق سیل‌زده، گسترش مهاجرت به پایتخت، جدا شدن ماده ۱۰۰ از شهرداری، ساخت و ساز در اراضی سعادت آباد و قطعه‌بندی آن با حکم حاکم شرع بدون رعایت قوانین شهرداری و وزارت مسکن و شهرسازی، موشک باران تهران، منازعات سیاسی و اخلال در فعالیت مدیریت شهری، چالش‌های روزمره اعم از مسائل ترافیکی و جمع‌آوری زباله و… از عمد مسائل و چالش‌های مدیریت شهری در دهه نخست بعد از انقلاب ۱۳۵۷ است. مجموعه چالش‌های یاد شده کمتر فرصت اقدام اجرایی و زیربنایی و عمرانی گسترده و قابل توجه به مدیران شهری داد.[۳۵]

به‌رغم عدم فعالیت‌های اجرایی و عمرانی قابل اعتنا در دوره زمانی یاد شده مجموعه مصوبات و دستورالعمل‌های برنامه‌ریزی قابل ملاحظه‌ای در شهرداری تهران به تصویب رسید.[۳۶]

۱۳۶۸–۱۳۸۲

در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۲ غلامحسین کرباسچی، مرتضی الویری، محمد حقانی، محمدحسن ملک‌مدنی و محمدحسین مقیمی به عنوان شهردار و سرپرست شهردای تهران فعالیت کردند. غلامحسین کرباسچی بیش از هشت سال سکان مدیریت شهری را بر عهده داشت.[۳۷] در این دوره زمانی اقدام‌های متعددی در زمینه‌های توسعه شهری، تکمیل شبکه بزرگراه‌های تهران، شبکه حمل و نقل عمومی، برج‌سازی و بهبود درآمدهای شهری و نیز حوزه‌های فضای سبز و مسائل فرهنگی و اجتماعی رقم خورد. در این دوره مسائل عمدتاً حول توسعه و بازسازی اقتدار شهری می‌گردد به دنبال خود ایده‌های تازه برای اداره شهر فراهم شد. فروش تراکم، باند مرتبه‌سازی، مدرن سازی و تأمین منابع مالی پایدار از جمله اقدام‌های این دوره چهارده ساله است. برخی از تحلیلگران مسائل شهری معتقدند این بازه زمانی از دوره‌های مهم مدیریت شهری تهران است که با دوره فعالیت کریم بوذرجمهری و غلامرضا نیک‌پی قابل قیاس است.[۳۷]

۱۳۸۲–۱۴۰۰

طی هیجده سال در فاصله سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۴۰۰ نه شهردار سکان مدیریت شهری را به عنوان شهردار یا سرپرست شهرداری عهده داشتند؛ به ترتیب محمود احمدی‌نژاد، علی سعیدلو، محمدباقر قالیباف، مصطفی سلیمی، محمدعلی نجفی، سمیع‌الله حسینی مکارم، سید محمدعلی افشانی، پیروز حناچی، علیرضا جاوید علیرضا زاکانی عملاً محمود احمدی‌نژاد با دوسال فعالیت، محمدباقر قالیباف طی دوازده سال فعالیت و پیروز حناچی طی چهار سال فعالیت فرصت بیشتری در تحقق برنامه‌ها و فعالیت‌های اجرایی و سیاستگذاری مدیریت شهری داشتند. طی سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۷ توجه و تمرکز بر گسترش فضای کالبدی و اجرای پروژه‌های کلان زیرساختی در تکمیل شبکه بزرگراهی و مترو و حمل نقل عمومی است. از نخستین اقدامات محمود احمدی‌نژاد در سمت برطرف کردن معضل ناهمواری‌های معابر عمومی بود.[۳۸] در دوران مدیریت محمود احمدی‌نژاد به منظور تسهیل ترافیک تعداد زیادی از چراغ‌های قرمز و تقاطع‌ها حذف و دوربرگردان جایگزین شد؛ چند سال بعد از این اقدام به عنوان اشتباه بزرگ مهندسی ترافیک در تهران یاد شد.[۳۸] در این دوران فروش تراکم کاهش محسوسی داشت. از دیگر رویدادهای دوران شهرداری احمدی‌نژاد مصرف بودجه شهرداری بدون هیچ سندی بود. در آن زمان رئیس وقت کمیسیون برنامه بودجه شورای شهر اعلام کرد ۳۵۰ میلیارد تومان هزینه در شهرداری فاقد سند است.[۳۸]

محمدباقر قالیباف پس از انقلاب بیش از هر فرد دیگری شهرداری جهرم در مدت ۱۲ سال شهردار شهر تهران بود و در طول این مدت در کنار تمجید از برخی اقدامات شهرداری انتقادهایی نیز وجود داشت. در دوران ریاست محمدباقر قالیباف اتوبان نیایش و پل طبقاتی صدر طراحی و افتتاح شد. پروژه‌های عمرانی مانند تونل رسالت و برج میلاد به اتمام رسید.[۳۸] نقدهایی جدی نیز متوجه عملکرد و فعالیت محمدباقر قالیباف در مدیریت شهری شد.منتقدان حجم زیاد تراکم‌فروشی برای تأمین اعتبار پروژه‌های زیرساختی را به عنوان اقدامی مخرب توصیف کردند و از تهران به عنوان شهر سوخته یاد کردند.[۳۸] میزان قابل توجهی بدهی بر جای گذاشت حداقل میزان بدهی اعلام شده بیست هزار میلیارد تومان عنوان شد این در حالی بود که بودجه شهردار ۱۸ هزار میلیارد تومان بود.[۳۸]از جمله موضوع‌های جنجالی و انتقاد برانگیز واگذاری املاک شهرداری با تخفیف بالا به بعضی از مدیران شهری بوداین ماجرا به املاک نجومی معروف شد.[۳۸] در دوره مدیریت پیروز حناچی شهرداری به دو مسئله شفافیت نقش آفرینی شهروندان در عرصه شهری و مدیریت شهری تأکید کرد موضوعی که به از آن تحلیلگران و ناظران بیش از چند دهه مغفول مانده بود.[۳۹] گذار از شهر خودرو محور به شهر انسان محور نیز از دیگر فعالیت‌ها و رویکردهای پیروز حناچی در مدیریت شهری بود. همچنین تن زدن از تراکم فروشی و احیای هویت محلی حفظ توسعه افزایش تعلق ملی بهبود کیفیت زندگی در محلات شهر از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه اهتمام مدیریت شهری در این دوره بود.[۳۹] توجه به اقشار آسیب‌پذیر و همچنین گروه‌های ناتوان، افراد سالخورده و معلولین از جمله موضوع‌های مورد توجه در مسائل مدیریت شهری بود[۳۹]

شهردار تهران[ویرایش]

دفتر شهردار تهران ذیل یک اداره کل به عنوان حوزه شهردار فعالیت می‌کند؛ همچنین مستند به نمودار و چارت سازمانی شهرداری تهران در سال ۱۴۰۱[۴۰] نهادها و سازمان‌های اعم از سازمان فرهنگی هنری، سازمان بازرسی، مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل، مؤسسه همشهری، همشهری «حراست کل شهرداری»، «دفتر هماهنگی هئیت‌های رسیدگی به تخلفات اداری»، «ستاد یگان حفاظت شهرداری تهران»، «سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهرداری»، هم فارغ از اینکه زیر مجموعه یکی از معاونت‌های هشت‌گانه شهرداری تهران باشد با نظارت و مدیریت مستقیم شهرداری تهران و اداره کل حوزه ریاست شهرداری فعالیت می‌کنند که در این بخش به‌طور اجمال به آن‌ها خواهیم پرداخت. همچنین هرچند نهاد سازمان بازنشستگی شهرداری تهران، به عنوان یکی از صندوق‌های بازنشستگی مستقل از مجموعه شهرداری تهران فعالیت می‌کند و مسئولیت خدمات‌رسانی به کارکنان بازنشسته شهرداری تهران را عهده دارد ذیل همین بخش به آن پرداخته می‌شود.

