پسته

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دانه پسته
درخت پسته
پسته کنده شده از درخت
پسته یامچی

پسته گونه‌ای گیاه است.[۱] این گیاه در کشورهایی مثل ایران، سوریه، ترکمنستان و غرب افغانستان رشد می‌کند.[نیازمند منبع]

تولید پسته در ایران در سال ۲۰۰۵ معادل ۱۹۰٬۰۰۰ تن بوده که ایران را در مقام یکم در جهان قرار می‌دهد. بعد از ایران آمریکا با تولید ۱۴۰٬۰۰۰ و ترکیه با تولید ۶۰٬۰۰۰ تن در مقام دوم و سوم قرار داشته‌اند.[۲] تولید پسته اغلب در شهرهای شهرستان انار، رفسنجان، دامغان، قزوین، یزد، سیرجان،شهربابک کاشت می‌شود.

واژه پسته پارسی می‌باشد و از طریق زبان لاتین از پارسی وارد زبانهای اروپایی شده‌است.[نیازمند منبع]

اقتصاد پسته[ویرایش]

صادرات پسته ایران در سال ۱۳۸۹ معادل ۱۵۰٬۰۰۰ تن بوده‌است.[۳] قابل ذکر است که هم اکنون مقام اول صادرات پسته به امریکا تعلق دارد. شرکت‌هایی که هم اکنون در حال فعالیت گسترده در این زمینه هستند در اینده یک رقیب جدی برای شرکت‌های پسته ایران خواهند بود. اسراییل بیشترین مصرف سرانه پسته را به خود اختصاص داده‌است.[۴]

روش تکثیر پسته[ویرایش]

روش متداول تکثیر پسته از طریق کاشت دانه وایجاد نهال است. ومعمولا بعد از چند سال با سر برداری وپیوند زدن به رقم پسته دلخواه میرسند. روش دیگر تکثیر پسته روش تکثیر بافت است که بسیار محدود بوده ودر ایران شرکت طوبی این کار را انجام میدهد.



پسته در ایران[ویرایش]

تولید و صادرات پسته ایرانی، سالانه در حدود ۱٫۴ تا ۱٫۷ میلیارد دلار برای ایران، درآمدزایی می‌کند. استان کرمان و شهرستان رفسنجان، مراکز اصلی تولید پسته در ایران به‌شمار می‌آیند و ۸۰ درصد پسته تولیدشده در ایران، از این منطقه به‌دست می‌آید. در حالیکه در اواسط دهه ۸۰ خورشیدی، تولید پسته ایران بالغ بر ۲۵۰ هزارتن بوده است، این میزان در ابتدای دهه ۹۰ خورشیدی، به ۱۵۰ هزار تن کاهش یافته است. خشکسالی‌های پی‌درپی و عدم برنامه‌ریزی برای تامین آب مورد نیاز باغ‌های پسته و نیز قوانین و مقررات دست و پاگیر صادراتی باعث شده که میزان صادرات پسته ایران، افت چشمگیری را در سال‌های اخیر تجربه کند و در همین زمان، با افزایش تولید پسته در ایالت کالیفرنیای آمریکا، این کشور در حال تبدیل شدن به اولین صادرکننده این محصول در سطح جهان شده است.[۵]

میزان تولید پسته[ویرایش]

تولید پسته در ایران سالانه حدود ۲۰۰ هزار تن است و تنها ۱۰ درصد این محصول مصرف داخل دارد و ۹۰ درصد دیگر صادراتی است. مصرف سالیانه پسته برای هر خانوداه ایرانی حدود ۲ کیلو گرم است.[۶][۷]

