واروژان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
واروژان
Varozhan 1.jpg
زاده واروژ هاخباندیان[۱]
۱۳ آذر ۱۳۱۵[۲]
۴ دسامبر ۱۹۳۶
قزوین
درگذشت ۲۶ شهریور ۱۳۵۶
۱۷ سپتامبر ۱۹۷۷ (۴۰ سال)
تهران
آرامگاه گورستان ارامنه تهران (بوراستان)
ملیت ایرانی ارمنی‌تبار
دیگر نام‌ها واروژان
تحصیلات فارغ‌التحصیل مدرسهٔ عالی موسیقی[۳]
طی دورهٔ تنظیم آهنگ و موسیقی پاپ در آمریکا (۱۳۴۳)[۴]
شغل آهنگساز
تنظیم کننده و نوازنده پیانو
سال‌های فعالیت در سینما: ۱۳۵۰[۵]
سبک پاپ، راک
امضاء
Varoujan Hakhbandian signature.svg

واروژ هاخباندیان (ارمنی: Վարուժան Հախբանդյան) با نام هنری واروژان (زادهٔ ۱۳ آذر ۱۳۱۵ – درگذشتهٔ ۲۶ شهریور ۱۳۵۶) موسیقی‌دان، آهنگ‌ساز و تنظیم‌کنندهٔ مشهور ارمنی‌تبار ایرانی و از بنیانگذاران موسیقی پاپ در ایران بود. واروژان که از او به عنوان «پدر ترانه‌سازی نوین ایران» نیز نام برده‌اند[۶] به عنوان آهنگساز و تنظیم‌کننده با بسیاری از خوانندگان پاپ شناخته‌شده دوران خود از جمله داریوش، ابی، گوگوش، فرهاد و ویگن همکاری داشته و آهنگسازی ۲۵ فیلم سینمایی را در کارنامه هنری خود دارد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

اعلام پایان برنامه توسط واروژان (مجموعه تلویزیونی سلطان صاحبقران)

کودکی و جوانی[ویرایش]

واروژ هاخباندیان که با نام هنری واروژان شناخته می‌شود[۷] در ۱۳ آذرماه ۱۳۱۵ در خانواده‌ای ارمنی در قزوین متولد شد.[۸] دو ساله بود که مادرش را از دست داد.[۹] واروژان پس از پایان تحصیلات مقدماتی وارد مدرسهٔ عالی موسیقی تهران شد[۱۰] و موسیقی را تحت آموزش استادانی هم‌چون روبن گریگوریان و لودویک بازل فراگرفت.[۱۱]

پس از این واروژان با بورسیهٔ رادیو و تلویزیون برای مدت چهار سال به مدرسهٔ عالی موسیقی آمریکا رفت. در سال چهارم به ایران بازگشت و از آن‌جا که در رادیو و تلویزیون به او گفتند که اگر بورسیه را جبران نکند، نمی‌تواند فعالیتی داشته باشد مجبور شد برای مدت دو سال به اهواز برود و موسیقی تدریس کند. پس از این دو سال واروژان به تهران بازگشت و برای برنامهٔ زنگوله‌ها که به کشف صدا می‌پرداخت شروع به آهنگ‌سازی کرد.[۱۲]

دوران فعالیت[ویرایش]

در دههٔ پنجاه ذائقهٔ موسیقی جامعه کم‌کم به موسیقی پاپ گرایش پیدا می‌کرد و واروژان در این حوزه به فردی محبوب تبدیل شد.[۱۳] واروژان در سال ۱۳۴۷ برای بار اول برای فیلم جهنم سفید به کارگردانی ساموئل خاچیکیان موسیقی نوشت.[۱۴] واروژان به ساخت موسیقی فیلم علاقه‌مند شد و این امر موجب شد که این کار را به صورت حرفه‌ای ادامه دهد. ساخت موسیقی فیلم «حسن کچل» ساختهٔ علی حاتمی که به عنوان اولین اثر موزیکال سینمای ایران شناخته شده از کارهای واروژان است. واروژان این اثر را به هم‌راه بابک افشار، اسفندیار منفردزاده و پرویز اتابکی خلق کرد. در این فیلم عهدیه، مهتاب، سوسن، افشین و کورس سرهنگ‌زاده آواز خواندند.[۱۵]

واروژان توانست ترانه‌های خاطره‌سازی خلق کند که در حافظهٔ مردم ماندگار شد. ترانه‌هایی مانند «هفتهٔ خاکستری»، «بوی خوب گندم»، «پوست شیر»، «پل»، «عاشقانه»، «شام آخر»، «ماه‌پیشونی» و «گهواره» تعدادی از این ترانه‌های خاطره‌ساز است.[۱۶]