  • سازمان بازرسی شهرداری تهران نهاد عالی نظارتی و بازرسی شهرداری تهران است،[۴۱] که ذیل چارت سازمانی دفتر شهرداری تهران و مستقل از دیگر معاونت‌های شهرداری فعالیت می‌کند.[۴۲] سازمان بازرسی به منظور رسیدگی به شکایات مردمی از طریق دو امکان ارتباطی سامانه مدیریت شهری ۱۳۷ و سامانه نظارت همگانی سازمان بازرسی شهرداری تهران ۱۸۸۸ فعالیت می‌کند.[۴۳] سامانه تلفنی و ارتباطی ۱۳۷ سال ۱۳۷۹ با میانگین ده تماس روزانه فعالیتش را آغاز کرد. بر اساس گزارش همشهری آن‌لاین در نیمه دهه هشتاد به‌طور میانگین این سامانه هفت هزار تماس روزانه شهروندان دربارهٔ مسائل مختلف شهری را پاسخ می‌داده‌است. .[۴۲] سامانه ۱۳۷ در هشتصد موضوع مختلف شهر، شهروندی، مدیریت شهر و … پاسخگوی نیاز و مطالبات شهروندان است.[۴۴] برخی از پربسامدترین مطالبات و پیگیری‌های شهروندان در حوزه‌های «خدمات شهری و عمرانی»، «حمل و نقل عمومی و ترافیک شهری»، «امور اجتماعی و مزاحمت‌های شهری» و… عنوان شده‌است.[۴۲]
  • دیگر سامانه نظارتی شهرداری تهران، سامانه ۱۸۸۸ است که مانند سامانه ۱۳۷ زیر نظر سازمان بازرسی شهرداری تهران فعالیت می‌کند. سابقه راه‌اندازی این سامانه نیز به سال ۱۳۸۵ بازمی‌گردد.[۴۵] هدف از راه‌اندازی این سامانه جدید هم «نظارت بر عملکرد مدیریت شهری» و مبارزه با فساد اداری و تحقق اتقاء سلامت نظام اداری و مدیریت شهری عنوان شده‌است. سامانه ۱۸۸۸ به‌طور اختصاصی مسئولیت رسیدگی شکایات شهروندان از مدیریت شهری را دارد؛ برخلاف سامانه ۱۳۷ که امکان ارتباطی فراگیرتر در حوزه‌های مختلف چالش‌ها و مطالبات شهری و شهروندی تعریف شده‌است.[۴۶] این سامانه که از آن به عنوان سامانه نظارت همگانی نیز یاد می‌شود از اوائل دهه نود خورشیدی ذیل سازمان بازرسی شهرداری تهران فعالیت می‌کند.[۴۶]
  • حراست کل، شهرداری تهران مسئولیت و مأموریت رصد، کشف و پیگرد تخلفات، فسادهای اداری و سوءاستفاده مدیران شهری از موقعیت اداری‌شان را بر عهده دارد. این نهاد مانند دیگر نهادهای حراستی در سازمان‌های عمومی و دولتی مأموریت تأمین امنیت مالی - اقتصادی و نیز اخلاقی و پیگیری و مبارزه و برخورد با فساد در نهاد شهرداری را بر عهده دارد. مواردی از اقدام‌های آن در موارد یاد شده نیز در رسانه‌های بازتاب داشته‌است.[۴۷][۴۸]
  • یگان حفاظت شهرداری تهران، در کنار اداره کل حراست و همچنین سازمان بازرسی شهرداری تهران به عنوان یکی دیگر از نهادهای متولی نظم، نظارت و کنترل بر فعالیت‌ها و ساز و کارهای حاکم بر مناسبات مدیریت شهری است. با این تفاوت که نهادهای بازرسی و حراست شهرداری عمدتاً مسئولیت نظارت بر رفتار کارکنان مجموعه مدیریت شهری و مقابله با فساد اداری و اخلاقی و نظایر این در مجموعه کارکنان شهرداری را بر عهده دارند در حالی نهاد یگان حفاظت شهری، به‌طور مشخص مسئولیت حفاظت از اماکن و تأسیسات طبقه‌بندی‌شده، تجهیزات، اموال منقول و غیرمنقول شهرداری و واحدهای تابعه آن، را بر عهده دارد و همچنین مستند به دستورالعمل تشکیل یگان حفاظت شهرداری تهران، این نهاد مکلف به انجام اقدام‌های پیشگیرانه حفاظتی و برخورد با هرگونه اقدام غیرقانونی در حوزه مسئولیت‌های تعریف شده‌است.[۴۹]
  • یگان حفاظت شهرداری، مستند به قانون تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی شده‌است. دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت و دستگاه‌های کشوری در تابستان۱۳۷۹ توسط ستادکل نیروهای مسلح ابلاغ و اجرایی شده‌است. طبق این دستورالعمل، نهادها، سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها می‌توانند از نیروی انتظامی درخواست تشکیل یگان حفاظت کنند.[۴۹] بر اساس گزارش‌های موجود قانون تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی، در قانون برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه تبیین شده‌است.[۵۰][۵۱] همچنین مستند به قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب مجلس شورای اسلامی در بهمن‌ماه ۱۳۹۵ و نیز دستورالعمل اجرایی تشکیل یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی جزئیات ماموریت‌ها و حوزه اختیارات یگان‌های حفاظت دستگاه‌های اجرایی تشریح شده‌است.[۵۰]
  • هدف از ایجاد این تشکل، توسعه، ارتقاء و تحکیم امنیت جامعه، همچنین ساماندهی یگان‌های مسلح دستگاه‌های اجرایی عنوان شده‌است. همچنین رعایت ضوابط نیروی انتظامی، واگذاری تأمین امنیت و حفاظت از دستگاه‌های اجرایی و بخشی از وظایف انتظامی و حفاظتی نیروی انتظامی به آن‌ها از دیگر اهداف تأسیس این تشکیلات جدید حفاظتی عنوان شده‌است.[۵۰] دستورالعمل اجرایی یاد شده در تعریف این یگان آورده‌است؛ یگان حفاظت تشکیلاتی حفاظتی ـ انتظامی، با سلسله مراتب خاص و سازماندهی و فرماندهی متمرکز است. یگان حفاظت برابر قانون، با موافقت و مجوز ستاد کل نیروهای مسلح در دستگاه‌های اجرایی، تحت نظر بالاترین مقام دستگاه تشکیل و از نظر به‌کارگیری سلاح و مهمات تابع ضوابط نیروهای مسلح است. ضرورت رعایت ضوابط نیروی انتظامی در راستای اجرای مأموریت و وظایف محوله، در حوزه استحفاظی از دیگر ویژگی‌ها و مولفه‌های یگان حفاظت عنوان شده‌است.[۵۰]
  • سابقه تأسیس یگان حفاظت شهرداری به سال ۱۳۹۱ بازمی‌گردد، فعالیت این یگان در اوائل دهه نود خورشیدی آغاز و پس از دو سال فعالیت آزمایشی به صورت رسمی به عنوان بخشی از ساختار اداری و حقوقی مدیریت شهری تهران درآمد.[۴۹] برخی گزارش‌های از تجمیع نیروهای و ماموریت‌های اجراییات و همچنین برخی وظایف شهربان در این نهاد در بدو تأسیس خبر دادند. برای نهاد یگان حفاظت شهرداری تهران ۱۸ مأموریت برشمرده شده‌است؛ از جمله برخی آن‌ها عبارتند از «پیشگیری انتظامی از وقوع جرایم مشهود از قبیل سرقت، مزاحمت، نزاع، درگیری، چاقوکشی و خرابکاری در حوزه استحفاظی و همکاری با ناجا در برخورد و مقابله با آنها»، «تعامل با سازمان‌ها، نهادها، مراجع نظامی، انتظامی، قضایی و سایر دستگاه‌ها به‌منظور اجرای بهینه وظایف و ماموریت‌های یگان و پیگیری و مقابله با جرایم و مجرمان در حوزه استحفاظی»، «اجرای طرح‌های امنیت اخلاقی و انضباط اجتماعی ابلاغی از سوی ناجا در شهرداری و واحدهای تابعه با هماهنگی و همکاری ناجا»، «استفاده از سامانه مانیتورینگ شهر تهران اعم از سامانه‌های مرکزی و محلی برای جمع‌آوری اطلاعات مرتبط با ماموریت‌های یگان و اتخاذ تدابیر لازم حفاظتی و مراقبتی»، «طراحی و نظارت بر نصب سامانه‌های کنترل هوشمند حفاظتی (دوربین‌های مداربسته)، ایجاد موانع و کنترل‌های محسوس و نامحسوس» اجرای فرایند پایش تصویری در تهران از سوی یگان حفاظت شهرداری مطابق ابلاغیات ناجا و دستورالعمل شورای امنیت کشور انجام می‌شود.[۴۹] تأسیس یگان حفاظت شهرداری و همچنین انتقال ماموریت‌هایی حریم‌بان و شهربان به این یگان حفاظت با مخالفت‌ها و موافقت‌هایی همراه بوده‌است.[۵۲][۴۹][۵۳][۵۴] از جمله ماموریت‌های یگان حفاظت شهری که عموم مردم بیشتر آن را می‌شناسند طرح انضباط شهری[۵۵][۵۶] و سامان‌دهی دستفروشی‌ها و مقابله با سد معبر[۵۷] است. موضوعی که گاه حساسیت‌ها یا توجه افکار عمومی را برانگیخته است.[۵۸]
  • روزنامه همشهری در تاریخ ۲۴ آذر ۱۳۷۱ در ۱۶ صفحه با قیمت ۵ تومن در تیراژ ۳۰۰۰ نسخه به صاحب امتیازی شهرداری تهران و سردبیری احمد ستاری‌فر مدیرعاملی محمدمهدی کرباسچی[۵۹] منتشر شد.[۶۰][۶۱]توجه به فرهنگ شهرنشینی، مسائل جوانان، مشکلات محلات شهر، محیط زیست، ترافیک، آداب شهروندی، مدیریت شهری، شهر سالم، اوقات‌فراغت و … از جمله موضوعاتی است که از ابتدا، همشهری سرلوحه فعالیت خود قرارداده است.[۶۰]
  • مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل مأموریت دیپلماسی شهری،[۶۲] ارتباطات رسانه‌ای و رصد و پیگیری مطالبات شهروندی و نیز پاسخ‌گویی به افکار عمومی را به عهده دارد. همچنین مسئولیت اطلاع‌رسانی مجموعه فعالیت‌ها و اقدام‌های شهرداری تهران و زمینه‌سازی و تعامل با مجامع جهانی مدیریت شهری را عهده‌دار است.[۶۳][۶۴][۶۵][۶۶]شورای اسلامی شهر تهران، نهاد قانون‌گذار و ناظر بر مدیریت شهری و شهرداری تهران، در برنامه پنج‌ساله سوم توسعه شهر تهران (۱۴۰۲–۱۳۹۸) مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل را به انجام مأموریت دیپلماسی شهری پویا و ارتباطات رسانه‌ای اثربخش موظف کرده‌است.[۶۳]
  • این سازمان شهرداری از چهار معاونت،[۶۷] روابط عمومی،[۶۸] رسانه،[۶۹] امور بین‌الملل و[۷۰] تبلیغات و انتشارات تشکیل شده‌است.[۷۱][۷۲] همچنین بخش دیگر این سازمان، تشکیلات اجرایی و حوزه ریاست،[۷۳]برگزاری رویداد سالانه خشت طلایی نیز از دیگر فعالیت‌های این مرکز است. این رقابت و رویداد بین‌المللی[۷۴] در حوزه مدیریت شهری است.[۷۵] خشت طلایی رقابتی در حوزه ایده‌های خلاقانه شهری به ابتکار و مدیریت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران از سال ۱۳۹۳ بنیان گذاشته شده‌است.
  • نخستین‌بار سازمان ارتباطات در شهرداری تهران در نیمه دوم دهه چهل خورشیدی بنیاد نهاده می‌شود. سال ۱۳۴۶ واحد روابط عمومی به عنوان نهاد مستقل و زیر نظر شهرداری وقت تهران تأسیس شده‌است.[۷۶] اواخر دهه پنجاه خورشیدی دفتر روابط عمومی در ساختار سازمانی شهرداری تهران تثبیت می‌شود. سال ۱۳۶۷ دفتر روابط عمومی در ساختار سازمانی به اداره کل ارتقاء یافت.[۷۶]
  • سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نهادی‌ست که اوائل دهه هشتاد خورشیدی به عنوان «ستاد مدیریت بحران شهر تهران» شکل گرفت.[۷۷] روز پنج خرداد سال ۱۳۸۰ با حکم وزیر کشور وقت، شهردار وقت تهران عهده‌دار مسئولیت و ریاست ستاد مدیریت بحران شهر تهران شد. تأمین و فراهم آوردن زمینه‌های حقوقی و اداری، همچنین تجهیز نهاد تازه تأسیس به زیرساخت‌ها و امکان‌های مورد نیاز و از سویی تأمین نیروی متخصص در فاصله سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۲ رقم خورد و در نهایت این نهاد مدیریت بحران از وضعیت «ستادی» به «مرکز» تغییر وضعیت داد. سرانجام سال ۱۳۸۴ بنا به ضرورت مدیریت مؤثر بحران‌های احتمالی و مواجهه با بلایی طبیعی و … در کلان‌شهر تهران به عنوان ساختاری گسترده‌تر در قد و قامت «سازمان» به خود گرفت. از نیمه دهه هشتاد تا کنون هم با عنوان سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران فعالیت می‌کند.[۷۷]
  • از جمله مهمترین اهداف سازمان می‌توان اشاره کرد به «افزایش سطح ایمنی و کاهش خطر پذیری شهر تهران، با انجام هماهنگی‌ها، بررسی‌ها، مطالعات، پژوهش‌ها، آموزش‌ها و اقدامات اجرایی ذیربط قبل از وقوع به منظور پیشگیری و آمادگی مقابله با بحران.»، «انجام اقدامات و هماهنگی‌های لازم جهت افزایش کارایی سیستم مدیریت بحران شهر تهران و دستگاه‌های اجرایی ذیربط، هنگام وقوع بحران به منظور امدادرسانی و کاهش خسارات و تلفات جانی و مالی.»، «انجام اقدامات و هماهنگی‌های لازم جهت افزایش کارایی سیستم مدیریت بحران شهر تهران و دستگاه‌های اجرایی ذیربط، بعد از وقوع بحران به منظور جلوگیری از خسارات و تلفات جانی و مالی.»[۷۷] اهمیت و ضرورت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران از آنجا ناشی می‌شود که بر اساس مطالعات انجام شده از ایران به عنوان یکی از ده کشور سانحه خیز (زلزله، سیل، ....) جهان یاد می‌شود. به همین دلیل همواره ضرورت دارد راه‌های کاهش اثرات سوانح طبیعی در کشور مورد توجه قرار گیرد.[۷۸]
  • سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران سال ۱۳۷۵ بنیان گذاشته شد. این سازمان مسئولیت نظارت و مدیریت بر فرهنگسراهای شهر تهران را به عهده دارد.[۷۹] بسط، گسترش و توسعه فرهنگ و هنر در جامعه ایرانی و نیز ارتقاء فرهنگ شهرنشینی از جمله اهداف تأسیس سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران عنوان شده‌است.[۷۹] در فاصله سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۵ عمدتاً مسئولیت خانه‌های فرهنگ، نهادهای فرهنگی و هنری شهرداری تهران زیر نظر معاونت امور اجتماعی و فرهنگی بود با تأسیس سازمان یاد شده این تشکیلات عهده‌دار نیازسنجی، نظارت و مدیریت مراکز فرهنگی مدیریت شهری شد.[۸۰] این نهاد متولی سازمان‌دهی و نظارت بر فعالیت‌های «فرهنگسراها»، «مرکز مشارکت‌های فرهنگی هنری»، «موزه‌ها و خانه موزه‌ها»، «سینماها»، «خانه‌های فرهنگ»، «کتابخانه‌های» زیر نظر شهرداری تهران را بر عهده دارد.[۸۱]
  • سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران به صورت هیئت امنایی اداره می‌شود. ترکیب اعضاء هیئت امنا به این شرح است؛ «شهردار تهران»، «وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی»، «رئیس سازمان تبلیغات اسلامی»، «رئیس سازمان صدا و سیما»، «مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان»، «مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها»، «رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی»، «وزیر آموزش و پرورش»، «رئیس سازمان بسیج مستضعفین کشور»، «رئیس شورای فرهنگی اجتماعی در شورای عالی انقلاب فرهنگی»، «رئیس شورای اسلامی شهر تهران»[۸۰]
  • سازمان بازنشستگی شهرداری تهران یکی از صندوق‌های بازنشستگی ایران است که عهده‌دار ارائه خدمات بازنشستگی و از کارافتادگی به کارکنان شهرداری تهران است. پیشینه تأسیس این سازمان به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد. اساسنامه آن دو مرتبه در سال‌های ۱۳۶۸ و ۱۳۷۵ دست‌خوش تغییرات و بازبینی شده‌است. مستند به اساسنامه، سازمان یاد شده شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری دارد و بر اساس ضوابط بازنشستگی اداره می‌شود.[۸۲][۸۳] برخی از وظایف سازمان عبارتند از «برقراری و پرداخت حقوق و هر نوع مقرری دیگر بازنشستگان شهرداری تهران»، «سرمایه‌گذاری در شرکت‌ها، موسسات بازرگانی، صنعتی، تولیدی، خدماتی، آموزشی، فرهنگی و عام‌المنفعه»، «فراهم آوردن امکانات ورزشی، تفریحی و تسهیلات رفاهی جهت بازنشستگان و وظیفه بگیران از طریق مراکز فرهنگی، ورزشی و تفریحی تابعه شهرداری تهران»، «اعطاء وام به بازنشستگان و وظیفه بگیران شهرداری تهران» و…[۸۴]این سازمان همچنین برای بسط و گسترش سرمایه‌ها و نیز افزایش منابع مالی، دارای چند شرکت اعم از «خودرو سرویس شهر»، «هادیان شهر»، «مؤسسه معین»، «هلدینگ میلاد شهر» و … است.

معاونت‌ها[ویرایش]

شهرداری تهران به عنوان نهاد عمومی برای انجام ماموریت‌های هشت معاونت در حوزه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی، ترافیکی و … دارد.[۸۵] همچنین مجموعه‌های دیگر از نهادهای شهرداری تهران ذیل عنوان سازمان فعالیت می‌کنند.


امور اجتماعی و فرهنگی[ویرایش]

معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران یکی از معاونت‌های نه‌گانه شهرداری تهران است[۸۶][۸۷] که به‌طور ویژه و عمده بر موضوع‌های حوزه فرهنگ و امور اجتماعی در کلان‌شهر تهران می‌پردازد و ماموریت‌های شهرداری در دو حوزه فرهنگ و امور اجتماعی را دنبال می‌کند.[۸۸] معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری برای پیش‌برد ماموریت‌ها و فعالیت‌هایش از شش اداره کل سلامت،[۸۹]اداره کل فرهنگی، اداره کل امور بانوان، اداره کل آموزش‌های شهروندی، اداره کل مطالعات اجتماعی و فرهنگی، اداره کل برنامه‌ریزی و توسعه شهری تشکیل شده‌است.[۹۰] همچنین سازمان‌های شرکت فضاهای فرهنگی، ستاد گردشگری، سازمان ورزش، سازمان رفاه و خدمات اجتماعی، ستاد مدیریت محله، برج میلاد از دیگر نهادهای زیر مجموعه معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران است. از جمله شرح وظایف و ماموریت‌های کلان این نهاد شهری می‌توان به توسعه و توزیع محصولات خدمات فرهنگی و اجتماعی، آموزش و توانمندسازی، توسعه زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی و شبکه سازی و جلب مشارکت‌های اجتماعی اشاره کرد.[۸۶] نهادهای و مراکز متعدد خدمات اجتماعی و فرهنگی زیر نظر معاونت امور فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران فعالیت می‌کند از آن جمله می‌توان به برج میلاد، سراهای محله، مراکز کارآفرینی کوثر و همچنین دیگر مراکز توانمندسازی و حمایتی مانند مجموعه بهاران، مراکز پرتو اشاره کرد. همچنین شورایاری نیز از دیگر حوزه‌های مرتبط با فعالیت این نهاد است. اهتمام به فعالیت‌های ورزشی و تفریحی بانوان در قالب پارک بانوان در تهران و بررسی تأثیر اجتماعی طرح‌های مختلف شهرداری مبتنی بر ارزیابی تأثیر اجتماعی و فرهنگی را نیز عهده‌دار است.

هماهنگی و امور مناطق[ویرایش]

مسئولیت هماهنگی میان شهردار تهران و مناطق مختلف شهرداری و همچنین نظارت بر فعالیت‌های شهرداری مناطق بیست و دوگانه تهران بر عهده معاونت هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران است. مستند به پرتال سازمانی، این معاونت در تعامل و راهبری مناطق و نواحی است.[۹۱][۹۲]همچنین علاوه بر هماهنگی برای اجرای بهتر و دقیق‌تر وظایف و مأموریت‌های شهرداری تهران در مناطق بیست و دوگانه، نقش مؤثری در اجرا و پیشبرد برنامه‌ها و پروژه‌های حوزه‌های معاونت‌های تخصصی در سطح مناطق دارد.[۹۳]این معاونت از طریق اداره کل هماهنگی، نظارت و پیگیری همچنین معاونین برنامه‌ریزی و توسعه شهری، فنی و اجرایی این اداره کل فعالیت می‌کند. از سویی اداره‌های فناوری اطلاعات و ارزیابی عملکرد، برنامه و بودجه، امور نواحی، نظارت، هماهنگی، امور فنی و اجرایی فعالیت‌ها ماموریت‌هایش را انجام می‌دهد.[۹۱] اقدام‌هایی مانند تشکیل جلسه‌های مرتب با شهرداران مناطق به منظور ایجاد هماهنگی کامل بین آنها، نظارت بر حسن اجرای کلیه طرح‌های اجرایی اعم از فنی، عمرانی، شهرسازی در سطح مناطق، نظارت دقیق و مداوم در حسن اجرای قوانین و مقررات در مناطق شهرداری تهران و… از جمله وظایف معاونت هماهنگی و امور مناطق است.[۹۲]

خدمات شهری و محیط زیست[ویرایش]

از معاونت خدمات شهری و محیط زیست به عنوان قدیمی‌ترین معاونت در تشکیلات شهرداری تهران یاد شده‌است. ارائه خدمات شهری در کنار دیگر ماموریت‌ها تدریجاً، ساختار این معاونت را شکل داده‌است.[۹۴] این معاونت برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق خدمات شهری و زیست‌محیطی از اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه امور خدمات شهری»، «امور خدمات شهری»، «محیط زیست و توسعه پایدار»[۹۵] و همچنین شش سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی،[۹۶] بهشت زهرا،[۹۷] بوستان‌ها و فضای سبز،[۹۸] زیباسازی،[۹۹] سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار[۱۰۰] و سازمان مدیریت پسماند[۱۰۱] تشکیل شده‌است.[۱۰۲] همچنین شرکت‌های صنایع و مشاغل شهر، شهربان و حریم‌بان، خدمات کالای شهروند و نمایشگاه‌های بین‌المللی شهر آفتاب هم زیرنظر این معاونت فعالیت می‌کنند.[۱۰۳][۱۰۴][۱۰۵]

حمل و نقل و ترافیک[ویرایش]

معاونت حمل و نقل و ترافیک مسئولیت سیاست‌گذاری و کنترل عملکرد حمل و نقل و ترافیک پایتخت ایران را به عهده دارد.[۱۰۶] متناظر با معاونت یاد شده، ذیل ساختار اداری و چارت سازمانی شهرداری مناطق بیست و دوگانه شهرداری تهران نیز چنین معاونتی ایجاد شده‌است و به منظور هم‌آهنگی حداکثری با معاونت حمل و نقل و ترافیک در تعامل هستند.[۱۰۷] سابقه شکل‌گیری این نهاد مدیریت شهر به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد.[۱۰۶] این معاونت برای پیشبرد اهداف و ماموریت‌های محوله سه اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری»، «مهندسی و ایمنی ترافیک»، «حمل و نقل عمومی» و نه شرکت، راه‌آهن شهری تهران و حومه،[۱۰۸] شرکت واحد اتوبوس رانی تهران و حومه، شرکت واگن سازی تهران، شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو، شرکت کنترل ترافیک تهران، شرکت کنترل کیفیت هوا، ستاد مرکزی معاینه فنی خودروها، مؤسسه رایانه شهر تهران و سه سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، سازمان پایانه‌ها و پارک سوارهای شهرداری تهران، سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسی رانی شهر تهران است.[۱۰۹] مستند به گزارش سایت شهرداری تا سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۱۱۲ ایستگاه مترو، ۵۱۱۵ خطوط اتوبوس تندرو (BRT)، ۲۲۸ ایستگاه دوچرخه، ۶۱۷ ایستگاه تاکسی در کلان‌شهر تهران فعال است.[۱۱۰]

