نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران (نهاجا)
IRI.Army Air Force Seal.svg

نشان نیروی هوایی ارتش ایران
کنش ۱۳۰۳ (۱۹۲۵) تاکنون
کشور Flag of Iran.svg ایران
وفاداری فرماندهی کل قوا، سید علی خامنه‌ای
رسته نیروی هوایی ارتش
اندازه ۵۲٬۰۰۰ نیروی فعال
۵۰۰ هواپیما
بخشی از نیروهای مسلح ج ا ایران
شعار بلند آسمان جایگاه من است
سالگرد ۱۹ بهمن
نبردها جنگ ایران و عراق
فرماندهان
فرمانده نهاجا خلبان حسن شاه صفی
نشان
نشان شناسایی Iran Air Force roundel.svg
ارتش جمهوری اسلامی ایران
شاخه های نظامی

Iran Air Force roundel.svg نیروی هوایی
Iran Air Force roundel.svg نیروی زمینی
Iran Air Force roundel.svg نیروی دریایی
Iran Air Force roundel.svg قرارگاه پدافند هوایی

نیروها

درجات نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران

تاریخ
تاریخ ارتش ایران

فرماندهان کل
افسران ارشد


تجهیزات
تجهیزات ارتش ایران
زیر مجموعه ها
هوانیروز
نشان بر روی هواگردهای نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران

نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران یکی ازنیروهای چهارگانه ارتش جمهوری اسلامی ایران است که مسئولیت حفاظت از مرزهای هوایی و پشتیبانی نیروهای رزمی دیگر اجا را دارد. پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نام این نیرو به صورت فعلی تغییر پیدا کرد. سرتیپ خلبان حسن شاه‌صفی، از شهریور ۱۳۸۷ تاکنون، فرماندهی نیروی هوایی را بر عهده داشته‌است. نیروی هوایی ایران طبق آخرین تخمین‌ها در سال ۲۰۱۳ هفتمین نیروی هوایی جهان از لحاظ تعداد هواپیماهای سوخت رسان و ترابری (۱۱۹ فروند) است.[۱]

تاریخچه نیروی هوایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: نیروی هوایی شاهنشاهی ایران

نیروی هوایی در سال ۱۳۰۳ و به کوشش نخست وزیر وقت، رضاخان سردارسپه بنیانگذاری شد. در خرداد ۱۳۰۳ حکم عمومی قشون تحت شمار ۲۲۲ برای تأسیس نیروی هوایی صادر گردید و سرهنگ احمد خان نخجوان به ریاست آن برگزیده شد.

پایگاه‌های هوایی[ویرایش]

نوشتار اصلی: پایگاه‌های شکاری نیروی هوایی ارتش

ایران هم‌اکنون ۱۲ پایگاه هوایی نظامی دارد. از این شمار، ۱۱ پایگاه هوایی در زمان سلطنت محمدرضا پهلوی و بیشتر به کمک آمریکا ساخته‌شدند.[۲]

  • پایگاه اول: مهرآباد
  • پایگاه دوم: تبریز
  • پایگاه سوم: همدان
  • پایگاه چهارم: دزفول
  • پایگاه پنجم: امیدیه
  • پایگاه ششم: بوشهر
  • پایگاه هفتم: شیراز
  • پایگاه هشتم: اصفهان
  • پایگاه نهم: بندرعباس
  • پایگاه دهم: چابهار
  • پایگاه چهاردهم: مشهد

در سال ۱۳۸۶ (۲۰۰۷ میلادی) ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که نخستین پایگاه نظامی خود پس از انقلاب ۱۳۵۷ را، در نزدیکی شهر بیرجند، مرکز استان خراسان جنوبی در شرق ایران افتتاح کرده‌است.[۲]

دانشگاه نیروی هوایی[ویرایش]

تیمسار منصور ستاری، بنیانگذار دانشگاه هوایی.

دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری یا به اختصار «دانشگاه هوایی» دانشجویان داوطلب را در رشته‌های زیر آموزش می‌دهد:

«دانشگاه هوایی شهید ستاری» در منطقه مهرآباد جنوبی، خیابان دانشگاه هوایی واقع است.

