ایوان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایوان خانه عامری‌ها در کاشان

اِیوان به نشستنگاهی بلندتر از اطراف خود گفته می‌شود که معمولاً در بخش بیرونی بناها ساخته می‌شود.

ایوان در معماری ایرانی از زمان اشکانیان و شیوه پارتی (اشکانی) مورد استفاده قرار گرفته و تا کنون به شیوه‌های گوناگون ساخته می‌شود. ایوان‌ها معمولاً از یک طاق آهنگ تشکیل می‌شوند و از سه طرف بسته هستند و به طرف میانسرا باز می‌شوند. ایوان‌ها به صورت فضاهای ورودی و خروجی ساخته می‌شوند و در حالی که برای جریان یافتن هوا باز هستند، از تابش آفتاب جلوگیری می‌کنند و به عنوان یکی از اجزای تشکیل دهنده اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد و به بنا، برجستگی و شکوه می‌بخشد. ایوان کانونی است برای تزیینات مختلف بنا، مانند ایجاد مقرنس‌ها با شیوه آجرکاری، گچبری و کاشیکاری.[۱]

شرق ایران به ویژه خراسان جایگاه ایوان‌هاست. و ایوان‌های بزرگ از دوره اشکانی در ایران باقیمانده است.
زیباترین و عالی‌ترین ایوان‌ها در مساجد و بناهای اسلامی ایران است و ایوان‌های ایرانی اغلب بلند و متانسب با بنا با طاق‌نماهای بسیار جالب و متنوع ساخته شده‌اند.[۲]

ایوان در خانه‌های سنتی[ویرایش]

ایوان از مهم ترین فضا‌های معماری ایرانی و بیشتر در خانه‌های سنتی به چشم می‌خورد و به لحاظ فرم و جایگاه و ابعاد منوع است و عملکردهای زیادی دارد فضاهای زیادی متنوع با ایوان هست برای مثال نمونهٔ بدون سقف آن گاه بهار خواب و در برخی شهرها مهتابی می‌گویند گونهٔ دیگری از آن با ستون‌ های متنوع در جلو و ارتفاعی برابر سقف و عرضی کم رواق نام دارد رواق نیز از سه سو بسته و از یک سو باز است

ایوان نمایش گر امکانات تعیین و تحدید فضا است و همانا«طریقت» یاففضای انتقالی بین عوالم زمینی و زمانی است از دیدگاه بعد الطبیعی، ایوان خود مقام نفس به شمار می‌آید و در میان حیاط در مقام روح و اتاق در مقام جسم سیر می‌کند

ایوان واسطه ایست و این واسطه بودن از لحاظ شکلی در فرم دوگانه آن (از سه سو بسته و از یک سو باز و...)به تمامی نمود یافته است. در دید از بیرون به درون میتوان ایوان را از آنجایی که معمولا ارتفاعی بلند تر از سایر نقاط در نما دارد و زود تر به چشم می اید همانا معرفی کننده و پیشانی نماست

در دید از درون به بیرون ایوان گشادگی فضا ی محصور و چشم خانه است رو به سوی باغی کوچک که خود در معنا و مفهوم پردیس است و با چهار گوش مرکز آب نمادی از کمال است[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایوان موجود است.
  1. محمد یوسف کیانی. تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، ۱۳۷۷. 
  2. بر پایهٔ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ ایوان.
  3. کتاب حس وحدت انتشارات خاک