صفحه نیمه‌حفاظت‌شده

مهستی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مهستی
Mahasti.jpg
اطلاعات
نام اصلیافتخار دده‌بالا
نام مستعارمهستی
تولد۲۵ آبان ۱۳۲۵
تهران، ایران[۱]
ملیتایرانی
مرگ۴ تیر ۱۳۸۶ (۶۰ سال)
سانتا روزا، آمریکا
علت مرگسرطان روده بزرگ
سبک‌(ها)سنتی ایرانی، پاپ ایرانی مردمی
سال‌های فعالیت۱۳۴۴–۱۳۸۶
نوع صوتسنتی پاپ مردمی

افتخار دَدِه‌بالا با نام هنری مهستی (زادۀ ۲۵ آبان ۱۳۲۵[۱] – درگذشتۀ ۴ تیر ۱۳۸۶[۲]) خواننده ایرانی موسیقی سنتی و مردمی و پاپ ایرانی بود. از او با نام‌هایی چون بانوی آواز گل‌ها و دل‌ها یاد می‌شود.[۲] وی کمی پیش از انقلاب از ایران خارج شد، ابتدا به بریتانیا و سپس برای همیشه به آمریکا رفت و تا زمان مرگ در آن کشور زندگی می‌کرد. بیشتر آثاری که او پس از انقلاب اجرا کرد در قالب ترانه‌های پاپ سنتی و مردمی هستند. مهستی خواهر هایده، خوانندهٔ نامدار ایرانی بود.

زندگی‌نامه

تصویر مهستی و هایده. در روز چهارشنبه‌سوری بر جلد مجلۀ «اطلاعات هفتگی»

مهستی، با نام اصلی افتخار دده‌بالا، در ۲۵ آبان ۱۳۲۵ در تهران، خیابان ایران (خیابان عین الدوله)، زاده شد.[۱] پدر وی محمد دده‌بالا و مادرش زینت بلغاری بودند. او خواهر هایده، یکی از بزرگ‌ترین خوانندگان موسیقی پاپ سنتی ایران بود. پرویز یاحقی استعداد خوانندگی او را در نوجوانی کشف کرد. پرویز یاحقی صدای او را در یکی از نشست‌ها به‌طور اتفاقی می‌شنود و بسیار به صدایش علاقه‌مند می‌شود و وی را به خوانندگی و موسیقی تشویق می‌کند. اکبر گلپایگانی در مصاحبه‌‌‌ای عنوان می‌کند که هایده و مهستی را او آموزش داده و سپس به آهنگسازان معرفی کرده‌است.[۳] هایده از مهستی بزرگ‌تر بود اما مهستی به علت تجرد، زودتر از خواهر خود پا در وادی هنر گذاشت. وی نام هنری خود را از مهستی گنجوی شاعر معروف ایرانی برگرفت.

شروع کار مهستی در سن ۱۹ سالگی[۴] در برنامۀ گل‌ها شماره ۴۲۰[۵] و با خواندن ترانه‌ای به نام آن که دلم را برده خدایا ساختهٔ بیژن ترقی در سبک موسیقی کلاسیک ایرانی بود اما پس از طی زمان و همراه با گرایش عمومی برای موسیقی پاپ به خصوص در دوران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، آهنگ‌هایی نیز در این سبک اجرا نمود. نخستین کار وی در این زمینه ترانۀ بچه نشو ای دل ساختۀ جهانبخش پازوکی بود.[نیازمند منبع]

پیش از انقلاب، همسر نخست مهستی پس از مدتی زندگی با او، عاشق فیروزه خوانندۀ کوچه‌بازاری شد و از مهستی جدا و با فیروزه ازدواج کرد. مهستی علاقۀ زیادی به همسرش داشت و با این رخداد بسیار غمگین شد و ترانه‌های بیا خونه، بازیچه و سرانجام دلقک را خطاب به کورس ناظمیان، همسر نخست خود خواند ولی پس از مدتی با همسر دومش ازدواج کرد.[نیازمند منبع] مهستی دو بار ازدواج کرد و سرانجام هر دو ازدواج، جدایی بود. وی از ازدواج نخست با کورس ناظمیان صاحب دختری به نام سحر ناظمیان شد. ازدواج دوم او با بهرام سنندجی صاحب کارخانهٔ کفش بود.[نیازمند منبع] مهستی از تنها دختر خود یعنی سحر دو نوۀ دختری به نام‌های ناتاشا و ناتالی داشت.

