انار
| اَنار | |
|---|---|
 | |
| ردهبندی علمی | |
| فرمانرو: | |
| دسته: | |
| رده: | |
| زیررده: | |
| راسته: | |
| تیره: | |
| سرده: | |
| گونه: | P. granatum |
| نام دوبخشی | |
| Punica granatum | |
اَنار (نام علمی: Punica granatum) یکی از میوه های درختی است که دانههایی اغلب قرمز و گاهی سفید یا رنگهایی بین آن دو دارد. رنگ پوست آن نیز اغلب قرمز و گاه سیاه یا تقریباً زرد است؛ این میوه در معدود کشورهای جهان نظیر ایران، افغانستان، پاکستان، عراق و ترکیه کشت میشود به همین خاطر جزو مرغوبترین میوههای جهان و جزو ۱۰ میوهٔ برتر جهان است.[۱]
اَنار بومی کشور ایران تا کوههای هیمالیا در شمال هند است و یکی از نخستین گیاهان اهلی شده است. ایران با تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن اَنار، بزرگترین تولیدکنندهٔ اَنار در دنیا بوده و هندوستان دومین کشور تولیدکننده است.[۲] این درختچه در سواحل دریای مازندران به صورت خودرو و وحشی به فراوانی وجود دارد. نوع زینتی و پرپر آن نیز با نام فارسی گلنار و به رنگهای قرمز و سفید در بعضی مناطق کشت میشود.[۳]
انار بهطور گسترده در سراسر خاورمیانه و منطقه قفقاز، شمال و مناطق گرمسیری آفریقا، ایران، ارمنستان، شبه قاره هند، آسیای مرکزی، مناطق خشکتر آسیای جنوب شرقی و حوزه مدیترانه کشت میشود.[۴]
ریشه نام
[ویرایش]واژه اَنار-ا.(اَ):میوه ای است درشت و دارای پوست سرخ و کلفت، دانه هایش آبدار و مفرح، برای تصفیه خون نافع است.[۵۴]
>فارسی میانه:anār انار (9MacKenzie).[۵۵]
صورت مقلوبarān
(h)[۵۶]
و مشتق از-hadāna*(با تبدیل -d-* به-r-)(BaileyBSOAS XlX/1 1957 53, id. CHI 2/871)[۵۷]
واژه اَنار قس اوستایی:ha б āna در ترکیب:-haбānae-pātā درخت اَنار(Bartholomae Aiw 1758)[۵۸]
نیز قس سُغدی:n,r,kh انار(Benveniste VJ 114)[۵۹]
گیاهشناسی
[ویرایش]
انار درختچه یا درخت کوچکی است که تا ارتفاع ۵ تا ۱۰ متر (۱۶ تا ۳۳ فوت) رشد میکند و دارای چندین شاخه خاردار است و عمر طولانی دارد.[۵] برخی از انواع بیثمر آن تنها برای زیبایی گلهای آن کاشته میشود.[۶]
میوه، سارکوتستا و دانهها
[ویرایش]پوشبرگ میوه انار به رنگ قرمز مایل به ارغوانی دارای دو قسمت است: یک پیرابر خارجی سخت و یک میانبر اسفنجی درونی (آلبیدو) که دیواره داخلی میوه را تشکیل میدهد که دانهها در آن چسبیدهاند.[۷] غشاهای میانبر به صورت اتاقکهای نامتقارنی سازماندهی میشوند که حاوی دانههایی در داخل دانهپوشهای گوشتی (sarcotesta) هستند که بدون اتصال به میانبر قرار گرفتهاند.[۸]
دانهپوشهای گوشتی که حاوی آبمیوه است به صورت غشای نازکی که از سلولهای اپیدرمی دانهها به دست میآید تشکیل میشود.[۹][۱۰] تعداد دانههای یک انار میتواند از ۲۰۰ تا حدود ۱۴۰۰ دانه متغیر باشد.[۱۱]
