ماش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ماش
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
Division: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: باقلاسانان
تیره: باقلائیان
سرده: ماش (سرده)
گونه: V. radiata
نام علمی
Vigna radiata
(L.) R. Wilczek
مترادف‌ها

Phaseolus aureus Roxb.

Vigna radiata

ماش گیاهی بومی هندوستان است امادر نقاط دیگر جهان مانند ایران نیز کشت می شود. در ایران این گیاه پس از برداشت جو یا گندم کاشته شده و در فصل پاییز و هنگامی که دانه های آن سفت و غلاف های آن زرد یا سیاه شد، محصول آن را در چند نوبت برداشت می کنند. نام انگلیسی ماش از یک لغت هندی به معنی «دانه سبز» مشتق شده است. سابقه کشت و استفاده از ماش به چهار هزار سال پیش و در جنوب هند باز می گردد. در تایلند آثاری از استفاده و کشت ماش در ۲۲۰۰ سال پیش، کشف شده است. ماش در چین به سویای سبز معروف است. مصرف ماش آمریکا سالانه بیش از ده میلیون تن می باشد که بیش از ۷۵% ماش مصرفی این کشور از خارج وارد می شود.[۱] ماش گیاهی علفی، دارای ساقه زاویه‌دار به ارتفاع ۴۰ تا ۷۰ سانتیمتر و برگ‌های منتهی به پیچک مرکب از ۴ تا ۷ زوج برگچه است. ماش با نام علمی Vigna radiata گیاهی یک ساله و به شکل بوته یا بالا رونده می باشد. ریشه های گیاه مستقیم و مقداری منشعب می باشد. ساقه ها راست، ظریف، منشعب کرک دار، به رنگ سبز روشن و به ارتفاع ۴۵ تا ۹۰ سانتیمتر می باشد. گل آذین به شکل خوشه و گل ها به رنگ لیمویی زرد بر روی دم گل بلندی قرار گرفته است. غلاف ها باریک، استوانه ای و کمی کرک دار است که قبل از رسیدن سبز روشن یا سبز تیره و زمان رسیدن سبز مایل به قهوه ای یا سیاه رنگ می شود. در هر بوته ۲ تا ۸ غلاف و در هر غلاف ۱۰ تا ۲۰ بذر به رنگ سبز، طلایی، قهوه ای و سیاه مشاهده می شوند.[۲]http://www.ettelaat.com/etiran/?p=158266 گاهی به علت داشتن پیچک از گیاهان مجاور خود بالا می‌رود و گل‌هایی زیبا به رنگ بنفش یا ارغوانی دارد. این گیاه از تیرهٔ باقلائیان (Fabaceae)، راستهٔ باقلاسانان (Fabales) است. میوه ماش باریک و دراز و قهوه‌ای رنگ است و دانه‌های کوچک کروی به رنگ خاکستری، قهوه‌ای یا سبز در آن جای دارد.

رویش[ویرایش]

ماش به صورت وحشی روئیده و غذایی مناسب برای دام می‌باشد، اما به جهت مصرف خوراکی دانه‌های آن نیز پرورش می‌یابد. مواد قندی موجود در زیر برگ ماش نیز همواره موجب جذب زنبور عسل به رویش‌گاه این گیاه می‌شود.

محتویات[ویرایش]

ارزش غذایی[ویرایش]

Mature seeds, raw
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۱٬۴۵۲ کیلوژول (۳۴۷ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۶۲٫۶۲ g
قندها ۶٫۶ g
فیبر ۱۶٫۳ g
چربی ۱٫۱۵ g
پروتئین ۲۳٫۸۶ g
تیامین (ویتامین ب۱) ۰٫۶۲۱ میلی‌گرم (۴۸٪)
ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) ۰٫۲۳۳ میلی‌گرم (۱۶٪)
نیاسین (ویتامین ب۳) ۲٫۲۵۱ میلی‌گرم (۱۵٪)
پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۱٫۹۱ میلی‌گرم (۳۸٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۳۸۲ میلی‌گرم (۲۹٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۶۲۵ میکروگرم (۱۵۶٪)
ویتامین C ۴٫۸ میلی‌گرم (۸٪)
ویتامین E ۰٫۵۱ میلی‌گرم (۳٪)
ویتامین K ۹ میکروگرم (۹٪)
کلسیم ۱۳۲ میلی‌گرم (۱۳٪)
آهن ۶٫۷۴ میلی‌گرم (۵۴٪)
منیزیم ۱۸۹ میلی‌گرم (۵۱٪)
منگنز ۱٫۰۳۵ میلی‌گرم (۵۲٪)
فسفر ۳۶۷ میلی‌گرم (۵۲٪)
پتاسیم ۱٬۲۴۶ میلی‌گرم (۲۷٪)
روی ۲٫۶۸ میلی‌گرم (۲۷٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

نکات غذایی از دانه های پخته ماش سبز می توان در تهیه انواع سالادها بهره برد. ماش به شکل جوانه، خواص دارویی و مفید بیشتری از دانه های معمولی ماش دارد. در کشور هند دانه های ماش را آب پز کرده و در روغن سرخ نموده و در تهیه غذاها استفاده می کنند. در کشور فیلیپین سوپ تهیه شده از ماش را همراه میگو میل می کنند. ماش آب پز و سرخ شده در تهیه خورشت ماش به کار می رود. در تهیه غذاهای چینی، برمه، سریلانکا، تایلند، ژاپن، کره، فیلیپین، بنگلادش، پاکستان، هند، اندونزی، ویتنام و دیگر نقاط جنوب شرق آسیا از دانه ماش استفاده می شود. نشاسته موجود در ماش استخراج شده و در تهیه ژله ها و رشته فرنگی استفاده می شود. در آشپزی کشور چین از دانه های کاملاً پخته شده ماش و جوانه های ماش در تهیه انواع سالادها استفاده می شود. در منطقه کرالا هند، دانه های ماش را مانند آشپزی ایرانی همراه برنج مصرف می کنند. به عنوان یک خورشت سنتی فیلیپینی می توان از دانه های پخته شده ماش در کنار گوشت مرغ استفاده کرد. در آمریکا از ماش و جوانه های آن در تهیه سالادها و ساندویچ ها استفاده می شود. از ماش در تهیه انواع سوپ ها می توان استفاده کرد. در اروپا از ماش به شکل جوانه استفاده می‌شود و جوانه های ماش حاوی ویتامین C است که در دانه های ماش این ویتامین مفید وجود ندارد. ماش را می توان در محلی دور از نور و در مکانی خنک و تاریک تا شش ماه نگهداری کرد.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. امیری خوریه، محمد مهدی. 1394. بررسی گیاه ماش. ضمیمه دانش.روزنامه اطلاعات.
  2. امیری خوریه، محمد مهدی. 1394. بررسی گیاه ماش. ضمیمه دانش، روزنامه اطلاعات
  3. امیری خوریه، محمدمهدی. 1394. بررسی گیاه ماش. ضمیمه دانش. روزنامه اطلاعات
  • مظفریان، ولی‌الله، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی تهران: فرهنگ معاصر ۱۳۷۵.
  • گیاهان دارویی - علی زرگری - انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۴
  • امیری خوریه، محمدمهدی. 1394. بررسی گیاه ماش. ضمیمه دانش. روزنامه اطلاعات.http://www.ettelaat.com/etiran/?p=158266.