پیشدادیان نخستین سلسلهٔ پادشاهان در شاهنامه و اساطیر ایرانیان میباشد. معادل اوستاییِ پیشداد (Pēš-dād)، پَرَداتَ (Para-dāta)، به معنای مقدم است. این نام طبعاً نام یک خاندان نبود، بلکه نامی است که بعدها بر این گروه نهادهاند. زیرا این گروه را مقدم بر دیگران شمردهاند [۱]
در اساطیر ایران از کیومرث به عنوان نخستین انسان یاد شده، و کمتر بر پادشاهی او تکیه میشود. اما در شاهنامه او نیز جزو دودمان پیشدادی به حساب میآید.[۲] در متون پهلوی، هوشنگ کسی است که دارای لقب پیشداد میباشد. و چنین گمان میرود که او را نخستین پادشاهی میدانستهاند که بر جهان فرمان راندهاست.[۳]
خلاصهٔ تاریخ پیشدادیان [ویرایش]
در ابتدای این دوره، پادشاهان با فرّه سلطنت میکنند. در این مرحله به مرور شاهد پیشرفتهای مردم در جهات مختلف زندگی، از جمله کشف آتش، چگونگی یادگیری ساختمان سازی و... هستیم. مهمترین شخصیت این دوره، جمشید است که در نهایت، ضحاکِ بیفرّه و فریبخوردهٔ اهریمن پادشاهی را از او میستاند. در تمام مدت هزارسالهٔ پادشاهی ضحاک، بدی جهان را فرا میگیرد. فریدون بر او چیره میشود و دوباره پادشاهانِ با فرّه به سلطنت میرسند، و نبردهای ایران و توران آغاز میشود.[۴]
در شاهنامه، پادشاهی این دودمان با درگذشت گرشاسپ و بر تخت نشستن کیقباد به پایان میرسد.
پایتخت پیشدادیان [ویرایش]
فردوسی در شاهنامه تمیشه را که شهری در نزدیکی ساری کنونی بوده است را به عنوان نخستین پایتخت پیشدادیان و کیانیان معرفی کرده است.
شاهان پیشدادی در شاهنامه [ویرایش]
- کیومرث
- هوشنگ
- تهمورث
- جمشید
- ضحاک
- فریدون
- ایرج
- منوچهر
- نوذر
- زو
- گرشاسپ
- ↑ جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۵
- ↑ پژوهشی در اساطیر ایران، ۱۸۹
- ↑ تاریخ ایران کمبریج، ۵۳۰
- ↑ جستاری چند در فرهنگ ایران، ۸۳
- بهار، مهرداد. جستاری چند در فرهنگ ایران. تهران: انتشارات فکر روز، ۱۳۷۶. ISBN ۹۶۴-۵۸۳۸-۷۴-۶
- یارشاطر، احسان، و دیگران. تاریخ ایران کیمبریج جلد سوم، قسمت اول. مترجم: حسن انوشه. تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۳. ISBN ۹۶۴-۰۰-۰۰۲۳-X
- بهار، مهرداد. پژوهشی در اساطیر ایران. ویراستار: کتایون مزداپور. تهران: انتشارات آگاه، ۱۳۸۶. ISBN 964-329-009-3
|
شخصیتهای شاهنامه |
|
| دودمانهای پادشاهی |
|
|
| پهلوانان |
|
|
| زنان |
|
|
| دیوان |
|
|
| همه شخصیتها |
|
|