عملیات‌ها[ویرایش]

نیروی هوایی ایران در سالهای پس از انقلاب در جریان آزادسازی کردستان از اشغال احزاب تجزیه طلب، جنگ عراق علیه ایران، مقابله با نیروهای طالبان و همچنین عقب راندن کشتی‌های اکتشافی جمهوری آذربایجان از میادین نفتی مورد مناقشه در دریای خزر حضور فعال داشت.

عملیات اچ-۳[ویرایش]

نوشتار اصلی: عملیات اچ-۳

این عملیات که از آن بعنوان بی نظیرترین عملیات در تاریخ جنگهای هوایی جهان یاد می‌شود در تاریخ (۱۵ فروردین ۱۳۶۰) با هدف حمله به پایگاه هوایی اچ ۳ در نزدیکی مرز اردن انجام گرفت. در این عملیات بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آنها بمب افکنهای روسی بودند از بین رفتند.

عملیات اوسیراک[ویرایش]

عملیات شمشیر سوزان (حمله به اوسیراک) یا عملیات اوسیراک یکی از تاثیرگذارترین و سرنوشت سازترین عملیاتها در جهت کاهش زمان جنگ ایران و عراق می‌باشد که توسط نیروی هوایی ایران در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۹ ( ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰) سازماندهی و اجرا شده‌است. در طی این عملیات جنگنده‌های اف-۴ ایران با نفوذ به عمق خاک عراق تاسیسات اتمی اوسیراک را که در شرف تکمیل و دریافت سوخت بود بمباران کردند. سه ماه بعد دومین حمله به این تاسیسات توسط نیروهای هوایی اسرائیل انجام شد که این بمباران به انهدام کامل نیروگاه انجامید.

توان رزمی[ویرایش]

تعداد پرسنل نیروی هوایی ارتش حدود ۵۲ هزار نفر و نیروی هوایی سپاه پاسداران حدود ۵ هزار نفر است. هواپیماهای فعال در نیروی هوایی ارتش و سپاه پاسداران هم بر اساس آمار غیر رسمی شامل این موارد است:[۳]

