خوانسار

خوانسار
خوانسار °۵۰٫۱۹شرقی °۳۳٫۱۳شمالی / ۵۰٫۱۹;۳۳٫۱۳
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	اصفهان
شهرستان	خوانسار
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	خانسار، خانیسار
مردم
جمعیت	32515
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	۹۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا	۲۲۵۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۲۴ درجه سانتیگراد
میانگین بارش سالانه	354 میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه	120 روز
اطلاعات شهری
شهردار	حسن شفعتی
پیش‌شماره تلفنی	0371
وبگاه	گلستان خوانسار
تابلوی خوش‌آمد به شهر
سر صفا قدم بچشم خوشومیدین

خوانسار شهری است از توابع استان اصفهان, ایران. این شهر مرکز شهرستان خوانسار است.

وجه تسميه

نام خوانسار به صورت خونسار بوده که به معنی چشمه‌سار است. خان، خانی و خُن در فارسی به معنی چشمه است که واژه کردی کانی (چشمه) نیز با آن هم‌ریشه‌است.

جغرافیا

موقعيت

خوانسار در عرض جغرافیایی ۳۳ درجه و ۱۳ دقیقه شمالی و طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۱۹ دقیقه شرقی در ناحیه‌ای نه چندان دور از کویر مرکزی ایران در فاصله حدود ۱۵۰ کیلومتری شمال‏غرب شهر اصفهان واقع شده‌است.

اقليم

خوانسار شهری است خوش آب و هوا با ارتفاع ۲۲۵۰ متر بالاتر از سطح دریا و پوشش گیاهی متنوع که لاله‌های واژگون آن معروف هستند.

متوسط بیشترین دمای هوای خوانسار در گرمترین ماه تابستان به ۳۱ درجه سانتی گراد می‌رسد و متوسط دمای شبانه روز در همین ماه بیست و چهار درجه سانتی گراد است . در زمستان سرمای آن دلنشین همراه با ریزش انبوه برف است.

تامین آب از لرستان

نوشتار اصلی: انتقال آب الیگودرز به قم

پس از اجرای طرح انتقال آب از الیگودرز در شرق استان لرستان به قم که رسانه‌های ایران از آن با عنوان کلی و مبهم « طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم» نام می‌برند، شهرستان الیگودرز اکنون تامین کننده اصلی آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم ور، سلفچگان و قم می‌باشد. به گفته فتاح وزیر وقت نیرو این آب یکی از بهترین آبهای دنیا است.
در مجموع ظرفیت انتقال و جمع‌آوری آب در این طرح ۲۳ متر مکعب بر ثانیه است در حالی که بیشترین میزان آبی که از سد کرج به تهران می‌آید ۱۱ متر مکعب بر ثانیه بوده و ظرفیت سامانه یادشده بیش از دو برابر آب انتقالی از سد کرج به تهران است.این سامانه سالیانه ۱۸۳ میلیون متر مکعب آب به پشت سد کوچری منتقل می‌کند. ظرفیت نهایی انتقال آب در این پروژه ۵۰۰۰ لیتر در ثانیه است. مقدار انتقال آب برای افق سال ۱۴۱۰ به ۲۴۰ میلیون مترمکعب می‌رسد که مطالعات آن در حال انجام است.

اعتراض‌ها و خسارت‌ها

انتقال آب از شرق استان لرستان و شهرستان الیگودرز به شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم ور، سلفچگان و قم باعث پایین رفتن شدید سطح سفره‌های آب زیرزمینی و در نهایت خشک شدن چاه‌های آب این منطقه شده است. بیش از ۶۰ حلقه چاه خشک شده و ۱۷۱ حلقه از چاه های منطقه نیز در آستانه خشکیدن قرار دارند، اما تاکنون حقابه یی برای این روستاها در نظر گرفته نشده است. این طرح درحالی برای استان‌های دیگر هدف گذاری شده است که ۸۹۲ روستای لرستان مشکل آب آشامیدنی دارند و ۶۸ هزار جمعیت روستایی این استان به وسیله تانکر آب رسانی می‌شوند. از سوی دیگر نام‌گذاری این طرح به عنوان مبهم «طرح انتقال آب از سرشاخه‌های دز به قم» و همچنین نام گذاری پروژه ساخت و اجرای این طرح با نام پروژه قمرود باعث واکنش‌هایی در میان مردم استان لرستان شد تا جایی که حجت الله رحمانی نماینده شهرستان الیگودرز هم نسبت به نام‌گذاری این طرح اعتراض کرد و آن را مجعول خواند. خشک شدن چاه‌ها و چشمه‌های شهرستان الیگودرز علاوه بر خسارات بسیاری که به بخش کشاورزی وارد کرده است باعث از بین رفتن مجتمع‌های پرورش ماهی در این شهرستان شده است. پرویز فتاح، وزیر نیروی پیشین دولت نهم مدعی شد که وی مدافع حقوق مردم الیگودرز است.
این پروژه تنها پروژه ایران است که کلنگ آن برای آنکه باعث مطالبه‌ای از سوی مردم لرستان نشود به جای مبدا در مقصد طرح به زمین زده شده است.

