همایون خرم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
همایون خرم
Homayoun Khorram.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام شناسنامه‌ایامیر همایون خرم
زاده۹ تیر ۱۳۰۹
بوشهر
درگذشته۲۸ دی ۱۳۹۱ (۸۲ سال)
تهران بیمارستان دی
ژانرسنتی
ساز(ها)ویولن
همکاری‌های مرتبطعضو خانه موسیقی ایران
سازهای اصلی
ویولن

استاد امیر همایون خرم (زادهٔ ۹ تیر ۱۳۰۹ – درگذشتهٔ ۲۸ دی ۱۳۹۱)، نوازندهٔ ویلن، موسیقی‌دان و آهنگساز اهل ایران بود. او یکی از اعضای شورای عالی خانه موسیقی ایران بود.[۱] همایون خرم از بزرگترین آهنگسازان ایرانی و خالق ملودی های بی نظیری مثل *غوغای ستارگان ، *افسانه شیرین , *رسوای زمانه ٫ *تو ای پری کجایی ، *آوای خسته دلان ، *شهزاده رویا، *پیک سحری، *طاقتم ده( ساغرم شکسته ساقی ) ، * ز کوی بلاکشان ، و ده ها اثر جاودانه دیگر است و تاثیر زیادی در موسیقی ایرانی داشته است . وی با خوانندگان سرشناس زمانه خود از جمله مرضیه ، الهه ، دلکش ، حسین قوامی ، مهستی ، هایده ، شجریان ، گلپا و دیگر خوانندگان بزرگ همکاری داشت به طوری که پروین از خوانندگان انحصاری ترانه های خرم محصوب میشد . همچنین خرم با جواد معروفی ، علی تجویدی ، فرهنگ شریف ، جلیل شهناز ،پرویز یاحقی ، انوشیروان روحانی ، فریدون حافظی و دیگر موسیقی دانان زمانه خود دوستی و همکاری بسیار زیادی داشت . همایون خرم با ساختن زیبا ترین نغمه ها در تمامی دستگاه ها از سه گاه تا بیات ترک از بزرگترین موسیقی دانان تاریخ ایران محسوب میشود و او را خالق جاودانه ترین ترانه ها می نامند .

زندگی‌نامه[ویرایش]

همایون خرم ۹ تیر سال ۱۳۰۹ در بوشهر متولد شد.[۲] از آنجا که مادرش از شیفتگان موسیقی اصیل ایرانی بود و از میان مقام‌های موسیقی ایرانی، به دستگاه همایون علاقه‌ای وافر داشت، نام همایون را برای فرزند خود برگزید.[۳] خرم در سن ۱۰–۱۱ سالگی به مکتب ابوالحسن صبا راه‌ یافت و چند سال بعد به عنوان نوازندهٔ ۱۴ ساله، در رادیو به تنهایی به اجرا پرداخت. بعدها، در بسیاری از برنامه‌های موسیقی رادیو، به ویژه در برنامه گل‌ها، به عنوان آهنگساز، تکنواز ویلن، و رهبر ارکستر آثار متعددی آفرید.[۳][نیازمند منبع]

موسیقی[ویرایش]

همایون خرم هارمونی را با فریدون فرزانه و با شیوه «سارلی» فراگرفته و در سازبندی از کورساکف متأثر بود. دشوار می‌شود ایرانی‌ای را یافت که نتواند ترانه «امشب در سر شوری دارم» را زمزمه کند. او با مشهورترین خوانندگان موسیقی ایرانی همکاری داشته‌است. حسین قوامی، مرضیه، دلکش، الهه، هایده، مهستی، شجریان، گلپا ایرج، نادر گلچین، عهدیه، پروین، گلوریا روحانی، شکیلا، علیرضا قربانی، محمد اصفهانی و... از آن جمله‌اند. از طرف دیگر باید گفت پروین نوری‌وند تا چندین سال خواننده انحصاری آثار خرم محسوب می‌شد.[۴][۵][۶]

وی همچنین تحصیلات دانشگاهی خود را در دانشگاه علم و صنعت ایران در رشته مهندسی برق ادامه داد. در جلد سوم کتاب موسیقی‌دان ایرانی نوشته پژمان اکبرزاده آمده‌است: «پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران، فعالیت‌های اجرایی همایون خرم دچار وقفه‌ای چندین ساله شد. اوقات او از آن پس، بیشتر صرف تدریس خصوصی ویلن و فعالیت‌های پژوهشی دربارهٔ موسیقی ایرانی شد.»[۷]

از کارهای دیگر او می‌توان سخنرانی‌های زیر را نام برد:

سمت‌ها[ویرایش]

  • آهنگ‌ساز در برنامه‌های موسیقی ایرانی و برنامه گلها
  • استاد دانشکده موسیقی ملی
  • دارای درجه ۱ هنری معادل مدرک دکترا از شورای ارزشیابی هنرمندان ایران[۳]
  • رهبری ارکستر سازهای ملی
  • عضویت در شورای عالی موسیقی رادیو

آثار[ویرایش]

از جمله آثار همایون خرم که به شهرت رسیده‌است، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]