فنی و عمرانی[ویرایش]

معاونت فنی و عمرانی مأموریت فعالیت‌های زیرساختی و عمرانی شهرداری تهران را بر عهده دارد.[۱۱۱] از سال ۱۳۶۹ رسماً شروع به فعالیت کرده‌است. فعالیت‌های عمده این معاونت، انجام پروژه‌های عمرانی در شهر تهران است.[۱۱۲]اغلب پروژه‌ها در قالب ساخت پل، بزرگراه، تونل و ابنیه تعریف می‌شوند. به این مجموعه عملکردی باید ساماندهی شبکه جمع‌آوری و مدیریت آب‌های سطحی و همچنین تعمیر، مرمت، مقاوم‌سازی و به‌سازی لرزه‌ای پل‌های شهر تهران را نیز افزود.[۱۱۲]اقدامات عمرانی در سطح مناطق نیز به نوعی با هماهنگی معاونت یاد شده انجام می‌شود. همچنین تحقق هماهنگی میان معاونت‌های فنی و عمرانی مناطق بیست و دوگانه شهرداری تهران از دیگر ماموریت‌های این معاونت است. معاونت فنی و عمرانی برای تحقق ماموریت‌هایش واحدهای تابعه‌ای متعددی دارد. این معاونت از سه اداره کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهرداری»، «هماهنگی فنی و عمرانی سازمان‌ها و مناطق»، «مالی و اداری» همچنین سازمان‌های مشاور_فنی_و_مهندسی، مهندسی_و_عمران، «عمران مناطق شهرداری تهران» و شرکت‌های خاکریز_آب و «یادمان سازه» تشکیل شده‌است.[۱۱۲] همچنین ریاست و دبیری شورای فنی شهرداری تهران نیز با معاون فنی و عمرانی شهرداری است؛ دبیرخانه شورای فنی مدیریت شهری هم در این معاونت مستقر است.[۱۱۳]

شهرسازی و معماری[ویرایش]

عمده مسئولیت معاونت شهرسازی و معماری، طراحی، هدایت و ساخت کلانشهر تهران است.[۱۱۴] مستند به اسناد بالا دستی اعم از مصوبات شورای اسلامی شهر تهران یا شورای عالی شهرسازی و معماری و نظایر این، ماموریت‌های مشارکت و تلاش در زمینه‌های مربوط به برنامه‌ریزی، مطالعات و تحقیقات علمی، فنی، مهندسی و تخصصی شهرسازی و معماری به این معاونت واگذار شده‌است. همچنین تهیه و اجرای طرح‌های تحقیقاتی، اجرائی، هدایت و نظارت بر ساخت و سازهای درون‌شهری شهر تهران و برنامه‌ریزی و هماهنگی ساخت و سازهای شهری و تدوین ضوابط و مقررات اجرائی از دیگر ماموریت‌های این معاونت است. معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران همچنین طرح جامع تفصیلی کلانشهر تهران را نیز طراحی و نظارت بر نحوه اجرای آن را بر عهده دارد.[۱۱۴] این معاونت برای تحقق ماموریت‌ها و وظایفش نهادهای متعددی را زیر مجموعه خود دارد از آن جمله می‌توان اشاره کرد به اداره‌های کل «برنامه‌ریزی و توسعه شهری امور شهرسازی و معماری»، «معماری و ساختمان»، «شهرسازی و طرح‌های شهری»، «امور اجرایی کمیسیون‌های ماده ۱۰۰»، «حریم»، «مدیریت بافت و بناهای تاریخی» همچنین شرکت‌ها و سازمان‌های «نوسازی عباس‌آباد»، «نوسازی شهر تهران» و در نهایت کمسیون ماده ۵ از دیگر زیرمجموعه‌های این معاونت است.[۱۱۵] حمیدرضا صارمی از آذرماه ۱۴۰۰ مسئولیت معانت معماری و شهرسازی را بر عهده دارد.[۱۱۶]

برنامه‌ریزی و امور شورا[ویرایش]

معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا، مسئولیت سرپرستی و برنامه‌ریزی امور مربوط به برنامه‌های جامع و کلی شهرداری تهران را بر عهده دارد. همین‌طور مدیریت منابع انسانی اعم از امور استخدامی منابع انسانی، ارزیابی عملکرد، آموزش و نگه‌داشت منابع انسانی از دیگر وظایف این نهاد است.[۱۱۷][۱۱۸] سابقه شکل‌گیری این نهاد به نیمه دوم دهه شصت خورشیدی بازمی‌گردد. این نهاد از آغاز تاکنون تغییر و تحول‌هایی را داشته‌است. معاونت یاد شده برای پیشبرد اهداف و ماموریت‌های محوله شامل چهار اداره کل «برنامه و بودجه»، «سرمایه انسانی»، «رفاه و امور ایثارگران» «تدوین مقررات و هماهنگی امور شورا و نهادها» و نه شرکت، «شهر سالم»، «خدمات اداری شهر»، «ارتباط مشترک شهر»، «مرکز نوسازی و تحول اداری»، «مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی»، «دفتر پایش برنامه، کنترل پروژه و ارزیابی عملکرد»، «مؤسسه فناوران شهر»، «صندوق ذخیره کارکنان»، «مؤسسه هادیان شهر» هم از زیر مجموعه‌های این معاونت است.[۱۱۹] و فناوری اطلاعات و ارتباطات[۱۲۰]و بازنشستگی از سازمان‌های زیر مجموعه معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا است.[۱۲۱] می‌شود.[۱۲۲]

مالی و اقتصاد شهری[ویرایش]

فعالیت‌های مربوط به بخش مالی و اقتصادی همین‌طور مدیریت و کنترل هزینه‌های پروژه‌های شهرداری تهران ساختار این معاونت را شکل داده‌است.[۱۲۳] معاونت مالی و اقتصاد شهری یکی از معاونت‌های هشت‌گانه شهرداری تهران است. فعالیت‌های مربوط به بخش مالی و اقتصادی همین‌طور مدیریت و کنترل هزینه‌های پروژه‌های شهرداری تهران ساختار این معاونت را شکل داده‌است.[۱۲۳] این معاونت برای پیش‌برد ماموریت‌ها و تحقق اهداف مربوط از شش اداره کل «تشخیص و وصول درآمد»، «امور مجامع و شوراهای سازمان‌ها»، «امور مالی و اموال»، «دفتر برنامه‌ریزی و هماهنگی امور اقتصادی»، «پشتیبانی»، «خزانه داری» و همچنین دو سازمان، سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی، املاک و مستغلات تشکیل شده‌است. همچنین شرکت سرمایه‌گذاری شهر هم زیرنظر این معاونت فعالیت می‌کند.[۱۲۴] این معاونت به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نهادهای مدیریت شهری در ساختار شهرداری تهران است که در دوره قاجار از آن به عنوان «اداره مالیه» یاد می‌شده‌است. نظم نسق دادن به ساز و کارهای مالی شهرداری تهران اعم از خزانه‌دتری شهرداری، پرداخت حقوق کارکنان، جذب سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی در پروژه‌های عمرانی، حمل و نقل، زیست و محیطی و … نظارت بر اموال شهرداری و همچین حسابرسی از صورت‌های مالی و وصول و پرداخت‌های انجام شده در سازمان‌هاو نهادهای مدیریت شهری و در نهایت تعمیر و نگهداری از ساختمان‌های شهرداری از جمله ماموریت‌های بارز این نهاد است. عموماً شهروندان اداره وصول درآمدهای این معاونت را بیشتر از دیگر بخش‌های معاونت مالی و اقتصاد شهر می‌شناسند به اعتبار اینکه اداره وصول درآمدها مسئولیت دریافت عوارض‌های ساخت و ساز، نوسازی، کسب و کار، خودرو و نظایر این را بر عهده دارد. از آغاز تأسیس نهاد مالیه و امور مالی در مدیریت شهری (بلدیه) تا سال ۱۴۰۱ بالغ بر یک صد و هفت تن مسئولیت مدیریت معاونت مالی و اقتصادی شهرداری را بر عهده داشتند.

سازمان‌ها[ویرایش]

مجموعه شهرداری تهران برای پیش‌بردن ماموریت‌ها و وظایف محوله علاوه بر هشت معاونت بالغ شصت سازمان، شرکت، مرکز و ستاد در زیر مجموعه خود دارد در این بخش مروری اجمالی بر برخی از مهمترین سازمان‌های مدیریت شهری تهران خواهیم داشت.[۱۲۵][۱۲۶]

