دهاقان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۱°۵۶′۰۶″ شمالی ۵۱°۳۹′۰۹″ شرقی / ۳۱.۹۳۴۸۹° شمالی ۵۱.۶۵۲۵۱° شرقی / 31.93489; 51.65251 دهاقان مرکز شهرستان دهاقان و در فاصله ۹۶ کیلومتری جنوب غربی شهر اصفهان در مرکز فلات ایران و در دامنه شرقی کوه‌های زاگرس واقع شده‌است. این شهرستان از شرق به شهرستان شهرضا، از غرب به شهرستان بروجن از توابع استان چهارمحال بختیاری، از شمال به شهرستان مبارکه و از جنوب به شهرستان سمیرم محدود می‌شود و در میانه راه بروجنشهرضا واقع شده‌است. موقعیت جغرافیایی ۵۱ درجه و ۳۹ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۱ درجه و ۵۶ عرض جغرافیایی می‌باشد. ارتفاع از سطح دریا 2150 متر می‌باشد

وجه تسمیه[ویرایش]

در وجه تسمیه دهاقان اختلاف نظرهایی وجود دارد

  1. دهاقان معرب «دهاگان» است. دهاگان از دهگان به معنی محاسب و دهدار مشتق شده‌است. بر واژه دهگان الف تحسین افزوده شده و به دهاگان بدل گردیده که معرب آن دهاقان است.
  2. دهاقان از واژه عربی دهاق به معنی پر گرفته شده است که اشاره به این دارد که این منطقه در قدیم منطقه ای غنی از نظر منابع طبیعی بوده است

اقلیم[ویرایش]

دارای آب هوای سرد و کوهستانی با زمستانهایی سرد و تابستانهایی نسبتاً معتدل می‌باشد.

جمعیت[ویرایش]

براساس سر شمار ی سال ۱۳۸۵ جمعیت مردان ۱۷۸۱۱، جمعیت زنان ۱۷۳۷۳ جمعیت شهری ۱۶۹۳۴، جمعیت روستایی ۱۸۲۵۰ و کل جمعیت این شهرستان بالغ بر ۳۵۱۸۴ نفر می‌باشد. تراکم نسبی جمعیت بین ۱ تا ۲۵ نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد.

مردم شناسی[ویرایش]

نژاد و زبان[ویرایش]

مردم این منطقه از قوم آریایی و فارسی زبان می‌باشند. دهاقان از دیر باز بعنوان ییلاق گاهی برای عشایر ایل قشقایی به شمار می‌رفته اما در چند دهه گذشته شمار زیادی از عشایر قشقایی در این منطقه ساکن شده‌اند. زبان مردم فارسی دارای لهجه‌ای متمایل به لهجه اصفهانی است.لهجه مردم شهر قمشه نیز شبیه به این لهجه است. یلدا در دهاقان: شب یلدا(شب چله)طولانی ترین شب سال است.در این شب فامیل و بستگان به خانه بزرگتر ها(پدر بزرگها و مادر بزرگها)میروند، دور هم پای کرسی جمع میشوند. صاحب خانه هم با آجیل و میوه از مهمانها پذیرائی میکند. آجیل شب یلدا:کشمش،گردو،هسته،قیسی،برگه زردآلو و گلابی و جوزقند و خرما و انجیر است. میوه شب یلدا:انار،هندوانه،انگور،سیب و گلابی است.در این شب تا پاسی از شب می نشینند،کتاب شاهنامه میخوانندو فال حافظ میگیرند.یا اینکه بزرگترها خاطره نقل میکنندو بطور کلی شادی و گفتگو میکنندو چای و شربت مینوشند. دامادها با خوانچه یانقل و شیرینی به خانه عروس میروند.غذای این شب هم غذاهای محلی یا پولو ماهی است.

دین و مذهب[ویرایش]

دین اکثریت قریب به اتفاق مردم اسلام و مذهب آنان شیعه‌است.