هواگرد تصویر اصلیت نقش ویرایش ها در حال خدمت[۴][۵] توضیحات
هواگردهای بال ثابت
صاعقه A HESA Saeqeh of IRIAF.jpg Flag of Iran.svg ایران چند منظوره ۳ فروند
اف-۱۴ تام‌کت Iran Air Force Grumman F-14A Tomcat Sharifi.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا جنگنده رهگیر و برتری هوایی ۲۶ فروند[۶]
داسو میراژ اف۱ Ejercito del Aire Mirage F.1M.jpg Flag of France.svg فرانسه جنگنده رهگیر و چندمنظوره ۵ فروند[۶] F1EQ5 و F1BQ
میگ-۲۹آ Iran Air Force Mikoyan-Gurevich MiG-29UB Sharifi.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده برتری هوایی ۳۰ فروند (۱۶[۷])
اف-۴ فانتوم ۲ F-4E South Korea 1979.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا چند منظوره ۶۰ فروند (۲۸[۸])
نورثروپ اف-۵ئی/اف IRIAF Northrop F-5E Tiger II Talebzadeh.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا چند منظوره ۷۵ فروند (۲۰[۹])
چنگدو جی-۷ (اف-۷ام) IRIAF MiG-21 landing.jpg Flag of the People's Republic of China.svg چین رهگیر ۲۰ فروند (۱۷[۱۰])
سوخو-۲۵ کا Sukhoi Su-25K at RIAT-92.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی پشتیبانی نزدیک هوایی ۱۰ فروند (۱۳[۱۱])
آذرخش HESA Azarakhsh displayed in Vahdati Airbase.jpg Flag of Iran.svg ایران پشتیبانی نزدیک هوایی ۶ فروند
سوخو سو-۲۴ Sukhoi Su-24 inflight Mishin-2.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب‌افکن ۳۰ فروند (۲۷[۱۲])
بوئینگ ۷۴۷ Pan Am Boeing 747 at Zurich Airport in May 1985.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا هواپیمای سوخت‌رسان ۷۴۷-۱۰۰F ۲ فروند (۳[۱۳])
بوئینگ ۷۰۷ Saha Air Boeing 707 Haghgoo-1.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا تشریفات ( VIP ) ۲ فروند
داسو فالکن-۵۰ Armee de l'Air - Dassault Falcon 50.jpg Flag of France.svg فرانسه تشریفات ( VIP ) ۳ فروند
لاکهید جت استار A IRIAF Lockheed JetStar.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا تشریفات ( VIP ) JetStar II ۱ فروند
هسا درنا Flag of Iran.svg ایران آموزشی درنا
تذرو
۱۵ فروند
پرستو Flag of Iran.svg ایران آموزشی ۱۲ فروند
اف-۵بی (سیمرغ) AE.9-00123-23 F-5M Freedom Fighter Ala 23 Spanish Air Force Dijon AB 2008.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا آموزشی ۲۰ فروند
بیچکرافت بونانزا F33A Bonanza of IIAF.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا آموزشی F33C ۲۵ فروند
لاکهید تی-۳۳ شوتینگ استار T 33 Shooting Star-IIAF.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا آموزشی T-۳۳A ۵ فروند
میگ-۲۹یوبی Iran Air Force Mikoyan-Gurevich MiG-29UB Sharifi.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی آموزشی ۵ فروند
سوخو-۲۵یوبی‌کا Bulgarian Air Force Sukhoi Su-25UBK Lofting.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی آموزشی ۳ فروند
پیلاتوس پی سی-۷ Pilatus.pc-7.fairford2006.arp.jpg  سوئیس آموزشی ۴۵ فروند
چنگدواف تی-۷ J-7I fighter at the Beijing Military museum.jpg Flag of the People's Republic of China.svg چین آموزشی ۵ فروند
امبراور-۳۱۲ توکانو Peru Air Force - Embraer T-27 Tucano - Lofting.jpg Flag of Brazil.svg برزیل آموزشی ۲۳ فروند
ساب سافاری T-405 RIAT Bthebest.JPG Flag of Sweden.svg سوئد Flag of Pakistan.svg پاکستان آموزشی Mushshak ۲۵ فروند
سی-۱۳۰ Iranian Air Force Hercules Habibi.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا حمل و نقل تاکتیکی C-۱۳۰E
C-۱۳۰H
۱۹ فروند
شرایک کمندر ۶۸۰ 680W.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا حمل و نقل سبک ۳ فروند
ایلیوشین آی‌ال-۷۶ IlyushinIl76a.jpg Flag of the Soviet Union.svg شوروی حمل و نقل سنگین (استراتژیک) ۱۲ فروند
هاربین وای-۱۲ Y12e.jpg Flag of the People's Republic of China.svg چین حمل و نقل سبک ۹ فروند
چیان وای-۷ Zest Airways MA60.jpg Flag of the People's Republic of China.svg چین حمل و نقل سبک ۱۴ فروند
سوکاتا تی بی Socata TB-200 Tobago XL.jpg Flag of France.svg فرانسه حمل و نقل سبک تیبی-۲۱ ترینیداد
تیبی-۲۰۰ توباگو
۴ فروند
۸ فروند
فوکر اف۲۷ فرندشیپ Busy Bee F-27 LN-AKB.jpg Flag of the Netherlands.svg هلند حمل و نقل تاکتیکی F۲۷-۴۰۰M
F۲۷-۶۰۰
۱۰ فروند
پلاتیپوس پی سی-۶ پورتر Pilatus PC-6 SkydiveLillo JD18032008.jpg  سوئیس حمل و نقل سبک ۱۰ فروند
پی-۳ اوریون P-3 Orion underside view 20080614.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا گشت دریایی P-3F ۳ فروند
ایران ۱۴۰ Antonov An-140 3.jpg Flag of Iran.svg ایران گشت دریایی IRAN-140-MP ۴ فروند
بالگردها
آگوستا-بل ۲۰۶ Bell 206L3 (D-HASA).jpg Flag of Italy.svg ایتالیا هلی کوپتر سبک ۲ فروند قرار است به استاندارد پنها شباویز ۲۰۶۱ ارتقا پیدا کنند
بل ۲۱۴ Bell 214B.JPG Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا چندمنظوره - حمل و نقل متوسط بل-۲۱۴ سی ۳۰ فروند قرار است به استاندارد شباویز ۷۵-۲ ارتقا پیدا کنند
سی‌اچ-۴۷ شنوک CH-47F at NTC 2008.jpg Flag of the United States.svg ایالات متحده آمریکا حمل و نقل سنگین CH-۴۷C ۲۴ فروند
پهپادها
مهاجر Flag of Iran.svg ایران چند منظوره محرمانه
ابابیل Flag of Iran.svg ایران چند منظوره محرمانه
سفره ماهی Flag of Iran.svg ایران پلت فرم محرمانه
اسکن ایگل Flag of Iran.svg ایران شناسایی-جاسوسی محرمانه
مهاجر Flag of Iran.svg ایران محرمانه
یسیر Flag of Iran.svg ایران محرمانه
در آینده
قاهر_اف-۳۱۳ 100px Flag of Iran.svg ایران جنگنده چند منظوره A Class ۳۱۳ فروند سفارش ساخت[نیازمند منبع] در حال توسعه و تست تاکسی