  • سازمان ورزش و تندرستی شهرداری تهران مسئولیت سازماندهی فعالیت‌های ورزشی در شهرداری تهران سال ۱۳۸۴ به تأسیس اداره کل تربیت بدنی شکل گرفت.[۱۲۷] سال ۱۳۸۸ با ادغام اداره کل تربیت بدنی و شرکت فرهنگی ورزشی شهر در نهایت سازمان ورزش شهرداری تهران بنیاد نهاده شد.[۱۲۸] اداره کل تربیت بدنی مسئول برگزاری فعالیت‌های ورزشی و تفریحی بود. شرکت فرهنگی ورزشی شهر هم مدیریت بهره‌برداری مجموعه‌های ورزشی شهرداری را برعهده داشت. بنا بر اساسنامه سازمان ورزش شهرداری تهران نهادی غیرانتفاعی، وابسته به شهرداری و مرکز اصلی این سازمان شهر تهران و مدت فعالیت آن از تاریخ تأسیس نامحدوداست.[۱۲۹]
  • سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر تهران اعمال نظارت عالی در جهت ارتقاء کمی و کیفی فضای سبز شهر تهران را برعهده دارد همچنین مدیریت و نگهداری فضای سبز پایتخت ایران از دیگر وظایف این سازمان است.[۱۳۰] نخستین تشکیلات ذیل مدیریت شهری فعال در زمینه فضای سبز «اداره باغات» نام داشت که سال ۱۳۳۹ بنیاد نهاده شده‌است.[۱۳۱] گسترش شهرنشینی و تراکم جمعیت در دهه چهل خورشیدی مدیران وقت شهرداری تهران را بر آن داشت فکری به حال فضای سبز شهری کنند.[۱۳۱] سال ۱۳۹۳ بر اساس مصوبه شورای اسلامی شهر تهران و ابلاغ اساسنامه جدید ماموریت‌ها و نام سازمان مورد تجدید نظر اساسی قرار گرفت و به نام کنونی فعالیت می‌کند.[۱۳۱] بیش از شصت مأموریت و وظیفه در حوزه‌های «برنامه‌ریزی»، «احداث و مناسب‌سازی»، «احیاء و ساماندهی»، «مطالعاتی و پژوهشی» و… برای سازمان یاد شده در حوزه فضای سبز و بوستان‌های تهران طراحی و تصویب شده‌است.[۱۳۲]
  • سازمان حمل و نقل و ترافیک تهران مسئولیت حمل و نقل و ترافیک شهر تهران را بر عهده دارد.[۱۳۳] سازمان یاد شده نهادی خدماتی است.[۱۰۶][۱۳۴] این سازمان از پنج معاونت «مطالعات حمل و نقل و ترافیک»، «بهره‌برداری از سیستم‌های حمل و نقل و محدوده‌های ترافیکی»، «فنی و مهندسی»، «توسعه حمل و نقل پاک و آموزش»، «برنامه‌ریزی و هماهنگی» و «مالی و پشتیبانی» تشکیل شده‌است.[۱۳۵] خدماتی در زمینه «حمل و نقل پاک»، «ساماندهی بار و کالا»، «پارک حاشیه‌ای و پارکینگ» و «ساماندهی محدوده‌های ترافیکی» ارائه می‌دهد.[۱۳۶][۱۳۷] فراهم آوردن امکان دسترسی شهروندان به دوچرخه‌های اشتراکی در برخی از مناطق شهر تهران، ارائه خدمات به رانندگان و مالکان ناوگان باربری تهران در سایت «بارانه»، «ارائه طرح ترافیک» و… از خدمات این سازمان به شهروندان است.[۱۳۸]
  • سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران در سال ۱۳۴۷ با عنوان «طرح مکانوگرافی» فعالیتش را آغاز کرد. در ادوار دیگر بنا به ضرورت مدیریت شهری و نیز به روز شدن ابزارهای تکنولوژی این نهاد با عنوان‌های «اداره کل آمار و مکانوگرافی» و «سازمان خدمات کامپیوتری» فعالیتش را دنبال کرد.[۱۲۰] مهمترین مأموریت سازمان یاد شده مکانیزه کردن سیستم‌های مالی، اداری، فنی، تشکیلاتی شهرداری تهران عنوان شده‌است.[۱۳۹] همچنین فراهم آوردن امکان دسترسی مسئولان و مدیران به اطلاعات جامع شهر تهران و ارایه خدمات الکترونیکی به شهروندان در زمینه خدمات شهری از دیگر ماموریت‌های این سازمان است. عمده اهداف سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات، تحقق شهر هوشمند، خدمات الکترونیکی، همچنین ایجاد و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و سخت‌افزاری و نرم‌افزاری است.
  • سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تهران به عنوان نهاد متولی نظارت و مدیریت بر فعالیت تاکسی‌ها در پایتخت ایران، با مصوبه شورای انقلاب فعالیتش را به‌طور رسمی از سال ۱۳۵۹ آغاز کرد.[۱۴۰][۱۴۱] اواخر دهه هشتاد انحصار تمرکز فعالیت تاکسیرانی برطرف و امکان فعالیت شرکت‌های خصوصی تاکسیرانی نیز فراهم شد.[۱۴۱] تا سال ۱۴۰۱، قریب ۱۰۰ هزار تاکسیران و حدود ۸۰ هزار تاکسی در تهران مشغول به فعالیت است؛ ۲۲درصد از سفرهای حمل و نقل درون‌شهری را ناوگان تاکسیرانی تهران به عهده دارد.[۱۴۰] برخی از خدمات این سازمان عبارتند از «صدور پروانه کار با تاکسی»، «پیشنهاد نرخ کرایه به شورای اسلامی شهر»، «نظارت بر اجرای کرایه‌های مصوب»، «رسیدگی به امور رانندگان» و …[۱۴۲]
  • سازمان بهشت زهرا گورستان کنونی تهران که به نام «بهشت زهرا تهران» شناخته می‌شود،[۱۴۳] بیش از نیم قرن عمر دارد.[۱۴۴]تعدد گورستان‌های تهران دهه چهل به چالشی در مدیریت وقت شهری تهران بدل شده بود؛ سال ۱۳۴۵ برای پایان دادن به چالش تعدد گورستان‌های پراکنده در شهر تهران اولین تلاش‌های احداث گورستانی به نام بهشت زهرا انجام گرفت. قطعه زمین در مسیر تهران – قم با مساحت ۳۱۴ هکتار به این امر اختصاص یافت. فعالیت‌های عمرانی و فضای سبز نیز آغاز شد.[۱۴۴]بهشت زهرا تهران با اداره‌هایی نظیر «فضای سبز»، «تولیدات بتونی»، «اداره غرفه‌ها»، «حمل متوفی در تهران و انتقال به شهرستان»، «خدمات صندلی و چادر برای انجام مراسم، اکو و مداح» ماموریت‌هایش را دنبال می‌کند. از جمله ماموریت‌های این نهاد می‌توان اشاره کرد به «برنامه‌ریزی و تعیین خط مشی در امور مربوط به گورستان‌های شهر تهران»، «ایجاد و توسعه یا نظارت بر احداث و توسعه گورستان‌های مورد نیاز»، «بهره‌برداری یا نظارت بر طرز استفاده از گورستان‌های احداث شده و انتظام امور گورستان‌های واقع در شهر تهران»، «انجام ترتیبات لازم جهت حمل، تغسیل، تکفین، تدفین و انجام مراسم و تشریفات مذهبی» و…[۱۴۳]
  • سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران همان‌طور که از نام سازمان بر می‌آید؛ این نهاد مسئولیت جمع‌آوری زباله‌ها و بازیافت و امحاء آن را بر عهده دارد.[۱۴۵] مسئله بازیافت زباله از دهه چهل خورشیدی در مدیریت شهری تهران پیش کشیده شده‌است. در دهه ۱۳۴۰ برای پیشنهاد دفن بهداشتی و تولید کمپوست از زباله‌ها طرح شد. در راستای همین هدف اداره کل کود گیاهی زیرمجموعه شهرداری تهران در دهه ۱۳۵۰ تأسیس شد و این اداره تا سال ۱۳۶۸ فعال بود.[۱۴۵] نهاد «سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری» در همین سال عهده‌دار مسئولیت مدیریت پسماند شد. بر اساس گزارش‌های موجود مدیریت پسماند تا سال ۱۳۸۹ بر عهده «سازمان بازیافت» و «سازمان خدمات موتوری» بود. این دو سازمان سال ۱۳۸۹ در یکدیگر ادغام شدند. «نظافت و رفت و روب، شستشوی معابر، سطوح، مبلمان و سایر المان‌های شهری»، «پاکیزه‌سازی معابر و فضاهای عمومی»، «تفکیک پسماند در مبدأ»، «بهبود کیفیت پسماند ورودی به طرح‌های تولیدی کمپوست و بازگرداندن مواد و انرژی به چرخه تولید و طبیعت»، «جمع‌آوری مطلوب و بهداشتی پسماند از مبادی تولید، حمل سریع و ایمن آن به مراکز پردازش و دفع»، «توسعه و بهبود فعالیت کارخانه‌های پردازش پسماند و تولید کمپوست» و… برخی از ماموریت‌های این سازمان است.[۱۴۶]
  • سازمان میادین میوه و تره بار شهرداری تهران هدف از تشکیل این سازمان تهیه و توزیع میوه و تره بار و فرآورده‌های کشاورزی مورد استفاده مردم و همچنین کوتاه کردن دست واسطه‌ها از طریق ایجاد ارتباط مستقیم بین تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بود. اولین میدان پس از تشکیل این سازمان، میدان جلال آل‌احمد سال ۱۳۵۸ احداث شد و به بهره‌برداری رسید.[۱۴۷] «توسعه میادین و بازارها»، «افزایش تعداد غرفه‌ها و اماکن»، «عرضه ماهی زنده همراه احداث حوضچه‌های مخصوص»، «اعمال مدیریت بر نرخ‌گذاری» و… از جمله ماموریت‌های این سازمان است.[۱۴۸]
  • سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی از نهادهای زیر مجموعه شهرداری تهران است که به مناطق بیست و دوگانه کلان‌شهر تهران خدمات می‌دهد.[۱۴۹] فرایند ایجاد و تطور نهاد آتش‌نشانی در تهران را می‌توان طی دو دورده عمده پهلوی و جمهوری اسلامی پی گرفت. آنچه در دوره قاجاریه در زمینه آتش‌نشانی رقم خورده‌است؛ چندان اقدام‌های قابل توجهی نبوده‌است؛ بی‌اعتنایی ناصرالدین شاه فرنگ دیده به اهمیت نهاد آتش‌نشانی و ترور امیرکبیر از جمله دلائل مهم در عدم تأسیس نهاد آتش‌نشانی در دوره قاجاریه ذکر شده‌است.[۱۵۰] وظایف و ماموریت‌های نهاد آتش‌نشانی بر اساس، استاندارهای جهانی، ساز و کارهای حقوقی و شرایط طبیعی و اجتماعی تدوین می‌شود. شهرداری تهران مستند به اسناد حقوقی و بررسی‌های صورت گرفته دربارهٔ ضریب آسیب‌پذیری تهران و نیز مستند به پرتکل‌های جهانی به انجام ماموریت‌های مانند «مقابله با هرگونه آتش‌سوزی»، «نجات محبوس شدگان در زیر آوار ساختمان، خودروی تصادفی، آسانسور و…»، «پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی در کلیه تصرفات شهری»، «مقابله با حوادث مواد شیمیایی خطرناک» موظف است.[۱۵۱][۱۵۲] همچنین تعیین صلاحیت و ایمنی شرکت‌ها و ساختمان‌ها از وظایف این نهاد است.[۱۵۳]
  • سازمان مشاور فنی و مهندسی شهرداری کلانشهر تهران وظیفه و مسئولیت ارائه خدمات به معاونت فنی و عمرانی و همچنین نهادها و دستگاه‌های مرتبط با شهرداری تهران را بر عهده دارد. آغاز رسمی فعالیت‌های سازمان یاد شده از سال ۱۳۷۰ عنوان شده‌است.[۱۵۴] کار ویژه سازمان مدیریت، هدایت و راهبری پروژه‌های زیرساختی و عمرانی است و طرف قرارداد با ۲۵۰ شرکت مهندسین مشاور است.[۱۵۴]این سازمان[۱۵۵][۱۵۴][۱۵۴] برخی از وظایف عمده سازمان مشاور فنی و مهندسی شهر تهران عبارتند از «انجام مطالعات و طراحی پروژه‌های عمرانی، طرح‌های جامع و زیربنایی، مقاوم‌سازی و نگهداشت پل و ابنیه»، «انجام خدمات نقشه‌برداری»، «انجام مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح» و…[۱۵۶] از جمله مراکز مهم زیر نظر این سازمان مرکز مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح است که با هدف انجام مطالعات ژئوتکنیک و ارائه خدمات آزمایشگاهی بنیاد گذاشته شده‌است.[۱۵۷] این مرکز مسئولیت اقدامات پشتیبانی پروژه‌ها از امکان‌سنجی تا اجرا را در قالب انجام آزمایش‌ها مختلف، ژئوتکنیک، مکانیک خاک، بتن، آسفالت را بر عهده دارد.[۱۵۴][۱۵۵]
  • سازمان مهندسی و عمران شهرداری تهران مسئولیت انجام مگا پروژه‌های شهرداری عمدتاً در زمینه زیرساخت‌های حمل و نقل اعم از بزرگراه‌ها و پل‌ها را عهده‌دار است. همچنین ایجاد تقاطع‌های غیر همسطح، معابر استاندارد و… از دیگر ماموریت‌های این سازمان عنوان شده‌است. تلاش برای ارتقای کمی و کیفی طرح‌های عمرانی، تسریع در اجرای آن‌ها و رفع نیازهای اساسی شهری در زمینه مهندسی و عمران از ماموریت‌های آن است.[۱۵۸] مستند به اساسنامه سازمان یاد شده مسئولیت تأمین مصالح و تجهیزات مورد نیاز پروژه‌های عمرانی، سرمایه‌گذاری و مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی در اجرای پروژه‌های عمرانی و… را دارد.[۱۵۹] مدیریت سازمان مهندسی و عمران مبتنی بر روند «شورایی» اداره می‌شود. اعضاء شورای عبارتند از شهردار تهران رئیس شورا، معاون فنی و عمرانی، نماینده وزارت کشور، دو نفر کارشناس متخصص در رشته‌های مرتبط به پیشنهاد شهردار و تأیید شورای سازمان) این نهاد دارا یک هیئت مدیره است.[۱۶۰] برخی از خدمات و اقدام‌های انجام شده در سازمان مهندسی و عمران در توسعه شبکه بزرگراهی تهران و نگهداری عبارتند از تکمیل و توسعه شبکه بزرگراهی شهر تهران ۶۱۳ کیلومتر بزرگراه شهری، ۲۴ کیلومتر تونل شهری، ۳۸۵ دستگاه پل، احداث دریاچه شهدای خلیج فارس، بوستان ولایت، پارک جنگلی یاس، بوستان پردیسان، چهارباغ، مصلی تهران و پارک هرندی و…[۱۶۱][۱۶۲]
  • سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران اواخر دهه هشتاد به هدف تسهیل و تسریع عملیات عمرانی مناطق فعالیتش را آغاز کرد.[۱۶۳][۱۶۳][۱۶۴] برخی از وظایف این سازمان عبارتند از «انجام کلیه امور مرتبط با خدمات مهندسی، اجرای ابنیه، سیویل، پل، راه و باند، تأسیسات و زیر ساخت‌های شهری»، «تهیه، تولید، تأمین انواع قطعات بتنی، بتن آماده، مصالح ساختمانی، راه‌سازی»، «تهیه، تولید، تأمین انواع تجهیزات کارگاهی، تجهیزات ترافیکی، مبلمان شهری و احداث و مدیریت کارخانه‌های مربوط»، «تولید قطعات پیش ساخته»، «ساخت و ساز و فروش، واگذاری املاک، ساختمان، تأسیسات و ابنیه»، «سرمایه‌گذاری و مشارکت با اشخاص حقیقی و حقوقی و سایر شرکت‌ها و سازمان‌های شهرداری مرتبط با فعالیت سازمان» و…[۱۶۵]
  • سازمان پایانه‌های مسافربری و پارک سوارهای شهرداری تهران مسئولیت نظارت و مدیریت بر چهار پایانه مسافربری بین شهری در تهران را بر عهده دارد. تهران علاوه بر چهار پایانه بزرگ بین‌شهری[۱۶۶] شماری متعددی نیز پارک‌سوار درون‌شهری دارد. بنا به ضرورت نظارت و مدیریت و رسیدگی بر فعالیت مراکز و پایانه‌های یاد شده تأسیس این سازمان رقم خورد.[۱۶۷] این سازمان به پایانه‌های پایانه جنوب تهران (تأسیس شده در فاصله سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۹)،[۱۶۸] پایانه غرب تهران (بنیاد گذاشته شده به سال ۱۳۷۵ به مساحت ۵۰ هکتار)،[۱۶۹]پایانه شرق تهران (احداث در سال ۱۳۶۰ با مساحت ۵٫۳ هکتار)،[۱۶۶] و پایانه بیهقی (احداث شده در سال ۱۳۷۰ با مساحت ۱۳/۵)نظارت و مدیریت دارد.[۱۷۰]
  • سازمان زیباسازی شهر تهران نهادی مرتبط با تبلیغات محیطی و المان‌های شهری است. به‌طور مشخص موضوع‌هایی نظیر هنرهای تجسمی، مجسمه و آثار حجمی، نقاشی دیواری، گرافیک، تبلیغات محیطی، مبلمان و تجهیزات شهری از جمله موضوع‌های حوزه توجه سازمان زیباسازی شهر تهران است.[۱۷۱] سابقه تأسیس این نهاد به دهه شصت خورشیدی بازمی‌گردد.[۱۷۱] وظایفی متعددی می‌توان برای این نهاد برشمرد؛ مثلاً «ساماندهی و مدیریت موضوع تبلیغات و اعلانات در فضای عمومی شهر»، «طراحی، اجرا، ساخت یا بازسازی و تعمیر معابر عمومی»، «ایجاد نمادهای تصویری و حجمی با هویت ایرانی در سطح شهر تهران به منظور زیبایی و هویت بخشی به آن»، «برنامه‌ریزی، احداث، بازسازی و نگهداری سرویس‌های بهداشتی در سطح شهر»، «مشارکت در حفظ و زیبایی فضای فرهنگی، بافت‌ها، آثار تاریخی، آرامگاه‌های مشاهیر» و… برخی از ماموریت‌های سازمان زیباسازی شهر تهران است.[۱۷۲][۱۷۳]
  • سازمان نوسازی شهر تهران از نیمه دهه چهل خورشیدی بنیاد گذاشت شده‌است. عمده هدف و مأموریت از تأسیس این نهاد همان‌طور که بر می‌آید، نوسازی پایتخت عنوان شده‌است. بازسازی و نوسازی محله عودلاجان از نخستین ماموریت‌های این نهاد بود.[۱۷۴] شهرداری از دهه هشتاد خورشیدی برای پرهیز از تصدی‌گری به رویکرد تسهیلگری روی آورد تا از این طریق بتواند امکانی حداکثری برای جذب سرمایه بخش خصوصی و مشارکت مالکین در محدوده‌های بافت فرسوده را رقم بزند. مستند به گزارش‌های موجود با تغییر رویکرد از تصدیگری به تسهیل‌گری سالانه حدود دو هزار میلیارد تومان سرمایه به درون بافت‌های فرسوده هدایت و قریب چهل و دو درصد این بافت‌ها نوسازی شود.[۱۷۴] «نوسازی، به‌سازی و مقاوم‌سازی بافت‌های فرسوده»، «توسعه محلات کم برخوردار»، «بازآفرینی عرصه‌های ناکارآمد» از اهداف این نهاد است.[۱۷۵]
  • سازمان املاک و مستغلات شهرداری تهران بیش از نیم قرن عمر دارد؛ این نهاد از دهه پنجاه خورشیدی تا نیمه دهه هشتاد به عنوان یک اداره کل فعالیت می‌کرد. به‌طور مشخص بنیاد سازمانی به این نام و مأموریت از اوائل دهه نود خورشیدی گذاشته شد.[۱۷۶] از جمله وظایف این نهاد می‌توان اشاره کرد به، «خرید، فروش، اجاره و استیجاره املاک و مستغلات مورد نیاز طرح‌های توسعه شهری مرتبط با مأموریت‌های قانونی شهرداری»، «حفاظت، تعمیر و نگهداری املاک شهرداری تهران و املاک در اختیار سازمان»، «مدیریت معاوضه تراکم مجاز در چارچوب ضوابط و مقررات حاکم بر طرح‌های تفصیلی مناطق شهری»[۱۷۷]
  • سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهر تهران همچنان که از عنوان آن بر می‌آید، سازمان جلب و جذب سرمایه‌گذارهای داخلی و خارجی و مشارکت‌های بخش خصوصی برای پیش‌برد نیازهای شهر در حوزه‌های مختلف حمل و نقل، عمران، زیرساخت‌های شهری و … و تحقق ماموریت‌های شهرداری است. سال ۱۳۸۲ به درخواست شهرداری تهران به جهت اجرای سیاست خودکفایی و جلب مشارکت شهروندان و سرمایه گذاران داخلی و خارجی، مجوز تأسیس سازمان سرمایه‌گذاری و مدیریت پروژه‌های مشارکتی صادر شد.[۱۷۸] کلیه امور مشارکتی در قالب طرح‌های مختلف توسعه شهری، عمرانی و خدماتی بر عهده این سازمان است. برخی از وظایف این سازمان هم عبارت است از، «ایجاد زمینه‌های لازم برای تسهیل در امر سرمایه‌گذاری به منظور اجرای پروژه‌های عمرانی، اقتصادی»، «اجرای پروژه‌ها و قراردادهای مشارکت با هماهنگی سازمان‌های دیگر شهرداری»، «سرمایه‌گذاری و جلب مشارکت سرمایه گذاران داخلی و خارجی اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی، بانک‌ها و سایر نهادهای مالی»، «انجام معاملات ارزی و ریالی، انتشار، خرید و فروش سهام، اوراق بهادار و اوراق مشارکت قابل خرید و فروش طبق قوانین و مقررات»[۱۷۹]
  • سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی ستادی است حمایتی ذیل معاونت امور اجتماعی فرهنگی شهرداری تهران که خدمات حمایتی به افراد بی‌خانمان، کارتن خواب و آسیب دیدگان اجتماع، در مراکزی مانند مددسراها، گرمخانه و مراکز پرتو از جمله ماموریت‌های مهم این مراکز است.[۱۸۰]

شرکت‌ها[ویرایش]

مجموعه شهرداری تهران برای پیش‌بردن ماموریت‌ها و وظایف محوله علاوه بر هشت معاونت بالغ شصت سازمان، شرکت، مرکز و ستاد در زیر مجموعه خود دارد در این بخش مروری اجمالی بر برخی از مهمترین شرکت‌های مدیریت شهری تهران خواهیم داشت.[۱۸۱][۱۲۶]

