بدیع اصطرلابی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بدیع اسطرلابی
هبةالله بن حسین
زادروز ؟
بغداد
درگذشت ۱۱۳۹م/ ۵۳۴ ق
بغداد
محل زندگی عراق
پیشه اخترشناس، فیلسوف، ادیب
نقش‌های برجسته برجستگی در اسطرلاب

هبةالله بن حسین بغدادی با کنیهٔ ابوالقاسم، لقب‌گرفته به بدیعُ الزَّمان و شهرت‌یافته به بدیعِ اُسطُرلابی (?-۱۱۳۹م) اخترشناس، فیلسوف، پزشک، متکلم، ادیب و شاعر عربی عراقی بود. در اخترشناسی سده‌های میانه و به‌ویژه در اسطرلاب سرآمد بود. در روزگار مسترشد با امین‌الدوله بن تلمیذ (پزشک) دوستی داشت، در اصفهان به سال ۵۱۰ ق هردو حضور داشتند. بدیع همچنین دوست ابن قیسرانی شاعر بود. او بر اثر فلج کامل در ۱۱۳۹م/ ۵۳۴ ق در بغداد درگذشت.[۱][۲][۳][۴][۵] [۶]در حدود ۱۱۱۶، در اصفهان و سپس در بغداد می‌زیست، و در ۱۱۳۹ ـ ۱۱۴۰ ، در همان‌جا درگذشت. در ۱۱۳۹ ـ ۱۱۴۰، رصدهایی تحت سرپرستی او در قصر مغیث‌الدین محمود سلطان سلجوقی عراق (۱۱۱۷ـ۱۱۳۱)، صورت گرفت. بدیع، زیجی ساخت و آن را به‌نام آن پادشاه زیج محمودی نام نهاد.

آثار[ویرایش]

  • اختصار دیوان ابی‌عبدالله الحسین بن الحجاج: که آن را دُرة التاج من شعر ابن الحجاج نامید.
  • زِیج یا المعرب المحمودی
  • رسالةٌ فی الکُرة ذاتِ الکُرسی
  • رسالةٌ فی الآلات الشاملة: که آن را تکمیل نمود.

منابع[ویرایش]

  1. حموی، یاقوت. معجم الأدباء. ج. ۱۹. بیروت: دارالغرب الإسلامی، ۱۹۹۳. ۲۷۳-۷۵. 
  2. ابن خلّکان، احمد. وفیات الأعیان. ج. ۳. بیروت: دار صادر، ۱۹۷۲. ۱۱۴-۱۶. 
  3. ابن شاکر کتبی، محمد. فوات الوفيات. ج. ۲. بیروت: دار صادر. 
  4. حنبلی، ابن عماد. شذرات الذهب. ج. ۴. دمشق: دار ابن کثیر، ۱۹۸۶. ۱۰۳. 
  5. زرکلی, خیرالدین. الأعلام. ج. 9. بیروت: دارالعلم للملایین, 2002. 58. 
  6. فروخ، عمر. تاریخ الأدب العربی. ج. ۳. بیروت: دارالعلم للملایین، ۱۹۸۴. ۲۷۱. 
  • جورج سارتون. مقدمه بر تاریخ علم. ترجمهٔ ترجمه غلامحسین صدری افشار. شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.