افوس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
افوس
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان اصفهان
شهرستان بوئین و میاندشت
بخش بخش مرکزی
مردم
جمعیت ۳٬۸۰۵
مذهب شیعه دوازده امامی
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۴۵۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۷۲۵۴۵

افوس شهری از توابع از توابع بخش مرکزی شهرستان بوئین و میاندشت در استان اصفهان ایران است.

این شهر در دهستان گرجی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳٬۸۰۵ تن بوده‌است. [۱]

افوس در دامنه کوه قوسی شکل به همین نام ایجاد شده این کوه بلند و برف گیر است برفش همگی و بدین علت جویبارهای زیادی از این کوه سرچشمه می‌گیرد.

از مجموع جویبارهای این کوه، آب سرچشمه که منبع اصلی آب زراعی افوس است تأمین می‌گردد. جوی سرچشمه راه خود را در دره‌ای مشجر و با صفا بطرف شمال باز می‌کند.

خانه‌های افوس در مغرب این درهٔ پردرخت در امتداد شمال به جنوب گسترش یافته‌است و زمینهای زراعی در مشرق و جنوب درة فوق توسعه یافته‌است.

تاریخچه[ویرایش]

جستار وابسته: گرجیان ایران

بنیادگذاران افوس، از اسرای گرجی تبار زمان شاه عباس اول هستند که توسط خود او از گرجستان به ایران تبعید شدند و به دستور او عده‌ای از جنگاوران آن‌ها جهت حفظ منطقهٔ فریدن و همچنین پایتخت (اصفهان) از حملات اقوام لر و کرد در فریدن ساکن شدند.[۲]

ورود گرجی‌ها به ایران[ویرایش]

پس از فتح افغانستان به دست «گرگین خان» - سردار گرجی تبار سپاه صفوی - در زمان «شاه عباس اول» در «گرجستان» شورشی رخ داد. بنابرین شاه عباس یکی از سرداران گرجی تبار سپاه خود به نام «قرچاغای خان» را به همراه گرگین خان به گرجستان فرستاد تا شورشیان را متوقف کنند. سپس این دو سردار گرجی همراه با نیروهای خود در نزدیکی شهر «تفلیس» امروزی اردو زدند تا در اسرع وقت به ماموریت خود عمل کنند. تا اینکه نامه‌ای به دست گرگین خان رسید که از طرف شاه عباس خطاب به قرچاغای خان نوشته شده بود: «تمام شورشیان رابه قتل رسانده و خانواده هایشان را تبعید کنید.» گرگین خان که تحمل به قتل رسیدن و تبعید هموطنان خود را نداشت، شبانه و به طور محرمانه با سران گرجی میزگردی تشکیل داد و راجع به دستور شاه عباس با آنان مشورت نمود. آنان تصمیم گرفتند که سپاهیان شاه عباس را نابود کنند. و در نهایت در صحرایی به نام «مارتقوپی» بر سربازان سپاه صفوی چیره شدند. [۳] گرگین خان به دلیل زندگی در کنار سران سلسلهٔ صفوی، مورد بدبینی خوانین گرجی قرار گرفته بود. از این رو همراه با خانواده اش به «امپراتوری عثمانی» پناهنده شد که سرانجام این کار چیزی به جز مرگ به دست سران عثمانی نبود. [۴] با پناهنده شدن گرگین خان به عثمانی و مرگ او، بین اقوام گرجی اختلاف ایجاد شد و این بار در مقابل لشکر ۲۰۰٬۰۰۰ نفری و تازه نفس سپاه صفوی شکست خوردند.[۵]

در نتیجه شاه عباس آنان را به داخل ایران تبعید کرد و مخصوصاً دستور داد که هر یک از این اقوام را به ولایتی که در آن آب و هوا و شرایط زندگی با وطن اصلی ایشان شبیه باشد انتقال دهند.[۶] به همین خاطر در ابتدای ورود گرجی‌ها به ایران، آنها را در «مازندران» که گمان می‌رفت از لحاظ آب و هوایی همانند گرجستان است، سکونت دادند ولی با نامساعد بودن آب و هوا اکثر آنان به شهرستان‌های داخلی ایران روانه شدند.[۷] از تعداد ۳۰۰ هزار نفر مهاجر گرجی به نقاط مختلف ایران، نیمی از آنها به «اصفهان» و «شیراز» وارد شدند.