انار از نظر علم گیاهشناسی، نوعی میوه خوراکی یک سته با دانه و گوشت است که از تخمدان یک گل تولید میشود.[۱۲] در میوههای بالغ، آب به دست آمده از فشردن دانهها، به دلیل pH پایین (۴٫۴) و محتوای بالای پلی فنلها، طعم ترش میدهد[۱۳] و ممکن است باعث ایجاد لکه قرمز غیرقابل پاک شدن روی پارچه شود.[۱۴] عامل اصلی رنگ قرمز آب انار حضور آنتوسیانینها و الاژیتانینها است.[۱۵][۱۶]
کشت
[ویرایش]
انار با نام علمی P. granatum برای میوهاش یا به عنوان درختچههای زینتی در پارکها و باغها کاشته میشود. انار در برابر خشکسالی مقاوم است و میتواند در مناطق خشک با آب و هوای بارانی مدیترانهای زمستانی یا در آب و هوای بارانی تابستانی رشد کند. در مناطق مرطوبتر، آنها میتوانند مستعد پوسیدگی ریشه در اثر بیماریهای قارچی باشند. درختان میتوانند یخبندان متوسط را تا حدود منفی ۱۲ درجه سلسیوس تحمل کنند.[۱۷] انار به راحتی از دانه رشد میکند، اما معمولاً از قلمههای چوب سخت ۲۵ تا ۵۰ سانتیمتری تکثیر میشود تا از تنوع ژنتیکی نهالها جلوگیری شود. خوابانیدن هوایی نیز یک گزینه برای تکثیر انار است، اما پیوند با شکست مواجه میشود.[۱۸]
انواع
[ویرایش]
P. granatum var. nana یک گونه کوتاه از P. granatum است که به عنوان یک گیاه زینتی در باغها و ظروف بزرگتر کاشته میشود و به عنوان درخت نمونه بنسای استفاده میشود.[۱۹][۲۰]
ارقام
[ویرایش]P. granatum دارای بیش از ۵۰۰ رقم نامگذاری شده است، اما به وضوح دارای مترادف قابل توجهی است که در آن ژنوتیپ یکسان در مناطق مختلف جهان بهطور متفاوت نامگذاری شده است.[۲۱]
تولید و صادرات
[ویرایش]تولیدکنندگان پیشرو در سطح جهان هند و چین هستند و پس از آن ایران، ترکیه، افغانستان، آمریکا، عراق، پاکستان، سوریه و اسپانیا قرار دارند.[۲۲] در سال ۲۰۱۹، شیلی، پرو، مصر، اسرائیل، هند و ترکیه انار را به بازار اروپا عرضه کردند.[۲۳] شیلی تأمین کننده اصلی بازار ایالات متحده بود که عرضه محدودی از جنوب کالیفرنیا دارد.[۲۴] چین برای عرضه انار خود در سال ۲۰۱۹ خودکفا بود، در حالی که سایر بازارهای جنوب آسیا عمدتاً توسط هند تأمین میشد.[۲۵] تولید و صادرات انار در آفریقای جنوبی با محمولههای آمریکای جنوبی در سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸ رقابت کرد و مقاصد صادراتی آن شامل اروپا، خاورمیانه، بریتانیا و روسیه بود.[۲۶] آفریقای جنوبی عمدتاً از اسرائیل انار وارد میکند.[۲۷]
- فراوردههای جانبی
- خود میوه انار
- آب انار
- رب انار
- سرکه انار
- روغن هسته انار
- برگ انار
- پوست انار
- لواشک انار
- ترشک انار
- شربت انار
- مربای انار
نمادگرایی
[ویرایش]آشور
[ویرایش]انار میوهای مهم در فرهنگ و آیینهای آشور باستان بود. الهه آشوری شفا، گولا، اغلب با یک انار در دست به تصویر کشیده میشد که نمادی از حفاظت و شفا از بیماری بود. انارها به ویژه دانههای آن در مراسمی که به منظور ترویج کشاورزی و تولید مثل انسانی برگزار میشدند، به کار میرفتند. باور بر این بود که خوردن انار عمر طولانی و شکوفایی را به همراه دارد و همچنین به دلیل اعتقاد به نمادین بودن دانهها به عنوان زندگی ابدی، تغذیهای در زندگی پس از مرگ فراهم میکند.
