شهرضا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرضا
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان اصفهان
شهرستان شهرضا
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی کُمشه، قُمشه
مردم
جمعیت ۱۵۲۳۹۶ نفر در سال ۱۳۹۱[۱]
رشد جمعیت ؟
جغرافیای طبیعی
مساحت ۴۵۷۳۷۵ متر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۱۸۲۴ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۳
میانگین بارش سالانه ۲۵۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ؟
اطلاعات شهری
شهردار محمد هویدا
ره‌آورد انار، انگور، سفال
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۲۱
وبگاه شهرداری شهرضا
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهرضا شهر شهید همت (سردار خیبر) خوش آمدید

شهرِضا یکی از شهرهای استان اصفهان ایران است. این شهر در ۷۰ کیلومتری جنوب غربی اصفهان واقع شده‌است. آب و هوای آن نسبتاً گرم و خشک است. آب آشامیدنی آن از چاه تأمین می‌شود اما به تازگی آب آشامیدنی آن از سمیرم به شهر منتقل می‌شود.

تاریخ[ویرایش]

بازار شهرضا

در پایان دوره صفویه و در هنگام محاصره پایتخت توسط محمود افغان، قلعه بزرگ قمشه ضمن فرستادن ۱۰ هزار سوار تفنگدار به جهت کمک به سپاه شاه سلطان حسین برای نجات پایتخت از محاصره، به عنوان آخرین پایگاه مقاومت ایرانیان تا آخرین نفس جنگید، تمامی مردان جنگجو کشته شدند، قلعه تسخیر و با خاک یکسان شدو آنگاه تصرف اصفهان میسر گشت.این شهر با سابقه طولانی از جمله شهرهای قدیمی و با اهمیت استان اصفهان است. مساعد بودن آب و هوا و سرسبزی محیط در شکل گیری هسته اولیه شهر نقش داشته است. بافت قدیم شهر بارها تجدید بنا گردیده اما اصولاً حیات و هویت آن حفظ شده و در حال حاضر از نظر ترکیب و بافت فیزیکی با بخش*های میانی و جدید شهر تفاوت دارد. به احتمال زیاد بافت نخستین این شهر به پیش از اسلام برمی گردد.

بازار شهرضامرحله بعدی گسترش شهر مربوط به زمان صفویه می‌باشد که اصفهان به عنوان پایتخت انتخاب گردید. قرار گرفتن این شهر در محور جاده اصفهان به فارس که یکی از راههای مهم تجاری بوده موجب رونق اقتصادی آن گشته است. از طرف دیگر به خاطر نزدیکیش با اصفهان نوعی عملکرد نظامی نیز داشته است. در این دوره به دلیل امنیت نسبی بافت فیزیکی شهر توسعه یافت.

مرحله بعدی گسترش شهر مربوط به دوره قاجاریه است. در این دوره شهر به شکل قلعه مانند و دارای دروازه بوده که هفت محله در آن جای می گرفته‌اند. مجموعه دروازه‌ها با عناصر تشکیل دهنده محله، نظیر بازارچه گذر، مسجد، تکیه، آب انبار و حمام در عین استقلال نسبی به کل شهر نیز وابسته بوده*است. بازار در مرکز شهر قرار داشته و به عنوان کانون اصلی مبادلات اقتصادی و تجاری، همه شریانها را به خود متصل نموده*است.

در دهه چهل ایجاد امنیت نسبی در کل کشور و تبدیل شهرضا به مرکز شهرستان موجب رشد شهرنشینی گشته، به طوریکه رشد کالبدی شهر در این دهه چشمگیر بوده*است. در این دوره از حیات، شهر به دلیل ایجاد مناسبات جدید اجتماعی ـ اقتصادی و سیاسی شهر از حالت ایستا خارج شده و به یک رشد نسبتاً سریع شهرنشینی دست یافت و صنایع که تا این زمان تنها در مقیاس سنتی آن مطرح بوده جای خود را به کارخانه*های نسبتاً بزرگ سپرد. جهات گسترش شهر در این دوره در بخش*های شمال غربی بوده*است و بافت فیزیکی آن به عنوان پیوند دهنده بافت قدیم و جدید کاربرد شهری خود را حفظ نموده*است. در سال ۱۳۰۳ شمسی هنگامی که رضاخان پهلوی ﺍز قمشه عبور می‌کرد نام ﺍین شهر رﺍ به شهرضا تغییر دﺍدند و ﺍز ﺍین سال رسماً شهر قمشه به شهرضا تبدیل شد

آثار تاریخی شهرضا[ویرایش]

مسجد جامع شهرضا: از آثار مربوط به عهد سلجوقیان در ابتدای بازار شهرضا واقع شده، دارای گنبدی مرتفع و یک مناره می‌باشد که از آجر ساده می‌باشد. در مورد تاریخ بنای مسجد بر لوحه‌ای چنین آمده: بر دالان مسجد جامع، بر یک لوحه سنگی، وقف نامه*ای موجود است که مقداری از آب و ملک صحرای موقان شهرضا را وقف مسجد نموده*است.

