شهرستان مبارکه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان مبارکه
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان اصفهان
مرکز مبارکه
سال شهرستان شدن ۱۳۶۹
مردم
جمعیت ۱۴۳،۴۷۴ نفر (۱۳۹۰)
شهرها
طالخونچه، دیزیچه، مبارکه، زیباشهر،
کرکوند، مجلسی
تعداد بخش‌ها
مرکزی، گرکن جنوبی


شهرستان مبارکهنگین سبز استان اصفهان یکی از شهرستانهای بسیارمهم فرهنگی، صنعتی و کشاورزی ایران در استان اصفهان است. مرکز این شهرستان شهر مبارکه است.


در این شهرستان بالغ بر چهار صد واحد صنعتی وجود دارد که از جمله مهمترین آنها می توان مجتمع فولاد مبارکه، شرکت سیمان سپاهان دیزیچه، شرکت پلی اکریل، شرکت قند نقش جهان، شرکت چینی زرین ایران، و... را نام برد

در بخش کشاورزی عمده‌ترین محصولات این شهرستان برنج، گندم، جو، صیفی، و باغهای میوه از جمله گیلاس و هلو و زردالو می باشد.

زاینده رود از کنار این شهر و از نزدیکی محلات درچه و سرارود می گذرد

پارک های ساحلی زاینده رود در کنار ساحل زیبای زاینده رود و در محلهٔ سرارود و پارک شهدای زینلی محل مناسبی برای استراحت و تفریح مسافران و اهالی این شهرستان می باشد.

شهرک صنعتی مبارکه در نزدیکی پلیس راه اصفهان-شیراز قرار دارد.

نمایندگان مردمی شهرستان:
آقای دکتر علی ایرانپور به عنوان نماینده
مردم شریف شهرستان در مجلس شورای اسلامی
و دکترسیدمرتضی موسوی نسب به عنوان ریاست شورای اسلامی شهر مبارکه میباشند.

تقسیمات کشوری[ویرایش]


شهرها: مبارکه، کرکوند، طالخونچه و دیزیچه و مجلسی

شهر: زیباشهر

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان مبارکه در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۳۴٫۹۳۸ نفر بوده است [۱].

پیشینه تاریخی شهرستان مبارکه[ویرایش]

پیشینه تاریخی

در سالنامه ای که در سال ۱۳۳۹ خورشیدی از طرف اداره فرهنگ لنجان علیا ( مبارکه) منتشر گردیده دربارة تاریخ بنای مبارکه چنین آمده است. بنای این قصبه در عهد شاه عباس شروع شده و از بانوان صفویه مریم بیگم عمه شاه عباس در آبادی آن کوشیده و دیگر از بانوان نیز در تعمیر آن ذی مدخل بوده اند در ابتدا نام آن امین آباد بوده مبارک نام غلام مریم بیگم زوجه احمد خان گیلانی چون مامور آبادی بانوی خود گردید استخاره از قرآن نمود آیه (من شاطی الواد الایمن فی البقعه المبارکه) آمده از این روی مبارکه نام نهاده شد.

کتیبه تختگاه (دوره شاه آبادی) بارچان حاکی از آن است که شاهان صفوی از منطقه برای شکار و اقامت استفاده می نموده‌اند. این منطقه در زمان شاه صفی (ششمین پادشاه صفوی) شکارگاه بوده و قنات و قلعه ای بنام " قلعه شکار" (صفی آباد) در آن احداث شده که اولین اثر انسانی بازمانده در آن است. آثار این قلعه تا چندین سال پیش وجود داشته و پیرمردان محلی از قول پدرشان ذکر می کنند که حدود ۱۳۹ سال پیش، ستونهای سنگی قلعه مذکور برای ساختن حمامی بکار رفته است و بنام حمام نو هنوز باقی است و واجد ارزش نگاهداری می باشد. آسیاب مبارکه نیز دارای قدمت است.

مبارکه در گذشته دارای قلعه های مشهوردیگری همچون قلعه ابراهیم آباد، قلعه شاهزاده، قلعه جنت آباد، قلعه باقر آباد، قلعه علی آباد، قلعه نقی آباد، قلعه کمال آباد و مزرعه نصیر آباد بوده که متأسفانه بعد از سلطة افغانها بر اصفهان بر اثر هجوم آنان تخریب گشته و فقط قلعه سلیمان آباد باقی‌مانده که دارای برج و با روی محکمی بوده و امکان حملة افغانها به آن وجود نداشته است.

مبارکه به علت سرسبزی و خرمی و وجود چشمه سارهایی در اطرافش ییلاق عشایر بوده و در دوره قاجاریه بالا خص در طی حاکمیت ظل السلطان بر اصفهان مورد توجه بوده است. زندان ظل السلطان در اکبر آباد یکی از عناصر تاریخی بشمار می آید.

بطور کلی آثار باقی‌مانده در منطقه علی‌رغم وجود قلعه های متعدد نوشته بر سنگ قبر امامزاده هاآسیابها و دیگر آثار به زمان های دور مرتبط نمی‌شود ولی وجود طبیعت سرشار از زیبایی ولطافت زاینده رود نشانه سابقه بسیار طولانی منطقه است و پیدایش مزارع و آبادیها و مکان های جمعیتی همزمان با قدمت طبیعت منطقه می تواند باشد.