در سال ۲۰۰۵ میلادی، آکادمی جهانی هنر، ادبیات و رسانه از وی برای بیش از ۴۰ سال فعالیت در زمینه موسیقی سنتیو مردمی و پاپ ایرانی تقدیر به عمل آورد و به وی نشان شیر طلایی اهدا گردید.[۶]

از او با احتساب گل‌های رنگارنگ حدود چهل آلبوم برجای مانده‌است.[۷] مردمی بودن و شرکت در بسیاری از کارهای عام‌المنفعه و همچنین برخورد صمیمانۀ وی با مردم در کنسرت‌ها باعث علاقۀ زیاد مردم به وی بود که باعث شد نسل‌هایی که بعد از مرگ وی به دنیا آمده بودند تا به امروز، وی و و ترانه‌های او را به خوبی بشناسند و از آن‌ها استقبال کنند.

دوران بیماری

مهستی تا حدود چهار سال بیماری خود را از اطلاع عموم مردم پنهان نگاه داشت، اگرچه تحت شیمی درمانی خفیف قرار گرفته بود. پزشکان به او هشدار داده بودند که در صورت مداوا با دوز بالاتر که مورد نیاز شرایط اوست، امکان ایجاد مشکل در صدایش وجود خواهد داشت. با این وجود، در نوروز ۱۳۸۶ بعد از چندین روز اجرای برنامه در کنسرتی که به همراه ستار و گلپا قرار بود در دبی انجام دهد به علت ظهور مجدد علایم بیماری و وخامت حال عمومی از اجرای کنسرت بازماند. وی به سرعت به لس آنجلس بازگشت و در برنامه‌‌‌ای تلویزیونی با اجرای نادره سالارپور (برادر زادۀ خود)، به همراه دختر و نوه‌های خود و پزشک خانوادگی شرکت کرد و اعلام کرد که به بیماری سرطان مبتلا است و باید پرتو درمانی شود. به همین دلیل پس از انجام مداوا به همراه دخترش به شمال کالیفرنیا رفت و در مجهزترین بیمارستان سانتا روزا که متعلق به همسر سحر بود بستری گردید.[۸]

درگذشت

آرامگاه مهستی در گورستان وست‌وود در لس آنجلس

مهستی پس از انتشار آلبوم موفق «از خدا خواسته» در حالی که مشغول تهیۀ آلبومی دیگر با همکاری شادمهر عقیلی بود، پس از چهار سال بیماری سرطان روده بزرگ در سانتا روزای کالیفرنیا در ساعت ۷:۵۲ صبح ۴ تیر ۱۳۸۶ خورشیدی در سن ۶۰ سالگی درگذشت.[۱]

پیکر وی پس از انتقال از شمال کالیفرنیا، در ساعت ۱۲:۳۰ روز جمعه ۸ تیر ۱۳۸۶ خورشیدی در گورستان وست‌وود در لس آنجلس در کنار آرامگاه خواهرش هایده و مادرشان به خاک سپرده شد. هزاران نفر از جمله خوانندگان و بازیگران برجستۀ ایرانی مقیم خارج از کشور و همچنین جمشید دلشاد، نخستین شهردار ایرانی در ایالت کالیفرنیا و بیژن پاکزاد یکی از طراحان معروف ایرانی مقیم آمریکا در مراسم خاکسپاری وی شرکت کردند. به گفتۀ دولت فدرال آمریکا بعد از مرلین مونرو و مایکل جکسون تشیع جنازه وی سومین مراسم بزرگ و استثنایی ایالات متحده آمریکا بود که منجر به تعطیلی کامل یک‌ساعته خیابان‌های لس آنجلس گردید.[۱]

بعد از فوت وی، ۴ خوانندۀ خانم ایرانی، لیلا فروهر، سپیده، هنگامه و هلن، به درخواست شبکۀ طبش، آهنگی برای یادبود مهستی به نام «به یاد مهستی» را اجرا کردند.[۹][۱۰]

آلبوم‌شناسی

مهستی با تعداد بسیاری از آهنگسازان ایرانی در سبک‌های گوناگون، از پرویز یاحقی و اسدالله ملک گرفته تا انوشیروان روحانی، صادق نوجوکی، محمد حیدری، منوچهر چشم‌آذر و مهرداد آسمانی و با ترانه‌سرایانی چون بیژن ترقی، تورج نگهبان، لیلا کسری (هدیه)، هما میرافشار، همایون هشیارنژاد، ژاکلین و اردلان سرفراز همکاری داشت. بیشتر کارهای او (در حدود ۶۰ اثر) از جهانبخش پازوکی است.