انارها همچنین به طور رایج در آثار هنری آشوری به تصویر کشیده میشدند[۲۸] تا فراوانی و باروری همراه با چرخه کشاورزی را نشان دهند،[۲۹] و در موزه متروپولیتن هنر یک شیء مهره عاجی با عنوان «انار» به صورت سهبعدی حکاکی شده است. امروزه، انار همچنان نمادی مهم در فرهنگ آشوری مدرن باقی مانده است.
_(17543330534).jpg)
ایران باستان
[ویرایش]انار، که در زبان فارسی «انار» نامیده میشود، در باور ایرانی نمادی از باروری، برکت و نعمت است. انار در آیین زرتشتی مقدس است و زرتشتیان آن را در آیینهای مذهبی خود به کار میبردند. رنگ زرد پرچمهای انار نماد خورشید و روشنایی است.[۳۰]
درخت انار یکی از مقدسترین و متبرکترین گیاهان در ایران بوده است و باور دارند که از جاهایی روییده است که خون سیاوش (شخصیت افسانهای ایرانی که به پاکی و بیگناهی معروف است) بر زمین ریخته شد. در متون پهلوی ایرانی از انار به عنوان میوهای بهشتی یاد شده است. همچنین باور دارند که رویینتنی اسفندیار (قهرمان افسانهای ایرانی) با این میوه مقدس مرتبط بوده است. زرتشتیان ایران انار را میوهای مبارک میدانند، چرا که در جشنهایی مانند مهرگان و نوروز، و بهویژه در مراسم ازدواج از آن استفاده میکنند تا برای زوج تازه ازدواجکرده آرزوی فرزندانی سالم در آینده داشته باشند. آنان همچنین در آتشکدههای خود درخت انار میکاشتند تا از برگهای آن در آیینهای خود بهره ببرند.[۳۱]
در سنت ایرانی شب یلدا، مردم در بلندترین شب سال، یعنی شب انقلاب زمستانی، گرد هم میآیند و با خوردن میوه انار، پیروزی نور بر تاریکی را جشن میگیرند.[۳۲]
در یک نقشبرجسته از تختجمشید، داریوش بزرگ گل اناری با دو غنچه در دست دارد. این شاه هخامنشی در حالی که نمایندگان سرزمینهای تابع ایران بزرگ را به حضور میپذیرد، گل بزرگی را در دست گرفته که نشانهای از صلح و دوستی است.[۳۳]
اسرائیل باستان و یهودیت
[ویرایش]انار یکی از هفت گونه (عبری: שבעת המינים، شیوععت همینیم) از میوهها و غلاتی است که در کتاب مقدس عبری (سفر تثنیه ۸:۸) به عنوان محصولات ویژه سرزمین اسرائیل نام برده شدهاند.[۳۴] در کتاب غزل غزلها (که با نام غزل سلیمان نیز شناخته میشود)، انار شش بار ذکر شده است[۳۵] و اغلب نمادی از زیبایی و باروری است. در یکی از آیات، معشوق توصیف میشود: «لبهایت چون رشتهای سرخ، و دهانت دلپذیر است. گونههایت چون دو نیمه انار است، در پشت حجابت.» (غزل سلیمان ۴:۳)[۳۴]
برخی از دانشمندان یهودی معتقدند که انار میوه ممنوعه در باغ عدن بوده است، همانگونه که در کتاب پیدایش توصیف شده است.[۳۶] در کتاب خروج،[۳۷] از معیل («جامه ایفود») که کاهن اعظم قوم بنیاسرائیل میپوشید، چنین یاد شده که در لبه آن انارهایی گلدوزی شده بودند که با زنگولههای طلایی به صورت یکی در میان قرار داشتند؛ این زنگها هنگام ورود و خروج کاهن اعظم به مکان قدسالاقداس شنیده میشدند. در کتاب اعداد، انار در میان میوههایی ذکر شده که جاسوسان برای نشان دادن حاصلخیزی «سرزمین موعود» برای موسی آوردند.[۳۸][۳۴] بر اساس کتاب پادشاهان،[۳۹] سرستونهای دو ستون (یاقین و بوعز) که در برابر معبد سلیمان در اورشلیم قرار داشتند، با نقش انار مزین شده بودند. گفته میشود سلیمان تاج خود را بر اساس شکل تاج انار (کاسبرگ) طراحی کرده بود.[۴۰]
تصویر انار بر روی سکههای باستانی یهودیه ظاهر شده است؛ از جمله در سکههای دوران حشمونیان، هیرودیان و شورش اول یهودیان.
