شهرستان تیران و کرون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شهرستان تیران و کرون
اطلاعات کلی
کشور ایران Flag of Iran.svg
استان اصفهان
مرکز تیران
سال شهرستان شدن ۱۳۷۷ (۱۳۷۶)
مردم
جمعیت ۶۹۰۴۷ نفر (۱۳۹۰)
شهرها
عسگران، تیران، رضوان‌شهر
تعداد بخش‌ها
مرکزی، کرون


مرکز شهرستان تیران و کرون در ۵۱ درجه ۰۹ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۲ درجه و ۴۲دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع ۱۶۴۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهرستان در ۴۵ کیلومتری اصفهان واقع شده است. تیران و کرون از شمال غرب به شهرستان های فریدن و فریدونشهر و از جنوب غربی به استان چهارمحال بختیاری و از شرق به شهرستان های اصفهان، خمینی شهر، فریدونشهر محدود می گردد.[نیازمند منبع] این شهرستان دارای هوایی نسبتاً معتدل و زمستان های سرد است.

عبور جاده‌های اصفهان به استان‌های مرکزی و خوزستان و لرستان و غرب کشور و همچنین جاده استان چهار محال و بختیاری در جنوب شهرستان باعث رونق شهرستان گردیده‌است. ایجاد کارخانه‌های سنگبری متعدد در رضوان شهر از توابع شهرستان تیران و همچنین توسعه منطقه صنعتی شهر تیران باعث ایجاد هزاران شغل برای مردم منطقه گردیده‌است.[نیازمند منبع]

تقسیمات کشوری[ویرایش]

دروازه قلعه تاریخی حسن آباد آبریزه
  • بخش مرکزی: (تیران،خمیران ،خیرآباد،همومان،محمود آباد، عزیزآباد، رضوانشهر، آبپونه، حسن آبادآبریزه، ورپشت، تندران، کوهان، خرمنان، جعفرآباد)
  • بخش کرون: (مهدی آباد، محمدیه، میرآباد، گنهران، دره بید، کردعلیا، دولت آباد، کردسفلا، قلعه ناظر، دوتو، عسگران، الور، حسن آبادعلیا، ابگرم، قهریزجان، بودان، سوران)

در حدود ۶۰ روستا و دو شهر رضوان شهر و عسگران از توابع این شهرستان می‌باشد.[۱]

جمعیت[ویرایش]

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان تیران و کرون در سال ۱۳۹۰ برابر با ۶۹۰۴۷ نفر بوده‌است. [۲]

گویش اصلی این شهرستان فارسی است.

کشاورزی[ویرایش]

از سوغات و محصولات مهم کشاورزی این شهرستان می توان به بادام، گردو، انگور، انار، زردآلو، آلبالو، هلو، زعفران و... اشاره نمود.[نیازمند منبع]

تاریخی[ویرایش]

نام این شهر در قدیم طیران بوده‌است منبع:مرکز اسناد و مدارک میراث فرهنگی و دلیل اینکه پسوند فامیل بسیاری از افراد این شهر تهرانی می‌باشد معلوم نیست .تیران متشکل از دو کلمه «تیر» به معنی درخت و بیشه و «آن» محل آن می‌باشد. کرون نیز از «کر» به معنی توانا و «ون» نسبت آن می‌باشد. منبع: کتاب «الاصفهان» تالیف میر سید علی جناب سال ۱۳۵۳ هجری قمری.

در دورۀ قاجاریه کرون از بلوکات اصفهان به شمار می‌رفته، و شامل دو قسمت علیا و سفلی بوده که مساحتی حدود ۴ × ۱۲ فرسخ را دربر می‌گرفته است. آبادیهای معروف کرون علیا دهق، علوی و حُسنی بوده است؛ تیران و عسگران نیز از آبادیهای معروف کرون سفلی به شمار می‌رفته است. در منابع دورۀ‎ قاجاریه نام‎این شهر به صورت ‎طهران، تیران و آهنگران نیز ضبط شده است

در ۱۳۷۶ ش، شهرستان تیران و کرون به مرکزیت شهر تیران تشکیل شد که مشتمل بر دو بخش، چهار دهستان (رضوانیه، وَرْپُشت، کرون سفلا و کرون علیا) و شهر تیران بود (ایران . وزارت کشور. معاونت سیاسی و اجتماعی ، ۱۳۷۷ ش، ص ۱۲). سپس در خرداد ۱۳۷۹ آبادی عسکران تبدیل به شهر شد و به عنوان مرکز بخش کرون، در ترکیب شهرستان تیران و کرون در آمد (همو، ۱۳۸۲ش، ص ۲۰).