تصویری نزدیک از یک پسته.
Pistachio production (tonnes)[۸][عدم مطابقت با منبع]
Country ۲۰۰۵ ۲۰۰۶ ۲۰۰۷ ۲۰۰۸
 ایران ۲۲۹ ۶۵۷ ۲۵۰ ۰۰۰ ۳۱۵ ۵۰۰ ۱۹۲ ۲۶۹
 ایالات متحده آمریکا ۱۲۸ ۳۶۷ ۱۰۷ ۹۵۵ ۱۸۸ ۶۹۶ ۱۲۶ ۱۰۰
 ترکیه ۶۰ ۰۰۰ ۱۱۰ ۰۰۰ ۷۳ ۴۱۶ ۱۲۰ ۱۱۳
 سوریه ۴۴ ۶۴۲ ۷۳ ۱۸۳ ۵۲ ۰۶۶ ۵۲ ۶۰۰
 چین ۳۴ ۰۰۰ ۳۶ ۰۰۰ ۳۸ ۰۰۰ ۴۰ ۰۰۰
 یونان ۸ ۸۴۷ ۸ ۲۳۳ ۸ ۱۴۸ ۸ ۱۰۰
 افغانستان ۲ ۴۵۷ ۲ ۴۵۷ ۳ ۶۰۰ ۲ ۵۰۰
 تونس ۲ ۰۰۰ ۲ ۷۰۰ ۲ ۵۰۰ ۲ ۵۰۰
 ایتالیا ۲ ۷۱۹ ۱ ۰۲۴ ۲ ۷۸۲ ۲ ۰۰۰
 قرقیزستان ۳۰۰ ۵۰۰ ۸۰۰ ۸۰۰
 پاکستان ۵۹۷ ۶۳۲ ۵۳۶ ۷۷۳
 ماداگاسکار ۲۱۰ ۲۲۰ ۲۳۰ ۲۳۰
 ازبکستان ۳۰۰ ۲۰۳ ۲۰۰ ۲۰۰
 ساحل عاج ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰
 مراکش ۵۰ ۵۰ ۵۰ ۵۰
 قبرس ۱۵ ۱۲ ۲۵ ۲۴
 مکزیک ۲۶ ۴ ۱۰ ۱۰
 موریس ۵ ۵ ۵ ۵
 جمهوری آذربایجان ۱۱ ۱۵ ۳ ۳

آفات پسته در ایران[ویرایش]

افلاتوکسین زهرابه‌ای است که بوسیله کپک‌هایی بنام آسپرژیلوس ترشح می‌شود. این قارچ‌ها پس از تغذیه از مواد غذایی زهرابه حاصل از تغذیه را برجای می‌گذارد. این قارچ برای رشد نیازمند حرارت و رطوبت مناسب است. زهرابه تولید شده بر روی پسته توسط این قارچ برای انسان و دام مضر است. سم مذکور به صورت مصرف مزمن موجب سرطان میشود

[۹]

ارقام مختلف پسته[ویرایش]

به طور کلی پسته به دو گروه گرد و دراز تقسیم بندی میشود ولی به طور سنتی ارقام زیادی پسته وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از: احمد اقایی اکبری فندقی اوحدی کله قوچی سفید پسته نوق و ارقام مختلف دیگر که به بیش از ۹۰ نوع میرسد.


ارزش غذایی[ویرایش]

Pistachio seeds, dry roasted, w/o salt
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۲٬۳۹۱ کیلوژول (۵۷۱ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۲۷٫۶۵ g
قندها ۷٫۸۱ g
فیبر ۱۰٫۳ g
چربی ۴۵٫۹۷ g
پروتئین ۲۱٫۳۵ g
- لوتئین و زآکسانتین ۱۲۰۵ μg
تیامین (ویتامین ب۱) ۰٫۸۴ میلی‌گرم (۶۵٪)
ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) ۰٫۱۵۸ میلی‌گرم (۱۱٪)
نیاسین (ویتامین ب۳) ۱٫۴۲۵ میلی‌گرم (۱۰٪)
پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۰٫۵۱۳ میلی‌گرم (۱۰٪)
ویتامین ب۶ ۱٫۲۷۴ میلی‌گرم (۹۸٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۵۰ میکروگرم (۱۳٪)
ویتامین C ۲٫۳ میلی‌گرم (۴٪)
کلسیم ۱۱۰ میلی‌گرم (۱۱٪)
آهن ۴٫۲ میلی‌گرم (۳۴٪)
منیزیم ۱۲۰ میلی‌گرم (۳۲٪)
منگنز ۱٫۲۷۵ میلی‌گرم (۶۴٪)
فسفر ۴۸۵ میلی‌گرم (۶۹٪)
پتاسیم ۱۰۴۲ میلی‌گرم (۲۲٪)
روی ۲٫۳ میلی‌گرم (۲۳٪)
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

منابع[ویرایش]