پوشش و لباس[ویرایش]

مردان از قدیم‌الایام از پیراهن و تنبان (نوعی شلوار) و گیوه برای پای پوش استفاده می‌کردند. کلاه نمدی نیز یکی دیگر از پوششهایی که در این منطقه استفاده می‌شده‌است اما امروزه با روند شهرنشینی و سرازیر شدن انواع مد لباس به بازار دیگر از آن لباسهای سنتی جز در نزد افراد سالخورده خبری نیست. لباسهای بافتنی گرمکن و شال و کلاه نیز از لباسهای مرسوم این شهرستان می‌باشد. مردان شال را به کمر و ساق پای خود می‌بستند تا در برابر سرمااز خود حفاظت کنند. چادر و روسری پوششی است که هنوز زنان به وفور از آن استفاده می‌کنند.

اشتغال[ویرایش]

شغل مردم دهاقان از قدیم الایام:کشاورزی ودامداری بوده است. مناطق کشاورزی دهاقان شامل مزرعه برآفتاب (در گویش محلی «براُفتو») و مزرعه حیدرآباد (در گویش محلی «حَیدربای»), پشت گنبد، پشت دزگاه، جیمجه,کوشک,بودجان,برواده,کج دمبه,مرغک,دماغه سفید,گود سلگان,حسین آباد,هرندی و بازن می‌باشد. تاکستان‌های انگور، باغ‌های گردو وبادام، زردآلو، گیلاس، آلبالو، هلو،به، سیب وگلابی، مهم ترین محصولات باغی این منطقه را به خود اختصاص داده‌است.این شهرستان از نظر سطح زیر کشت گلخانه ای مقام اول را در استان اصفهان داراست.محصولات گلخانه ای این شهرستان شامل خیار،گوجه فرنگی،انواع فلفل,اسفناج,ریحان میباشد.گل رز و گل سرخ از دیگر محصولات گلخانه‌ای دهاقان می‌باشد که از شهرت خاصی برخورداربوده و هر ساله به کشورهای اروپایی مانند هلند صادر میشود. محصولات زراعی این شهرستان شامل گندم، جو,انواع حبوبات,انواع سبزیجات,انواع صیفی,ذرت,نخود,عدس و ماش می‌باشد.محصول لوبیای این شهر بسیار معروف است و هر ساله سطح قابل توجهی از مزارع این شهر یه کشت لوبیا اختصاص دارد.کاشت لوبیا به حدی در این شهر رواج دارد اکثریت مردم این شهر نحوه ی عمل آوردن این محصول آشنا هستند تا جایی مردم این شهر از سالیان دور تا کنون به دلیل اینکه تمام مزارع این شهر زیر کشت لوبیا قرار میگرفته و جوابگوی تمام کشاورزان نبوده در تابستان وبهار به استان های مجاور مانند فارس,چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویر احمد مهاجرت کرده و زمین های وسیع و حاصل خیز را از مالکین منطقه اجاره یا خریداری کرده و اقدام به کشت لوبیا میکنند و این امر علاوه بر کسب درآمد برای این افراد, باعث ایجاد اشتغال در این مناطق و یادگیری فن عمل آوری لوبیا که فن پیچیده و مشکلی است توسط مردم این مناطق میشود.محصولات دامی این شهر شامل گوشت قرمز,شیر,خامه,روغن وکره حیوانی میشود. تولیدات کشاورزی ودامداری مازاد بر احتیاجات داخلی با توجه به مرغوبیت انواع محصولات مانند غلات,حبوبات,انواع میوه و خشکبار و لبنیات,دام به شهرستانهای مجاور و گاهی دورتر صادر میشود. انواع آجیل دهاقان به خارج از کشور هم صادر میشود.گلابی مرغوب دهاقان به کویت و سایر کشورهای حاشیه خلیج پارس صادر میشود البته امروزه دلایل زیاذی از جمله خشکسالی و الودگی ناشی از صنایع شهر مبارکه روی این روند تاثیر منفی گذاشته است.