هواپیماهای پناهنده نیروی هوایی عراق[ویرایش]

در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بیش از ۲۰۰ هواپیمای نیروی هوایی عراق نابود شدند و بمب‌های هدایت لیزری نیروهای ائتلاف پناهگاه‌های هواپیماهای عراقی را نابود کرد. پس از آن حدود نیمی از نیروی هوایی باقی‌مانده عراق برای جلوگیری از نابودی به ایران گریختند. دلیل این کار به درستی مشخص نیست اما در هر صورت بسیاری از جنگنده‌ها و هواپیماهای تدارکاتی نیروی هوایی عراق از مرز ایران گذشته و به کشور همسایه پناهنده شدند. تعداد این هواپیماها بر اساس یک برآورد ۱۲۲ تا ۱۳۷ فروند و بر اساس برآورد دیگری ۱۱۵ تا ۱۴۰ فروند بوده است. مقامات عراق در سال ٢٠٠٠ مدعی بودند که بیش از ۱۰۰ هواپیمای نظامی و ۳۳ هواپیمای غیرنظامی آنها به ایران رفته‌اند اما ایرانی‌ها تعداد آنها را کمتر می دانند.[۱۴]

هواپیما خاستگاه نقش تعداد فرار به ایران
میگ-۲۳ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۱۲
میگ-۲۵ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده رهگیر ۷
میگ-۲۹ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده برتری هوایی ۴
میراژ اف-۱ Flag of France.svg فرانسه جنگنده چندمنظوره ۲۴
سوخو-۲۰ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۴
سوخو-۲۲ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده بمب افکن ۴۰
سوخو-۲۴ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده ضربتی ۲۴
سوخو-۲۵ Flag of the Soviet Union.svg شوروی جنگنده پشتیبانی نزدیک ۷
ایلیوشین-۷۶ Flag of the Soviet Union.svg شوروی حمل و نقل سنگین استراتژیک ۱۵
تعداد کل [۱۵] ۱۳۷

کتابشناسی[ویرایش]

مهمترین کتب منتشر شده درباره نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به شرح ذیل است:[۱۶]

  • علی بابایی، غلامرضا، (۱۳۸۳)، تاریخ نیروی هوایی ایران از پهلوی تا انقلاب، تهران: آشیان.
  • مهرنیا، احمد، (۱۳۹۱)، حمله هوایی به الولید، تهران: سوره مهر.[۱۷]

نگارخانه[ویرایش]

اف۱۴ای تام‌کت در آموزشگاه تاپ گان که به رنگ و نشان نیروی هوایی ایران رنگ آمیزی شده‌است.
بوئینگ ۷۰۷ نیروی هوایی ارتش در حال سوخت‌رسانی به ۴ فروند فانتوم
سی-۱۳۰ هرکولس نیروی هوایی ایران

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. flightglobal p.7
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ افتتاح نخستین پایگاه هوایی ایران پس از انقلاب (بی‌بی‌سی فارسی)
  3. Iran Air Force Equipment Global Security
  4. Aviation Week & Space Technology 2009, 26 JAN 2009 240. Web.5 Aug 2009.
  5. Flightglobal World Air Forces - December ۲۰۰۹
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ World Air Forces 2013 - Flightglobal.com, pg 18, December 11, 2012
  7. flightglobal p.18
  8. flightglobal p.18
  9. flightglobal p.18
  10. flightglobal p.18
  11. flightglobal p.18
  12. flightglobal p.18
  13. flightglobal p.18
  14. Air Force Equipment - Introduction
  15. "Iraqi Air Force Equipment – Introduction". globalsecurity.org. 2005. Retrieved 2008-08-28. 
  16. «کتابشناسی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران». خبرگزاری کتاب، ۱۸ بهمن ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲. 
  17. http://sooremehr.avaabook.com/site/view/101577598

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران موجود است.