فرید زلاند

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فرید زلاند
Farid Zoland.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
نام اصلی فرید زلاند
تولد ۹ مرداد ۱۳۳۴، کابل
ملیت افغان
سبک‌(ها) پاپ
ساز(ها) پیانو، رباب، طبلا (طبله)
سازهای برجسته
پیانو، رباب

فرید زَلاند (پشتو: ځَلاند) (زولاند هم نوشته شده‌است) زاده ۹ مرداد سال ۱۳۳۴ خورشیدی در کابل، آهنگ‌ساز افغان است. فرید زلاند با خوانندگان ایرانی از جمله داریوش، گوگوش، ابی، ستار، معین، منوچهر سخایی و هایده همکاری کرده‌است. او فرزند جلیل زلاند آهنگساز افغان است. برادران و خواهران او سهیلا زلاند، شهلا زلاند و وحید زلاند همگی خواننده‌اند.

زندگی‌نامه[ویرایش]

فرید زلاند در ۹ مرداد سال ۱۳۳۴ خورشیدی در کابل به دنیا آمد. موسیقی را همانند بیشتر اعضای خانواده اش نزد پدرش جلیل زلاند آهنگساز افغان فرا گرفت. در سال ۱۳۴۸ خورشیدی او با در دست داشتن بورس تحصیلی از وزارت فرهنگ و هنر به تهران مهاجرت کرد، او در این شهر وارد هنرستان عالی موسیقی شد. بعداز گذشت یک سال از نوازندگی پیانو به هارمونی آهنگسازی تغیر رشته داد. زلاند شاگرد اساتیدی چون فریدون فرزانه، یوسف زاده، مصطفی پورتراب، مرحوم مرتضی حنانه،مرحومه خانم خسروی بوده است. در این مدت او به موسیقی سازی برای بسیاری از خوانندگان پرآوازه ایرانی پرداخت. فرید زلاند آهنگسازی را درسال۱۳۵۰ شمسی و در پانزده سالگی در تهران آغاز می کند و اولین آهنگ­ های خود را روی ترانه ­ای از اردلان سرفراز وبا صدای ستار به نام های "بهت" و "غزل" می سازد که با استقبال زیادی مواجه می شود . زلاند آشنایی با اردلان سرفراز در کوچینی را بعد از سفر به ایران دومین شانس بزرگ زندگی خود می داند. پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ او نیز همانند بسیاری از هنرمندان ایرانی مجبور به ترک ایران شد. در اوایل انقلاب زلاند ابتدا به لندن وکانادا می رود و در نهایت در آمریکا و شهر لس آنجلس مستقر می شود . دراواخر۱۹۸۰ وارد دانشگاه USC لس انجلس دانشکده موسیقی می شود و به مدت دو سال دررشته موسیقی فیلم به تحصیل می پردازد.[۱] در سال ۱۳۵۸ با نیکو معنوی ازدواج کرد[نیازمند منبع]. اما این دو علی‌رغم داشتن پسری به نام «رهی» از هم جدا شدند. نیکو معنوی هم اکنون در لندن زندگی می‌کند[نیازمند منبع].

فرید زلاند پس از رفتن به لس آنجلس تا به امروز به آهنگ سازی ادامه داده است.

سبک هنری[ویرایش]