  • شرکت شهر سالم برای ارائه خدمات بهداشتی درمانی به پرسنل شهرداری تهران در سال ۱۳۷۲ تأسیس شد. این شرکت در نیمه دهه هفتاد خورشیدی علاوه بر وظیفه ارائه خدمات بهداشتی درمانی به پرسنل شهرداری تهران، فعالیت‌هایش را در زمینه پاسخگویی به نیازهای اساسی مردم و تحقق سلامت عمومی شهروندان گسترش داد.[۱۸۲] از مهمترین اقدامات این شرکت راه‌اندازی درمانگاه‌های مناطق تهران و همین‌طور تأسیس راه‌اندازی مرکز بهداشت درمانی در تمام مناطق شهرداری تهران با همکاری و موافقت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است. از سال ۱۳۸۳ خدمات درمانی غیرمستقیم و بیمه درمانی شهرداری جزء وظایف و حوزه فعالیتی شرکت شهر سالم تعریف شد.[۱۸۲] برخی از ماموریت‌ها و وظایف این شرکت به شرح زیر است.[۱۸۳] بیمه درمانی پرسنل شهرداری از سال ۱۳۸۳ جزو وظایف این شرکت قرار گرفت. تأمین تجهیزات مراکز بهداشتی و درمانی و بیمارستان‌ها، تولید، تهیه، تدارک، توزیع و حمل و نقل، خرید و فروش، واردات و صادرات مواد اولیه، قطعات و دستگاه‌های فنی و پزشکی، بهداشت و درمانی سایر وظایف مهم دیگر این شرکت هستند.[۱۸۲]
  • شرکت خدمات کالای شهروند فروشگاه‌های زنجیره‌ای ارزاق و خواربار در شهر تهران است. شرکت خدمات کالای شهروندان در آبان ۱۳۷۲ در جهت ارائه و تأمین خدمات کالاها و مایحتاج شهروندان آغاز به فعالیت کرد. نخستین فروشگاه این مجموعه سال ۱۳۷۳ در میدان آرژانتین تحت‌عنوان فروشگاه بیهقی افتتاح شد.[۱۸۴] ماموریت‌های برای این نهاد و شرکت وابسته به شهرداری تهران تعریف شده‌است از جمله می‌توان اشاره کرد به «عرضه کالا و خدمات مورد نیاز شهروندان با قیمت مناسب و کیفیت بالا»، «ایجاد امکان دسترسی شهروندان به انواع کالا و خدمات مورد نیاز، در مکان و زمان مطلوب مشتریان»، «به‌کارگیری روش‌های پیشرفته فروشگاهی از جمله کارت‌های اعتباری، فروش‌الکترونیکی» و …[۱۸۵] همچنین از اقدام‌هایی نظیر «کمک به تثبیت قیمت کالاهای عمومی»، «کاهش سفرهای درون‌شهری»، «حذف واسطه‌های متعدد میان تولیدکننده و مصرف‌کننده کاهش هزینه مبادلات» به عنوان اهداف این شرکت عنوان شده‌است.[۱۸۵]
  • شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه بیش از شصت سال از عمر شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه می‌گذرد.[۱۸۶] ۲۵ فروردین ۱۳۳۵ به موجب قانون تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی (۱۶ بهمن ۱۳۳۱، مجلس شورای ملی) تأسیس شد.[۱۸۷][۱۸۸] شرکت واحد در ۲۴ آذر ۱۳۳۲ با ۱۸ خط و با ریاست شهربانی آغاز به کار کرد.[۱۸۹] عمده خدمات این شرکت، ارائه خدمات حمل و نقل درون‌شهری، ایمین و سریع و ارزان به شهروندان است. این شرکت برای تحقق حداکثری خدمات همچنین امکان اطلاع دقیق از زمان حرکت اتوبوس‌ها به تفکیک خطوط اتوبوس و دسترسی به نقشه و مسیر یاب و نظایر این را از طریق پرتال سازمانی و امکان‌های فناوری فراهم آورده‌است.[۱۹۰] خط تندرو اتوبوس بی آر تی زا ۱۸ شهریور ۱۳۸۶ در جهت کاهش ترافیک و تصریح جابجایی شهروندان به عنوان یکی از بازوهای مهم شرکت اتوبوسرانی تهران و حومه آغاز به فعالیت کرد نخستین خط تندروی اتوبوس به طول ۷/۱۸ کیلومتر چهارراه تهران پارس در شرق تهران را به میدان آزادی در غرب پایتخت متصل می‌کند.[۱۹۱] طبق اسناد موجود تا تاریخ خرداد ۱۳۸۷ تعداد اتوبوس‌های واحد اتوبوس رانی ۵۹۴۶ عدد و ۸۳۴۳ راننده می‌باشد. در بخش عمومی تعداد ۱۳۱ دستگاه اتوبوس و ۱۹۵۳ دستگاه مینی بوس تحت نظارت این نهاد مشغول به فعالیت و جابه جایی مسافران هستند.[۱۹۲]
  • شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه (مترو) شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه شامل مجموعه قطار شهری برای جابه‌جایی و سهولت دررفت و آمد شهروندان و جلوگیری از ترافیک شهری در هفت خط تأسیس شده‌است.[۱۹۳] بر اساس مستندات موجود مترو تهران با ۷ خط فعال و مسیری برابر با ۲۵۳ کیلومتر ۱۴۳ ایستگاه و ۲۱۷ قطار ۱۵۱۴ روزانه به‌طور میانگین بیش از دو و نیم میلیون مسافر را جابجا می‌کند. در اسفند ۱۳۹۹ اعلام شد که مجموع شمار سفرهای مترو تهران به ۹۵۴۰ میلیون سفر رسیده که معادل ۱۱۹ برابر جمعیت ایران است.[۱۹۴]شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه که از آن به عنوان «مترو» یاد می‌شود؛ مسئولیت ایجاد زیر ساخت‌های حمل و نقل ریلی، تجهیز ناوگان قطار شهری و تهیه واگن‌های قطار و بهره‌برداری از خطوط مترو را به عهده دارد. هر یک از این وظایف بر عهده یکی از نهادهای زیر مجموعه این شرکت گذاشته شده‌است.[۱۹۵]از شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه به عنوان شرکت مادر یاد می‌شود؛ این شرکت زیر نظر هیئت مدیره و به ریاست مدیرعامل فعالیت می‌کند. شرکت‌های واگن سازی مترو، مجتمع‌های ایستگاهی مترو و بهره‌برداری مترو زیر مجموعه آن است.[۱۹۵]
  • شرکت بهره‌برداری مترو با گسترش شمار خط‌ها و ایستگاه‌های مترو تهران ضرورت ایجاد نهادی برای مدیریت و بهره‌برداری و تعمیر و نگهداری مترو تهران احساس شد و سرانجام مهرماه ۱۳۸۵ شرکتی به این منظور به نام «بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه» تأسیس شد.[۱۹۶] عمده خدمات آن «بهره‌برداری از مترو تهران» است. برای تحقق این مأموریت تجهیزاتی متعددی در «مدیریت برق»، «مدیریت مخابرات» و «مدیریت تأسیسات» در اختیار دارد.[۱۹۷] ارائه خدمات ایمنی برای تحقق سفری آرام و امن از دیگر خدمات این نهاد است.[۱۹۸]همچنین برای تحقق حداکثری حمل و نقل پاک و کاهش آلاینده‌های زیست‌محیطی امکان ورود به مترو با دوچرخه برای شهروندان فراهم شده‌است. از این طرح با عنوان «مترو دوچرخه» یاد می‌شود.[۱۹۹]تدارک اتاق‌های «مادر و کودک» نیز از دیگر اقدام‌ها و خدمات این نهاد برای حمایت از مادران و نوزادان است.[۲۰۰] همچنین به منظور افزایش آگاهی و فرصت بهینه از فراغت در سفرهای درون‌شهری امکان کتابخوانی برای مسافران فراهم شده‌است.[۲۰۱] همچنین ارایه مشخصات ایستگاه‌های مترو، برنامه‌ریزی حرکت قطارها، ارائه نقشه‌ها، تحقق فرصت‌های تجاری؛ اعم از تبلیغات در مترو، اجاره و بهره‌برداری از فضاها و اماکن تجاری ایستگاه‌ها، عرضه بلیط‌های سفر و نیز ارایه خدمات مربوط به اشیاء گمشده از دیگر خدمات این شرکت است. مأموریت اصلی شرکت فراهم آوردن امکان سفر ایمن، ارایه خدمات رضایت بخش و درآمدزایی عنوان شده‌است.[۲۰۲][۲۰۳]
  • شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو با هدف تلفیق «حمل و نقل ریلی» و «کاربری زمین» به منظور توسعه شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه (مترو) ذیل معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران در سال ۱۳۸۰ تأسیس شد.[۲۰۴] مجتمع‌های ایستگاهی که محل عرضه انواع خدمات اعم از تجاری، اداری، فرهنگی، تفریحی و… در مقیاس‌های مختلف عملکردی به مسافرین می‌باشند، برحسب مکان استقرار، سطح عملکرد و تعداد خطوط ایستگاه، به صورت یک لایه جداگانه، در نقشه‌های طرح تفصیلی مشخص می‌شود.[۲۰۵] از دیگر فعالیت‌های مهم این شرکت فعالیت در زمینه بهسازی و ارتقاء فضای ایستگاه‌های در حال بهره‌برداری، زمینه‌سازی اجرای پروژه‌های مجتمع‌های ایستگاهی، مشارکت با مالکین حقیقی و حقوقی املاک واقع در طرح ایستگاه، فعالیت جهت ساماندهی بافت‌های فرسوده همجوار ایستگاه‌های مترو می‌باشند.[۲۰۴][۲۰۶]
  • شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر از شرکت‌های ذیل معاونت خدمات شهری و محیط زیست است. در اواخر دهه شصت در پی گزارش‌هایی مبنی بر چالش‌های ناشی از توسعه شهری، مدیریت شهری به فکر تأسیس تشکیلاتی برای این دست چالش‌ها افتاد؛ در همین راستا در سال ۱۳۶۹ سی و یک حوزه کاری و شغلی موظف شدند به شهرک‌های صنعتی واقع در حریم شهر نقل مکان کنند. در ابتدا وظیفه نظارت و مدیریت انتقال این مشاغل بر عهده مدیریت شهری تحت عنوان «سازمان ساماندهی و انتقال صنایع مزاحم» گذاشته شد. در سال ۱۳۷۲ تحت عنوان «شرکت صنایع و مشاغل شهر» به فعالیتش ادامه داد.[۲۰۷]این شرکت در انجام وظایفی چون مدیریت و نظارت بر عرصه کیوسک‌های گل و مطبوعات، جمع‌آوری دکه‌های قدیمی، کنترل حیوانات شهری، مدیریت مراکز خرید و فروش خودرو نظارت بر بازارهای موقت و بازارهای روز، مراکز عرضه پرندگان زینتی و موارد دیگر مربوط از پنج معاونت «هماهنگی امور مناطق»، «پژوهش و برنامه‌ریزی»، «توسعه و اقتصاد»، «فنی و عمرانی»، «مالی و اداری» تشکیل شده‌است.[۲۰۸] به‌طور کلی فعالیت‌های این شرکت به سه دسته عمده «سامان دهی صنایع و صنوف»، «کنترل جمعیت حیوانات شهری»، «مدیریت مراکز خدماتی و پشتیبانی تابعه» تقسیم می‌شود.[۲۰۹]
  • شرکت برج میلاد آسمان علاوه بر کاربری مخابراتی از مراکز مهم گردشگری و فعالیت‌های فرهنگی تهران است. جاذبه گردشگری و بهره‌مندی از فضاهای گردشگری، تجاری و فرهنگی، رستوران گردان، رستوران ویژه، سکوی دید باز و بسته، رواق‌های هنری، گنبد آسمان، موزه مشاهیر ایران، موزه هدایای شهرداری، فود کورت، واحدهای تجاری، فضاهای نمایشگاهی و امکاناتی چون مرکز همایش‌های بین‌المللی با ۱۵ سالن مختلف، پارک دلفین‌ها، پینت بال، سینمای گیم ۷ بعدی، دو سالن سینما، رستوران سنتی، کافه، آبشار و … مجموعهٔ برج میلاد تهران میزبان هفته‌های فرهنگی کشورهای مختلف و همچنین استان‌های مختلف ایران است.[۲۱۰][۲۱۱][۲۱۲]
  • شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران یکی از شرکت‌های زیرمجموعه معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران که سال ۱۳۷۲ با هدف توسعه و تجهیز فضاهای فرهنگی و اجتماعی، هنری و ورزشی مورد نیاز شهروندان بنیان نهاده شد. این شرکت در طراحی و نظارت بر ایجاد مراکز فرهنگی متعددی در تهران مشارکت داشته‌است؛ از جمله به عنوان کارفرما در مجموعه باغ کتاب تهران فعالیت داشته‌است.[۲۱۳] این شرکت همچنین در بنیانگذاری باغ‌موزه دفاع مقدس، باغ‌موزه قصر، خانه موزه استاد انتظامی، پردیس سینمایی ملت، سینما آزادی، بازسازی و توسعه خانه هنرمندان و… مشارکت و همکاری داشته‌است.[۲۱۴] همچنین تبدیل خانه سیمین دانشور و جلال آل‌احمد به عنوان موزه نقش داشتند.[۲۱۵]
  • شرکت خاکریزآب در سال ۱۳۷۲ با تشکیل سازمان مهندسی و عمران شهر تهران و بنا به درخواست موافق بانک جهانی مبنی بر پرداخت وام به شهرداری تهران با شرط تشکیل شرکت مستقل، به منظور حل مشکل آب‌های سطحی پایتخت تأسیس شد.[۲۱۶] این شرکت به منظور جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی پایتخت ایجاد شد.[۲۱۶]عمده فعالیت این شرکت در زمینه اجرای زیرساخت‌های مربوط به کنترل سیلاب، مدیریت هدایت آب‌های سطحی از قبیل احداث حوضچه‌های رسوب‌گیر تونل‌ها و کانال‌های روباز و سرپوشیده است.[۲۱۶] این شرکت تاکنون فعالیت‌های احداثی متعددی در زمینه جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی مناطق مختلف تهران انجام داده‌است.[۲۱۷][۲۱۸][۲۱۹] نخستین تلاش‌ها برای «جمع‌آوری، انتقال و تصفیه فاضلاب شهری» و «جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی تهران» به دهه پنجاه خورشیدی بازمی‌گردد. از آن زمان مسئولیت جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی بر عهده شهرداری قرار گرفته‌است. مسئولیت انجام این مأموریت از دهه پنجاه تا اواخر دهه شصت برعهده «اداره کل عمران مسیل‌ها و قنوات» قرار گرفته بود.[۲۱۶] سرانجام سال ۱۳۶۹ با تشکیل سازمان مهندسی و عمران شهر تهران اداره کل یاد شده منحل و وظایف آن به سازمان مذکور واگذار شد.[۲۱۶]
  • شرکت خدمات اداری شهر یکی از زیرمجموعه‌های شهرداری است که در سال ۱۳۷۱ با هدف ارائه سرویس خدمات شهری ذیل معاونت برنامه‌ریزی توسعه سرمایه انسانی و امور شورا تأسیس شد. مهمترین فعالیت این شرکت تأمین نیروی انسانی شهرداری تهران است که این امر تا سال ۱۳۸۳ بر عهده شرکت کوثر ارقام بود اما از آن تاریخ به بعد مسئولیت تأمین نیروی انسانی شهرداری به شرکت خدمات اداری شهر واگذار شد.[۲۲۰] ‏</ref>[۲۲۱][۲۲۲] ارائه سیستم‌های اداری، اجرای فعالیت‌های اداری، طبقه‌بندی مشاغل، خدمات مکانیزه سازماندهی تشکیلات و تهیه نمودار سازمانی، شرح وظایف مشاغل، تأمین و به‌کارگیری نیروی انسانی از طریق دستیابی به سرویس‌های کمی و کیفی خدمات اداری با بیشترین صرف و صلاح سایر وظایف مهم این شرکت است.[۲۲۳]
  • شرکت شهربان و حریم‌بان شهرداری تهران سابقه فعالیت این شرکت تحت عنوان‌ها و ماموریت‌های متعدد به سال ۱۳۷۵ بازمی‌گردد فعالیت این شرکت نخست با اقدامات عمرانی و زیرساختی چون احداث بزرگراه بین شهر قم و مسجد جمکران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۸۷ با تغییرات به وجود آمده در تشکیلات شهرداری تهران فعالیت این شرکت محدود به کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری شد. بدین صورت که مسئولیت جلوگیری از تخلفات ساخت و ساز در شهر تهران و برخورد با متخلفان برعهده این شرکت قرار گرفت.[۲۲۴] جلوگیری از تفکیک اراضی بدون مجوز، جلوگیری از سد معبر ساختمانی، تخریب بناهای غیرمجاز، بازدید از املاک دارای مجوز که در حال ساخت می‌باشند، جلوگیری از حفاری غیرمجاز (حفر کانال، چاه، گودبرداری) از جمله سایر وظایف مهم این شرکت می‌باشند.[۲۲۵]
  • ستاد گردشگری از نهادهای ستادی زیر نظر معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران است که مأموریت بسط و گسترش و سامان‌دهی تهران‌گردی و تهران‌شناسی را به عهده دارد؛ اعلام شده‌است این ستاد به سازمان ارتقاء خواهد یافت.[۲۲۶]
  • شرکت کنترل کیفیت هوا در سال ۱۳۷۲ با هدف برنامه‌ریزی، پژوهش و تحقیق در زمینه کاهش و کنترل آلودگی‌های زیست‌محیطی هوا و صدا در محیط‌های شهری و صنعتی تأسیس شد پس از آن با پیشرفت این شرکت در سال ۱۳۹۱ سیستم پیش‌بینی آلودگی‌های هوای تهران آغاز به کار کرد.[۲۲۷]این شرکت در زمینه کنترل کیفیت هوا علاوه بر فعالیت‌های در حوزه پژوهشی و تخصصی با بهره‌گیری از ۲۱ ایستگاه سنجش آلودگی هوا در مناطق مختلف شهر تهران آلاینده‌های گازی هوا را اندازه‌گیری می‌کند. اطلاعات و خروجی‌های نهایی را از طریق گوشی‌های هوشمند، تابلوهای نمایشگر و شبکه‌های اجتماعی و سایر راه‌های ارتباطی به اطلاع عموم مردم می‌رساند. این شرکت علاوه بر کنترل کیفیت هوا در زمینه کنترل و کاهش آلودگی صوتی نیز فعالیت دارد. از طریق ۳۹ ایستگاه سنجش صوت این مأموریت انحام می‌شود.[۲۲۸][۲۲۷]
  • ستاد معاینه فنی خودرو مطابق با ضوابط ایمنی و آلایندگی وضعیت خودروها و همین‌طور با اجرای آزمون‌ها و بررسی‌های نه‌گانه مسئول اطمینان از عدم آلایندگی وسایل حمل و نقل می‌باشد. این شرکت در سال ۱۳۵۳ با الزام انجام معاینه فنی در قوانین راهنمایی و رانندگی به تصویب رسید،[۲۲۹] آغاز فعالیت این شرکت ذیل معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری به سال ۱۳۶۹ بازمی‌گردد، در نهایت در سال ۱۳۷۲ این شرکت تأسیس شد. یکی از اقدامات مهم شرکت معاینه فنی خودرو در جهت کاهش آلایندگی‌ها گازسوز کردن خودروهای حمل و نقل عمومی و تعدادی خودروهای شخصی در بازه زمانی سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۷ می‌باشد. نخستین مرکز معاینه فنی تهران مرکز معاینه فنی بیهقی است که در سال ۱۳۷۹ به بهره‌برداری رسید. پس از آن در طی دو دهه گذشته «نوسازی تجهیزات ۲۶ خط مکانیزه فنی فعال از دهه هشتاد»، «تجهیز مراکز معاینه فنی خودرو به دوربین‌های پلاک‌خوان»، «اجرای طرح کاهش آلودگی هوا»، «افزایش ظرفیت کاری مراکز معاینه فنی»، «راه‌اندازی سه واحد سیار تک خطه معاینه فنی خودروهای سبک» سایر اقدامات این شرکت می‌باشند.[۲۲۹]
  • شرکت کنترل ترافیک تهران سال ۱۳۷۱ به عنوان شرکت سهامی خاص متعلق به شهرداری بنیان گذاشته شد.[۲۳۰] «هماهنگی یکپارچه مدیریت ترافیک»، «به‌کارگیری سامانه حمل و نقل هوشمند»، «استفاده از تکنولوژی‌های روز مخابرات و الکترونیک»، «دستیابی مردم و رانندگان به اطلاعات ترافیکی جهت انتخاب مسیر»، «استفاده بهینه از معابر شهری»، «روان‌سازی جریان ترافیک»، «افزایش ایمنی»، «کمک به محیط زیست از طریق کاهش راه‌بندان و کاهش آلودگی هوا» از جمله ماموریت‌های مهم این شرکت است. .[۲۳۱][۲۳۰]این شرکت علاوه بر کنترل، رصد و بررسی وضعیت ترافیک کلانشهر به عنوان بازوی اجرایی شهرداری تهران در توسعه فیبر نوری عمل می‌کند. بهره‌گیری از پارکومترهای هوشمند، نصب و راه‌اندازی تابلوهای متغیر خبری که به صورت لحظه‌ای سرعت مجاز را اعلام می‌کند، طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های هوشمند خط اتوبوسرانی سریع (BRT) ویژه مسافران در داخل اتوبوس و داخل ایستگاه با استفاده از GPS، سایر اقدامات این شرکت است.[۲۳۲]
  • مرکز کنترل ترافیک مأموریت رصد و مانیتورینگ بر وضعیت رفت و آمد وسائل نقلیه در معابر تهران را بر عهده دارد، همچنین این مرکز برای ارتقاء نظم و نسق رفت و آمد وسائل نقلیه به مجموعه مدیریت شهری کمک می‌رساند. به واقع از این مرکز به عنوان قلب شرکت کنترل ترافیک تهران یاد می‌شود. مرکز کنترل ترافیک برای بررسی رویدادها و وقایع اثرگذار از فناوری‌های نوین نظارت از راه دور استفاده می‌کند و با ساختاری یکپارچه اقدام به اعمال تدابیر مدیریتی در خصوص رویدادها و حوادث مختلف شهر می‌کند.[۲۳۳] این مرکز در خصوص تحقق ماموریت‌های خود از تکنولوژی‌های متعدد مخابراتی و الکترونیکی چون چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، کنترل هوشمند تقاطع و سیستم نظارت بر ترافیک معابر و همین‌طور سامانه‌های هوشمند چون سامانه ثبت تخلف عبور از خط اضطرار، سامانه بازپخش و اطلاع‌رسانی رادیویی، سامانه بازپخش و اطلاع‌رسانی رادیویی … استفاده می‌کند.[۲۳۴] عمده فعالیت این مرکز کنترل و نظارت برعملکرد خطوط اتوبوسرانی تندرو، نظارت بر عملکرد تونل‌های هوشمند رسالت، توحید، نیایش و پل صدر، امیرکبیر و شهدای غزه، بهره‌برداری و تحلیل اطلاعات سیستم‌های کنترل مکانیزه ثبت تردد و تخلف محدوده طرح ترافیک، محدوده کنترل آلودگی هوا، ثبت تخلف عبور از چراغ قرمز، عبور از خط اضطرار، ثبت تخلف سرعت، تخلف خودرو سنگین، تخلف عبور از خط ویژه اتوبوس می‌باشند. مرکز کنترل ترافیک برای تحقق ماموریت‌های ترافیکی پایتخت ایران از تکنولوژی‌های متعدد مخابرات و الکترونیک، کنترل پیشرفته ترافیک، چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، کنترل هوشمند تقاطع و سیستم نظارت بر ترافیک معابر استفاده می‌کند.[۲۳۰] در ادامه به برخی از سامانه‌های هوشمند کنترل ترافیک مورد استفاده در مجموعه شهرداری تهران اشاره می‌شود.[۲۳۴]
  • سامانه تلفن اضطراری
  • سامانه ثبت تخلف عبور خودروهای سنگین
  • سامانه ثبت تخلف سرعت غیرمجاز
  • سامانه ثبت تخلف عبور از خط اضطرار
  • سامانه پایش و نظارت تصویری
  • سامانه اعلام و اطفاء حریق
  • سامانه تشخیص خودکار حوادث
  • سامانه روشنایی هوشمند
  • سامانه تهویه هوشمند
  • سامانه تشخیص ارتفاع غیرمجاز
  • سامانه تردد شمار
  • شرکت یادمان سازه مسئولیت مدیریت و ساخت طرح‌ها و پروژه‌های بزرگ عمرانی شهرداری تهران را به عهده دارد که از سال ۱۳۷۳ تأسیس شده‌است. برخی از فعالیت‌های شرکت عبارتند از ساخت مرکز ارتباطات بین‌المللی تهران شامل پروژه‌های برج میلاد، مرکز همایش‌های بین‌المللی و مجموعه‌های جنبی و همچنین مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب و ساخت و تکمیل پایگاه‌های پشتیبانی مدیریت بحران. این شرکت همچنین مسئولیت تعمیرات تخصصی و مقاوم‌سازی پل‌های سواره‌رو شهر تهران را بر عهده دارد.[۲۳۵][۲۳۶][۲۳۷]
  • موسسه فناوران شهر با هدف انجام و ارائه خدمات مهندسی، خدمات مرتبط با سرویس اینترنت در سال ۱۳۸۳ تأسیس شد عمده فعالیت‌های این مؤسسه در زمینه‌هایی چون راه‌اندازی، بهبود، روش‌های کاری و ارائه خدمات مدیریتی، پشتیبانی و نظارتی به شهرداری تهران در حوزه دفاتر خدمات الکترونیک، در راستای کاهش تصدی‌گری شهرداری تهران است. هدف نهایی این مؤسسه تحقق شهر، شهرداری و شهروند الکترونیک عنوان شده‌است.[۲۳۸] در سال ۱۳۸۶ با توسعه روزافزون شهرها و گسترش جمعیت شهری ارائه خدمات الکترونیکی وارد فاز دیگری شد و دفاتر خدمات الکترونیک شهر به تصدی‌گری بخش خصوصی و زیر نظر مؤسسه فناوران شهر راه اندازی شد.[۲۳۹] این دفاتر در زمینه‌هایی چون پروانه‌های تخریب و نوسازی ساختمان، احداث بنا، افزایش طبقات، توسعه ساختمان، تعمیرات اساسی و جزئی ساختمان، تغییر کاربری، تبدیل و تقسیم واحدها، تغییر نقشه، تعویض ناظر و محاسب، تمدید و ابطال انواع پروانه‌ها، صدور انواع گواهی‌های ساختمانی و خدمات نظارت فنی، گواهی عدم خلاف ساختمانی، گواهی پایان کار آپارتمانی، گواهی پایان ساختمان، گواهی قدمت بنا (قبل از سال ۱۳۴۹)، استرداد مابه التفاوت، تهیه سند پیش فروش، خدمات کسب و پیشه: پروانه کسب و تعویض نوع کسب، استعلام طرح، نوسازی (فیش نوسازی، فیش درآمد کسبی، درخواست مفاصا حساب)، صدور مجوزهای حفاری جهت انشعاب (آب، گاز، برق، تلفن)، عوارض سالیانه اتومبیل به شهروندان ارائه خدمات می‌پردازند.[۲۴۰]
  • ارتباط مشترک شهر سال ۱۳۸۵ برای حل مشکلات ناشی از نصب سایت‌های متعدد و تأسیسات موازی توسط اپراتورهای تلفن همراه، عرضه‌کنندگان سرویس‌های مخابراتی و ارتباطی و ساماندهی ایستگاه‌های مخابراتی عدم رعایت اصول‌های نظم شهر[۲۴۱] به صورت مشترک بین شهرداری تهران و شرکت‌های اپراتور تأسیس شد و پس از آن مسئولیت‌های دیگری همچون «ساماندهی دکل‌ها، آنتن‌ها و ایستگاه‌های ارتباط رادیویی درشهر تهران» و «اخذ عوارض از تأسیسات، دکل و آنتن‌های مخابراتی در شهر تهران» به این شرکت سپرده شد.[۲۴۲] ساماندهی دکل‌ها، آنتن‌ها و ایستگاه‌های ارتباط رادیویی شهر تهران، کاهش تأثیر المان‌های ناخواسته ناشی از احداث ایستگاه‌های ارتباطی، طراحی و نصب و راه اندازی شبکه‌های مخابراتی و ارتباطی با رعایت ضوابط و مقررات مربوط و ایستگاه‌های مخابراتی مشترک به بی تی اس، زیباسازی، استتار و اختفای دکل‌ها و سایت‌های رادیویی برخی از وظایف این شرکت می‌باشند.[۲۴۳][۲۴۴]