مكان‌ها

جاهاي ديدني

گلستانکوه از مناطق دیدنی شهرستان خوانسار است که در اردیبهشت ماه با لاله‌های بسیار جلوه زیبایی می‌گیرد . گلستانکوه در مسیر خوانسار به اصفهان در ۱۵ کیلومتری شهر خوانسار واقع شده‌است.

در این شهر روستای هرستانه یکی از دیدنی‌ترین مناطق خوانسار می باشد.

از دیگر جاذبه‌های شهر خوانسار پارک سرچشمه‌است که با چشمه‌های زیبا که از دل کوه بیرون می‌ایند همه ساله تعداد زیادی گردشگر را به خود جذب می‌کند. سد باغکل، چشمه ونگ، قنات حلغوت، مجتمع تفریحی شهید فیاض بخش (بهزیستی)، دربند، گردنگاه، کوچه باغ های بسیار زیبا و ...

[[پرونده:]]

مكانهاي تاريخي

یکی از شهرهای مذهبی ایران با قدمت دیرینه می‌باشد . از اماکن مذهبی و تاریخی این شهر می‌توان به شازده احمد، امامزاده سید صالح، بابا ترک و بابا پیر، مسجد جامع، بقعه دخترون بکر، مسجد ریسان، خانه ابهری ها، و ....اشاره کرد.

محله ها

این شهر دارای محلات زیادی می‌باشد که از جمله محله بالا(رئیسان، سرچشمه، شهرک، موریزان)، ارسور. وادشت، پایتخت -بیدهند- سونقان- چهار باغ و باب سلطان، قود جان، تیدجان، سنگ شیر و ...می‌باشد که جمعاً تشکیل شهر زیبای خوانسار را میدهند

مراکز علمی و آموزشی

تحصیلات عالی

- دانشکده علوم کامپیوتر و انفورماتیک خوانسار - زیر نظر دانشگاه اصفهان

- دانشکده فنی و حرفه ای دختران خوانسار

- دانشگاه آزاد اسلامی مرکز خوانسار - زیر نظر دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر

- دانشکده پردیس آموزش جهاد کشاورزی شهید علایی خوانسار

- دانشگاه پیام نور مرکز خوانسار

مشاهیر

مراجع و علما

در طول تاریخ علما و فقهای بزرگی از این دیار بر خواسته و پرچم دار جهان تشیع بوده‌اند که می‌توان به حضرات آیات عظام : آ یت الله سید احمد خوانساری، آیت الله سید محمد تقی غضنفری خوانساری، آیت الله سید ابوالقاسم جعفری (میر کبیر)، آیت الله سید محمد تقی اسدی خوانساری، آیت الله سيد حسين علوی، آیت الله نجفی خوانساری، آیت الله صفایی خوانساری و آیت الله ابن الرضا اشاره کرد.

از دیگر افراد بزرگ و معروف خوانسار در نیم قرن اخیر می توان به افرادی چون آیت الله العظمی علوی.آیت الله حاج سید مهدی غضنفری، آیت الله حاج سید هاشم غضنفری، آیت الله العظمی ابن الرضا؛ آیت الله حاج سید مهدی ابن الرضا. آیت الله حاج سید مرتضی علوی. حاج سید حسین میرباقری. حاج حسن امیری. حاج محمد تقی. حاج میرزا حسن و حاج علی توکلیان. و خاندانهای جواهری ها. شفیعی ها.عظیمی ها. میرباقری ها. هاشمی ها. علوی‌ها.سلطاني ها و سایر خاندانهای معروف اشاره کرد.

یکی دیگر از چهره‌های معاصر در حوزه که از خوانسار پا به عرصه گیتی نهاد آیت الله حاج سید هادی غضنفری خوانساری (صاحب کتاب کبیر مصادر الاجتهاد و مبانی الاسنباط عند الامامیه)است.

استاد شیخ حسین انصاریان متولد خوانسار است و پدرجد مادری او شیخ اباعدنان است که از مشایخ صوفیه بوده و مقبره‌اش در سرچشمهٔ خوانسار بنام بابا پیر مشهور است.