صنایع دستی[ویرایش]

از جمله صنایع دستی این شهرستان قالی بافی است. قالیهای دست باف در طرح‌ها و رنگ‌های مختلف نوازش گر چشمان خریدارانی ایست که همه روزه برای خرید این بافته‌های نفیس به این شهرستان مراجعه می‌کنند. کرباس بافی از صنایع معروف دهاقان بوده است که در طرح و رنگهای مختلف تهیه میشده بطوری که در اغلب خانه ها گارگاه کرباس بافی دایر بوده است.

  • رویه چینی گیوه نیز بطور گسترده ای رواج داشته که از نظر ظرافت معروف بوده است .گیوه دهاقان به شهر های دیگر صادر میشده.
  • نوعی چارقد توری مخصوص وسیله زنان ودختران قلابدوزی میشدکه بسیار ظریف و زیبا بودو امروزه کمتر دیده میشود.
  • ملیله دوزی در طرح ورنگهای مختلف
  • مسگری / نجاری.
  • چرم سازی / پینه دوزی / کفش دوزی.
  • گیوه دوزی و نمد مالی و کلاه مالی
  • تخت کشی (درست کردن تخت گیوه از پارچه)نخ ریسی(پشمی،پنبه ای،موئی)جهت تهیه دستکش،جوراب،کلاه و شال
  • تهیه صابون سنتی از پیه گوسفند و گیاه شوره که در مناطقی از دهاقان سبز میشد و صابون تهیه شده علاوه برمصارف داخلی به شهرستانهای دیگر نیز صادر میشد .

غذاهای سنتی[ویرایش]

آب گوشت، گٌندی، کوفته، پلو گندمی، مغولی، رشته پلو، ته کوماجدانی، آش سبزی،، آش ماست، آش کشک، اوماج، کاچی، حلیم، شیر برنج، سمنو، نوعی حلوا، کله جوش، شله قلمکار، دلمه(بیشتر دلمه ی برگ مو)، چرب و شیرین که هر یک از این غذاها بطرق مختلف تهیه میشده (مثلاً آبگوشت بنا به فصل با غوره یا چاقاله زردآلو وآلوچه و به و...)تهیه میشده. سمنو یکی از غذاهائی است که در ایام عید نوروز (نیمهٔ اسفند تا نیمهٔ فروردین ماه) رواج بیشتری دارد و در سفرهٔ هفت سین عموماً از آن استفاده می‌شود.

پیشینه تاریخی[ویرایش]

از نظر تاریخی قدمت دهاقان به دوران قبل از اسلام بر می‌گردد.

شخصیت‌ها و بزرگان[ویرایش]

===حکیمان و شاعران [۱]

شعر و شاعری در دهاقان از قدیم رواج داشته و انجمنها و جلساتی در باغها برگزارمیشده(در فصلهای مناسب). همچنین زمستانها در منازل و پای کرسی ها. این جلسات بعضاً منحصر به شاعر خاصی میشده. مثل: شاهنامه خوانی، حافظ خوانی، مولوی(مثنوی خوانی)سعدی خوانی و نظامی خوانی. افرادی هم بودند که در یکی از این آثار تخصص کافی داشتند و برای دیگران میخواندند و تفسیر میکردند.

نخبگان[۲][ویرایش]