امامزاده شاه‌رضا: از جمله آثار دیدنی این شهر امامزاده شاهرضا است. گفته می*شود شاهرضا در زمان امام رضا از دست ماموران حکومت وقت گریخت و به کوه این شهر پناه برد. ماموران اورا در غاری درآن کوه کشتند و سرش را برای حاکم اصفهان بردند. بقعه مذکور از آثار با ارزش اسلامی در عهد صفویه می‌باشد. ساختمان اولیه این بقعه متعلق به عهد شاه اسماعیل اول مؤسس سلسله صفویه (۹۵۰ـ۹۳۰) هجری قمری است.

شاه بویه شهرضا: در کنار محله حصور آباد شهرضا، مکانی به نام شاه بویه معروف است. شاه بویه تا سال ۱۳۱۷ شمسی دارای گنبد رفیع آجری بوده که در این سال بدون توجه به اهمیت آن از نظر تاریخی و معماری خراب می*گردد. شاه بویه یکی از شاهزادگان مظفری است که در سال ۷۹۵ هجری قمری به دست امیر تیمور کشته شده*است. در سالهای اخیر شاه بویه مجدداً وقف گردیده و در ایام محرم و روزهای مذهبی در آن روضه خوانی صورت می‌گیرد.

بقعه سید خاتون شهرضا: در شمال شرقی شهرضا بقعه*ای قرار دارد که دارای یک صحن نسبتاً وسیع می‌باشد که در اطراف آن اتاقهایی ساخته شده است. در حد شرقی این بقعه مکان دیگری وجود دارد، دو قبر دیگر در آن واقع شده که به احتمال زیاد این دو قبر مربوط به دو تن دیگر از افراد آل مظفر است. در مورد بی بی خاتون به نقل از فارسنامه در سالنامه فرهنگی چنین آمده*است: شاه شجاع و شاه منصور، فرزندان امیر مبارزالدین برسر جانشینی پدر اختلاف کردند و بین آنها کشمکش و جنگ در گرفت و چون خان سلطان خاتون، زوجه شاه محمود به قصد انتقام از قتل عم خود امیر شیخ می‌خواست مظفریان را از میان بردارد. شاه شجاع را تحریک به تسخیر اصفهان نمود و شاه محمود بر این راز آگاه گردید، منکوبه خود را با آنکه جمالی مرغوب و کمالی مطلوب داشت، بکشت.

ایوان حسینیه سادات شهرضا

بازار بزرگ و چهار سوق شهرضا: این بازار که از جمله بازارهای قدیمی کشور محسوب می‌شود به شکل زیبایی در دل بافت قدیمی شهر طی قرون گذشته گسترش یافته است. این بازار دارای کاروانسراها و اماکن قدیمی است. در مرکز بازار چهار سوقی قرار دارد که گنبدی آجری بر فراز آن ایجاد گردیده که از جمله آثار تاریخی این شهر محسوب می‌شود.

مسجد نو در خیابان حکیم فرزانه

مسجد حاج عبدالحمید و تکیه خان

قدمگاه خواجه خضر

آب و هوا[ویرایش]

درجه حرارت هوای شهرستان از جنوب به سمت شمال شرق افزایش می‌یابد به طوری که میانگین سالانه دما در جنوبی‌ترین قسمت شهرستان حدود ۱۰ درجه سانتیگراد و در قسمت شرق به ۱۶ درجه سانتیگراد می‌رسد. میزان تبخیر سالانه از ۱۴۰۰ میلیمتر در جنوب غرب تا حدود ۲۲۰ میلیمتر در ناحیه شمال شرق شهرستان افزایش می‌یابد. بارندگی شهرستان تحت تاثیر جریانات جوی است که از سمت غرب وارد منطقه می‌شوند. توده‌های هوای باران‌زائی که از سطوح وسیع آب مانند دریای مدیترانه، دریای سیاه و اقیانوس اطلس سر چشمه می‌گیرند، منشا اصلی بارش‌ها هستند. میانگین بارش سالانه در شهرستان از حدود ۴۰۰ میلیمتر در جنوب غرب تا ۱۱۹ میلیمتر در شرق شهرستان متغیر است.

اهالی مشهور[ویرایش]

اهالی مشهور شهرضا می‌توان از مهدی الهی قمشه‌ای،حسین الهی قمشه‌ای، محمد علی نواب، پروفسور پرویز معین، حکیم فرزانه، حکیم صهبا(آقا محمدرضا قمشه‌ایسیدحسن مدرس، مصطفی ملکیان، محمد شیرعلی شهرضا و سردار شهیدمحمد ابراهیم همت و شخصیت‌های سیاسی حیدر مصلحی، حسین دهقان از دندانپزشکان دکتر مرتضی نواب و بنیان‌گذار طب نوین دندانپزشکی ایران هم می‌توان دکتر حسین نواب را نام برد.

مقالهٔ اهالی مشهور این شهر را در رده:اهالی شهرضا را ببینید.

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  • جمالی، مسیح‌الله، تاریخ شهرضا، اصفهان، ثقفی، ۱۳۵۵
  • حجازی، سیدعلیرضا، سیمای شهرضا، قم، پارسیان، ۱۳۷۵
  • بهرامی شهرضایی، محمدعلی، جغرافیای تاریخی شهرضا، ندای شهرضا، ۱۳۴۵
  • شهرضا پیش از اسلام

http://forum.saramad.ir/

پیوند به بیرون[ویرایش]

شهرداری شهرضا
پورتال الکترونیکی شهرستان شهرضا
دانشگاه آزاد شهرضا