سایر مناطق تاریخی

دیزیچه: به معنای دز، دژ و قلعه می باشد. از آثار تاریخی آن وجود امامزاده هایی به نامهای شاهزاده سلیمان و محمد است.

طالخونچه: گفته اند نام آن طالقان اصفهان بوده، سپس به طالخونچه و نهایتاً به طالخونچه تبدیل گردیده است . واژه طالخونچه ترکیبی از تال + خونچه است. تال به معنای طبق فلزی است و خونچه به معنای طبق چوبیین کوچک که در آن شیرینی، میوه یا جهاز عروس گذارند و بر روی سر حمل کنند. احتمالاً در گذشته در آن طبق های خونچه فلزی می ساختند. این شهر دارای قلعه قدیمی با قدمت تاریخی است

کرکوند : به معنای صاحب مرغ و ماکیان می باشد و دارای امامزاده ای بنام حلیمه خاتون است .

نهچیر : دارای قلعه تاریخی ثبت شده آثار باستانی است و متعلق است به دوره قاجاریه . این قلعه خود از شش قلعه کوچکتر تشکیل می شده و مشابه قلاع فئودالی است با برج و باروی محکم و حیاطهای میان خلوت، اتاق های تو در تو، بسترها، ارسی ها، دالانها، هشتی های ورودی و بادگیر که بعضاً به کمک آیینه کاری، نقاشی، تذهیب و گچبریها تز ئین شده‌اند.

قلعه های موجود دردو روستای حسن آباد قلعه بزی و قلعه میرزا زمان نیز از جمله قلعه های تاریخی بشمار می آیند . دو قلعه نیز در شرق و غرب محله قهنویه است . این قلعه ها حداکثر به حدود یک قرن ونیم قبل مربوط می شوند ولی از لحاظ شناخت معماری محلی و فضاهای مسکونی می توانند واجد اهمیت باشد.

بر اساس تحقیقات بعمل آمده اصل بنا متعلق به دوره ساسانی و قبل از اسلام است که در دوره های بعدی بالاخص سلجوقیان تعمیراتی درآن بوجودآمده و مدتها در اختیار فداییان اسماعیلی بوده است و در نبرد بین اسماعیلیان و سلجوقیان بخشهایی از آن تخریب گردیده است.

ابن حوقل ( قرن چهارم ) می نویسد فاصله شهر خان لنجان تا اصفهان ۹ فرسخ بوده و شهری است کوچک و فراخ نعمت و پر برکت و ناحیه روستایی دارد. در این محل آبهای گوارا و درختان بسیار و شفتالوی خوب و لذیذ وجود دارد و در اینجا قلعه بزرگی است که گنجینه امرای آن روستا بوده و مشرف بر خان لنجان و نواحی آن تا نزدیکی اصفهان است. قلعه بزی یا قلعه خان لنجان: این قلعه در نزدیکی خولنجان واقع شده است و در محدوده روستای حسن آباد مبارکه قرار دارد. این قلعه از نظر شرایط فیزیکی، جغرافیائی شباهت بسیار به قلعه آتشگاه در ماربین دارد. قلعه به راههای مجاور رودخانه و دشتهای سرسبز اطراف اشراف داشته و دارای هسته مرکزی وسیع با بخشهای کوچکتری در نقاط بلندتر و سوق‌الجیشی بوده، دیوارهای بیرونی آن از سنگ و گل و در بعضی قسمتها از سنگ و ساروج ساخته شده و دیوارهای درونی بغضا با گچ و ساروج صقیلی شده است.

در ارتباط با خان لنجان مورخین بسیارمطالب گفته اند ولی علی‌رغم قدمت تاریخی خولنجان امروزه آثار قابل استنادی بجز قلعه بزی و قلعه یا کاروانسرایی متروکه، معروف به قلعه قدیم که درآن کشت وکار می شد و مسجد جامع و سنگ قبری به تاریخ ۵۶۸ هجری قمری چیز دیگری در آن باقی نیست .

فرهنگ و هنر[ویرایش]

تعداد زیاد کتابخانه‌های عمومی (۲۳ کتابخانه) و هنرمندان خوشنویس فراوان (۲۱استاد ممتاز و فوق ممتاز) و گروههای تعزیه با وجههٔ بین اللملی و برگزاری جلسات و شبهای شعر فراوان؛ خانهٔ ادبیات، انجمن نمایش، کتابخانه‌های کودک و نوجوان، آموزشگاههای ازاد هنرهای تجسمی، موسسات فرهنگی هنری بسیار فعال، تعداد ۳۸ کانون فرهنگی هنری مسجد، وجود چهار دانشگاه مهم کشور و...از مشخصات فرهنگی و متمایز این شهرستان می باشد.

با برنامه ریزیهای انجام شده در سالهای ۸۵ تاکنون توسط اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ساختارهای فرهنگی شهرستان نظیر: کتابخانه ها، کانون ها و تشکل ها افزایش کمی و کیفی بسیار زیادی گردیده و بدین واسطه شهرستان مبارکه در زمینه توسعه فرهنگی زبانزد استان گردیده است.


چهره های شاخص[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی‌ها بر حسب سواد»(فارسی)‎. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۲.