  • خوشنویسان معروف دهاقان: [[میرزا عبدالرحیم (ادیب ) خوشنویس دربار ناصرالدین شاه قاجار (اطلس خط ایران جلد یک و دو )ملامحمدمهدی قمبوانی دهاقانی، جعفر محمد زمانی، ابوالقاسم صمصامی، حسینقلی منصوریان
  • بزرگان فقاهت و سیاست و علمای مذهبی: ملامحمدعلی دهاقانی، آیت‌الله حاج شیخ ابوالقاسم دهقانی مشهور به صدرالعلماء،میرزا جهانگیر خان قشقایی,آیت‌الله حاج شیخ علی محمد دهاقانی(نورشرق)، آیت‌الله شیخ نورالله دهاقانی، حاج سیدجعفر طباطبائی عقدایی، حاج ملامحمدعلی دهاقانی، حجت‌الاسلام میرزامحمدحسین خان جعفری معروف به ادیب (خطاط و کارشناس خط)(اطلس خط ایران جلد ۱ و ۲ ) ملاشکرالله رضوانی (مجدالشریعه )، حاج ملاحسین امین جعفری، حاج ملا حسن ادیب، آیت‌الله شیخ محمدحسین خرد (اسماعیلیان)، آیت‌الله ملامحمد فقیه دهاقانی، آیت‌الله حاج شیخ محمدباقر شریعتی، آیت‌الله حاج سیداسماعیل موسوی هاشمی می‌باشند.
  • صالح بن عبدالله انصاری معروف به ملاصالح
  • جلال حجازی دهاقانی پدر علم ریخته گری ایران
  • طغرائی دبیر و وزیر سلجوقی
  • حاج آیت‌الله نورشرق مشهور به حاج آیت موسس شرکت‌های ریخته گری صنعتی در کشور مورد تقدیر هیئت وزیران وقت

مراکز علمی و فرهنگی[ویرایش]

  1. دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان
  2. دانشگاه پیام نور دهاقان

آثار باستانی[ویرایش]

آثار و بقایای تاریخی موجود در شهر نیازمند بررسی وکاوش هستند.[۳]

  • بقعه باباشاه حسین، باباشاه حسین انصاری و خواهرش بی بی خاتون فرزندان جابربن عبداله انصاری، صحابی مشهور پیامیر اسلام که در این محل دفن شده‌اند .(سند معتبری در این رابطه موجود نمی‌باشد ضمناً کلماتی چون: بابا و شا به دراویش اطلاق میشده است).
  • مقبره باباعلیشا کنار جوی باباعلیشا و رودخانه و در سمت شمال غربی شهرقرار گرفته است.
  • آسیاب محمد رحیم بیک از معدود آسیاب‌های آبی است که هنوز سالم و پا برجاست اگرچه زیاد مورد استفاده قرار نمی‌گیرد این آسیاب آبی در ضلع شمالی شهرستان دهاقان و کنار رودخانه فصل این شهرستان قرار گرفته و به کمک آب قنات‌های «جیمجه» و «نویی» به گردش درمی آید قدمت آسیاب آبی دهاقان یا آسیاب برآفتاب به حدود ۲۰۰ سال قبل بر می‌گردد. لازم است ذکر شود که بیش از دوازده آسیاب آبی در دهاقان بصورت فعال بوده که بعداً بلا استفاده و تخریب شده است.(مرتبط با عدم رونق بازاردهاقان).
  • مسجد جامع دهاقان (مسجد حاج میرزابابا):این بنا از بناهای اوایل دوره قاجاریه ساختمان آن دارای یک هشتی در مسیر ورودی یک حیاط کوچک و شبستانی (ستوندار) است که پوشش آن را به شیوه چهارضربی اجرا کرده‌اند شبستان با آجرهایی با ابعاد ۵*۲۰*۲۰ سانتیمتر در راستای محور قبله با سه ردیف ستون، سه تایی از جنس آجر برپا شده‌است. محراب مسجد دارای تزئینات مقدس و گچبری‌هایی با نقوش اسلامی است. در پشت بام این بنا یک ساعت آفتابی واقع است که کاربرد آن تشخیص ظهر و زمان اذان نمازهای ظهر و عصر بود
  • مسجد میر: براساس مطالعات میراث فرهنگی استان اصفهان قدمت آن به اواخر دوره سلجوقی و اوایل دوره ایلخانی می‌رسد. این مسجد در وسط بازار و در شمال مسجد جامع واقع است. این مسجد در حال خراب شدن است رطوبت ناشی از برف و باران عامل مهم تخریب بناست
  • مقبره سلطان محمد :این مقبره که بنایی است نوساز و از یک فضای مسقف ساده تشکیل شده‌است حاوی یک سنگ قبر کامل و بخش کوچکی از یک سنگ قبر است. قدمت این مقبره به سال ۷۵۵ هـ. ق بر می‌گردد. این مقبره در کنار بازار واقع است و نشان از قدمت این قسمت شهر دارد. مساحت کل بنا ۱۰۴ متر مربع است که ۴۰ متر مربع آن حیاط تشکیل می‌دهد.
  • خانه حسینقلی خان خطایی :این خانه در محله قلعه واقع است. حسینقلی خان خطایی حکمران یک صد سال پیش دهاقان بود این خانه با مصالحی چون خشت به عنوان مصالح اصلی و ساختاری و آجر به عنوان مصالح فرعی برپا شده‌است
  • بنا بر اظهار نظر مسئولین میراث فرهنگی دهاقان یک سایت مربوط به دوره هخامنشی در حال کاوش وجود دارد ولی به جهت مسایل حفاظتی جایگاه آن تا اتمام کاوش اعلام نخواهد شد.[۴]
  • حدود ۶۰ سال پیش تعداد سه خمرهٔ سفالی در عمق سه چهار متری زمین در محل چاه آب دبستان دولتی سیروس دهاقان پیدا شدکه روی سکه‌ها عکس نیم تنهٔ شاهان ساسانی نقش شده بود.