دستههای طومار تورات، زمانی که مورد استفاده قرار نمیگیرند، گاه با گویهای نقرهای تزئینی پوشانده میشوند که شکلی شبیه به انار دارند. این تزئینات را «ریمونیم تورات» مینامند.[۴۱]
دستههای طومار تورات، زمانی که مورد استفاده قرار نمیگیرند، گاه با گویهای نقرهای تزئینی پوشانده میشوند که شکلی شبیه به انار دارند. این تزئینات را «ریمونیم تورات» مینامند.[۴۲]
کردها
[ویرایش]انار میوهای مهم و نمادین در فرهنگ کردی است. این میوه به عنوان نماد فراوانی و میوهای مقدس در ادیان باستانی کردستان پذیرفته شده است. انار به عنوان نماد فراوانی در قالیهای کردی نیز به کار میرود.[۴۳]
در فرهنگ
[ویرایش]- «جاودانان» یا گارد جاویدان، سربازان برگزیده ایران باستان، نیزههایی به شکل انار داشتند.
- از سال ۱۳۸۸، در اواخر مهر ماه هر سال، جشنواره انار در روستای مردانقم برگزار میشود.[۴۴][۴۵][۴۶] جاذبه اصلی این جشنواره اجرای موسیقی عاشقی توسط عاشقهای معروف منطقه ارسباران است.
- همچنین در روستای تنگ طه شهرستان داراب در اواسط شهریور ماه، جشنواره انار برگزار میگردد.
- انار در دین یارسان مقدس شمرده شده و به عنوان «نیاز» همراه با نذری مقدس دعا داده شده و در مراسم آئینی خورده میشود. ضمن اینکه انار یکی از نمادهای این دین بهشمار میرود.
- شبهجزیره میانکاله با وسعت بیش از ۱۲ هزار هکتار از درختچههای انار به عنوان بزرگترین باغ انار ارگانیک و خودروی جهان در جنوب شرق دریای خزر قرار دارد.[۴۷]
- انار در برگزاری جشن شب یلدا در ایران کاربرد گستردهای دارد. ایرانیان در بیشتر مناطق از انار به عنوان خوراکی در این مراسم استفاده میکنند.
- انار بر روی تمبر و اسکناس چندین کشور نقش بسته است.
