ژانویه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دسامبر ژانویه فوریه
۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴
۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱
۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸
۲۹ ۳۰ ۳۱  
تقویم میلادی

ژانویه (به انگلیسی: January) نخستین ماه سال میلادی در گاهشماری گریگوری و گاه‌شمار ژولینی است و یکی از هفت ماه سال میلادی است که ۳۱ روز دارد. در بیشتر نقاط جهان نخستین روز این ماه با نام «روز سال نو» شناخته شده‌است. ژانویه در بیشتر نقاط نیم کرهٔ شمالی دومین ماه زمستان است و به طور متوسط از دیگر ماه‌های سال سردتر می‌باشد ولی در نیم کره جنوبی دومین ماه تابستان و گرم ترین ماه در سال است. از نظر فصلی، ژوئیه در نیم کرهٔ شمالی برابر ژانویه در نیم کرهٔ جنوبی است.

در سال‌های معمولی روز نخست ژانویه همان روزی از هفته‌است که اکتبر با آن آغاز می‌گردد ولی در سال‌های کبیسه روز نخست ژانویه مانند روز نخست آوریل و ژوئیه است.

پیشینه[ویرایش]

ژانویه در نقاشی ساعات خوش دوک دوبری

واژهٔ فارسی ژانویه برگرفته از فرانسوی Janvier است. ریشهٔ این واژه از نام ژانوس (در روم باستان Ianuarius) «خدای دروازه‌ها و درب‌ها» گرفته شده‌است. ریشهٔ این مطلب به اساطیر روم بازمی گردد. واژهٔ لاتین ianua به معنی «در» است و ژانویه به عنوان در ورودی سال. در سنت‌های گذشته، گاه‌شمار رومی تنها ۱۰ ماه داشت و از ۳۰۴ روز تشکیل شده بود و زمستان در آن یک دورهٔ بی ماه بود. گمان می‌رود که نزدیک به سال ۷۱۳ پیش از میلاد، جانشین رمولوس، شاه نوما پمپیلیوس ماه‌های ژانویه و فوریه را به گاه‌شمار افزوده باشد و اجازه داده تا گاه‌شمار آن‌ها نیز مانند سال‌های خورشیدی ۳۶۵ روز باشد. با وجود آنکه پیش از آن مارس نخستین ماه در گاه‌شمار رومی بود اما ژانویه به عنوان ماه نخست قرار گرفت. این تغییر در زمان حکومت نوما و دسمویرس تا سال ۴۵۰ پیش از میلاد پابرجا ماند (تاریخ نگاران روم سال‌های متفاوتی را نوشته‌اند).

در قرون وسطی در اروپا از برخی از روزهای جشن مسیحیان مانند ۲۵ مارس و ۲۵ دسامبر، به عنوان روز سال نو استفاده می‌شد هرچند که در گاه شمارهای آن دوران سال دارای ۱۲ ماه، از ژانویه تا دسامبر بود. در آغاز سدهٔ ۱۶ میلادی اروپاییان بر آن شدند تا روز ۱ ژانویه را به صورت رسمی به عنوان روز نخست سال معرفی کنند. گاهی به این هنگامه روز ختنه (Circumcision Style) نیز می‌گویند چون ۷ روز پس از ۲۵ دسامبر است و بر روی روز جشن ختنهٔ مسیح می‌افتد.

نام‌های باستانی ژانویه عبارتند از: Ianuarius در زبان رومی، Wulf-monath در زبان ساکسونی به معنی «ماه گرگ» و Wintarmanoth به معنی ماه زمستان یا ماه سرما در ریشهٔ شارلمانی.

دیگر نام‌ها[ویرایش]

در زبان فنلاندی به این ماه "tammikuu" می‌گویند که معنای واژهٔ آن ماه بلوط است ولی در اصل معنای آن ماه قلب زمستان است چون tammi به معنی هسته یا مرکز است. در زبان بلاروسی «студзень» نام دارد به معنی آدم یخی. در زبان چکی به آن "leden" گفته می‌شود به معنی ماه یخ. در زبان اوکراینی به آن «січень» گفته می‌شود. این واژه به معنی بریدن یا قاچ قاچ کردن است. می‌تواند دلیل برگزیدن این نام به بادهای این ماه بازگردد. در زبان کرواتی به آن «siječanj» می‌گویند که اینجا نیز به معنی بریدن یا قاچ قاچ کردن است. در زبان سامی به آن «ođđajagimánnu» به معنی ماه سال نو گفته می‌شود و در ترکی استانبولی به آن "Ocak" گفته می‌شود که به معنی گرمخانه یا اجاق است.

رویدادهای ژانویه[ویرایش]

روزهای تعطیل ژانویه[ویرایش]

ژانویه، اثر لئندرو باسانو.

نمادهای ژانویه[ویرایش]


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ژانویه موجود است.
جستجو در ویکی‌واژه معنای واژهٔ «ژانویه» را در ویکی‌واژه ببینید.