او بیش از دویست آهنگ در این چند دهه فعالیت هنری خود ساخته است که به گفته خودش هفتاد درصد کارهایش موفق بوده اند و سی درصد مابقی هم مورد پسند مردم قرار گرفته اند و در زمان خودشان شنیده شده اند. بیشتر آهنگ­ های او بر روی ترانه ­هایی بوده است که او توانسته کاملا با آنها ارتباط برقرار کند و بسیار به ندرت و کم اتفاق افتاده که روی آهنگ ساخته شده از او کسی ترانه ای بگوید. بیشتر آهنگ های او بر روی ترانه های اردلان سرفراز با تنظیم منوچهر چشم آذر بوده است.[۲] یکی از ویژگی های برجسته و متمایز آهنگ های فرید زولاند زیبایی مطلع یا شروع ملودی هایش هست. در واقع او با مهارتی خاص پیش زمینه ای گوش نواز و منحصر بفرد برای مخاطب ایجاد می کند و مخاطب را آرام آرام در فضای کل ترانه قرار می دهد به نحوی که مخاطب تا پایان، مشتاقانه با ترانه ارتباط برقرار می کند. این ویژگی در بسیاری از آهنگ های او از جمله موسیقی ترانه های 'ستاره دنباله دار' و 'خواب' هر دو با صدای ابی و 'چکاوک' با صدای داریوش به وضوح دیده می شود. فضای کلی آهنگ های او را می توان آمیخته ای از موسیقی ایرانی و پاپ و افغان و هندی دانست. با این حال اغلب آهنگ های او در فضای موسیقی به اصطلاح تلفیقی ایرانی یعنی ترکیبی از موسیقی سنتی ایرانی و پاپ غربی قرار می گیرند.او همچنین برای برخی خواننده ها آهنگ هایی کاملاً افغانی نیز ساخته است. به ندرت مدت زمان برخی از آهنگ های فرید زلاند مانند 'معلم بد' و 'راه من' (هر دو با صدای ابی)، نسبت به مدت زمان سایر آهنگ هایش که حدوداً بین 4 تا 6 دقیقه ای هستند، طولانی تر هست چرا که او اغلب فضاهایی را در این آهنگ ها برای هنرنمایی موسیقایی هر چه بیشتر خود اختصاص داده است. از نظر او آهنگساز باید زمزمه ساز احساس و عاطفه و سلیقه خویش باشد اما جایی که به ورطه تقلید می افتد، قدرت کشف و آفرینش را در خود سرکوب می کند.[۳] از معروفترین آهنگ های ساخته شده توسط او برای مطرح ترین خواننده های پاپ ایران می توان به این موارد اشاره کرد: 'شقایق'، 'یاور همیشه مومن برای' داریوش؛ 'محتاج'، 'هزار و یک شب'، 'ستاره دنباله دار'، 'گریز' و 'مست چشات' برای ابی؛ 'مرهم' و 'تو بزرگترین سوالی (پرسش)' برای گوگوش؛ 'شانه هایت'، 'ساقی' و 'یا رب' برای هایده و خیلی از بهترین کارهای معین مانند 'سفر' و 'پریچهر'.[۲]

دوستی با اردلان سرفراز[ویرایش]

فرید زلاند و اردلان سرفراز دو دوست صمیمی هستند. به گفته ی خودش، اردلان برادر بزرگ و عزیز او هست و اردلان کسی بوده که به او اطمینان کرد و ترانه­ هایش را در اختیارش گذاشت و روزی را که ترانه "بهت" را جلویش گذاشت و گفت: فرید بیا این را کار کن، هیچ­وقت فراموش نمی ­کند. اکثر آهنگ های فرید زلاند بر روی ترانه های دوست صمیمی اش، اردلان سرفراز برای خواننده های مختلف آهنگسازی شده اند.[۳]

زلاند و ایران[ویرایش]

زلاند اگر چه افغان است علاقه فراوانی به کشور ایران دارد. در واقع می‌توان گفت کارهای مشهور او بیشتر در موسیقی ایرانی است تا موسیقی افغانستان. فرید زلاند خود را پاسدار موسیقی ایرانی می‌داند. او دوست دارد فقط برای زبان فارسی آهنگ­سازی کند و به طور کلی خودش را مقید به این مسئله تفکیک موسیقی ایرانی و افغانی و تاجیک نمی داند و برایش زبان فارسی خیلی مهم است. به گفته ی خودش تمام دستگاه ها و ردیف های موسیقی ایرانی را تا اندازه ­ای که می باید مطالعه کرده است و درباره آنها می ­داند . او در برخی موسیقی‌هایی که برای خوانندگان ایرانی ساخته، از آهنگ‌های افغانستان استفاده کرده‌است. از این جمله می‌توان به آهنگ من آمده‌ام (گوگوش) اشاره کرد. در سال ۲۰۰۸ فرید زلاند خواننده‌ای به نام راستین را معرفی کرد که زود توانست طرفداران زیادی برای خود جذب کند. دراين اواخر فريد زلاند و شاهرخ بحث هاي تند و دعوای فيسبوكي را به راه انداختند. در اين بحث از دزدي شدن آهنگی به نام زيبا توسط شاهرخ ياد شده است كه به قول فريد زلاند حق اين آهنگ را تنها به راستين داده است و فريد زلاند گفت شاهرخ تو را در محكمه خواهم ديد. همچنین وی از خواننده های مختلفی که آهنگ های او را در کنسرت های خودشان اجرا می کنند مطابق با قوانین و مقررات درخواست پرداخت حق الزحمه آهنگساز می کند.وی در مورد ادامه فعالیت خود در مصاحبه ای اعلام کرد که من الان فقط می­ خواهم بیشتر با جوان­ ها کار کنم چون این خواسته همیشگی مردم و جوان ها از من بوده که به آن جواب مثبت دادم. ولی این به معنی غافل شدن از همکاری با دوستان قدیمی ام هم نیست. اما کسی که دیگر هیچوقت با او همکاری نخواهم کرد، ابی است.[۲]