واروژان در سال ۱۳۵۱ به خاطر ساخت موسیقی فیلم صبح روز چهارم موفق به دریافت جایزه سپاس شد. هر چند به دلیل روحیهٔ خاص هنری خود از شرکت در مراسم دریافت جایزه خودداری کرد.[۱۷] واروژان از عکس و فیلم بیزار بود و حتی کم‌تر حاضر به مصاحبه بود.[۱۸]

درگذشت[ویرایش]

آخرین اثر واروژان در آهنگ‌سازی، ساخت ترانه‌ای با نام «اجازه» بود که مرگ اجازهٔ ساخت به این هنرمند جوان را نداد.[۱۹] واروژان که از بیماری قلبی رنج می‌برد هنگام ضبط موسیقی فیلم بر فراز آسمان‌ها، ساختهٔ محمدعلی فردین، سکته کرد و پس از ۱۳ روز بستری شدن، در ساعت پنج و نیم صبح شنبه ۲۶ شهریور ۱۳۵۶ (۱۷ سپتامبر ۱۹۷۷) در ۴۰ (۴۱) سالگی در بیمارستان جم تهران، درگذشت و در گورستان ارامنه تهران (بوراستان) به خاک سپرده شد.[۲۰][۲۱]

آثار[ویرایش]

ترانه‌شناسی[ویرایش]

واروژان کار آهنگسازی یا تنظیم بیش از ۱۰۰ ترانه مختلف را برعهده داشته است که بعضی از آن‌ها به عنوان آهنگ‌های اثرگذار تاریخ موسیقی پاپ ایران شناخته می‌شوند.[۲۲] آهنگ‌های «پل»، «باور کن»، «خوابم یا بیدارم»، «ماه پیشونی» و «دریایی (کمکم کن)» به خوانندگی گوگوش، «برادر جان»، «عشق من عاشقم باش» و «بوی گندم» به خوانندگی داریوش، «شب زده»، «پوست شیر» و «کندو» به خوانندگی ابی، «هفتهٔ خاکستری» به خوانندگی فرهاد و «شام آخر» به خوانندگی ستار از جمله این ترانه‌ها محسوب می‌شوند.

فیلم‌های سینمایی[ویرایش]

واروژان در طول عمر هنری خود برای ۲۵ فیلم سینمایی و دو مجموعهٔ تلویزیونی شامل سلطان صاحبقران موسیقی متن ساخته است.[۲۳][۲۴][۲۵]

ردیف سال عنوان آهنگساز نوازنده تنظیم موسیقی
۱ ۱۳۴۹ حسن کچل YesY
۲ ۱۳۵۰ رشید YesY
۳ ۱۳۵۱ دشنه YesY
۴ ۱۳۵۱ سرگروهبان YesY


۵ ۱۳۵۱ صبح روز چهارم YesY
۶ ۱۳۵۱ فدایی YesY YesY
۷ ۱۳۵۱ قدیر YesY
۸ ۱۳۵۱ غریبه YesY


۹ ۱۳۵۲ تنها و گل‌ها YesY
۱۰ ۱۳۵۲ شهر قصه YesY YesY
۱۱ ۱۳۵۲ خروس YesY
۱۲ ۱۳۵۳ ممل آمریکایی YesY
۱۳ ۱۳۵۴ هیچ‌کسی بابا نمیشه YesY YesY
۱۴ ۱۳۵۴ شب غریبان YesY
۱۵ ۱۳۵۴ ذبیح YesY
۱۶ ۱۳۵۴ خانه خراب YesY
۱۷ ۱۳۵۴ کندو YesY
۱۸ ۱۳۵۴ همسفر YesY
۱۹ ۱۳۵۵ ماه عسل YesY
۲۰ ۱۳۵۵ بت YesY
۲۱ ۱۳۵۵ حرفه‌ای YesY
۲۲ ۱۳۵۵ شام آخر YesY
۲۳ ۱۳۵۵ علف‌های هرز YesY
۲۴ ۱۳۵۴ نازنین YesY YesY
۲۵ ۱۳۵۶ در امتداد شب YesY
۲۶ ۱۳۵۶ سلام تهران YesY
۲۷ ۱۳۵۶ کوسه جنوب YesY
۲۸ ۱۳۵۶ بر فراز آسمان‌ها YesY
جایزه سپاس (۱۳۵۱)