انار بر روی تمبر افغانستان 
انار بر روی تمبر جمهوری آذربایجان 
انار بر روی تمبر تاجیکستان 
انار بر روی سوم ازبکستان
خواص
[ویرایش] دانههای انار | |
| ارزش غذایی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس) | |
|---|---|
| انرژی | ۳۴۶ کیلوژول (۸۳ کیلوکالری) |
۱۸٫۷ g | |
| قند | ۱۳٫۶۴ g |
| فیبر خوراکی | ۴ g |
۱٫۱۷ g | |
۱٫۶۷ g | |
| ویتامینها | درصد ارزش روزانه |
| ویتامین (B۱) | ۶٪ ۰٫۰۶۷ میلیگرم |
| (B۲) | ۴٪ ۰٫۰۵۳ میلیگرم |
| نیاسین (B۳) | ۲٪ ۰٫۲۹۳ میلیگرم |
| پانتوتنیک اسید (B۵) | ۸٪ ۰٫۳۷۷ میلیگرم |
| ویتامین ب۶ | ۶٪ ۰٫۰۷۵ میلیگرم |
| فولیک (B۹) | ۱۰٪ ۳۸ میکروگرم |
| کولین | ۲٪ ۷٫۶ میلیگرم |
| ویتامین ث | ۱۲٪ ۱۰٫۲ میلیگرم |
| ویتامین ئی | ۴٪ ۰٫۶ میلیگرم |
| ویتامین کا | ۱۶٪ ۱۶٫۴ میکروگرم |
| مواد معدنی | مقدار درصد ارزش روزانه |
| کلسیم | ۱٪ ۱۰ میلیگرم |
| آهن | ۲٪ ۰٫۳ میلیگرم |
| منیزیم | ۳٪ ۱۲ میلیگرم |
| منگنز | ۶٪ ۰٫۱۱۹ میلیگرم |
| فسفر | ۵٪ ۳۶ میلیگرم |
| پتاسیم | ۵٪ ۲۳۶ میلیگرم |
| سدیم | ۰٪ ۳ میلیگرم |
| روی | ۴٪ ۰٫۳۵ میلیگرم |
| دیگر اجزاء | اندازه |
| آب | ۷۸ g |
| |
| †درصدهای تقریبیٔ پیشنهاده برای افراد بزرگسال، از روی مرجع مصرف رژیم غذایی هستند. منبع: کانون دادهٔ غذای وزارت کشاورزی آمریکا | |
قسمت خوراکی انار خام حاوی ۷۸٪ آب، ۱۹٪ کربوهیدرات، ۲٪ پروتئین و ۱٪ چربی است. یک وعده ۱۰۰ گرمی انار ۱۲٪ دانههای انار یک منبع غنی از فیبر غذایی است که بهطور کامل در دانههای خوراکی موجود است.[۴۸]
ادعاهای بهداشتی غیرقانونی
[ویرایش]با وجود دادههای تحقیقاتی محدود، تولیدکنندگان و بازاریابان آب انار بهطور آزادانه از نتایج تحقیقات اولیه برای تبلیغ محصولات استفاده کردهاند.[۴۹] در فوریه ۲۰۱۰، سازمان غذا و داروی آمریکا به یکی از تولیدکنندگان آمریکایی با نام POM Wonderful، به دلیل استفاده از ادبیات منتشر شده برای ادعاهای غیرقانونی اثرات ضد بیماری اثبات نشده، نامه هشداری صادر کرد.[۵۰][۵۱][۵۲]
نگارخانه
[ویرایش]
انار روی درخت - کرج
انار
انار سیاه - ساوه
شکوفه انار
انارِ دان شده
شکوفهٔ انار
بشقاب ایرانی با نقش دو انار، هنر دوره صفوی - موزه لوور
نقاشی چینی از انار
انار سرخ روستای تنگ طه
«انار شهوار» روستای تنگ طه
جستارهای وابسته
[ویرایش]
منابع
[ویرایش]- ↑ Kern، Ronni. «Pomegranate – California Rare Fruit Growers, Inc» (به انگلیسی). بایگانیشده از اصلی در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱. دریافتشده در ۲۰۲۱-۱۲-۲۱.
- ↑ «مدیرکل دفتر امور میوههای وزارت جهاد کشاورزی در همایش ملی انار مطرح کرد: پیشنهاد ایجاد کارگروه تولید انار ارگانیک در استان». وبگاه رسمی روزنامه خراسان. ۱۴ مهر ۱۳۹۰. بایگانیشده از اصلی در ۳۰ مه ۲۰۱۵. دریافتشده در ۲۴ مهر ۱۳۹۰.