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

فصل زمستان منطقه گردشگری آستانه/از چشم اندازهای این منطقه لاله‌های واژگون در فصل بهار است

بقعه بابا شاه حسین انصاری و بی بی خانون، بقعه باباعلیشا، چشمه زینعلی، چشمه سروردی، چشمه قنات نووی، ارتفاعات جنوبی دهستان گلشن، چشمه‌های سُورمَنده و باغ سرخ، چشمه مُردَنگ، دره شاه (دره پیروزی)، مناظر طبیعی چشمه علی، مسجد میر، مسجد جامع دهاقان، خانه‌های تاریخی حسینقلی خان خطامی، پل تاریخی معروف به پل سطل یا پل آب بر، سد تاریخی همگین، آسیاب آبی محمد رحیم بیگ، مسجد پوده و منطقه آستانه. همچنین یکی از دیدنی‌های این شهر بازار مسقف قدیمی آن است که در گذشته نه چندان دور از رونق و اعتبار زیادی برخوردار بوده‌است ولی باتوجه به گسترش شهرنشینی و استفاده از روش‌های جدید خرید و فروش از رونق آن کاسته شده‌است ولی همچنان زیبایی‌های خاص خود را دارد.

دره زیبای اردسته (زنبق دره) با درختان خودروی نوعی نارون وحشی (داغداغان) و چشمه آب که اخیراً آلاچیقهائی توسط شهرداری در آنجا ساخته شده ومورد استفاده است.

بازار دهاقان قدمتی بیش از پانصد سال دارد و تا حدود چهل سال پیش از رونق زیادی برخوردار بوده است. کلیه عشایر قشقائی، بختیاری و بویر احمدی ما یحتاج خود را بصورت پایاپای در آن بازار تهیه میکرده‌اند. در دکانها عمومابصورت تخته‌ای (سنتی) و سقف بازار از اوائل بهار بطرز زیبائی با چوب و سروشاخه درختان پوشیده می‌شد (سایه بان)، و اواخر پائیز پوشش سقف برداشته می‌شد. این بازار از نظر اشتغال و زیبائی و گردشگری در مرکز شهر نقش بسزائی داشته است؛ ولی بواسطهٔ بی توجهی فعلاً در مرکز شهر بصورت مخروبه‌ای نا زیبا و بلا استفاده رها شده است. حتی عشایر مذکور هم جهت رفع احتیاج به شهرهای:بروجن، سمیرم علیاو شهرضا مراجعه می‌نمایند کسبه هم بطور پراکنده در خیابانهای کم عرض یا کوچه‌ها رفته‌اند و مشکلات خود را دارند مضافاً به اینکه عبور و مرور شهر را مختل نموده‌اند. اهالی انتظار دارند مسئولین با در نظر گرفتن اشتغال جوانان و رونق اقتصادو زیبائی شهرستان نسبت به باز سازی قلب اقتصاد و زیبائی شهرستان اقدامات مقتضی معمول فرمایند. انشااله. اهالی دهاقان انتظار دارند شهرداری محل نسیت به باز سازی بازار و بازگشت کسبه به بازار و باز گرداندن رونق باین محل قدیمی اقدام عاجل بنمایند و بهمین نسبت از بار ترافیک خیابانهای کم عرض فعلی بکاهند بدیهی است اهالی خواهان پیشرفت و گشایش مشکلات هستند و همکاریهای لازم معمول می‌نمایند. . .

