دامنه (شهر)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دامنه
Damanehcity.jpg
کشور  ایران
استان اصفهان
شهرستان فریدن
بخش مرکزی
نام(های) دیگر دُمِنِه ی
سال شهرشدن ۱۳۷۷
مردم
جمعیت ۱۰،۰۰۰ تن
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۰۰۰ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲۳۰۰ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۸
میانگین بارش سالانه ۲۵۰ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۱۰۰ روز
اطلاعات شهری
شهردار حسن بهارلویی [۱]
ره‌آورد سیب زمینی، پیاز
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۱
وبگاه پورتال شهرداری دامنه
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر زیارتی دامنه خوش آمدید

دامنه یکی از شهرهای استان اصفهان در مرکز ایران است. این شهر با جمعیت ۱۰۰۰۰ نفر (برآورد سال ۱۳۸۵) در بخش مرکزی شهرستان فریدن قرار دارد.به نوعی دامنه را می توان یکی از قدیمی ترین شهر های غرب استان اصفهان نامید که زندگی روستایی و قبیله ای درآن قدمتی در حدود چندصد و یا حتی هزار ساله دارد.دامنه به واسطه آستان امامزادگان و همچنین تولیدات کشاورزی در حجم بسیار بالا شناخته شده ترین شهر در شهرستان فریدن است. با توجه به وجود تعداد بسیار زیاد زاغه های زیر زمینی که هم برای نگه داری دام استفاده میشده و هم دارای محلی برای سکونت و پناهگاه بوده به شهر دو طبقه ایران معروف شده است.


مناطق دیدنی شهر دامنه[ویرایش]

  • آستانه امامزادگان عبداله و ابراهیم از فرزندان امام موسی بن جعفر (ع) که قطب مذهبی، گردشگری شهرستان فریدن می‌باشد.
  • حمام قدیمی شهر دامنه با قدمتی بیش از ۱۰۰ سال از آثار باستانی به ثبت رسیده می‌باشد و اولین و تنها موزه شهرستان فریدن است.
  • تل‌های باقی‌مانده از دوران قدیم و زاغه‌های دوطبقه باقی‌مانده از وضعیت دامداری در قدیم.
  • آبشار «سیاه دره» و چشمه‌های حوضه شاه.
  • پارک جنگلی پرتیکان.
  • پیست اسکی در ۱۲ کیلومتری شرق دامنه.
  • دالانکوه مرتفع ترین کوه که در سمت جنوب شهر دامنه واقع شده که ارتفاع آن حدود ۴۰۰۰ متر می‌باشد.
  • حلقه چاه‌های کشاورزی در فصل بهار و تابستان در منطقه قهیز که با هوای مطبوع و زمین‌های کشاورزی سر سبز.


دالانکوه[ویرایش]

ضلع جنوبی شهردامنه را دومین قله ی بزرگ بخش غربی استان یعنی دالانکوه در برگرفته است.دالانکوه ، کودالان یا دارابشاه یک قله ی بسیار زیبا و چشم نواز در شرق شهرستان فریدن و در مجاورت شهر دامنه است که به علت استفاده های فراوان بسیار مشهور است.ارتفاع دالانکوه از سطح دریا در حدود ۳۹۱۵ متر است.[۲]دالانکوه از اهمیت فراوانی برخوردار است.مجموعه این کوه ها یک زیست بوم بسیار پر اهمیت است.در بهار و تابستان دامنه ها و دشت های این کوه محل بسیار مناسبی برای چرای دام هاست.در اواسط بهار برف های باقی مانده از فصل زمستان شروع به آب شدن می کنند و چشمه های کوجک و بزرگ بسیار زیادی را پدید می آورند که پذیرای گردشگران و مهمانان زیادی هستند.این چشمه ها که بزرگترین آن سیاه دره نام دارد علاوه بر جنبه ی گردشگری و استفاده دام و طیور در مصارف کشاورزی نیز بکار برده می شوند.

استفاده های ورزشی[ویرایش]

دالانکوه علاوه بر موارد ذکر شده از نظر ورزشی نیز مورد استفاده قرار می گیرد.کوهنوردی و اسکی سالانه ورزشکاران زیادی را از سراسر کشور جذب دالانکوه می کند.


دامنه ، شهر دو طبقه ایران[ویرایش]

شهر دامنه که به قولی شهر متحرک کشور نیز نام گرفته است از دوران شکل‌گیری با توجه به جنگ‌ها و لشکر کشی‌های مختلف سه بار جابجا شده و قدمت مکان فعلی این شهر به ۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد.