و در سال‌های اخیر:

کتاب‌ها[ویرایش]

  1. غوغای ستارگان (خاطرات هنری مهندس همایون خرم) انتشارات بدرقه جاویدان ۱۳۸۹ این کتاب توسط علی وکیلی که از شاگردان خرم بوده، ابتدا به صورت شفاهی روی نوار تهیه و سپس نوشته و ویرایش شده‌است.
  2. ردیف اول چپ کوک (نوای مهر)؛ شامل آوازها، چهارمضراب‌ها (به اهتمام بابک شهرکی)
  3. ردیف دوم راست کوک؛ شامل تعدادی از پیش‌درآمدها، چهارمضراب‌ها و رِنگ‌ها که به کوشش محمد رضا ترابیان تهیه و چاپ شد.
  4. چهار مقام ردیف‌ها و چهارمضراب‌های مهندس همایون خرم در ماهور، چهارگاه، همایون و اصفهان (به همراه سی دی صوتی)، که توسط محسن کاظمیان از شاگردان خرم گردآوری و نگارش شده‌است. (در این کتاب مباحث جدیدی توسط نویسنده در حوزه ویولون ایرانی در این کتاب وارد شده‌است، از جمله آکسان‌های دست چپ، دوبل نت‌های موسیقی ایرانی و نیز تعیین مترونوم برای ردیف‌ها)

درگذشت[ویرایش]

همایون خرم که در سال‌های پایانی زندگی به بیماری سرطان روده دچار شده بود و تحت شیمی‌درمانی قرار داشت، در سن ۸۲ سالگی در روز پنجشنبه ۲۸ دی ۱۳۹۱ در بیمارستان دی تهران درگذشت.[۱۶][۱۷][۱۸] پیکر او، یکشنبه ۱ بهمن از روبروی تالار وحدت با حضور اهالی موسیقی و دوستداران وی به سمت قطعه هنرمندان بهشت زهرا تشییع شد.[۱۹]

رعایت حقوق مؤلف[ویرایش]

رضا خرم (فرزند همایون خرم) نامه ای اعتراضی را از سوی خبرگزاری‌ها مبنی بر عدم رعایت حقوق آثار همایون خرم منتشر کرد که او و خانواده‌اش به روند سرقت‌های آثار پدرش توسط برخی از اهالی موسیقی اعتراض کرده‌اند. در این نامه آمده‌است:[۲۰][۲۱][۲۲]

«دوستان عزیز هر اثر موسیقی سازنده و صاحب دارد، مؤلفی دارد که حقوق ناشی از آن متوجه ایشان یا وارثانش هست. اگر این موسیقی آمیخته با کلام باشد دو نفر صاحب این اثر مشترک هستند، آهنگساز و ترانه‌سرا.»

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دربارهٔ خانه موسیقی». وبگاه رسمی خانهٔ موسیقی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۸ مهر ۱۳۹۰.
  2. روزنامهٔ آفتاب یزد، شمارهٔ ۲۱۰۶
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ وبگاه رسمی همایون خرم
  4. http://www.baharnewspaper.com/Pdf/91-10-30/14.pdf
  5. http://www.baharnewspaper.com/News/91/10/30/3730.html
  6. جشن نامه همایون خرم: ای آشنا! راز دل بشنو
  7. «موسیقی‌دان ایرانی (جلد سوم) نوشته پژمان اکبرزاده». انجمن میراث ایران و نشر روشنک. دریافت‌شده در ۲۰ بهمن ۱۳۹۱.
  8. گالری موزیک، وب سایت استاد همایون خرم.
  9. یادگار «ابوالحسن صبا» آخرین نت زندگیش را نواخت بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine، رادیو ایران.
  10. جامعه موسیقی در سوگ همایون خرم و محمد بیگلری پور؛ بایگانی‌شده در ۲ دسامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، ابتکار.
  11. آخرین روزهای زندگی استاد همایون خرم از زبان پسرش، خبر آنلاین.
  12. «آثار و ساخته‌های همایون خرم».
  13. «همایون خرم؛ نغمه‌هایی به جاودانگی چندین نسل».
  14. https://www.youtube.com/watch?v=w9wCXFy6wJg
  15. https://www.youtube.com/watch?v=OvLZr-XACQA
  16. استاد همایون خرم درگذشت، خبرگزاری خبرآنلاین.
  17. درگذشت همایون خرم بایگانی‌شده در ۶ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، وب سایت انسان‌شناسی و فرهنگ.
  18. همایون خرم درگذشت، شبکه خبر.
  19. استاد برجسته موسیقی ایران زمین پر کشید، خبرگزاری تابناک.
  20. «لطفا سرقت نکنید/اعتراض خانواده همایون خرم به سرقت‌های عرصه موسیقی».
  21. «فرزند همایون خرم:خیلی تحمل کردیم!».
  22. «رضا خرم: بعد از این تاریخ به‌طور جدی و قانونی و بدون تعارف با سارقین هنری که به هر شکلی از آثار استاد سوء استفاده می‌نمایند شدیداً برخورد خواهد شد».