- ↑ مظفریان، ولیاله (۱۳۸۴). ردهبندی گیاهی (کتاب دوم: دولپهایها). تهران: امیرکبیر. ص. ۲۷۸. شابک ۹۶۴-۰۰-۰۶۶۴-۵.
- ↑ Morton, J. F. (1987). "Pomegranate, Punica granatum L". Fruits of Warm Climates. Purdue New Crops Profile. pp. 352–5. Archived from the original on 2012-06-21. Retrieved 2012-06-14.
- ↑ Morton, J. F. (1987). "Pomegranate, Punica granatum L". Fruits of Warm Climates. Purdue New Crops Profile. pp. 352–5. Archived from the original on 2012-06-21. Retrieved 2012-06-14.
- ↑ "Pollination". The California Backyard Orchard (به انگلیسی). University of California Agriculture and Natural Resources. Archived from the original on 5 December 2024. Retrieved 25 May 2022.
- ↑ Stover, E.; Mercure, E. W. (2007). "The Pomegranate: A New Look at the Fruit of Paradise". HortScience. 42 (5): 1088–1092. doi:10.21273/HORTSCI.42.5.1088.
- ↑ Stover, E.; Mercure, E. W. (2007). "The Pomegranate: A New Look at the Fruit of Paradise". HortScience. 42 (5): 1088–1092. doi:10.21273/HORTSCI.42.5.1088.
- ↑ Holland, D.; Hatib, K.; Bar-Ya’akov, I. (2009). "Pomegranate: Botany, Horticulture, Breeding" (PDF). Horticultural Reviews. 35: 127–191. doi:10.1002/9780470593776.ch2. ISBN 978-0-470-59377-6. Archived from the original (PDF) on 3 March 2016. Retrieved 19 November 2017.
- ↑ Dahlgren, R.; Thorne, R. F. (1984). "The order Myrtales: circumscription, variation, and relationships". Annals of the Missouri Botanical Garden. 71 (3): 633–699. doi:10.2307/2399158. JSTOR 2399158. Archived from the original on 12 October 2018. Retrieved 14 January 2018.
- ↑ "Does a larger pomegranate yield more seeds?". AquaPhoenix. Archived from the original on 4 November 2006. Retrieved 21 September 2006.
- ↑ Holland, D.; Hatib, K.; Bar-Ya’akov, I. (2009). "Pomegranate: Botany, Horticulture, Breeding" (PDF). Horticultural Reviews. 35: 127–191. doi:10.1002/9780470593776.ch2. ISBN 978-0-470-59377-6. Archived from the original (PDF) on 3 March 2016. Retrieved 19 November 2017.
- ↑ Fernandes, L.; Pereira, J. A.; López Cortés, I.; Salazar, D. M.; Ramalhosa, E. C. (2015). "Physicochemical Changes and Antioxidant Activity of Juice, Skin, Pellicle and Seed of Pomegranate (cv. Mollar de Elche) at Different Stages of Ripening". Food Technology and Biotechnology. 53 (4): 397–406. doi:10.17113/ftb.53.04.15.3884. PMC 5079168. PMID 27904374.
- ↑ Jorgensen, SuzAnne; Brennand, Charlotte (June 2005). "Pomegranates" (PDF). Utah State University, Department of Food Safety. Archived from the original (PDF) on 12 September 2014. Retrieved 17 June 2017.
- ↑ Fernandes, L.; Pereira, J. A.; López Cortés, I.; Salazar, D. M.; Ramalhosa, E. C. (2015). "Physicochemical Changes and Antioxidant Activity of Juice, Skin, Pellicle and Seed of Pomegranate (cv. Mollar de Elche) at Different Stages of Ripening". Food Technology and Biotechnology. 53 (4): 397–406. doi:10.17113/ftb.53.04.15.3884. PMC 5079168. PMID 27904374.