جوایز و اثرگذاری[ویرایش]

در سال ۱۳۵۱ به خاطر تهیه موسیقی متن فیلم صبح روز چهارم برنده جایزهٔ سپاس شد.[۲۶][۲۷]

تاثیر[ویرایش]

واروژان هاخباندیان فعالیت شایان توجهی در امر موسیقی فیلم داشت و آثار وی از نمونه‌های شاخص موسیقی فیلم در سینمای قبل از انقلاب بود.[۲۸] آثار وی نقش بسزایی در پیشرفت موسیقی پاپ و بخصوص موسیقی فیلم در ایران داشته‌است.[۲۹]

بزرگداشت[ویرایش]

در ۱۵ آذر ۱۳۸۶، به مناسبت هفتاد و یکمین سالگرد تولد واروژان به همت و با همکاری اعضای «خانه ترانه» و با حضور خانوادهٔ واروژان، در فرهنگسرای دانشجو (بوستان شفق) مراسمی برای بزرگداشت این هنرمند فقید برگزار شد.[۳۰]

هشتادمین زادروز واروژان در ۸ دسامبر ۲۰۱۶ در محل سالن اجتماع کودکستان ارامنه تهران در کلوپ سوکریان با حضور هنرمندان و پیشکسوتان تاریخ معاصر موسیقی ایران از جمله: پوری بنایی، ناصر چشم آذر، پری زنگنه، محمد صالح اعلا، ویگن داوودی (بنیان‌گذار استودیو پاپ) هوشنگ گلمکانی و جمعی از نشریه‌های موسیقی و هنری با حضور خانوادهٔ او به پایان رسید.[۳۱] در حین اجرای مراسم اشعاری مخصوص از زویا زاکاریان و شهیار قنبری قرائت شد.[۳۲] ویگن داوودی از بازسازی و اجرای دوبارهٔ ۹۰ درصد آثار واروژان خبر داد.[۳۳] اجرای این برنامه هم به عهدهٔ رامتین خداپناهی بود.[۳۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. فیضی صفت، واروژان بود و دیگر هیچ.
  2. فیضی صفت، واروژان بود و دیگر هیچ.
  3. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۴۷۳.
  4. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۴۷۴.
  5. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۴۷۴.
  6. محمود خوشنام. «آهنگسازان اعتراض». رادیو زمانه. ۱۱ فروردین ۱۳۹۰. 
  7. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  8. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  9. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  10. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  11. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  12. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  13. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  14. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  15. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  16. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  17. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  18. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  19. واروژان، موسیقی‌دان و آهنگ‌ساز.
  20. فیضی صفت، واروژان بود و دیگر هیچ.
  21. ، به یاد واروژان.
  22. ، به یاد واروژان.
  23. امید، فرهنگ سینمای ایران، ۴۷۴.
  24. سینما سوره، فرهنگ سینمای ایران.
  25. وارطانیان، به یاد واروژان.
  26. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۱۷.
  27. هویان، ارمنیان ایران، ۳۲۶.
  28. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۱۷.
  29. لازاریان، دانشنامه ایرانیان ارمنی، ۴۱۷.
  30. وارطانیان، به یاد واروژان، ۱۱۶.
  31. قاضی‌زاده، واروژان ماندگار در حافظه شنیداری ایران، ۱۱.
  32. قاضی‌زاده، واروژان ماندگار در حافظه شنیداری ایران، ۱۱.
  33. قاضی‌زاده، واروژان ماندگار در حافظه شنیداری ایران، ۱۱.
  34. قاضی‌زاده، واروژان ماندگار در حافظه شنیداری ایران، ۱۱.

منابع[ویرایش]

  • امید، جمال (۱۳۷۷). فرهنگ سینمای ایران. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه. ص. ۷۴–۴۷۳. شابک ۹۶۴-۶۱۷۴-۸۹-۲.
  • داوودی، ویگن. «واروژان هاخباندیان -درگذشت واروژان هاخباندیان (1356 – 1315) آهنگساز و تنظیم‌کننده». مرکز موسیقی و سرود صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. 

عظیمی‌نژادان، علی. «تحلیلی از زندگی هنری و آثار واروژان». ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۸. 




پیوند به بیرون[ویرایش]

در پروژه‌های خواهر می‌توانید در مورد واروژان اطلاعات بیشتری بیابید.


Search Wikiquote در میان گفتاوردها از ویکی‌گفتاورد
Search Commons در میان تصویرها و رسانه‌ها از ویکی‌انبار