اما پیدا شدن شهری زیر زمینی در دامنه فعلی توجه بسیاری از دوستداران میراث فرهنگی را به خود جلب کرده است به گونه‌ای که با توجه به وسعت تخمین زده این شهر می‌توان دامنه را از این پس شهر دو طبقه ایران نامید.


نمایی از داخل خانه زیر زمینی در شهر دامنه در عمق ۱۵ متری زیر زمین - حفره سمت چپ حوض آب می باشد که در داخل دیوار حفاری شده و با ملات ساروج عایق بندی شده است


دست کندهایی شبیه به دوران صفوی[ویرایش]

شهر دامنه در طول تاریخ چندین بار جابجا شده است، در ابتدا محل تاسیس این شهر در دشت قهیز بوده و در ادامه در کنار امام زادگان عبدالله و ابراهیم (ع) که تا محل فعلی شهر دامنه حدود دو کیلومتر فاصله دارد مستقر شده است.

دامنه فعلی از اواخر دوره صفویه و اوایل دوره قاجار شکل گرفته و در دوره های مختلف مورد هجوم قرار گرفته است به صورتی که محمود افغان نیز به این سرزمین حمله و خساراتی را به آن وارد کرده است. حدود 100 تا 150 خانه زیر زمینی در این شهر و در زیر خانه های فعلی وجود دارد که تا کنون ۲۵ مورد از این خانه های زیر زمینی کشف شده و یک نمونه بعد از آماده سازی جهت بازدید عمومی باز گشایی شده است و در نوروز ۱۳۹۴ بیش از ۵۰۰۰ بازدید کننده داشته است. تعدادی ازاین خانه های زیر زمینی از زیر زمین به هم راه داشته و تعدادی نیز به صورت دو طبقه حفر شده اند.

این خانه های زیر زمینی شامل یک دالان ورودی ، هشتی ، محل نگهداری گوسفند ، محل نگهداری گاو ، دالان ورود به حیاط مرکزی ، حیاط مرکزی و تعدادی اتاق می باشد. در حیاط مرکزی چاه آب ، حوض آب و سکوی نماز وجود دارد.

با توجه به شواهد موجود تعدادی از این خانه های زیر زمینی طی سالهای گذشته در نتیجه عملیات های راه سازی و ساخت و ساز منازل مسکونی تخریب شده و تلاشهای گسترده ای جهت مرمت ، حفظ و نگهداری آثار باقی مانده توسط شهرداری و شورای شهر صورت گرفته است.

دالان ورودی به خانه زیرزمینی در شهر زیرزمینی دامنه - طول دالان ورودی ۳۰ متر با شیب که ۱۷ متر اول آن سنگ چین شده و بدون ملات است

کشاورزی[ویرایش]

شهر دامنه باتوجه به دشت حاصلخیز و کم نظیر قهیز و همچنین سفره آب های زیرزمینی زیاد به یکی از قطب های کشاورزی استان اصفهان تبدیل شده است.محصولات دامنه که در حجم و کیفیت بالا تولید شده به تمام مناطق کشور صادر میشوند.پیشهٔ اکثر مردم دامنه از سالیان دور کشاورزی بوده وقدمت کشاورزی در این شهر هم پایهٔ قدمتِ خودِ شهر است.

محصولات تولیدی[ویرایش]

از گذشته تا کنون محصولات متعددی در دشت دامنه کاشت میشده و در طول زمان با توجه به نیاز مردم این محصولات تغییر می کردند.عمده محصولات تولیدی یک دهه اخیر دامنه عبارتند از:

سیب زمینی[ویرایش]

مهم ترین محصول تولیدی دامنه سیب زمینی بوده و هست.به نوعی شاید مشهور ترین سیب زمینی سراسر کشور به خصوص از لحاظ طعم و کیفیت ، سیب زمینی دامنه ( فریدن ) است که همه ساله در دشت قهیز کشت و به مناطق مختلف کشور صادر می شود.در چند سال اخیر حتی این محصول توسط بازرگانان به خارج از کشور نیز صادر شده و مقصد نهایی آن کشور هایی نظیر روسیه،عراق و ... بوده است.همه ساله هزارن تن سیب زمینی در این شهر تولید می شود که با توجه به شرایط بازار انبار شده و یا به فروش می رسند.[۳]

پیاز[ویرایش]

پس از سیب زمینی ، محبوب ترین محصول یک دهه اخیر برای کاشت نزد کشاورزان دامنه پیاز بوده است.پیاز تولیدی دامنه بسیار مرغوب ، خوش رنگ و پرطرفدار است و در حجم بسیار بالا(بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تن در سال) کاشته می شود.[۴] بخش بسیار بزرگی از حمل و نقل کالایی غرب استان اصفهان در فصل تابستان مربوط به صدور پیاز دامنه است که همه روزه بارگیری و به بسیار از مناطق کشور از جمله میدان های میوه و تره بار مراکز استان ها به ویژه تهران منتقل می شود.