- ↑ Gómez Caravaca, A. M.; Verardo, V.; Toselli, M.; Segura Carretero, A.; Fernández Gutiérrez, A.; Caboni, M. F. (2013). "Determination of the major phenolic compounds in pomegranate juices by HPLC−DAD−ESI-MS". Journal of Agricultural and Food Chemistry. 61 (22): 5328–37. doi:10.1021/jf400684n. PMID 23656584.
- ↑ Ali Sarkhosh; Jeff Williamson (October 2018) [April 1994]. "The Pomegranate" (PDF). UF/IFAS Extension. Retrieved 2020-05-07.
- ↑ Morton, J. F. (1987). "Pomegranate, Punica granatum L". Fruits of Warm Climates. Purdue New Crops Profile. pp. 352–5. Archived from the original on 2012-06-21. Retrieved 2012-06-14.
- ↑ "Punica granatum var. nana". RHS Plant Selector. Royal Horticultural Society. Retrieved 23 February 2021.
- ↑ "AGM Plants - Ornamental" (PDF). Royal Horticultural Society. March 2020. p. 90. Archived from the original (PDF) on 2020-05-03. Retrieved 2020-05-07.
- ↑ Stover, E.; Mercure, E. W. (2007). "The Pomegranate: A New Look at the Fruit of Paradise". HortScience. 42 (5): 1088–1092. doi:10.21273/HORTSCI.42.5.1088.
- ↑ "New UNECE standard will boost international trade in pomegranate | UNECE".
- ↑ "Overview: Global pomegranate market". FreshPlaza. 13 September 2019. Retrieved 15 March 2021.
- ↑ "Overview: Global pomegranate market". FreshPlaza. 13 September 2019. Retrieved 15 March 2021.
- ↑ "Overview: Global pomegranate market". FreshPlaza. 13 September 2019. Retrieved 15 March 2021.
- ↑ Marinda Louw (2021). "Pomegranate production in South Africa". South Africa Online. Retrieved 15 March 2021.
- ↑ Marinda Louw (2021). "Pomegranate production in South Africa". South Africa Online. Retrieved 15 March 2021.
- ↑ Collins, Paul (January 2006). "An Assyrian-Style Ivory Plaque from Hasanlu, Iran".
- ↑ https://www.metmuseum.org/art/collection/search/324929
- ↑ https://surfiran.com/mag/pomegranate-in-iran/
- ↑ https://www.packtoiran.com/blogs/detail/84/Pomegranate---The-Persian-fruit-of-heaven
- ↑ https://www.kew.org/read-and-watch/surprising-pomegranate-facts
- ↑ https://www.tehrantimes.com/news/478955/Pomegranate-and-its-great-reverence-in-Persian-culture
- 1 2 3 Shafer-Elliott, Cynthia (2022), Fu, Janling; Shafer-Elliott, Cynthia; Meyers, Carol (eds.), "Fruits, Nuts, Vegetables, and Legumes", T&T Clark Handbook of Food in the Hebrew Bible and Ancient Israel, T&T Clark Handbooks (1 ed.), London: T&T Clark, pp. 142–143, ISBN 978-0-567-67982-6, retrieved 27 July 2025
- ↑ Seeram, Navindra P. (2006). Pomegranates: Ancient Roots to Modern Medicine. CRC Press. ISBN 9781420009866.
- ↑ http://www.beliefnet.com/story/179/story_17974_2.html
- ↑ https://bible.oremus.org/?passage=Exodus%2028:33%E2%80%9334&version=nrsv
- ↑ Why Hebrew Goes from Right to Left: 201 Things You Never Knew about Judaism, Ronald H. Isaacs (Newark, 2008), page 129
- ↑ https://bible.oremus.org/?passage=1%20Kings%207:13%E2%80%9322&version=nrsv
- ↑ http://www.bj.org/parashat_hashavua/parashat_tetzaveh_5765.php
- ↑ Mobley, Beth (2009). "Ceremonial Objects from the Collection of Rabbi David A. Whiman". Digital Commons @ Touro Law Center. Retrieved 6 February 2024.