خاطرات فرید زولاند از همکاری با هنرمندان[ویرایش]

فرید زلاند با بسیاری از خوانندگان و دیگر هنرمندان مشهور ایرانی همکاری داشته است. از این رو با همکارانش خاطره هایی دارد که گه گاه در مصاحبه های خود از آن ها صحبت به میان می آورد. فرید زلاند در مصاحبه ای گفت ما عادت داشتیم تا کارهای سیاسی را به داریوش بدهیم و همیشه این را می دانستیم که روی لبه تیز پرتگاه در حال حرکتیم. یکی از آهنگ های موفق و ماندگار او آهنگی است که بر روی ترانه 'یاور همیشه مومن' از ایرج جنتی عطایی در زمان قبل از انقلاب ساخته شد که داریوش آن را خواند و اولین کار مشترک زلاند و داریوش محسوب می شود. داستان این آهنگ به این صورت بود که در سال 1352، یک روز بعد از ظهر، داریوش به زلاند زنگ می زند و شعر را برای او می خواند و از او میخواهد تا آهنگی روی این ترانه بگذارد. زلاند که دلتنگی خاصی داشت پشت پیانو می نشیند و بعد از سه یا چهار ساعت کار را تمام می کند و فردای آن روز به اتفاق داریوش برای تنظیم این کار نزد واروژان می روند. یاور همیشه مومن تنها آهنگی از فرید زلاند است که توسط واروژان تنظیم شده است. موسیقی این کار در حیطه ی موسیقی تلفیقی یعنی ایرانی و پاپ قرار دارد و تا به امروز همچنان یکی از شنیده شده ترین کارهای داریوش و فرید زلاند به شمار می رود. قسمت انتهایی موسیقی این ترانه که با صدای عبور قطار همراه است باعث شد تا ساواک، فرید زلاند و داریوش را احضار کند، چرا که ساواک براین تصور بود که صدای مربوطه نه صدای عبور قطار، بلکه صفیر رگبار مسلسل است و یادآور آزادی خواهانی بود که به جوخه های آتش سپرده شده بودند. البته فرید زلاند آهنگساز این آهنگ، برای آن ها توضیح می دهد که این صدا،صدای عبور قطار از ریل است و در واقع نشانگر سفر یاور همیشه مومن است. او تا کنون برای داریوش بیش از سی آهنگ ساخته است. در خاطره ای دیگر، در مصاحبه ای، یکی از خاطراتش با هایده را اینگونه عنوان کرده است: اوایل سال 80 میلادی بود که در لس ­آنجلس خانم هایده خدابیامرز آمد خانه من، گفت: فریدجان آهنگ خوب چی دارید؟ و من همین آهنگ "ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی" را برایش زدم و گفت: «من این کار را خیلی دوست دارم، این کار را می دهی بخوانم؟» گفتم: «من می ­ترسم، اینجا یه­ خورده اذیت بشوید.» گفت: «من به خاطر جثه ام نمی توانم توی جوی شنا کنم، من حتماً باید توی دریا شنا کنم به خاطر همین من باید حتماً این را بخوانم» که خواند.او در صفحه فیسبوک خود در مورد هایده چنین نوشته است: من هنوز و همیشه فکر می کنم روزی در جایی از زمان و مکان که شباهتی نه با این زمان و نه به این جهان دارد در کنارِ تو دوباره گی خواهم کرد و صدای تو بروی نت های موسیقی من ، جادوی ترنّم و ترانه و صدا خواهد شد. همچنین از خاطرات معین این هست که هر گاه آهنگی از فرید زلاند را در استودیو درمقابل او اجرا می کرد شاهد تحت تاثیر قرار گرفتن زلاند بوده است. حتی در برهه ای از دهه شصت شمسی، اردلان سرفراز، از ترانه گویی به دلایلی خسته می شود و تصمیم به کناره گیری از ترانه سرایی می گیرد که معین ترانه ای از او را به نام دلسوخته با آهنگی از فرید