چغندرقند[ویرایش]

چغندرقند هم یکی دیگر از محصولاتی است در دشت قهیز دامنه کشت می شود.با توجه به باردهی زیاد چغندر و سهولت کاشت این محصول نیز چند سال است که در بین کشاورزان دامنه به محبوبیت رسیده و در مقیاس نسبتاً بالا کشت می شود.کاشت چغندر با همکاری کارخانه های تولید قند و شکر استان اصفهان انجام شده و این همکاری منجر به صنعتی تر شدن کشاورزی در دامنه شده است.هر سال ده ها هزار تن چغندرقند در دامنه برداشت می شود که از این نظر دامنه را به یکی از رکورد داران استان اصفهان تبدیل کرده است.البته با توجه به شرایط آب و هوایی فریدن کاشت چغندرقند به اندازهٔ پیاز و سیب زمینی در دامنه رونق ندارد.[۵]

ذرت[ویرایش]

ذرت و دانه های روغنی از دیگر محصولاتی است که در چند سال اخیر بسیار مورد استقبال کشاورزن دامنه و فریدن قرار گرفته و در دشت قهیز کشت می شود.شرایط آب و هوایی دامنه بسیار برای کشت ذرت مناسب است به همین دلیل از نظر وسعت کشت تقریبا ذرت را می توان چهارمین محصول دامنه نامید.

گندم[ویرایش]

گندم به نوعی قدیمی ترین محصولی است که در دامنه کشت میشده اما در حال حاضر خیلی مورد استقبال کشاورزان دامنه قرار نمی گیرد.سیر نزولی سطح کشت گندم و جو در دامنه از ده سال پیش آغاز شد به طوری که امروزه کاشت این محصول تنها به صورت دیم در دامنه رونق دارد.[۶]

سایر محصولات[ویرایش]

علاوه بر موارد ذکر شده بسیاری دیگر از محصولات کشاورزی در دامنه و در حجم پایین تر تولید می شود که از جمله آن ها می توان به : نخود ، لوبیا ، شلغم ، هویج ، کلم ، خیار ، گوجه ، کلزا ، یونجه ، زعفران و ... اشاره کرد.

جشن و عزاداری مذهبی[ویرایش]

عزاداری[ویرایش]

مراسم عزاداری - شب تاسوعا - محرم 92 - هیات ابوالفضل(ع) شهر دامنه

دامنه به نوبه ی خود یکی از مذهبی ترین شهرهای توابع استان اصفهان است که به نسبت جمعیتش مساجد و حسینیه های بسیاری را در خود جای داده است که با زیبایی منحصربه فرد مراسم عزاداری ایام ماه محرم و صفر و دیگر ایام شهادت را در طول سال برگزار می کنند.تجمع های چندین هزار نفری هیئت ابوالفضل(ع) این شهر در روز های عاشورا و تاسوعا در میدان اصلی شهر که همراه با حضور گسترده ی مردم از سراسر استان و حتی کشور همراه است جلوه ی خاصی به مراسم های عزاداری این شهر می بخشد.مدت عزاداری در دامنه در سال قریب به دوماه مداوم طول می کشد(محرم - صفر).در این مدت حجم بسیار زیادی از بازدیدکنندگان از این مراسمات دیدن می کنند.

تجمع عظیم هیات حضرت ابوالفضل(ع) شهر دامنه در روز تاسوعا در میدان اصلی شهر دامنه-محرم1393

جشن ها[ویرایش]

علاوه بر عزاداری ، جشن های میلاد ائمه نیز به بهترین نحو در شهر برگذار می شود و حجم بالای جمعیت مراسم های بسیار شکیل را رقم می زند که شهرت کشوری دارند.بیشتر این جشن ها در ماه شعبان و به همت هیات ابوالفضل(ع) و در مقابل حسینه ی بیت العباس انجام می شود.


منابع[ویرایش]