در اواخر عمر و در آلبوم آخرش از خدا خواسته، با شادمهر عقیلی (آهنگساز و تنظیم‌کننده) و مریم حیدرزاده (ترانه‌سرا) همکاری کرد.

مهستی در بسیاری از فیلم‌های ایرانی پیش از انقلاب به جای هنرپیشۀ نقش اول فیلم‌‌‌ها خوانده است. از جملۀ این ترانه‌ها و فیلم‌ها می‌توان به ترانه‌‌‌های چرا در فیلم ببر مازندران، جمجمک و چشمان آهو در فیلم شیرین و فرهاد، بر آسمان نوشته و نخستین عشق در فیلم شکوه قهرمان، یاد او و بی تو چه کنم در فیلم نسل شجاعان، پشیمان به همراه ایرج خواجه امیری در فیلم شهر هرت، خدایا چه کردم در فیلم قاتلین هم می‌گریند، یادم میاد در فیلم مرغ تخم طلا و ژانویه در فیلم ماجرای شب ژانویه اشاره کرد.

تصویر آخرین آلبوم مهستی، از خدا خواسته

در فهرست زیر نام آلبوم‌های مهستی به ترتیب حروف الفبا آمده است:

  • آشفته (۱۳۷۲)
  • آوازک (۱۳۷۸)
  • اسیر (۱۳۷۱)
  • اوج صدا (با همراهی هایده)
  • از خدا خواسته (۱۳۸۴)
  • بزم (آواز دلدادگان)
  • بزم بهار (با همراهی ستار)
  • بیگانه (۱۳۷۳)
  • بی‌نوا دل
  • ترانه سال (با همراهی معین و هایده)
  • تقدیر (۱۳۷۶) (با همراهی گلپا)
  • تو بزن تا من برقصم (۱۳۵۶)
  • حقیقت (با همراهی ستار)
  • دلداده (۱۳۸۰)
  • سراب عشق (۱۳۵۷)
  • سپیده‌دم (۱۳۶۰)
  • ضیافت (۱۳۷۰) (با همراهی ستار و عاصف)
  • قسم (۱۳۷۸)
  • گل گندم
  • گل امید (۱۳۷۲)
  • گل‌های رنگارنگ
  • همیشه عاشق (۱۳۷۸)
  • همیشه سبز (۱۳۸۲)
  • هوای یار
  • هوای عاشقی (۱۳۷۷)
  • لبخند (با همراهی شهرام صولتی)
  • مستی (۱۳۷۱)
  • مهمان (با همراهی هایده)
  • موج (۱۳۷۲)
  • مسافر (۱۳۷۰)
  • نامه (۱۳۷۳)

دیدگاه‌ها

زهرا اشراقی: هایده و مهستی از زیبایی‌های موسیقی ما هستند.[۱۱]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «مهستی هنرمند پرآوازه ایران درگذشت». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۷.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «رادیو زمانه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  3. http://www.cinemajournal.ir/اکبر-گلپایگانی-در-گفتگویی-تفصیلی-بیان/. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک); پیوند خارجی در |وبگاه= وجود دارد (کمک); پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)
  4. «روزنامه شرق- سال‌شمار زندگی استاد پرویز یاحقی- پنجشنبه، ۲ تیر ۱۳۹۰». old.sharghdaily.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۱-۱۶. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 13 (کمک)
  5. [مصاحبه نادر رفیعی در میدنایت شو با مهستی ۱۹۸۷]
  6. خبرگزاری بی‌بی‌سی مهستی در کالیفرنیا درگذشت
  7. «خبرگزاری انتخاب». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۷.
  8. [۲۶مصاحبه تلویزیون امید ایران با کیوان پسر هایده و سحر دختر مهستی June 2007]
  9. Beh Yaad Mahasti - Leila Forouhar, Helen, Hengameh and Sepideh, retrieved 2019-10-22
  10. Leila Forouhar, Helen, Hengameh, & Sepideh - Memories (Mahasti Tribute), retrieved 2019-10-22
  11. مشرق نیوز. «صدای هایده و مهستی را دوست دارم».

پیوند به بیرون