مناطق شهری[ویرایش]

شهر تهران از ۲۲ منطقه تشکیل شده‌است.[۳] شهرداری تهران به منظور تسریع و بهبود مدیریت شهری برای هر یک از مناطق ۲۲ یک شهرداری منصوب می‌کند؛ شهردار هر منطقه به به عنوان قائم مقام شهردار در آن منطقه فعالیت می‌کند.[۳] شهرداران مناطق با حکم شهردار تهران منصوب می‌شوند.[۲۴۵]

بخش فرهنگی و موزه‌ها[ویرایش]

رویدادهای مرتبط[ویرایش]

شهرداری تهران با چالش‌هایی نیز مواجهه است از آن جمله در زمینه رفع مشکل‌های شهری اعم از ترافیکی و زیست‌محیطی و نیز فساد در بخش‌هایی از این نهاد شهری موضوع‌هایی‌ست که کم و بیش مورد توجه رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفته‌است.

حمله سایبری[ویرایش]

بر اساس گزارش‌های متعدد رسانه‌ها، حوالی ظهر روز پنج‌شنبه دوازدهم خردادماه سال ۱۴۰۱ قریب یکصد و پنجاه سایت مرتبط با شهرداری تهران و نهادهای مدیریت شهری مورد حمله سایبری قرار گرفت و هک شد.[۲۴۶][۲۴۷][۲۴۸][۲۴۹][۲۵۰] مسئولان سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران نیز ضمن اعلام و تأیید، حمله سایبری به وب‌سایت‌های شهرداری از اقدام سریع برای رفع اختلال خبر دادند. همچنین برای بررسی بیشتر و اقدامات تأمینی موقتاً سایت‌های شهرداری را از دسترس خارج کردند.[۲۴۷] سازمان مجاهدین خلق مسئولیت این حمله سایبری را به عهده گرفت و مدعی شد توانستند با این حمله سایبری کنترل پنج‌هزار دوربین نظارت و کنترل شهرداری تهران و آرامگاه سید روح‌الله خمینی را به دست بگیرند.[۲۴۶] ادعایی که از سویی رئیس شرکت کنترل ترافیک تهران تکذیب شد و مدعی شد؛ کنترل دوربین‌های نظارت بر ترافیک و سرقت اطلاعات و داده‌های این دوربین‌ها صحت ندارد.[۲۵۱] بر اساس گزارش‌هایی برخی از سایت‌های مرتبط با شهرداری تهران تا نیمه تیرماه در دسترس نبودند.[۲۵۲]

مشکلات[ویرایش]

بنا به اخبار منتشره گزارشی از اموال شناسنامه‌دار شهرداری وجود ندارد و همین امر مشکلاتی را به‌وجود آورده‌است.[۲۵۳]

فساد[ویرایش]

فساد در شهرداری تهران قابل توجه بوده‌است. به‌عنوان نمونه، در ۲۳ شهریور ۱۳۸۴، محمدباقر قالیباف توسط شورای شهر تهران به عنوان شهردار تهران انتخاب شد و بمدت ۱۲ سال تا تاریخ ۱ شهریور ۱۳۹۶ تصدی این پست را بر عهده داشت که پرونده‌های فساد مالی پرشماری در طی این ۱۲ سال به او نسبت داده شده‌است که از مهمترین آن‌ها ماجرای املاک نجومی است.

در اردیبهشت ۱۴۰۰، بر پایهٔ گزارش تحقیقی شورای شهر تهران دربارهٔ قراردادهای رسا تجارت (وابسته به بنیاد تعاون سپاه)، شهرداری تهران در سال ۱۳۹۳ در توافقنامه‌ای، ۱۲ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان به شرکت‌های وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی داده‌است و اعلام شد که «بعد از شش سال نتوانسته آن را پس بگیرد».[۱۱۸] پیشینهٔ این بخش از همکاری میان شهرداری تهران و شرکت رسا تجارت، به قراردادی در بهار سال ۱۳۹۳ می‌رسد و ارزش این واگذاری‌ها با توجه به میانگین قیمت دلار در آن سال، می‌شود بیش از ۴ میلیارد دلار. این دارایی‌های شهرداری تهران، به سپاه پاسداران واگذار شدند و تا این گزارش، می‌گفت که پس داده نشده‌اند. جایی دیگر نیز اعلام شد که ۱۷۰۰ میلیارد تومان از بدهی‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به شهرداری تهران که از سال ۱۳۹۴ بوده‌است، در صورتجلسه‌های مالی در سال ۱۳۹۵ ناپدید شده‌است.[۱۱۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «مرکز پژوهشها - قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۱-۲۱.
  2. «آیین‌نامه اجرایی شرایط احراز سمت شهردار». مرکز پژوهشها. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «مجله شهرداری و مناطق ۲۲ گانه تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۷-۰۵-۱۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  4. «تماس با ما». پورتال شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «معاونت‌ها و ادارات کل». پورتال شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  6. «سازمان‌ها، شرکت‌ها و ستادها». پورتال شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۰۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «صفحه اصلی سایت رسمی شهرداری تهران». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۱-۲۱.
  8. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۷۴–۷۵. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  9. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۰. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۱. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ زینال‌زاده، زینب (۱۸ مرداد ۱۴۰۰). «زاکانی شهردار تهران شد». همشهری. سال بیست و نهم (۸۲۸۸): ۳.
  12. «نگاهی نو از فرهنگ ساخت به ساختار فرهنگی». همشهری. سال بیست و ششم (۷۵۳۹): ۳. ۸ آذر ۱۳۹۷.
  13. «حناچی شهردار تهران شد». همشهری. سال بیست و ششم (۷۵۲۷): ۳. ۲۳ آبان ۱۳۹۷.
  14. فوقانی، حامد (۲۸ آبان ۱۳۹۷). «اعتماد دوباره شورا به حناچی». همشهری. سال بیست و ششم (۷۵۳۱): ۳.
  15. «حکم افشانی ابلاغ شد». همشهری. سال بیست و ششم (۷۳۸۶): ۳. ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  16. فوقانی، حامد (۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۷). «انسجام اصلاحات؛ شهرداری افشانی». همشهری. سال بیست و ششم (۷۳۸۳): ۳.
  17. مولایی، محمود (۲۲ فروردین ۱۳۹۷). «پایان مأموریت نجفی». همشهری. سال بیست و ششم (۷۳۵۷): ۳.
  18. «نجفی رسماً شهردار تهران شد». ایسنا. ۵ شهریور ۱۳۹۶.
  19. «نجفی شهردار تهران شد». خبرگزاری تسنیم. ۱ شهریور ۱۳۹۶.
  20. «مصطفی سلیمی سرپرست شهرداری تهران شد». خبرگزاری تسنیم. ۵ شهریور ۱۳۹۶.
  21. «مراسم معارفه شهردار جدید تهران شنبه برگزار می‌شود». همشهری. سال سیزدهم (۳۸۰۱). ۲۴ شهریور ۱۳۸۴.
  22. «قالیباف شهردار تهران شد». همشهری. سال سیزدهم (۳۷۹۲). ۱۴ شهریور ۱۳۸۴.
  23. «قالیباف در روز تولدش کلید بهشت را تحویل داد». پایگاه تحلیلی خبری فردا. ۱ شهریور ۱۳۹۶.
  24. «سرپرست موقت شهرداری تهران تعیین شد». همشهری. سال سیزدهم (۳۷۳۳). ۶ تیر ۱۳۸۴.
  25. «حکم شهردار جدید تهران صادر شد». همشهری. سال یازدهم (۳۰۵۵). ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۲.
  26. «رئوس برنامه‌های شهرداری تهران اعلام شد». همشهری. سال یازدهم (۳۰۳۹). ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۲.
  27. «استقبال تجمیع‌سازان از تسهیلات تشویقی برای نوسازی بافت‌های فرسوده تهران». همشهری. سال سیزدهم (۳۷۳۵). ۸ تیر ۱۳۸۴.
  28. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۰. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  29. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۸–۲۹. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  30. «دربارهٔ محله تهران‌ویلا». سایت شهرداری منطقه دو. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۰۱-۰۹.
  31. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۸–۲۹. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  32. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۴. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۲۵. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  34. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۳۳-۳۴-۳۵. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۴۶–۴۷. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  36. مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۴۸-۴۹-۵۰. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۵۳. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  38. ۳۸٫۰ ۳۸٫۱ ۳۸٫۲ ۳۸٫۳ ۳۸٫۴ ۳۸٫۵ ۳۸٫۶ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۹۷. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ ۳۹٫۲ مهدی افروزمنش، عادله آقایی (۱۴۰۰). تاریخ شفاهی شهرداری تهران ۱۳۵۷–۱۴۰۰. تهران: موسسه نشر شهر. ص. ۱۱۶–۱۲۵. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۶۰۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۰۷.
  40. «نمودار چارت سازمانی شهرداری تهران» (PDF). سایت شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۴.
  41. «بازرسی جزو فعالیت‌های اصلی شهرداری است». ایسنا. ۱۳۹۲-۱۲-۱۴. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  42. ۴۲٫۰ ۴۲٫۱ ۴۲٫۲ «آشنایی با سامانه 137 - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۳۸۶-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  43. «نحوه ارتباط با سامانه بازرسی شهرداری تهران برای گزارش فوریت‌های شهری». خبرآنلاین. ۱۴۰۰-۰۳-۲۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  44. ایران، عصر (۱۳۹۳-۱۱-۲۳). «برای چه مواردی می‌توان با ۱۳۷ تماس گرفت؟». عصر ایران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  45. Website، My (۲۰۱۸-۰۵-۳۱). «تاریخچه سامانه نظارت همگانی». 1888.tehran.ir. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰۱۸-۰۵-۳۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  46. ۴۶٫۰ ۴۶٫۱ «سازمان بازرسی شهرداری تهران». عصر شهروند. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۰۹.
  47. «برخورد قاطع با کارکنان متخلف در هفته جاری - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۳۹۵-۰۳-۱۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  48. «بازداشت یک مفسد اقتصادی در شهرداری تهران - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۴۰۰-۰۹-۱۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  49. ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ ۴۹٫۲ ۴۹٫۳ ۴۹٫۴ «روزنامه شرق (1393/07/16): پس از ۲ سال فعالیت آزمایشی «یگان حفاظت شهرداری» راه اندازی می‌شود». Magiran. ۱۳۹۳-۰۷-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  50. ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ ۵۰٫۲ ۵۰٫۳ «دستورالعمل تشکیل یگان‌های حفاظت در دستگاه‌های اجرایی». پایگاه ملی اطلاع‌رسانی قوانین و مقرارت کشور. ۱۴۰۰-۰۵-۲۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  51. «روزنامه شهروند». روزنامه شهروند. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۳.
  52. «بازتاب – انتقال وظایف شهربان و حریم بان به یگان حفاظت شهرداری تهران». بازتاب. ۱۳۹۸-۰۶-۲۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  53. «انتقاد عضو شورا به انتقال وظایف شهربان و حریم بان به یگان حفاظت شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۸-۰۲-۲۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  54. آنلاین، اقتصاد (۱۳۹۸-۰۲-۲۳). «انتقال وظایف شهربان به یگان حفاظت شهرداری تهران». اقتصاد آنلاین. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  55. «تداوم طرح انضباط شهری». همشهری آنلاین. ۱۳۹۸-۰۵-۱۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  56. «ارتقاء انضباط شهری با فعالیت یگان حفاظت شهرداری - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۸-۰۱-۰۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  57. «اجرای طرح ویژه انضباط شهری و رفع سد معبر در تهران». IRIB NEWS AGENCY. ۱۳۹۹-۱۰-۲۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  58. خبرگزاری دانشجو (۱۴۰۰-۰۲-۲۵). «تهران شهری برای همه غیر از «دستفروش‌ها» / مأموران رفع سد معبر یا عوامل مروج خشونت؟ + فیلم». خبرگزاری دانشجو. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۵-۰۱.
  59. «محمدمهدی کرباسچی درگذشت». ایسنا. ۱۳۹۹-۰۶-۰۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۴.
  60. ۶۰٫۰ ۶۰٫۱ «آشنایی با روزنامه و مؤسسه همشهری». همشهری آنلاین. ۱۳۸۷-۰۶-۰۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۴.
  61. «اولین سردبیر همشهری». اولین سردبیر همشهری. ۱۳۹۶-۰۹-۲۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۴.
  62. «شورای دیپلماسی شهری راه اندازی می‌شود». همشهری آنلاین. ۱۳۹۳-۰۳-۲۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  63. ۶۳٫۰ ۶۳٫۱ لالمی، شیده (۱۴۰۰). نقشه راه: راهنمای روابط عمومی‌های شهرداری تهران. تهران: نشر شهر. ص. ۱۸۰. شابک ۹۷۸۶۰۰۴۳۹۴۴۵۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  64. «محمدخانی رئیس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران شد». خبرگزاری برنا. ۱۴۰۰-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  65. «انتصابات جدید در شهرداری تهران». ایسنا. ۱۴۰۰-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  66. «محمدخانی رئیس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران شد». مشرق نیوز. ۱۴۰۰-۰۷-۰۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  67. «انتصابات جدید در مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران - ایسنا». isna.ir. ۱۴۰۰-۰۷-۲۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  68. «معاونت روابط عمومی». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  69. «معاونت رسانه». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  70. «معاونت امور بین‌الملل». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  71. «معاونت تبلیغات و انتشارات». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  72. «چارت مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  73. «حوزه ریاست مرکز». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  74. «رقابت بیش از ۵۰۰ پروژه شهری داخلی و خارجی». ایسنا. ۱۳۹۸-۰۸-۰۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  75. «goldenadobe > دربارهٔ جایزه > معرفی جایزه». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  76. ۷۶٫۰ ۷۶٫۱ «تاریخچه مرکز». مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری تهران. ۱۴۰۰-۱۱-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۰-۱۱-۰۶.
  77. ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ ۷۷٫۲ «آشنایی با سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۳۹۰-۰۴-۲۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  78. «سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران». نورمگز. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۱.
  79. ۷۹٫۰ ۷۹٫۱ «آشنایی با سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۸۹-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۸.
  80. ۸۰٫۰ ۸۰٫۱ تهران، سازمان فرهنگی هنری شهرداری (۲۰۱۴-۰۶-۲۵). «سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران > دربارهٔ سازمان». farhangsara.ir. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰۱۴-۰۶-۲۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۸.
  81. تهران، سازمان فرهنگی هنری شهرداری (۲۰۱۴-۰۵-۱۷). «سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران». farhangsara.ir. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰۱۴-۰۵-۱۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۸.
  82. «معرفی سازمان بازنشستگی». سازمان بازنشستگی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  83. «ساختار سازمان بازنشستگی». سازمان بازنشستگی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  84. «وظایف سازمان بازنشستگی». سازمان بازنشستگی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  85. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۴.
  86. ۸۶٫۰ ۸۶٫۱ «معرفی معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران». سایت سازمانی معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران. ۱۳۹۰-۰۱-۰۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۶.
  87. «معاونت‌های شهرداری پس از تصویب لایحه اصلاح ساختار سازمانی شهرداری تهران». اقتصاد آنلاین. ۱۳۹۸-۱۰-۱۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۶.
  88. «ماموریت‌های معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران». سایت معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران. ۱۳۹۰-۰۱-۰۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۸.[پیوند مرده]
  89. «آشنایی با اداره کل سلامت». همشهری آن‌لاین. ۱۳۹۰-۰۴-۲۶. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۱-۲۸.
  90. «آشنایی با معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۰-۰۴-۲۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۸.
  91. ۹۱٫۰ ۹۱٫۱ «معرفی اداره کل هماهنگی، نظارت و پیگیری». سایت معاونت هماهنگی وامورمناطق شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  92. ۹۲٫۰ ۹۲٫۱ «وظایف حوزه معاونت هماهنگی و ا مور مناطق». سایت معاونت هماهنگی وامورمناطق شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  93. «معرفی معاونت هماهنگی وامورمناطق شهرداری تهران». سایت معاونت هماهنگی وامورمناطق شهرداری تهران. ۱۴۰۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  94. «آشنایی با معاونت خدمات شهری شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۱-۰۸-۰۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  95. «اداره‌های معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران». سایت معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  96. «صفحه اصلی سازمان آتش‌نشانی». سایت سازمان آتش‌نشانی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  97. «صفحه اصلی بهشت زهرا». سایت بهشت زهرا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  98. «صفحه اصلی سایت پارک‌های تهران». سایت پارک‌های تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  99. «صفحه اصلی سایت زیباسازی». سایت زیباسازی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  100. «صفحه اصلی سایت میادین میوه و تره‌بار». سایت میادین میوه و تره‌بار. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  101. «دربارهٔ سازمان مدیریت پسماند». سایت سازمان مدیریت پسماند. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  102. «سازمان‌های معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران». سایت معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  103. «شرکت‌های وابسته به معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران». سایت معاونت خدمات شهری و محیط زیست شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۲۵.
  104. «وظایف خدمات شهری». سایت معاونت خدمات شهری. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۳.
  105. «اهداف معاونت شهری». سایت خدمات شهری و محیط زیست تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۳.
  106. ۱۰۶٫۰ ۱۰۶٫۱ ۱۰۶٫۲ «آشنایی با سازمان حمل و نقل و ترافیک تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۸۸-۱۱-۲۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۷.
  107. «دربارهٔ معاونت حمل و نقل و ترافیک». سایت معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۷.
  108. «اهداف و معرفی معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران». معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۱.
  109. «شرکت‌ها و سازمان‌های وابسته معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران». معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۱.
  110. «حمل و نقل». پورتال شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۷.
  111. «آشنایی با معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۱-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۱.
  112. ۱۱۲٫۰ ۱۱۲٫۱ ۱۱۲٫۲ «تاریخچه و معرفی معاونت فنی و عمرانی». معاونت فنی و عمرانی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۹.
  113. «شورای فنی». سایت معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۱.
  114. ۱۱۴٫۰ ۱۱۴٫۱ «آشنایی با معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۲۰۱۲-۱۰-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۱۱.
  115. «ساختار معاونت شهرسازی و معماری تهران». معاونت شهرسازی و معماری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۴.
  116. «معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران منصوب شد». ایسنا. ۲۰۲۱-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۶.
  117. «گفت و گو با معاون برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورای شهرداری تهران». shahr.ir. ۲۰۲۱-۱۰-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۸.
  118. ۱۱۸٫۰ ۱۱۸٫۱ ۱۱۸٫۲ «شورای شهر تهران: شهرداری ۱۳ هزار میلیارد تومان به سپاه داده ولی نتوانسته پس بگیرد». رادیو فردا. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۵-۳۱.
  119. «سازمانها، شرکت‌ها و ستادهای زیرمجموعه معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا». هادیان شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۸.
  120. ۱۲۰٫۰ ۱۲۰٫۱ «آشنایی با سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۳۸۵-۰۵-۰۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۰.
  121. «سازمانها، شرکت‌ها و ستادهای زیرمجموعه معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا». پروتابل شهرداری تهران(. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۸.
  122. «اداره کل‌ها، شرکت‌ها و سازمان‌های زیرمجموعه معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا». معاونت برنامه‌ریزی، توسعه سرمایه انسانی و امور شورا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۷.
  123. ۱۲۳٫۰ ۱۲۳٫۱ «تاریخچه معاونت مالی و اقتصاد شهری». معاونت مالی و اقتصاد شهری. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۵.
  124. «واحدهای تابعه معاونت مالی و اقتصاد شهری». معاونت مالی و اقتصاد شهری. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۵.
  125. «سازمان‌ها و شرکت‌های زیر مجموعه شهرداری تهران». دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۳.