زلاند چنان اجرا می کند که این بار اردلان سرفراز تحت تاثیر آن قرار می گیرد و امید و بارقه های گذشته در او در عرصه ترانه سرایی زنده می شود. فرید زلاند، صدای ابی را سازگارترین صدا برای فضای ملودی های خود می داند و از این رو بیشترین تعداد آهنگ هایش را برای او نوشته است. تا جایی که به گفته خودش آهنگی را بر روی ترانه ای از شهیار قنبری به نام 'نون و پنیر و سبزی' نوشت و ابی اجرا کرد که باعث شهرت ناگهانی و بیش از پیش ابی شد. البته در سال های اخیر فرید زلاند به دلایلی شخصی با دوست دیرینه اش ابی همکاری نمی کند و به گفته خودش دیگر با او همکاری نخواهد کرد. در خاطره ای دیگر از فرهاد او می گوید: فرهاد خدابیامرز اینجا به خانه من آمد و مهمان من بود و آلبوم "برف" را در شرکت آونگ، زمانی که من آنجا بودم تولید کردیم .فرهاد یک هفته ­ایی با من بود و می ­رفتم می­ دیدمش و تنها آرزوی من این بود که یک آهنگ به او می­ دادم و این آهنگ "موج" مرا خیلی دوست داشت که داریوش خوانده بود و می گفت اگر از این آهنگ­ ها بسازی برایت می­ خوانم و متأسفانه دیگر فرصت نشد. در میان کارهای زلاند، آهنگ هایی هستند که ابتدا برای یک خواننده ساخته شده بودند اما بعداً به دلایلی خواننده عوض شده است. از این دست آهنگها می توان به ترانه 'برای دیدن تو از حادثه ها گذشته ام' اشاره کرد که ابتدا برای ابی نوشته شده بود ولی به معین داده شد. همچنین ترانه 'پرسش' ابتدا برای داریوش نوشته شده بود که گوگوش از این کار خوشش می آید و از داریوش میخواهد که آن را بخواند و داریوش این آهنگ را به او می دهد. ترانه 'بهت' ابتدا قرار بوده است که به گوگوش داده شود اما به دلایلی به ستار داده شده است. ترانه 'زخم' در ابتدا قرار بود به داریوش داده شود اما ستار آن را خواند. ترانه زخم باعث شد تا ساواک فرید زلاند را احضار شد. عبارت 'لحظه ی عبور یک تیر' در ترانه 'زخم' حساسیت آن ها را بر انگیخته بود. ترانه 'شکایت' ابتدا قرار بود با صدای مهستی اجرا شود، اما در ادامه مهستی این ترانه را نا مانوس با سبک خود دانست و در نهایت گوگوش که این ترانه را دوست داشت اجرا کرد.[۴][۵][۶] [۷]

گفتاوردهای فرید زلاند[ویرایش]

مسیر موسیقی و ترانه و تعهد ، مسیری بی مقصد به سمت زیبایی و کشف و عشق است که می بایست همراه با مردم آن را طی کرد.[۸]
آهنگساز باید زمزمه ساز احساس و عاطفه و سلیقه خویش باشد اما جایی که به ورطه تقلید می افتد، قدرت کشف و آفرینش را در خود سرکوب می کند.[۸]

ترانه‌شناسی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://en.gavazn.com/biography/752.htmp=1677
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ http://ebi2.com/main/?p=1677
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ https://www.facebook.com/farid.zoland
  4. http://www.ensani.ir/fa/content/11044/default.aspx
  5. https://www.facebook.com/farid.zoland
  6. https://www.manoto1.com/videos/zoland/vid237?showcode=show53
  7. https://www.youtube.com/watch?v=uVqZZWtb0Vw
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ https://www.facebook.com/farid.zoland