- ↑ http://www.beliefnet.com/story/179/story_17974_2.html
- ↑ Doré S.J., Rostami; Shirin (2015). "A Study on Symbols Roles in Shaping Appearances and Forms in Hand-Wovens of Kurdistan Province, Iran". International Journal of Humanities and Cultural Studies. ISSN 2356-5926.
- ↑ «دومین جشنواره انار در شهرستان کلیبر».
- ↑ «جشنواره انار روستای مردانقم». بایگانیشده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۱۵.
- ↑ «اولین جشنواره انار در کلیبر آذربایجان شرقی». بایگانیشده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۴.
- ↑ آریان ابوطالبی. «برداشت انار در میانکاله بزرگترین جنگل انار خاورمیانه». خبرگزاری ایلنا.
- ↑ "Nutrition data for raw pomegranate per 100 grams". NutritionData.com, Conde Nast; USDA FoodData Central. 1 April 2019. Archived from the original on 30 March 2013. Retrieved 20 April 2013., NutritionData.com
- ↑ "Pomegranate: superfood or fad?". UK National Health Service (NHS). 26 April 2018. Archived from the original on 2016-03-28.
- ↑ "Pom Wonderful Warning Letter". U.S. Food and Drug Administration. Archived from the original on 2011-04-24. Retrieved 2011-03-24.
- ↑ "Understanding Front-of-Package Violations: Why Warning Letters Are Sent to Industry". Food and Drug Administration. Archived from the original on 2011-03-19. Retrieved 2011-03-24.
- ↑ Starling S (3 March 2010). "FDA says Pom Wonderful antioxidant claims not so wonderful". NutraIngredients.com. Retrieved 6 March 2010.
- ↑ «آشنایی با محصولات باغی و گیاهی روستای مردانقم مرکز دهستان دیزمار شرقی». بایگانیشده از اصلی در ۱۴ مارس ۲۰۱۴.
۵۴.۵۵.۵۶.۵۷.۵۸.۵۹.منبع. فرهنگ ریشهشناختی زبان فارسی
Հայկական խոհանոց | |||||||||||||
| مواد لازم |
| ||||||||||||
| نانها | |||||||||||||
| سوپها | |||||||||||||
| پیش غذاها و سالادها | |||||||||||||
| غذاهای اصلی | |||||||||||||
| گوشت کبابی | |||||||||||||
| نوشیدنیها |
| ||||||||||||
| دسرها | |||||||||||||
| لوازم | |||||||||||||
| آشپزیهای مرتبط | |||||||||||||
- آشپزی عراقی
- آشپزی مدیترانهای
- ادویهها
- ادویههای هند
- انارها
- چاشنیها
- خونفامیان
- درختان اقلیم مدیترانهای
- درختان در ایران
- درختان زینتی
- درختان میوه
- رنگهای گیاهی
- فلات ایران
- فهرست سرخ IUCN از گونههای کمترین نگرانی
- گونههای گیاهی نامگذاریشده توسط کارل لینه
- گیاگان آسیای مرکزی
- گیاگان ارمنستان
- گیاگان اسرائیل
- گیاگان افغانستان
- گیاگان ایران
- گیاگان پاکستان
- گیاگان جمهوری آذربایجان
- گیاگان شام
- گیاگان غرب آسیا
- گیاگان فلسطین
- گیاگان نپال
- گیاگان هند
- گیاهان بهکاررفته در بنسای
- گیاهان توصیفشده در ۱۷۵۳ (میلادی)
- گیاهان دارویی
- گیاهان در کتاب مقدس
- گیاهان مقاوم در برابر خشکسالی
- محصولات کشاورزی از خاستگاه آسیا
- مراسم مردگان
- مواد سقط جنین
- موضوعات مذهبی
- میوهها از خاستگاه آسیا
- میوهها
- میوههای خوراکی
- نشانهای مذهبی یارسان
- نشانهای نجابت خانوادگی
- نمادهای پاوه
- نمادهای ساوه
- نمادهای ملی ایران
- نمادهای هادس