محیط زیست[ویرایش]

حیات وحش[ویرایش]

کبک، عقاب، جغد، شغال، روباه، گرگ ...

اکوسیستم[ویرایش]

بواسطه ریزش فاضلابهای شهری بداخل آبهای جاری اکوسیستم این منطقه تغییر کرده است. ریزش فاضلابهای شهری به قناتهای قدیمی (مانند قناتهای حسین‌آباد وقلقله) و جویهای آب کشاورزی و رودخانه و جاری شدن آن در سطح وسیعی از زمینهای کشاورزی. نتیجه: آلوده شدن زمینهای کشاورزی و آبهای تحت‌الارضی و تخریب باغات و خشکیدن درختان چندین ساله (گردو و گلابی و غیره) و بروز امراض صعب العلاج به واسطهٔ استفاده از آب و هوای آلوده و محصولات کشاورزی آلوده. علاوه بر خشکسالی، حفر بی‌رویهٔ چاه‌های عمیق. نتیجه:اتلاف غیر اصولی و پایین رفتن سطح منابع آبهای زیرزمینی و خشکیدن قناتها و چشمه سارهای قدیمی (قنات لورک یا قلعه نوی و چشمهٔ بزرگ زینعلی و غیره) پیشنهاد: اولویت دادن به لوله کشی شبکه فاضلابهای شهری. اطلاع رسانی در زمینه‌های لازم وایجاد جلسات متعدد کارشناسی و انتشار آگاهیهای رسانه‌ای در سطح شهرستان.

      • آلودگی زمینهای کشاورزی بواسطهٔ جاری شدن فاضلابهادر سطح وسیع و ادامهٔ آن باعث فرو پاشی اکو لوژیک منطقه شده و اکو سیستم منطقهٔ وسیعی را تغییر داده و به گونه‌های گیاهی و جانوری خصوصاً انسانی خسارات جبران نا پذیر وارد کرده و ادامهٔ این وضع فاجعه بار است امیدواریم مردم محلی وخصوصا مسئولین محترم اقدامات عاجل معمول دارند تا بیش از این خطر آفرین نباشد.
  1. افزایش جمعیت، گسترش زندگی ماشینی، خصوصاً بی توجهی بعضی از شهروندان بمنافع جمعی، موجب ایجاد فاضلابهای شهری وآلودگی می‌شود؛ لذا بمنظور رفع آلودگی لزوماً بایستی فاضلابهاجمع آوری ودور از شهر پالایش و مورد تصفیه و مجدداً در طبیعت و فضاهای سبز و پارکها و شستشوی معابر مورد استفاده قرارگیرد.
  2. جای بسی تعجب است که فاضلابهای شهری مدام به آبهای کشاورزی می‌ریزد و نه مسئولین و متولیان کشاورزی در فکر چاره هستند و نه کشاورزان اگاهی دارند که زمینهای آنان آلوده شده ومحصولاتشان آلوده است و چه بسر مردم جامعه می‌آورند!!! برای مثال قناتهای حسین‌آباد و قلقله عطاآباد صد در صد آلوده است مضافاً اینکه این آلودگیا در سطح وسیعی از خاک و هوا گسترش می‌یابد.
  3. میوه ومحصولاتی که از زمینهای آلوده برداشت می‌شود ونیز پرندگانی که از این آبها استفاده می‌کنند گوشت آنها آلوده و سرطان زا هستند.

