نارین قلعه (نایین)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نارین قلعهٔ نایین

نارین قلعه یا نارنج قلعه، قلعه‌ای باستانی در شهر نایین در استان اصفهان است. این بنا درست در مرکز بافت تاریخی شهر نایین و در بین محله‌های قدیمی یعنی باب المسجد ، کلوان ، نوآباد واقع شده است و قدیمی ترین بنای شناخته شده در بافت تاریخی شهر نایین است.[۱]

از مهمترین و قدیمی ترین بناهای شهر، «نارین قلعه» یا «نارنج قلعه» بنا بر نوع مصالح و سبک بنا، می‌تواند مربوط به دوران پارتیان[۲] یا دوران ساسانیان باشد و احتمالا آتشگاه بوده است.[۳] که از آن به عنوان دژ یا کهن دژ شهر استفاده می‌شده است. به ویژه آن که این بنا درست درمیان بافت تاریخی نایین قرار گرفته است. درباره کارکرد قلعه اطلاع صحیحی در دست نیست. اما گمان می‌رود این قلعه، همراه با فضای اطراف، مرکز اداری و نظامی شهر بوده باشد. متأسفانه امروزه از این بنا چیزی جز چند دیوار خشتی و بقایای یک قلعه عظیم باقی نمانده است.

دور تا دور قلعه در قديم خندقی احاطه نموده بودند كه از پايين‌ترين قسمت خندق تا بالاترين قسمت بنا در قديم 50 متر ارتفاع داشته است و بناي مذكور به صورت چند ضلعي بوده كه چندين برج در گوشه اضلاع آن قرار داشت.[۴] درباره کارکرد قلعه اطلاع دقیقی در دست نیست اما گمان می‌رود این قلعه همراه با فضای اطراف، مرکز اداری نظامی شهر بوده باشد. ارتفاع قلعه از سطح زمین ۴۰ متر است که از آن به عنوان دژ کهن یا کهن دژ شهر استفاده می‌شده است.

جنگ امیر مبارزالدین محمد آل مظفر و ملک اشرف چوپانی در این قلعه روی داد.[۵]

در منابع کهن[ویرایش]

مدارک و منافع متعدد به شهرهایی اشاره می‌کنند که قلعه‌هایی مانند نارنج قلعه داشته‌اند.

اصطخری در کتاب خود از وجود ۵۰۰۰ قلعه در شهرها و کوه‌های پارس خبر داده‌است، و در کتاب خود به آتشکده‌ای اشاره می‌کند که در بالای این قلعه وجود داشته‌است. با توجه به این مطلب احتمال اینکه این قلعه در قبل از اسلام محل نگهداری آتش بوده است وجود دارد.

علاوه بر اصطخری نیز، حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ ه.ق. دور این قلعه را ۴۰۰۰ گام ذکر کرده، و بنا برگفته معاونت معرفی و آموزش اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان، مقدسی هم در قرن سوم از این بنا بعنوان یک اثر قبل از اسلام نام برده است.

بنای تاریخی نارین قلعه به شماره 4177 مورخ 65/8/4 در فهرست آثار ملی ایران ثبت گشته است.[۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نارین قلعه، ایرانگردی تیشینه». 
  2. وب‌گاه شهر نایین
  3. مجموعه جامع ایرانگردی و جهانگردی: استان اصفهان. حسن زنده دل و دستیاران. نشر ایرانگردان. ص۷۲-۷۳
  4. «نارین قلعه نایین، سایت پژوهشی شهرستان نایین». 
  5. مجموعه جامع ایرانگردی و جهانگردی: استان اصفهان. حسن زنده دل و دستیاران. نشر ایرانگردان. ص۷۳
  6. «نارین قلعه، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان».