فریدون شهبازیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فریدون شهبازیان
FShahbazian.jpg
اطلاعات پس‌زمینه
زاده۱۳۲۱(۷۸ سال)
تهران
خاستگاهایرانی
سبکموسیقی کلاسیک
موسیقی کلاسیک ایرانی
موسیقی سنتی ایرانی
موسیقی پاپ
ساز(ها)ویلن
سال‌های فعالیت۱۳۴۶–اکنون
اعضای کنونیکانون آهنگسازان سینمای ایران
اعضای پیشینارکستر ملی ایران
سازهای اصلی
ویلن
تحصیلاتلیسانس موسیقی از دانشگاه تهران دوره عالی موسیقی در اتریش و دارای درجه یک هنری معادل دکترا
استاد(ها)عطاالله خادم میثاق
سرژ خوتسیف
آلبوم پرآوازه«جام تهی» (پرکن پیاله‌را)
«رباعیات خیام»
«شور عشق»

فریدون شهبازیان (زادهٔ ۲۱ خرداد ۱۳۲۱ در تهران) موسیقی‌دان، آهنگ‌ساز و رهبر ارکستر اهل ایران است.

زندگی‌نامه و فعالیت‌هنری[ویرایش]

فریدون شهبازیان بیست و یکم خرداد ۱۳۲۱ در خیابان فخر رازی محله دانشگاه تهران متولد شد. با تشویق و راهنمایی پدرش حسین شهبازیان، به موسیقی گرایش پیدا کرد و در هنرستان عالی موسیقی به تحصیل موسیقی و فراگیری ساز ویلن پرداخت. نخستین معلم ویلن او عطاالله خادم میثاق بود که پس از چندی او را به معلم روسی خود سرژ خوتسیف معرفی کرد. وی تا پایان دورهٔ ابتدایی نزد خوتسیف آموزش دید. پس از آن فراگیری ویلن را تا اخذ دیپلم نوازندگی این ساز، در کلاس‌های شبانهٔ «لوئیجی پاساناری» که در آن زمان کنسرت‌مایستر ارکستر سمفونیک تهران بود ادامه داد. وی در ۱۷ سالگی به عضویت ارکستر سمفونیک تهران به رهبری حشمت سنجری درآمد پس از آن همکاری خود را با ارکستر گل‌های رادیو آغاز کرد. در آن هنگام ارکستر گل‌ها به رهبری روح‌الله خالقی و پس از او جواد معروفی فعالیت می‌کرد. در سال ۱۳۴۵رهبر گروه کر و ارکستر سمفونیک رادیو شد.[۱]

وی فارغ‌التحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است. شهبازیان در دهه ۶۰ آهنگسازی برای فیلم را نیز آغاز نمود.[۲] وی به همراه علی معلم دامغانی شورای موسیقی را در صدا وسیما تشکیل دادند که وظیفه نظارت و حمایت از موسیقی پاپ را به عهده داشت.[۳] وی هم‌اکنون بازنشسته صدا و سیما و جزو منتقدین موسیقی پاپ ایران می‌باشد.[۴]

فریدون شهبازیان از مهر ماه ۱۳۹۵ تا فروردین ماه ۱۳۹۸چوب رهبری ارکستر ملی ایران را در دست داشت. شهبازیان پس از استعفا از مدیریت هنری و رهبری دائم ارکستر ملی ایران، به عنوان مشاور موسیقی بنیاد رودکی منصوب شد که در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ از این سمت نیز کناره‌گیری کرد.[۵]

حسین شهبازیان پدر فریدون شهبازیان، نوازنده ویلن، رهبر ارکستر و از شاگردان ابوالحسن صبا بود. همسر وی «ماهور موسائیان» از عکاسان سینمای ایران است.[۶][۷]

در آبان ۱۳۹۸ مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «وقتی برگشتم» اثر فریدون شهبازیان، در پردیس سینمایی چارسو برگزار شد.[۸][۹]

آثار[ویرایش]

فریدون شهبازیان (مراسم جشن سینمای ایران و بازگشایی خانه سینما (۲۲ شهریور ۱۳۹۲) تهران، باشگاه دیپلماتیک، تالار آبگینه)

فیلم و سریال[ویرایش]

شهبازیان از اواسط دههٔ ۵۰ ساخت موسیقی فیلم را نیز آغار کرد. پس از انقلاب اسلامی و در دههٔ شصت نیز با توجه به محدودیت‌های اِعمال‌شده بر موسیقی باکلام و خوانندگان، شهبازیان بیشتر تمرکز خود را بر ساخت موسیقی متن فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی معطوف کرد؛ جایی که مجال بیشتری به آهنگساز برای فعالیت داده و تا حدی از گزند سانسور در امان بود. او برای بسیاری از فیلم‌های سینمایی ماندگار و موفق موسیقی ساخت که برخی از این آثار موسیقایی جوایز بسیاری را در جشنواره‌های داخلی و خارجی برایش به همراه داشت. از جمله آثار موسیقی فیلم که برخی به صورت آلبوم‌های مستقل موسیقی نیز منتشر شده‌اند باید موسیقی متن فیلم‌های «آوار» به کارگردانی سیروس الوند، «شیر سنگی» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی، «پائیزان» به کارگردانی رسول صدر عاملی، سریال «باغ گیلاس» به کارگردانی مجید بهشتی و فیلم‌های سینمایی «هیوا» به کارگردانی رسول ملاقلی‌پور، اخراجی‌ها به کارگردانی مسعود ده‌نمکی و «خاموشی دریا» به کارگردانی وحید موسائیان اشاره کرد.

ترانه‌ها[ویرایش]

آثار باکلام فریدون شهبازیان را خوانندگانی همچون: محمدرضا شجریان، عهدیه، علی اصغر شاه زیدی، عارف، سیمین غانم، الهه، علیرضا افتخاری، نادر گلچین، اکبر گلپایگانی، عبدالحسین مختاباد، حسام‌الدین سراج و محمد اصفهانی[۱۰] اجرا کرده‌اند.

آثار با کلامی که شهبازیان ساخته و تنظیم کرده به چند بخش تقسیم می‌شود. او پیش از انقلاب اسلامی و در اواخر دههٔ چهل و دههٔ پنجاه به ساخت و تنظیم آثار در برنامهٔ گل‌ها پرداخت که در رادیو تلویزیون ایران پخش می‌شد. آهنگ‌های «پُر کن پیاله را» با صدای محمدرضا شجریان و «گریز» با صدای نادر گلچین از معروف‌ترین آثار او در این دوران به‌شمار می‌رود. «پر کن پیاله را» اولین آواز ایرانی است که بر روی شعر نو ساخته شده‌است. این آواز در دستگاه ماهور ساخته شده و محمدرضا شجریان خوانندگی آن را به عهده داشته‌است.

بخش دیگری از آثار با کلام شهبازیان به نغمه‌های او بر روی اشعاری است که به صورت دکلمه اجرا شده‌اند. از جمله این مجموعه‌ها اثر «کاشفان فروتن شوکران» است که شاملو در آن اشعار سیاسی و اجتماعی خود را در اوج جوانی دکلمه می‌کند. شاملو که در آن زمان خود چندان طرفدار موسیقی سنتی نبوده‌است در پیشگفتار این اثر، به تحسین موسیقی شهبازیان پرداخته و این مجموعه را به او تقدیم می‌کند.

بخش دیگری از فعالیت‌های موسیقایی شهبازیان به ساخت آهنگ‌های پاپ و تیتراژهای تلویزیونی اختصاص می‌یابد که در این حوزه نیز وی حضوری فعال داشته‌است. بیشتر فعالیت وی در این حوزه همکاری با محمد اصفهانی است که شهبازیان برای او بیش از ۲۰ قطعه ساخته و محمد اصفهانی آن‌ها را اجرا کرده‌است.[۱۱][۱۲]

فعالیت در مجموعه صدای شاعر[ویرایش]

تصویر صفحه ۳۳ دور مجموعه غزلیات مولوی با موسیقی فریدون شهبازیان
مجموعه «غزلیات مولوی» بر روی صفحات ۳۳ دور

از اوایل دهه ۵۰ تا سال ۱۳۵۷، کانون پرورش فکر کودکان و نوجوانان به همت فریدون شهبازیان مجموعه‌ای از صدای شاعران معاصر ایرانی، نوارهای قصه برای کودکان و آوازهای محلی و فولکلوریک ایران تهیه و منتشر کرد.[۱۳] وی بر روی اشعار شعرای بزرگ کهن و نو با صدای خود یا گویندگان سرشناس آن زمان موسیقی ساخت.[۱۴]

برخی آثار که تحت عنوان «مجموعه صدای شاعر» و با آهنگسازی شهبازیان بر روی نوارهای کاست و صفحات ۳۳ دور منتشر شد، به شرح زیر است:

  • مجموعه «صدای شاعر ۱» (شعرهای حافظ) با دکلمهٔ احمد شاملو[۱۵]
  • مجموعه «صدای شاعر ۴» (غزلیات مولوی) با دکلمهٔ احمد شاملو[۱۶]
  • مجموعه «صدای شاعر ۶» (شعرهای مهدی اخوان ثالث) با دکلمهٔ مهدی اخوان ثالث[۱۷]
  • مجموعه «صدای شاعر ۸» (شعرهای رودکی) با صدای پری زنگنه و دکلمهٔ منوچهر انور[۱۸]
  • مجموعه «صدای شاعر ۱۰» (شعرهای سعدی) با دکلمهٔ هوشنگ ابتهاج[۱۹]

جوایز و افتخارات[ویرایش]

فریدون شهبازیان، شهریور ۱۳۹۸


سال جایزه نام اثر نتیجه
جایزه فروغ فرخزاد به عنوان بهترین آهنگساز مجموعه صدای شاعر پیروز
۱۳۶۵ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشنواره فیلم فجر شیر سنگی نامزدشده
۱۳۶۶ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشنواره فیلم فجر وکیل اول نامزدشده
۱۳۶۷ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشنواره فیلم فجر در مسیر تندباد نامزدشده
۱۳۷۵ دیپلم افتخار بهترین آهنگساز از پانزدهمین جشنواره فیلم فجر نامزدی پیروز
۱۳۷۶ تندیس بهترین آهنگساز از اولین دوره جشن خانه سینما نامزدی پیروز
۱۳۷۸ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در سومین جشن خانه سینما هیوا نامزدشده
۱۳۸۰ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشنواره فیلم فجر آرزوهای زمین نامزدشده
۱۳۸۱ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در ششمین جشن خانه سینما آرزوهای زمین نامزدشده
۱۳۸۳ تندیس بهترین آهنگساز از چهل و هشتمین جشنواره آسیا اقیانوسیه (پاسفیک) خاموشی دریا پیروز
۱۳۹۱ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشنواره فیلم فجر فرزند صبح نامزدشده
۱۳۹۰ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشن خانه سینما گلچهره نامزدشده
۱۳۹۳ کاندید به عنوان بهترین آهنگساز در جشن خانه سینما فرزند صبح نامزدشده

پانویس[ویرایش]

  1. تبیان، موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی. «این بازار آشفته‌است!». تبیان (به Persian). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۰۸.
  2. «بیوگرافی فریدون شهبازیان». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۸.
  3. «مصاحبه با فریدون شهبازیان». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ فوریه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۷ نوامبر ۲۰۰۸.
  4. مصاحبه فریدون شهبازیان[پیوند مرده]
  5. «خداحافظی شهبازیان از ارکستر ملی». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۹.
  6. «استاد موسیقی ایران در سوگ مادر همسرش نشست». صدای ایران. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۹.
  7. «تدوین آلبوم موسیقی متن ۳ فیلم به آهنگسازی فریدون شهبازیان». تابناک. دریافت‌شده در ۱۳ ژوئیه ۲۰۱۹.
  8. «شهبازیان با آلبوم "وقتی برگشتم" برگشت +عکس». موسیقی فارس. ۲۰ آبان ۱۳۹۸.
  9. «رونمایی آلبوم "وقتی برگشتم" اثر فریدون شهبازیان». موسیقی ما. ۱۹ آبان ۱۳۹۸.
  10. «بیوگرافی محمد اصفهانی».
  11. «بزرگداشت «فریدون شهبازیان».
  12. موسیقی، محمود خوشنام کارشناس. «نو آوران سنتی؛ فریدون شهبازیان». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۷.
  13. موسیقی، محمود خوشنام پژوهشگر. «کانون پرورش فکری و دوران طلایی موسیقی و شعر». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۰۱.
  14. «دانلود آلبوم صدای شاعر 1 - شعرهای حافظ | سنتی موزیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۸.
  15. «دانلود آلبوم صدای شاعر 4 - غزلیات مولوی | سنتی موزیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۸.
  16. «دانلود آلبوم صدای شاعر 6 مهدی اخوان ثالث | سنتی موزیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۸.
  17. «دانلود آلبوم صدای شاعر 8 شعرهای رودکی | سنتی موزیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۸.
  18. «دانلود آلبوم صدای شاعر 9 شعرهای سعدی | سنتی موزیک». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۸.

منابع[ویرایش]