مادر امام خمینی خوانساری بوده و فرزند سید حسین خوانساری بوده‌است. همچنين آقاي عزت الله شاهي، معروف به عزت مطهري از مشهورترين مبارزان پيش از انقلاب که سخت ترين شکنجه ها را تحمل کرد نيز در خوانسار به دنيا آمده است.

هنرمندان و اهل فن

خوانسار زادگاه مشاهیر هنری، ادبی و مذهبی بسیاری بوده است. از آنها می‌توان به استادان آواز ایران محمودی خوانساری و ادیب خوانساری اشاره کرد.گوشه ای از آثار هنرمند برجسته، استاد آواز ايران، محمودي خوانساري

اشرف الکتاب خوانساری و یدالله کابلی خوانساری از خوشنویسان بنام که متولد این شهرستان بوده‌اند.وبسایت رسمی هنرمند عالیقدر، استاد یدالله کابلی خوانساری

مهندس علی اکبر میرشـفیعی، آرشیتکت و نقاش، خالق آثاری ارزشمند و ماندگار در زمینه معماری و نقاشیِ آبرنگ در شهرستان خوانسار و تهران، از هنرمندان معاصر خوانسار می باشد. از جمله آثار او در شهرستان خوانسار می توان به طراحی مجموعه دانشگاه خوانسار، بنای شهرداری، مجموعه ورزشی دارالفنون و شماری دیگر از بناهای اداری، مذهبی، فرهنگی و مسکونی اشاره کرد.

---

مشاهيروشخصيتهاي علمي وفرهنگي:

همانگونه كه قبلاًبيان شداين شهرستان يكي ازمناطق عالم پروروفرهنگي كشورو مهدعلما، نويسندگان هنرمندان وشعرا بوده وبه لحاظ رعيت اختصاربه تعدادي ازآن بزرگواران ذيلاً اشاره ميشود.

علماي خوانسار:

آقاحسين خوانساري

متوفي 1098 ومدفون درتخت وفولاداصفهان. آقاحسين خوانساري معروف به علامه خوانساري از شاگردان معروف ميرفندرسكي است ايشان حكيم ومتكلم ومحدث وفقيه بزرگ عهدخود بودوبه سبب اهميتي كه درحوزه هاي علميه يافت به محقق خوانساري مشهورگشت ونيزبه سبب آنكه پدرش جماالدين وپسرش جمال الدين نام داشتندايشان به ذوالجمالين معروف بوده است. مقبرش درتخت فولاد اصفهان به بعقه آقاحسين خوانساري معروف است كه توسط پادشاهان صفوي ساخته شده از آثار تاريخي اصفهان محسوب ميگردد.

آقا جمال خوانساري

فرزندآقاحسين خوانساري ازعلماي عهده صفويه ومتوفي در1122 هـ ق ومدفون در بعقه پدرش آقا حسين خوانساري در تحت فولاد اصفهان، ايشان درجميع فنون شرعي وعلوم عقلي ونقلي سرآمد اقران ومشاربه بنان بوده ايشان نزدپدرش آقاحسين خوانساري ومحقق سبزواري دايي خود عمده تحصيلات را آموخت.

ملاحيدرخوانساري

ملاحيدربن محمدخوانساري ازحكما وفضلاي قرن يازدهم وشاگرددوره اول ميرداماددراصفهان، ايشان

- استادعلامه آقاحسين خوانساري ومحقق بزرگ سبزواري است ازايشان 2اثرعلمي به نامهاي زبده التصانيف و معين الاعيان بجاي مانده است مقبرش درخوانساردروسط خيابان موسوم به بلوارمعلم واقع گشته است.

سيدابوالقاسم معروف به ميركبير

ازعلماي زمان صفويه وازعلماي بزرگ عهد خودبوداوايل زندگي در اصفهان وسپس به خوانسارمهاجرت نمودودرقريه قودجان ساكن گرديدودرقرن11 هـ ق درقودجان بدرود حيات گفت ودرقبرستان قودجان داراي مقبره است ايشان صاحب آثارعلمي بسياري بويژه كتاب مناهج المعارف ايشان كراراً چاپ گرديده است.

