بلغور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بلغور

بَلغور یا پرک (در قدیم: بُلغور) به خود غله‌ای که در آسیاب آن را خرد کنند و بشکنند چنان‌که آرد نشود گویند، همچنین آش و خوراکی است که از گندم یا جوی نیمکوب تهیه می‌شود.

برای تهیه بلغور گندم پخته را پس از خشک شدن با آسیاب خرد می‌کنند، نه به نرمی آرد بلکه به درشتی لپهٔ ماش و کوچکتر و بزرگتر. قدما از برنج کمتر و شاید سالی یک یا دو بار استفاده می‌کردند و بیشتر از غذاهایی مانند شب چره، به جای شام و پلوی بلغور یا آش بلغور استفاده می‌کردند. از آنجا که نمی‌توان گندم یا جو را به مدت طولانی نگاه داشت، گندم یا جو را پس از پوست گرفتن با آب یا شیر نیم پخت کرده و سپس خشک می‌نمودند و در هاون نیمکوب کرده و نگاه می‌داشتند.[۱]

بلغور را می‌توان مدت‌ها نگاهداری کرد بدون آنکه کپک بزند یا بوی رطوبت بگیرد و در مواقع ضرورت می‌توان با آن آش یا پلو تهیه کرد. هر کیلوگرم بلغور پخته شده حاوی ۸۰ میلی‌گرم کلسیم، ۴۰۰ میلی‌گرم فسفر، ۱۰ میلی‌گرم آهن، ۶۰۰ میلی‌گرم پتاسیم است و حدود 850 کالری انرژی تولید می‌کند.[۱]

از نظر لغوی، بلغور به طور عام به معنی هرچیز درهم‌شکسته و درهم‌کوفته‌اس[۲]ت و در اصطلاح، بلغور کردن یعنی نامفهوم، غلط و شکسته حرف زدن.[۳]

هم اکنون محصول جدیدی بصورت بلغورپلویی با یک برند ترکیه ای بنام ZER در فروشگاههای زنجیره ای و مارکت های ایران عرضه شده است که بدلیل ارزش غذایی بالا و خاصیت کاهش وزن با استقبال بسیار زیادی مواجه شده است.

فواید بلغور

بلغور عطر و طعمی همانند آجیل ( مغزهای موجود در آجیل) دارد وبسیار مغذی است. این نوع از غلات کالری و چربی کمی دارد اما سرشار از پروتئین و فیبر می باشد. این امر آن را به یک غذای ایده آل برای جایگزینی غلات تصفیه شده نظیر برنج سفید ـ که دارای شاخص قند خون بالا می باشد ـ تبدیل نموده است. بلغور مزایای متعددی دارد که در قسمت پایین برخی از آنها را که مربوط به سلامتی فرد می باشند مورد بررسی قرار میدهیم.

ـ کاهش وزن : همانطور که گفته شد بلغور چربی و کالری کمی دارد اما سرشار از پروتئین و فیبر است به همین علت گزینه مناسبی برای کاهش وزن می باشد. ۱۰۰ گرم بلغور پخته شده حاوی ۸۳ کالری است. پس اگر قصد کاهش وزن دارید بهتر است غلات را جایگزین مواد پروتئینی با چربی بالا ـ همانند گوشت قرمز ـ نمایید. فیبر موجود در بلغور باعث می شود که شما احساس سیری کامل نمایید و همچنین سرعت جذب مواد غذایی را پایین می آورد. این ماده دارای شاخص قند خون پایین است و در نتیجه ممکن است به ثبات سطح انسولین نیز کمک نماید.

ـ بهبود گوارش : این سودمندی بلغور را می توان به فیبر موجود در آن نسبت داد. بلغور حاوی مقدار قابل توجهی فیبر نامحلول است که به سلامت دستگاه گوارش کمک می نماید. این فیبر نامحلول عبور غذا و مواد زائد از طریق دستگاه گوارش را برای کمک به جلوگیری از یبوست تسریع می نماید. این سبب حفظ سلامت روده بزرگ شده و خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش می دهد.

ـ جلوگیری از کمبود آهن : بدن ما برای تولید هموگلوبین به آهن نیاز دارد. هموگلوبین پروتئینی است که در سلول های قرمز خون که مسئول انتقال اکسیژن در بدن هستند، وجود دارد. علاوه بر این آهن نقش مهمی را سلامت بدن ما ایفا میکند از جمله اینکه دما و متابولیسم بدن را تنظیم میکند و سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند. خستگی بیش از حد ، احساس سبکی سر، ضعف ، دست و پاهای سرد و عفونتهای مکرر از جمله علائم کمبود آهن بشمار می آیند. بلغور بعلت اینکه منبع غنی آهن بشمار می آید میتواند مانع از کمبود این ماده اساسی در بدن شود.

ـ ویتامین ب : بلغور سرشار از ویتامین ۶B ، فولات و اسید پانتوتنیک است همه اینها نقش مهمی در فعال نمودن آنزیم هایی دارند که متابولیک بدن را تنظیم می نمایند. اسید فولیک و فولات برای خانوم های باردار مهم هستند. همچنین مشاهده شده است که مصرف مکمل های اسید فولیک در طول سه ماهه اول بارداری بطور قابل توجهی می تواند خطر اسپینا بافیلدا که نوعی نقص در حین تولد در نوزادان است ، را کاهش دهد.

ـ کاهش خطر ابتلا به سنگ کیسه صفرا : با توجه به اینکه بلغور منبع غنی از فیبر نامحلول است پس مصرف آن سبب کاهش ابتلا به سنگ کیسه صفرا میشود. فیبر نامحلول عبور ضایعات از میان روده را بهبود می بخشد و همچنین ثبات صفرا را تحت تاثیر قرار می دهد. همینطور به کم شدن ترشح صفرا نیز کمک می کند. اکثریت سنگ های کیسه صفرا سنگ کلسترولی هستند که بعلت تولید بیش از حد صفرا و میزان زیاد کلسترول موجود در صفرا بوجود می آیند. فیبر نامحلول موجود در بلغور از شکل گیری سنگ کیسه صفرا جلوگیری می کند.

ـ تامین مواد معدنی ضروری : ۱۰۰گرم بلغور حاوی ۰.۶۱ میلی گرم منگنز است که حدودا %۳۰ از ارزش روزانه توصیه شده برای این مواد معدنی است. منگنر یک ماده ضروری جهت شکل گیری بافت های همبند، استخوان ها و هورمون های رابطه جنسی است. همچنین بلغور سرشار از کلسیم و منیزیم است که برای حفظ سلامتی استخوان ها مفید است. منیزیم به استفاده از کلسیم برای سلامتی استخوان ها کمک میکند و البته برای تنظیم فشار خون نیز مفید است. از جمله مواد معدنی دیگری که در بلغور وجو دارند میتوان به پتاسیم ، فسفر،سدیم و روی اشاره کرد و همه ی اسن مواد برای فرآیندهای مختلف شیمیایی بدن مفید هستند.

در آخر بدانید که بلغور جهت گنجانده شدن در وعده غذایی یک ماده سالم و خوشمزه بشمار می آید. راههای مختلفی برای تهیه غذا از بلغور وجود دارد از جمله اینکه میتوانید آن را در سالاد تبوله استفاده کنید و یا میتوانید آن را بشکل برنج بپزید و یا در سوپ از آن استفاده نمایید.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ آشپزخانه کوچک من (به نقل از وبلاگ پهنک. بازدید: سپتامبر ۲۰۱۴.
  2. «Zer Group». www.zergroup.com. بازبینی‌شده در 2018-02-17. 
  3. لغتنامه اینترنتی دهخدا،