گرجی‌ها در استان اصفهان[ویرایش]

گرجیانی که به اصفهان مهاجرت کردند، ابتدا در زمان شاه عباس در «عباس آباد» اصفهان و پس از مدتی با تأسیس «نجف آباد» توسط «شیخ بهایی» در نجف آباد زندگی کردند.[۸] که به دستور شاه عباس عده‌ای از آنان که دارای خصال ستیزه جویی و جنگاوری بودند، جهت حفظ منطقه فریدن و همچنین پایتخت (اصفهان) از حملات و غارتگری‌های اقوام لر و کرد همچنین به دلیل آب و هوای مساعد و مزارع و شکارگاه‌های مناسب به فریدن مهاجرت کردند.[۹]

گرجی‌ها در فریدن[ویرایش]

تمام گرجیانی که به فریدن رسیدند، ابتدا در فریدن، شهر افوس را بنیاد گذاردند و سپس عده‌ای از آن‌ها شهرهای «فریدون‌شهر (سوپلی)» و «میاندشت (تورلی)» را بنیان نهادند.[۱۰]

و همچنین عده‌ای دیگر از شهر افوس جهت حفظ دین مسیحیت در«داشکسن» -که یک روستای ارمنی نشین متعصب به دین مسیحیت بود- سکنی گزیدند، و نیز عده‌ای به دلایل نامعلوم آبادی‌های «آغچه» و «بوئین» را بنا کردند.

پس از حملهٔ کریم خان زند به گرجی‌های فریدون‌شهر، ساکنان آن به روستاهای «سیبک»، «چقیورت» و «نهضت‌آباد» مهاجرت کردند.[۱۱] [۱۲]

جمعیت گرجی‌های فریدن حدود ۱۰۰٬۰۰۰ تن است. [۱۳]

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای افوس معتدل کوهستانی است زمستانش سرد و پربرف و تابستانی ملایم و مطبوع دارد. کوهستانی بودن افوس و تغییرات ناگهانی حرارت سبب وزش بادهائی باسامی: باد قبله، باد توغان، وزمه باد، باد مشرق و باد مغرب می‌گردد در نزد افوسی‌ها مفیدترین آنها وزمه باد است که خوش یمن نیز می‌باشد موقع وزش آن از اواخر اسفند ماه تا اوایل فروردین ماه است که بیش از ۲۰ روز ادامه دارد. وزش این باد برفهای سنگین را می‌برد و درختان را بارور می‌سازد.

تنوع آب و هوا و جنس خاک سبب رویش گیاهان علفی و بوته‌ای خودرو در افوس می‌گردد وجود این گیاهان سبب می‌شود که در فصل گرم، صحرا و بیابان افوس سبز و خرم باشد.

پانویس[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در دی ۱۳۸۷. 
  2. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۰.
  3. سنیکیدزه، نگاهی گذرا بر تاریخ گرجستان.
  4. سنیکیدزه، نگاهی گذرا بر تاریخ گرجستان.
  5. سنیکیدزه، نگاهی گذرا بر تاریخ گرجستان.
  6. دلاواله، سفرنامه پیترو دلاواله.
  7. میرمحمدی، جغرافیای تاریخی فریدن ۱۱۸.
  8. سپیانی، ایرانیان گرجی.
  9. رحیمی، گرجی‌های ایران.
  10. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران، ۲۳۰ و ۲۳۱.
  11. رحیمی، گرجی‌های ایران.
  12. مولیانی، جایگاه گرجی‌ها در تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران.
  13. Rezvani, Babak (Winter). "The Fereydani Georgian Representation". Anthropology of the Middle East 4 (2): 52–74. DOI:10.3167/ame.2009.040205. Retrieved 27 June 2010. 

منابع[ویرایش]

  • سنیکیدزه، لوان. «تاریخ گرجستان در یک نگاه». ترجمه آریا خسروی. تفلیس: وطن، ۱۹۹۴.
  • رحیمی، ملک محمد. «گرجی‌های ایران». اصفهان:یکتا، ۱۳۷۹.
  • سپیانی، محمد. «ایرانیان گرجی». اصفهان: کتاب فروشی آرش، ۱۳۵۸.
  • دلاواله، پیترو. «سفرنامه پیترو دلاواله». ترجمه شعاع الدین شفا. تهران: ۱۳۴۸.
  • میرمحمدی، حمیدرضا. «جغرافیای تاریخی فریدن». خوانسار: ارمغان قلم، ۱۳۷۹.