  126. ۱۲۶٫۰ ۱۲۶٫۱ «مجله سازمان‌های شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۷-۰۵-۱۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۳.
  127. «تاریخچه سازمان ورزش». سایت سازمان ورزش شهرداری تهران. ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  128. «تاریخچه سازمان ورزش». سایت سازمان ورزش شهرداری تهران. ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  129. «تاریخچه سازمان ورزش». سایت سازمان ورزش شهرداری تهران. ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  130. «آشنایی با سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهر تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۱-۰۸-۰۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  131. ۱۳۱٫۰ ۱۳۱٫۱ ۱۳۱٫۲ «تاریخچه سازمان بوستان‌ها و فضای سبز». سازمان بوستان‌ها و فضای سبز. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  132. «وظایف و ماموریت‌های سازمان بوستان‌ها و فضای سبز». سازمان بوستان‌ها و فضای سبز. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  133. «چارت سازمانی معاونت حمل و نقل و ترافیک». سایت معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  134. «وظایف سازمان معاونت حمل و نقل و ترافیک تهران». سازمان معاونت حمل و نقل و ترافیک تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  135. «ساختار جدید». trafficorg.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  136. «حمل و نقل پاک». trafficorg.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  137. «خدمات سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران» (PDF). بارانه. ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  138. «خدمات سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران» (PDF). بارانه. ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  139. «معرفی سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات». سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۸.
  140. ۱۴۰٫۰ ۱۴۰٫۱ «تاریخچه سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسی‌رانی». سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسی‌رانی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۴.
  141. ۱۴۱٫۰ ۱۴۱٫۱ «نسخه چاپی مجوز تأسیس و فعالیت شرکت‌های تاکسیرانی خصوصی شهر تهران». سامانه جامع مصوبات شورای اسلامی شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  142. «آشنایی با سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی تهران». همشهری آنلاین. ۲۰۱۱-۰۷-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۰۳.
  143. ۱۴۳٫۰ ۱۴۳٫۱ «آشنایی با سازمان بهشت زهرا». همشهری آنلاین. ۱۳۹۰-۰۴-۳۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  144. ۱۴۴٫۰ ۱۴۴٫۱ «تاریخچه سازمان بهشت زهرا». سازمان بهشت زهرا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۶.
  145. ۱۴۵٫۰ ۱۴۵٫۱ «تاریخچه سازمان مدیریت پسماند». تاریخچه سازمان مدیریت پسماند. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۶.
  146. «وظایف و اهداف سازمان مدیریت پسماند». سازمان مدیریت پسماند. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۶.
  147. «تاریخچه سازمان میادین میوه و تره بار». سازمان میادین میوه و تره بار. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۸.
  148. «سیاست‌های کلی سازمان مدیریت میادین میوه و تره بار». سازمان مدیریت میادین میوه و تره بار. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۸.
  149. «آشنایی با سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی - همشهری آنلاین». همشهری آنلاین. ۱۳۸۸-۰۷-۲۲. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۹.
  150. «تاریخچه آتش‌نشانی و خدمات ایمنی». سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۵.
  151. شرکت آبادگستر تأسیسات ایرانیان | مشاور آتش‌نشانی. «سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری تهران». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ مه ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۹.
  152. «سایت جامع آتش‌نشانی ایران». سایت جامع آتش‌نشانی ایران.
  153. «شبکه دو سیما». بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۰۵. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۹.
  154. ۱۵۴٫۰ ۱۵۴٫۱ ۱۵۴٫۲ ۱۵۴٫۳ ۱۵۴٫۴ «معرفی سازمان مشاور فنی و مهندسی». سازمان مشاور فنی و مهندسی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  155. ۱۵۵٫۰ ۱۵۵٫۱ «چارت سازمان مشاور فنی و مهندسی». معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۰.
  156. «وظایف و اهداف سازمان مشاور فنی و مهندسی». سازمان مشاور فنی و مهندسی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  157. «مرکز مطالعات ژئوتکنیک و مقاومت مصالح». سایت معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۱.
  158. «معرفی سازمان مهندسی و عمران شهر تهران». سازمان مهندسی و عمران شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  159. «معرفی سازمان مهندسی و عمران». معاونت فنی و عمرانی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۲.
  160. «ساختار سازمان مهندسی و عمران». معاونت فنی و عمرانی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۲.
  161. «حفظ و نگهداری از پروژه‌های عمرانی بهره‌برداری شده». معاونت فنی و مهندسی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۲.
  162. «ماموریت‌های سازمان مهندسی و عمران». معاونت فنی و عمران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۲.
  163. ۱۶۳٫۰ ۱۶۳٫۱ «معرفی سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران». سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  164. «ساختار سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران». سایت سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۳.
  165. «وظایف سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران». سازمان عمرانی مناطق شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  166. ۱۶۶٫۰ ۱۶۶٫۱ «ترمینال‌ها». پورتال شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  167. «آشنایی با سازمان پایانه‌ها و پارک سوارهای شهرداری تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۱-۰۸-۰۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  168. «ترمینال‌ها». پورتال شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  169. «ترمینال‌ها». پورتال شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  170. «ترمینال‌ها». پورتال شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  171. ۱۷۱٫۰ ۱۷۱٫۱ «سازمان زیباسازی شهر تهران». سازمان زیباسازی شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۸.
  172. «وظایف سازمان زیباسازی شهر تهران». سازمان زیباسازی شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۸.
  173. خبرگزاری باشگاه خبرنگاران (۱۳۹۲-۰۸-۲۰). «پیرایش بصری خیابان ولیعصر و ناصر خسرو تا بهار امسال». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  174. ۱۷۴٫۰ ۱۷۴٫۱ «تاریخچه سازمان نوسازی شهر تهران». سازمان نوسازی شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۴.
  175. «وظایف سازمان نوسازی شهر تهران». سازمان نوسازی شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۴.
  176. «معرفی سازمان املاک و مستغلات». معاونت مالی و اقتصاد شهری. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۱.
  177. «وظایف املاک و مستغلات». معاونت مالی و اقتصاد شهری. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۱.
  178. «معرفی سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی». سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی. دریافت‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۲.
  179. «وظایف سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی» (PDF). سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۷.
  180. «دربارهٔ سازمان رفاه و خدمات اجتماعی». سایت سازمان رفاه و خدمات اجتماعی. ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۲-۰۱.
  181. «سازمان‌ها و شرکت‌های زیر مجموعه شهرداری تهران». دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۳.
  182. ۱۸۲٫۰ ۱۸۲٫۱ ۱۸۲٫۲ «تاریخچه و معرفی شرکت شهر سالم». شرکت شهر سالم. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  183. «ماموریت شرکت شهر سالم». شرکت شهر سالم. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  184. «آشنایی با فروشگاه زنجیره ای شهروند». همشهری آنلاین. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۰۸.
  185. ۱۸۵٫۰ ۱۸۵٫۱ «ماموریت‌ها و اهداف شرکت خدماتی کالای شهروند». شرکت خدماتی کالای شهروند. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۰۸.
  186. «آشنایی با شرکت واحد اتوبوسرانی». همشهری آنلاین. ۱۳۹۴-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  187. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. «قانون تأسیس شرکت اتوبوسرانی عمومی». majlis.ir.
  188. قانون تأسیس شرکت اتوبوس‌رانی عمومی (۱۶ بهمن ۱۳۳۱ مجلس شورای ملی) بایگانی‌شده در ۶ اکتبر ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine، سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران
  189. دکتر باقر عاقلی (۱۳۸۷روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی جلد دوم، تهران: نامک، ص. ۲۶، شابک ۹۶۴۶۸۹۵۵۳۰
  190. «واحد اتوبوس رانی تهران و حومه». قوانین. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۰.
  191. «واحد اتبوس رانی ترهان و حومه». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۰.
  192. «تاریخچه شرکت واحد اتوبوس رانی تهران و حومه». شرکت واحد اتوبوس رانی تهران و حومه. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۵.
  193. «مجله مترو تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۸۸-۰۶-۲۲. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۴.
  194. «مترو تهران». ایسنا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۰۹.
  195. ۱۹۵٫۰ ۱۹۵٫۱ «ساختار شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه». سایت شرکت راه‌آهن شهری تهران و حومه. ۱۴۰۱-۰۲-۲۹.
  196. «گاه‌شمار احداث راه‌آهن شهری (مترو) در تهران». بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران (مترو). دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۸.
  197. «تجهیزات». metro.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  198. «امکانات و تجهیزات ایمنی». metro.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  199. «شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه > دربارهٔ ما > دوچرخه سواری». metro.tehran.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۲۰.
  200. «اتاق مادر و کودک». metro.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  201. «کتابخوانی». metro.tehran.ir. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  202. «شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه > دربارهٔ ما > بیانیه، مأموریت و چشم‌انداز». شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه. ۱۴۰۱-۰۲-۳۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  203. «شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه > دربارهٔ ما > بیانیه، مأموریت و چشم‌انداز». شرکت بهره‌برداری راه‌آهن شهری تهران و حومه. ۱۴۰۱-۰۲-۳۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  204. ۲۰۴٫۰ ۲۰۴٫۱ «معرفی شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو». توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  205. «دربارهٔ مجتمع‌های ایستگاهی مترو». شرکت توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  206. «ماموریت‌های توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو». توسعه مجتمع‌های ایستگاهی مترو. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  207. «تاریخچه شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران». سایت شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۱.
  208. «چارت سازمانی شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران». سایت شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۱.
  209. «وظایف شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران». شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۱.
  210. «نسخه قابل چاپ - آمادگی برج میلاد تهران برای برگزاری هفته‌های فرهنگی استانها». ایسنا. ۲۰۱۴-۰۸-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۱۳.
  211. خبرگزاری باشگاه خبرنگاران (۲۰۱۴-۰۳-۰۱). «نخستین هفته فرهنگ و هنر استان تهران در برج میلاد تهران پایان یافت». خبرگزاری باشگاه خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جهان | YJC. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۱۳.
  212. «برگزاری دومین هفته فرهنگی استان تهران در سال جدید در برج میلاد - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان». Mehr News Agency. ۲۰۱۴-۰۳-۰۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۴-۱۳.
  213. «باغ کتاب شایسته دریافت پلاک طلائی میزان معماری». مجله معماری و ساختمان. ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۲-۰۱.
  214. «دربارهٔ شرکت توسعه فضاهای فرهنگی». سایت شرکت توسعه فضاهای فرهنگی. ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۲-۰۱.
  215. «تقدیر خانواده جلال آل احمد و سیمین دانشور از شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران». خبرگزاری شبستان. ۱۳۹۵-۰۶-۲۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۲-۰۱.
  216. ۲۱۶٫۰ ۲۱۶٫۱ ۲۱۶٫۲ ۲۱۶٫۳ ۲۱۶٫۴ «معرفی شرکت خاکریز آب». شرکت خاکریز آب. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  217. «پروژه‌های احداثی شرکت خاکریزآب». شرکت خاکریزآب. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۳.
  218. «جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی سرشاخه اکباتان آغاز شد». همشهری آنلاین. ۱۴۰۱-۰۲-۳۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۳.
  219. «پایان ۳ سال توقف مهمترین پروژه مدیریت آب‌های سطحی شرق تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۹۹-۰۵-۱۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۳.
  220. خبرگزاری فارس (۱۴۰۰-۰۱-۲۹). «قرارداد بیش از 8400 نفر از کارکنان شرکت خدمات اداری شهر تمدید شد». خبرگزاری فارس. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۱.
  221. «طرح تجاری شرکت خدمات اداری شهر رونمایی شد». خبرگزاری ایلنا. ۱۳۹۷-۱۲-۲۷. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۳.
  222. «معرفی شرکت خدمات اداری شهر». شرکت خدمات اداری شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۳.
  223. «وظایف شرکت خدمات اداری شهر». شرکت خدمات اداری شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۳.
  224. «تاریخچه شرکت شهربان، حریم‌بان». شرکت شهربان، حریم‌بان. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۳.
  225. «وظایف شرکت شهربان و حریم بان». شرکت شهربان و حریم بان. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۳.
  226. «لایحه تشکیل سازمان گردشگری هفته آینده به شورا می‌رود». پایگاخ خبری شهر. ۱۳۹۹-۰۴-۰۴. دریافت‌شده در ۱۳۹۹-۱۲-۰۱.
  227. ۲۲۷٫۰ ۲۲۷٫۱ «آشنایی با شرکت کنترل کیفیت هوا». همشهری آنلاین. ۱۳۹۳-۱۱-۲۱. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۱۴.
  228. «تاریخچه شرکت کنترل کیفیت هوا». شرکت کنترل کیفیت هوا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۸.
  229. ۲۲۹٫۰ ۲۲۹٫۱ «تاریخچه ستاد مرکزی معاینه فنی خودروها». ستاد مرکزی معاینه فنی خودروها. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۱۸.
  230. ۲۳۰٫۰ ۲۳۰٫۱ ۲۳۰٫۲ «آشنایی با شرکت کنترل ترافیک تهران». همشهری آنلاین. ۱۳۸۶-۰۸-۲۹. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  231. «چارت سازمانی شرکت کنترل ترافیک» (PDF). سایت شرکت کنترل ترافیک تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  232. «مهمترین اهداف شرکت کنترل ترافیک». سایت شرکت کنترل ترافیک. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  233. «مرکز کنترل ترافیک». سایت شرکت کنترل ترافیک. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  234. ۲۳۴٫۰ ۲۳۴٫۱ «ابزارها مدیریتی و سامانه‌های مرکز کنترل ترافیک». سایت شرکت کنترل ترافیک. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۳۰.
  235. «معرفی شرکت یادمان سازه». شرکت یادمان سازه. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  236. «چارت شرکت یادمان سازه». سایت شرکت یادمان سازه. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۳.
  237. «وظایف شرکت یادمان سازه». معاونت عمرانی و فنی شهرداری تهران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۲-۲۰.
  238. «معرفی مؤسسه فناوران شهر». موسسه فناوران شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۰.
  239. «دفاتر خدمات الکترونیک مؤسسه فناوران شهر». موسسه فناوران شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۱۰.
  240. «موسسه فناوران شهر تهران». www.uast13.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۵-۳۱.
  241. «معرفی شرکت ارتباط مشترک شهر» (PDF). شرکت ارتباط مشترک شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  242. «معرفی شرکت ارتباط مشترک شهر». شرکت ارتباط مشترک شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  243. «وظایف و ماموریت‌های شرکت ارتباط مشترک شهر». شرکت ارتباط مشترک شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  244. «وظایف شرکت ارتباط مشترک شهر» (PDF). شرکت ارتباط مشترک شهر. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۳-۰۹.
  245. ««حمیدرضا حاجوی» شهردار منطقه یک شد+سوابق -». پایگاه خبری تحلیلی شهر تهران. ۱۴۰۰-۰۸-۱۰. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۱-۱۰.
  246. ۲۴۶٫۰ ۲۴۶٫۱ «سازمان مجاهدین خلق می‌گوید دوربین‌های مقبره آیت‌الله خمینی را هک کرده‌است». BBC News فارسی. ۱۴۰۱-۰۳-۱۲. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  247. ۲۴۷٫۰ ۲۴۷٫۱ اختر، سیدمیثاق (۱۴۰۱-۰۳-۱۲). «اختلال در سامانه‌های شهرداری تهران/بررسی ماهیت اخلالگران و شیوه فعالیت آن‌ها». ایسنا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  248. «هک گسترده دوربین‌ها و سامانه‌های شهرداری تهران؛ درج شعارهایی علیه خمینی و خامنه‌ای». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۰۲.
  249. Welle (www.dw.com)، Deutsche. «هزاران دوربین نظارتی شهرداری تهران هک شدند | DW | 02.06.2022». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۰۲.
  250. ««بیش از ۵ هزار دوربین کنترلی و ۱۵۰ سایت و سامانه» شهرداری تهران هک شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۶-۰۲.
  251. «واکنش شرکت کنترل ترافیک تهران به حواشی سرقت اطلاعات از دوربین‌های شهری پایتخت». خبرآنلاین. ۱۴۰۱-۰۳-۱۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  252. «عضو شورای شهر: برخی از سامانه‌های شهرداری هنوز در دسترس نیست». فرارو. ۱۴۰۱-۰۴-۱۲. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۰۴-۲۷.
  253. حسینی، نورا (۲۰۱۸-۰۶-۲۵). «وضعیت خطوط ۶ و ۷ مترو تهران/ تجهیزات مترو تا مرداد برسد - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۸.

پیوند به بیرون[ویرایش]