آيت الله سيدمحمدتقي خوانساري

مرحوم آيت الله سيدمحمدتقي خوانساري فرزندآقاسيداسدالله خوانساري از معاصران است كه نمازباران ايشان زبانزدخاص وعام است ايشان عمده تحصيلات را درنجف سپري وسپس دراوايل تأسيس حوزه علميه قم به قم مهاجرت نمودوازعلماي طرازاول ايران وجهان اسلام محسوب مي گرددودرسال 1371 هـ ق براثرسكته قلبي درهمدان وفات يافت ودرقم درمسجدبالاسرحرم حضرت معصومه مدفون گرديد.

آيت الله سيداحمدخوانساري

آيت الله خوانساري ازعلماي معاصراست فرزندآيت الله سيديوسف خوانساري كه باسي واسطه نسب شريفش به امام موسي بن جعفر(ع)مي رسد از محضرعلماي بزرگ درنجف بهره بردوبه ايران بازگشت واز جمله علماي طرازاول ايران وجهان اسلام بوددرسال 1363 شمسي درتهران وفات يافت ودرمسجدبالا سر حضرت معصومه(س)مدفون است داراي آثارعلمي فراوان ازجمله (جامع المدارك در101 جلد) است.

شعراي خوانساري: 

زلالی خوانساری

ازشعراي اواخرسده دهم، حكيم زلالي است كه درسرودن شعروبخصوص مثنوي استاد بوده است وي ازشعراي زمان شاه عباس بوده ومعاصر شيخ بهادروميردامادوباايشان رقابت داشته است از ايشان آثاربسياري باقي مانده است ازجمله هفت كتاب مثنوي به نام سبعه سياره با نامهاي آذروسمندر، شعله ديدار، ميخانه زر وخورشيدسليمان نامه وحسن گلوسوز ومحمودايازكه كراراًدرايران وهند چاپ گرديده است، وفات ايشان در سال 1024 است.

محمدجوادولای متخلص به افسرالشعرا ازمعاصرین بوده ومجموع اشعاروی را بالغ بردویست هزارقلمدادکرده اند.تقریباًتمام اشعار وی دربیان مدایع ائمه اطهار می باشد.وی اشعاری درمورد به توپ بستن مسجدگوهرشاد توسط عمال رضا خانی سرود که به دنبال آن به مدت شش ماه ازسرودن شعرمحروم گردید.

توپ رضا به ساحت قدس رضا چون شدبه جسم ملت بیچاره آشنا

هرقطره خون ازتن آنها چکیدوگفت یارب مباد عدل رضا ازرضا رضا

حقي خوانساري زلالی خوانساری

ازفضلاوعرفاي عصربوده ودرقرن يازدهم مي زيسته است طبيعتش روان ودر نهايت شگفتگي بوده است در مسجدجامع اصفهان خطاتي دركمال فصـاحت مي نمود.

تصنيفي خوانساري

ازشعراوهنرمندان قرن دهم هجري علاوه برمقام شعروشاعري درنقاشي وسايرفنون دست داشته است واز آثارايشان فقط اشعارش باقي مانده است .

جدايي

مولاناجدايي ازشعراي عصرصفويه، ولادتش به درستي روشن نيست ولي اشعارش موجوداست.

جناب

مولامحمدحسن متخلص به جناب فرزندملامحمدرفيع خوانساري ازشعراي متأخراست وي علاوه برمقام روحاني وشعروشاعري درتعبيرخواب استادبوده ودرسال 1336 درقيدحيات بود، شب نامه اي تحت عنوان مثنوي فقه الاسلام داردكه برعليه حاكمان ظالم وجورشبانه منتشرمي شدوكسي ازسرآينده آن خبر نداشت.

حشمتي

ملاعلي بيك- خشمتي خوانساري دركمال زهدوصلاح بودايشان ازمعلمان نواب شاه زاده حوابيگم صفوي بوده وازمعاصران نصرآبادصاحب تذكره نصرآباد بوده ومدتي نيزدرنصرآباداصفهان مي زيست علاوه برشعروشاعري استادخوشنويسي وخط بودوزندگاني اش ازكتابت قرآن مجيدمي گذشته است.

بخشي

مرحوم يوسف بخشي خوانساري فرزندمحمودازشعراي معاصرخوانساراست ودرسال 1298 متولد ودرسال 1358 وفات يافت ازايشان تاكنون 6اثربانام تذكره شعراي خوانسار، ترانه خوانسار، ترانه هاي خوانساري ومجموعه 2جلدخرس وخرمنتشرواخيراًديوان اشعارخوانساري ايشان منتشرگرديده است وي مدفون درشهرري است.

تابعي خوانساري

ازشعراي چيره دست قرن دهم هجري بوده مسافرتهايي به اصفهان ويزدداشته است لذا يزديها ايشان را يزدي مي دانستند وي اصلاًخوانساري مي باشددرسال 1018 هـ ق وفات يافته است.