گل‌ها و گیاهان[ویرایش]

  • گلسرخ در دهاقان بوفور چه در منازل وچه درمزارع یافت میشده که متأسفانه در حال حاضر رو به کاستی است.
  • گل رز دهاقان در رنگهای مختلف شهرت دارد (خصوصاً نوع گلخانه‌ای آن)
  • گل نسترن (خوشه‌ای رونده)
  • بن گل (پایه گلسرخ) اهلی در خانه‌ها و باغها وبصورت وحشی در صحراها زیاد است
  • گل لاله در رنگهای سفید، زرد و صورتی در مزارع وصحرا ها (خود رو) در اوایل بهار ظاهر می‌شود
  • گل لاله سرنکون دهاقان معروفیت دارد (در صحراها و کوهستانهای اطراف)
  • گل حسرت در انواع سفید وصورتی بصورت وحشی در اواخر پائیزاز زمین سر می‌زند و شباهتی بگل زعفران دارد
  • سنبله بصورت وحشی در اوایل بهار سر می‌زند
  • گل زنبق بصورت اهلی در باغچه‌ها وبصورت وحشی در صحرا هاوجود دارد
  • گل ختمی در انواع سفید، صورتی، قرمز در مزارع وصحرابطور خودرو می‌روید وچند ساله است ومصرف داروئی دارد
  • گل گاوزبان بصورت خودرو در باغها وبیابان میرویدومصرف داروئی دارد
  • نوعی از خانواده گل داوودی زرد دراوایل بهار در کنار جویبارها وچشمه‌ها می‌روید
  • گل ارونه در صحراها می‌روید
  • گل کلاسیربصورت سنبله‌ای بنفش وچتری سفیددر مزارع و صحراها بوفور یافت می‌شود
  • گل موسیر بصورت وحشی در صحراها وکوهستانهامیروید
  • گل خبازی (پنیرک ویا مامیران) مصرف داروئی دارد
  • گل بومادران به رنگ زرد و بوی خاصی داردو مصرف داروئی_ رویش خودرو دارددر صحراها وباغهایافت می‌شود

گیاهان" آویشن در دونوع زیره‌ای وشیرازی در کوهستانها و بیابانها میرویدمعطر وطعم دهنده است

  • طرپه (ترشک) بصورت خودرومیروید ودر تهیه آشها وسوپها مصرف می‌شود

توابع دهاقان[ویرایش]

دهستان قمبوان، دهستان پوده، دهستان قمیشلو، دهستان گلشن (موسی‌آباد) محمودآباد، دهستان همگین، دزج، کره و لاریچه، علی آبادو قهه.

*** متأسفانه بین سالهای: ۱۳۵۵ - ۱۳۶۵ هفت مزرعه شامل: (اسماعیل ترخان -شیخ‌آباد -دهنو -قهنویه -شاه کوچک -سرارود-نهجیر) به مبارکه
(اسفرجان - هونجان) به شهرضا
(نقنه - صادق آباد) به بروجن

بین سالهای ۱۳۶۵ - ۱۳۷۵: (طالخونچه، حوض ماهی لاو آبرو، قلعه سفید) به مبارکه واگذار شده تا شهرستان دهاقان را کوچک کنند. چرا؟.

مصائب و مشکلات[ویرایش]

۱ - خشکسالی. باضافه حفر بیرویه چاههای عمیق واتلاف بلا استفاده آب در سطح زمین. راه چاره کنترل چاههای عمیق و روی آوردن به قناتهای قدیمی کم هزینه وتغییر روش آبیاری ومکانیزه کردن زمینهای کشاورزی با کمک کارشناسان کشاورزی و ایجاد تعاونیهای کشاورزی و کنار گذاشتن کشاورزی سنتی . .۲ - کمبود آب کشاورزی. راه چاره استفاده از آب بصورت قطره‌ای یا بارانی یا گلخانه‌ای و کنار گذاشتن روش غرقابی

