سید حمیری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

سید اسماعیل حِمیَری (۱۰۵-۱۷۳ قمری) از بزرگترین شاعران تاریخ ادبیات عرب است.

تولد[ویرایش]

ابوهاشم اسماعیل بن محمد حمیری مشهور به سید حمیری در سال ۱۰۵ ق متولد شد و در بصره زیست.

مذهب[ویرایش]

پدر و مادر سید حمیری، ناصبی بودند و وی از کودکی از نزد آنان فرار کرد. وی ابتدا از طرفداران عقیده کیسانیه بود و بعد شیعه دوازده امامی شد.

جد[ویرایش]

با اینکه سید حمیری عرب بود ولی جد وی را اولین کسی می‌دانند که شعر فارسی به وزن عروضی سروده است.

عنایت به فضایل اهل بیت[ویرایش]

سید حمیری چند هزار قصیده درباره فضایل آل محمد و آل علی سروده است ولی بیشترین اشعار او در مدح علی بن ابی طالب است. او دوست نداشت در محفل یا مجلسی بنشیند که ذکری از فاضیل آل رسول در آن نشود. ابو الفرج از حسن بن علی بن حرب بن ابی اسود دوئلی روایت کرده است که گفت: ما در خدمت ابی عمرو ابن ابی العلاء نشسته بودیم و از سید گفتگو می‌کردیم او خود آمد و نزد ما نشست، ساعتی را در ذکر زرع و نخل فرو رفتیم ناگاه سید برخاست، گفتیم: ای ابا هاشم چرا برخاستی؟ گفت:

إنی لأکره أن أطیل بمجلس *** لا ذکر فیه لفضل آل محمد

لا ذکر فیه لأحمد و وصیه *** و بنیه ذلک مجلس نطف ردی

إن الذی ینساهم فی مجلس *** حتی یفارقه لغیر مسدد

ترجمه: «من خوش ندارم در انجمنی که در آن ذکر فضیلت آل محمد نیست، زیاد بمانم. مجلسی که از احمد و وصی و فرزندان وی یاد نشود پلید و کشنده است. آنکه در انجمن خود تا وقتی بر می‌خیزد، از آنها یاد نکند نابکار است».

شعر[ویرایش]

شعر حمیری از حیث تعداد در تاریخ اسلام بی نظیر است چنانکه گفته‌اند: "أکثر الناس شعراً فی الجاهلیة والإسلام ثلاثة: بشار وأبو العتاهیة والسید فإنه لا یعلم أن أحداً قدر علی تحصیل شعر أحد منهم أجمع." یعنی پرشعر ترین شاعران زمان جاهلیت و اسلام سه تن بوده‌اند سید حمیری، ابوالعتاهیه و بشار بن برد تخارستانی زیرا کسی نمی داند اینان چه اندازه شعر گفته‌اند.

محتوای اشعار[ویرایش]

محتوای اشعار حمیری در مدح اهل بیت پیامبر اسلام و مذمت غاصبین ولایت است. یکی از دلایل عدم جمع‌آوری کامل اشعار وی شاید همین مسئله بوده باشد. وی همچنین در اشعار خود مناقب بسیاری از امام علی را ذکر می‌کند و در این زمینه کسی همتای وی نیست.

اسلوب شعر[ویرایش]

اسلوب و سیک شعر حمیری به حدی روان است که گویی به نثر می‌ماند و از این جنبه با انوری ابیوردی در شعر فارسی و با ابوالعتاهیه در شعر عربی شباهت می‌یابد.

چاپ دیوان[ویرایش]

دیوان وی بارها در بیروت، نجف و قم چاپ شده است. چنانکه درباره او و شعرش کتاب‌هایی نوشته شده از جمله توسط محمد هادی امینی فرزند علامه امینی، باربیه دومنار فرانسوی، ابوبکر صولی، مرزبانی صاحب معجم الشعرا، محمد علی نجفی کرمانشاهی، شاکر هادی شکر، ضیا حسین اعلمی و عده‌ای دیگر.

نمونه شعر[ویرایش]

و اذا الرجال توسلوا بوسیلة / فوسیلتی حبی لآل محمد

  • در ذم غاصبین حق علی و آل او:

توفی النبی علیه السلام / فلما تغیّب فی الملحد

ازالوا الوصیة عن اقربیه / الی الابعد الابعد البعد

علی آل الرسول و اقربیه / سلام کلما سجع الحمام

الیسوا فی السماء هم نجوم؟ / و هم أعلام عزّ لا یُرام

فیا من قد تحیر فی الضلال / امیرالمؤمنین هو الإمام

رسول الله یوم غدیر خم / اناف به و قد حضر الانام...

درگذشت[ویرایش]

سید حمیری در سال ۱۷۳ ق درگذشت.

متن دیوان[ویرایش]

  • دیوان شعر

www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/6272

  • کتاب «اخبار السید الحمیری» از مرزبانی نوشته شده در قرن۴:

lib.ahlolbait.com/parvan/resource/37806/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%85%D9%8A%D8%B1%D9%8A

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مقدمه دیوان سید حمیری، به تصحیح ضیا حسین الاعلمی، بیروت،۱۹۹۹
  • مقدمه دیوان سید حمیری، چاپ قم، تصحیح شاکر هادی شکر
  • اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۰۵
  • اغانی، ج۴، ص۱۹۷
  • الذریعه، آقابزرگ تهرانی، ج۹.
  • رجال کشی، ص۱۸۶
  • لسان المیزان، ج۱، ص۴۳۸
  • الاغانی، ابوالفرج اصفهانی، مجلد ۴ (ج ۷-۸)، ص ۱۸۶ و ۱۸۷؛
  • الغدیر، علامه امینی، ج ۲، ۲۴۱، دارالکتاب، بیروت، چ۳، ۱۳۸۷ق؛
  • معجم طبقات المتکلمین، جعفر سبحانی، ج ۱، ص ۲۸۳.