قاضي سعيد

ازقضات مشهورعهدصفويه است ودرخوانسارشهرت بسياري داشته است تنها آثارايشان اشعاري است كه باقي مانده وي سرسلسله خاندان قاضي سعيدي خوانساراست.

احمدسهيلي خوانساري

ازمعاصرين، استادان كتابشناس، خوشنويس، وغزل سراي معاصراست كه مدت 30 سال رياست كتابخانه ملي ايران رابعهده داشت ودرسال 1366 وفات يافت آثاربسياري ازايشان باقي است وكمال هنرآخرين اثرايشان است كه دراحوال كمال الملك تحريريافته است.

تعدادشعراخوانسار170 نفرمي باشد.

خوشنويسان خوانسار:

استاديدالله كابلي خوانساري ازخوشنويسان معاصرخط شكسته ايران است.

ابوالقاسم خوانساري

احمدخوانساري

میرزا محمود محقق خوانساری

ابوالقاسم ابن اسدالله خوانساري(1273 زنده)

ابوالقاسم ابن ميرزاحسين خوانساري

اسماعيل بن علي خوانساري 1275 ق

اسدالله خوانساري 1349 ق

آقابديع خوانساري1113 ق

احمدبن علي خوانساري1315 ق

حسن خوانساري 1300 ق

حسن بن محمدباقرخوانساري1343 ق

حسن بن محمدهاشم1281 ق

عليرضا خوانساري 1247 ق

علينقي بن محمدخوانساري 1274 ق

بيش از120 خوشنويس ازعصرصفويه تاكنون

موسيقي دانان:

ادیب خوانساری

استادمسلم موسيقي، اديب خوانساري متولددرسال 1280 ومتوقي 1361 ازاساتيدايشان عندليت خوانساري است واستاداسدالله (نائب)مدتي دراصفهان وشيرازوسيربه تهران مهاجرت ودرسال 1319 تا پايان عمردر راديو فعاليت داشت.

محمودي خوانساري

محمودمحمودي خوانساري متولد1313 درخوانسارومتوفي درسال 1366 درتهران فرزندآيت الله محمودي خوانساري بودازشاگردان به نام استادابوالحسن صبابودوي ازجمله هنرمنداني بودكه شائيه شهرت ومعروفيت هنرش را متأثرنساخت واكثراً با فروتني وفاداري به ارزش هاي هنري زندگاني را سيري مي نمود.وي تا پايان عمرازدواج ننمودروحش شاد متوفي درتهران

عندليب خوانساري

باوجودمقام روحي ايشان درزمينه آوازمقامي والاداشت واستاد، اديب خوانساري ازشاگردان ايشان بوده است متوفي درخوانساردرقبرستان شرقي شهر خوانسار مدفون است .

ازنقاشان وتذهيب كاران خوانساري استادمحمودنقاش رامي توان نام بردكه درزمان ناصرالدين شاه مي زيسته ونقاشي بسياري از كتب چاپ سنگي را بعهده داشته است

عزاداري

عزاداری ایام محرم از ویژگی‌های منحصر به فرد شهرستان خوانسار است.در این ایام صدها هزار نفر از تهران و سایر شهرها به خوانسار سفر می‌کنند تا در این مراسم که از ۶ محرم آغاز شده و تا ۱۲ محرم ادامه دارد شرکت کنند.صدها اسب و صدها شتر جهت برگزاری مراسم نمادین ویژه خوانسار که توسط دهها هیئت عزاداری برگزار می‌شود به شهر منتقل می‌گردند. جمعیت خوانسار حدود ۵۰ هزار نفر است که در ایام عزاداری محرم احتمالا ۵۰۰ الی ۶۰۰ هزار نفر مسافر نیز به آن افزوده می‌شود.

در قودجان در ۲۸ صفر در حسینیه قودجان مراسم تعزیه خوانی که از پرشورترین مراسم مذهبی می باشد. مرمت کننده این حسینیه آیت الله خاتمی می باشد.

سوغات

عسل خوانسار یک فراورده طبیعی است که در ایران شهرت بسیاری دارد. گردو، بادام و الو از سایر محصولات باغی و سوغات خوانسار هستند. کوه‌های خوانسار پوشیده از گیاه گون هستند که گز انگبین از آن گرفته می شود. از این رو گز، یکی از محصولات بومی خوانسار است که با درصدهای مختلف گزانگبین تولید و ارائه می شود.سید حسین میرباقری

جستارهای وابسته

• زبان‌های ایران مرکزی(خوانساری)