۳ -آلودگی آب آشامیدنی به علت عدم وجود شبکه فاضلاب شهری و تصفیه خانه و دفع فاضلاب به روش استفاده از چاه‌های جذبی و نشت شیرابه از محلهای دفن زباله به آبهای زیر زمینی در اثر دفع غیر اصولی زباله

راه چاره پیگیری ایجاد شبکهٔ فاضلاب شهری از طریق نامه نگاری، و دفتر امام جمعه و نماینده دهاقان (دکتر حیدر پور) زیرا سال گذشته ایشان درجمع تالار قول دادند که تصویب شده است. ۴ - چنانچه آلودگی آب و رمینهای دهاقان اولین مشکل باشد دومین مشکل حفر بی حساب و بی‌رویه چاه‌های عمیق است زیرا علاوه بر این که آب را بی برنامه تبخیر و به هدر می‌دهند منابع آبهای تحت‌الارضی را نیز تخریب میکنندکه برای سالهای بعدآبی در آنها ذخیره نمی‌شود اولین تاثیر آن خشکیدن چشمه سارها و قنات‌های قدیمی است امیدواریم مسئولین اقدام عاجل بنمایند. ۵ - یکی دیگر از مشکلات شهرستان دهاقان قطع بی‌رویه درختان قدیمی و از بین بردن پوشش گیاهی منطقه و عدم جایگزینی درختان قدیمی است باضافه سوزاندن بوته هاو چراندن بی موقع و زیاد از حد مراتع که در سالهای اخیر خشکسالی هم مزید بر علت بوده است طی ده سال گذشته درختان حاشیه جویها و نهرها ودوطرف رودخانه قطع وبیشتر کف نهرها سیمانی شده و درختی هم جایگزین نشده است که با عوامل ذکر شده در بالا دست بدست هم داده و صدمات جبران نا پذیر زیادی به محیط زیست وارد نموده است وکماکان ادامه دارد. ۶ -از آنجاکه انسان بخش اعظم هویت خود را از طبیعت زیبای سر زمین و محل سکونتش کسب می‌کند لذا هرگونه تخریب و تغییر شکل در آن می‌تواند به بی هویتی او منجر شود زیرا ادامهٔ این وضعیت طبیعت زدائی است ومیتوان گفت: طبیعت زدائی = فرهنگ زدائی است که در جهان کنونی فاجعه است.

۷ -در سالهای اخیر بواسطهٔ حفر چاههای عمیق و نیمه عمیق زیاد و بدون مجوزسطح آبهای تحت‌الارضی شدیداً رو به کاهش گذاشته قناتهای کم عمق قدیمی اغلب خشک شده‌اند و منابع تجدید شونده آبهای زیر زمینی را به غیر تجدیدشونده تبدیل کرده‌اند که فوق‌العاده خطرناک و مهم است امیدواریم مسئولین ذی‌ربط  شهرستان دهاقان در این زمینه اقدام‌های لازم معمول فرمایند. انشااله.
۸ - قنات قدیمی مزرعهٔ قلعه نوی یکی از قناتهائی است که بواسطهٔ حفر بدون مجوز بیش از ده حلقه چاه عمیق در مسیر مادر چاه تا جدول قنات خشکیده است و کشاورزان مزرعه دربلا تکلیفی بسر می‌برند و انتظار دارند مسئولین در این زمینه اقدامی بکنند. لازم به یاد آوری است که حداکثر عمق حلقه چاه‌های آبده قنات ۱۸ متر است در حالیکه عمق چاههای عمیق حفر شده در مسیر بالای ۳۰ متر است.

پانویس[ویرایش]

  1. پایان نامه/محمودادیب دهاقانی/دانشگاه آزاد اسلامی دهاقان
  2. پایان‌نامه/محمودادیب دهاقانی/دانشگاه آزاد اسلامی دهاقان
  3. اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان دهاقان
  4. اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان دهاقان

منابع[ویرایش]