ابوعلی قالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ابوعلی قالی
اسماعیل بن قاسم
زادروز ؟
منازجرد، دیاربکر
درگذشت ۲۶ دسامبر ۹۶۲/ ربیع‌الاول ۳۵۱
حلب
تبار عرب
پیشه لغوی
آثار «کتاب الأمالی»

ابوعلی قالی (نسب: ابوعلی اسماعیل بن قاسم بن عَیذون بن هارون قالی بغدادی) (؟ -۹۶۲) لغوی عراقی بود که در اندلس ساکن شد.[۱][۲]

زندگی[ویرایش]

در روستای منازجرد، دیاربکر در شمال عراق بدنیا آمد. سال میلادش نامعلوم است. خود او گفته که به سال ۳۰۳ به بغداد وارد شده است:[۱]

آنگاه که همراه جمعی از اهالی قالی قلا به بغداد درآمدم که روستایی از روستاهای منازجرد و دژی از دژهای مسلمانان است و اهلش مُرابطی‌اند [در برابر روم از سرزمین‌های اسلامی دفاع می‌کنند]؛ اهل آن روستا را بدین امر بسیار بزرگ می‌دارند...

سپس ابوعلی بدین روستا منتسب شد و به سبب نزدیکی به آن، قالی نسب گرفت. کم‌کم این نسب برایش ماندگار شد.[۱] ابوعلی در بغداد نزد استادان بسیاری درس خواند. به موصل نیز رفت و در ۳۰۵ به بغداد بازگشت. او ۲۵ سال در بغداد بماند، در ۳۲۵ به مغرب رفت و در ۳۳۰ به قرطبه رسید؛ به روزگار خلیفه عبدالرحمن الناصر. نزد خلیفه و ولی‌عهدش ابوالعاص الحکم بسیار گرامی داشته شد. گفته می‌شود که خود ابوالعاص او را به قرطبه فراخوانده بود، با نامه و سفیری ویژه.[۱] قالی شش سال از خلافت الحکم المستنصر را درک کرد و در ربیع‌الاول سال ۳۵۶ در قرطبه درگذشت.[۱]

آثار[ویرایش]

بیشتر آثارش از راه املانوشتن شاگردانش در اندلس، نوشته شد:

  • کتاب الأمالی: بیشتر دربارهٔ شعر و زبان است.
  • البارع: با نام کامل «البارع فی اللغة علی حروف المعجم» که در همه کتاب‌های لغت را در آن در سه هزار برگ گردآورد.
  • المقصور و الممدود
  • فعلت و أفعلت
  • الإبل و نتاجها
  • حلی الإنسان و الخیل و شیاتها
  • تفسیر السبع الطوال: که شرح معلقات است.
  • مقاتل الفرسان

منابع[ویرایش]