گردشگری[ویرایش]

  • 2- منطقه ی حفاظت شده ی قمشلو:

این حیات وحش یکی از مهمترین و با ارزش ترین زیستگا ه های احیای گونه قوچ وحشی است و هم اینک به غیر از گله های قوچ و میش وحشی پستانداران دیگری از قبیل آهو، کل، بز وحشی، پلنگ، گربه وحشی، گرگ، روباه، کفتار، شغال، خرگوش ، جوجه تیغی، تشی و نیز خزندگانی نظیر مار، مارمولک، بزمجه، لاک پشت و پرندگانی شکاری مانند عقاب طلایی، شاهین، بالابان، بحری، کرکس، قرق و پرندگان دیگر از جمله کبک، تیهو، کوکر، باقرقره، کبوتر، از وحوش این پناهگاه هستند.

این زیستگاه از قدیمی ترین ایام، محل تفرجگاه پادشاهان بوده است و به همین مناسبت است که بعضی از آنان مانند شاه عباس اول و مسعود میرزا ظل السلطان در این منطقه قصرهایی را ساخته که یکی از قصرها و پارک ها متعلق به ظل السلطان است که بر اثر سکونت در این ناحیه شکل یک دهکده را به خود گرفته است. این عمارت و باغ از آثار تماشایی دوران حکومت مسعود میرزا است.

  • 3- چشمه مرغاب : چشمه ی آبی که منبع تامین آب شهرستان تیران است و به سد شهید منتظری(خمیران)می ریزد.
  • 4- آبشار کرد
  • 5- منطقه ی حفاظت شده ی دالانکوه
  • 6- دربند و چاه طبیعی دیو
  • 7- امامزاده احمدرضا
  • 8- روستای احمدرضا و پرواز تفریحی
  • 9- سد خمیران
  • 10- لاسمیون
  • 12- قلعه تاریخی قمیشلو

قلعه تاریخی قمیشلو در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهر تیران با مساحت تقریبی ۹ هزار متر مربع در مرکز پهنه گسترده پارک ملی قمیشلو (وسعت ۸۶ هزار هکتار) واقع شده است.که متأسفانه بر اثر کمبود فرهنگ حفظ ارزش های تاریخی دچار خرابی شده(از جمله نوشتن یادگاری،از بین بردن دیوار هاو.. که شدیداً در کشور ما مرسوم است.) البته شایان ذکر است که میراث فرهنگی از این مشکلات جلوگیری کرده و توانسته کمی از این خرابی ها بکاهد. نکته جالب توجه این است که این قلعه دارای امتیاز برق بوده و برق آن توسط اولین موتور برق استان اصفهان که دراین قلعه قرار دارد تامین می شده است.

قدمت ساخت قلعه به ۱۴۰ الی ۱۶۰ سال قبل بر می گردد

افراد موفق[ویرایش]

از افراد موفق این شهر می توان آیت‌الله مظاهری (مرجع تقلید و رییس حوزه علویه اصفهان) و آیت‌الله سید محمد باقر امامی مجتهد وامام جمعه فقید شهر و حجت الاسلام شیخ مرتضی آقا تهرانی امام جمعه سابق شهر نیویورک آمریکا و معلم اخلاق دولت های نهم و دهم اشاره کرد او هم اکنون نماینده تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر در مجلس شورای اسلامی ایران است.

منابع[ویرایش]

  1. تیران از گذشته‌های دور تا امروز؛ صابری
  2. http://www.tirankarvan.gov.ir/?ModuleId=12121&id=10499 پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران

دائرةالمعارف بزرگ اسلامی