دستگرد (برخوار)
مختصات: ۳۲°۴۸′ شمالی ۵۱°۳۹′ شرقی / ۳۲.۸° شمالی ۵۱.۶۵° شرقی
دَستگِرد یکی از شهرهای استان اصفهان در مرکز ایران است.
شهر دستگرد برخوار در بخش برخوار شهرستان برخوار و میمه قرار دارد.[۱]
دستگرد یکی از شهرهای استان اصفهان در مرکز ایران است. شهر دستگرد برخوار در بخش برخوار شهرستان برخوار و میمه قرار دارد. شهر دستگرد با وسیع شدن شهر اصفهان اینک در ۱۳ کیلومتری شمال شهر اصفهان قرار دارد. موقعیت دستگرد از نظر آب و هوا خشک و بیابانی است در این شهر آثار تاریخی خاصی وجود ندارد. امامزاده ادهم این شهر و مسجد جامع قدیمی از نقاط زیارتی آن هستند. مردان آن بیشتر شغل کشاورزی دارند البته در چند سال اخیر این آمار رو به کاهش است. بیشتر تخصص آنها در امر کشاورزی در کشت صیفی جاتی مانند هندوانه و خربزه میباشد. هنرهای صنایع دستی این شهر عبارتند از : مینا کاری، گلیم بافی، منبت چوب، مینیاتور، معرق چوب، قلمزنی و گیوه دوزی را می توان نام برد . دستگرد ، شهرى در شهرستان برخوار استان اصفهان. اين شهر در مشرق شهرستان، در ارتفاع حدود 571،1 مترى و در حدود پانزده كيلومترى شمال شهر اصفهان، در كنار راه اصلى اصفهان ـ دولتآباد (مركز شهرستان برخوار)، و در دشت بلندى قرار دارد. آب و هواى آن معتدل خشك است. بيشترين دماى آن ْ42 در مرداد، كمترين آن ْ2ر12- در بهمن، و ميانگين بارش ساليانۀ آن 6ر121 ميليمتر است (رجوع کنید به سازمان هواشناسى كشور، ص 34).
پيش از 1329ش، آبادى دستگرد، مركز دهستان برخوار بود و برخوار بخش حومۀ شهرستان اصفهان و تابع استان دهم (اصفهان) بود. در اين سال، آبادى دستگرد شهر شد و با تشكيل شهرستان برخوار و ميمه در تير 1368 و بخش برخوار در فروردين 1379، تابع شهرستان و بخش مذكور گرديد (رجوع کنید به رزمآرا، ج 10، ص 88؛ ايران. وزارت كشور، 1382ش، ذيل «استان اصفهان»).
در سرشمارى 1375ش، جمعيت شهر14021 تن ضبط شده است (رجوع کنید به مركز آمار ايران، ص هفتاد و چهار). اهالى آن شيعۀ دوازده امامياند و به فارسى سخن ميگويند (فرهنگ جغرافيائى آباديها، ج 71، ص 117).
دستگرد از طريق دو راهىِ حبيبآباد، به اردستان و نائين مرتبط ميشود. بزرگراه اصفهان به شاهينشهر و تهران از كنار آن ميگذرد (مهريار، ج 1، ص 387). فرشبافى با طرحهاى اصفهانى و نائينى در آن رواج دارد (فرهنگ جغرافيائى آباديها، ج 71، ص 118). شهر داراى زيارتگاهى به نام امامزاده ادهم است (همانجا).
نام آن به صورتهاى دَسْتْجِرْد و دستگردبرخوار هم ضبط شده است (رجوع کنید به جابرى انصارى، ص 438؛ مهريار، ج 1، ص 386). آباديها و شهرهاى بسيارى در استان اصفهان و نيز در استانهاى ديگر، از جمله خراسان، به اين نام خوانده شدهاند. جزء گرد/ كرد/ جرد در اين اسامى، از «كرت» فارسى باستان، به معناى ساخته و پرداخته، گرفته شده است و دستگرد يعنى شهر ساخته دست. از جمله شهرهاى قديمى با اين نام، دستكرهالملك* است (رجوع کنید به مهريار، ص 385ـ386؛ نيز براى اطلاع بيشتر از معانى اين واژه رجوع کنید به جعفرى زند، ص 93ـ96).
دستگرد در ناحيه قديمى برخوار* قرار داشته است و در دورۀ ناصرى از روستاهاى بزرگ و معروف بلوك برخوار محسوب ميشد (رجوع کنید به افضلالملك، ص 78؛ اصفهانى، ص 300). جابرى انصارى (متوفى 1335ش) آن را قريهاى با چهار هزار سكنه ذكر كرده است (رجوع کنید به ص 438). در حدود 1330ش (رجوع کنید به رزمآرا، همانجا)، دستگرد 119،5 تن جمعيت داشت، از توليداتش غلات و پنبه و پشم و روناس بود و بافت قالى و كيش (نوعى پارچه كتانى) در آن رواج داشت.
[۲]
جمعیت[ویرایش]
جمعیت دستگرد درسال1389حدود 18هزارنفرمیباشد
منابع[ویرایش]
- ↑ اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، تهران: ۱۳۸۳خ.
- ↑ شهرداری دستگرد برخوار
