تورج نگهبان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تورج نگهبان
Touraj negahban.jpg
زمینهٔ کاری ادبیات، هنر
زادروز ۶ اردیبهشت ۱۳۱۱
اهواز، ایران
مرگ ۳۰ مرداد ۱۳۸۷
لس آنجلس
ملیت ایرانی
محل زندگی لس آنجلس، کالیفرنیا، آمریکا
جایگاه خاکسپاری قبرستان فارست لاون، هالیوود (کالیفرنیا)
پیشه شاعر، ترانه‌سرا، نویسنده
مدرک تحصیلی فوق لیسانس

تورج نگهبان (زاده ۶ اردیبهشت ۱۳۱۱ در اهواز - درگذشته ۳۰ مرداد ۱۳۸۷ در لس آنجلس) شاعر، ترانه سرا، نویسنده ایرانی بود.[۱]

زندگینامه[ویرایش]

تورج نگهبان در ۶ اردیبهشت ۱۳۱۱ در اهواز متولد شد، تحصیلات ابتدایی را در خرمشهر و دوران متوسطه را در دبیرستان فیروز بهرام تهران به پایان رسانید.[۲] او دانش‌آموخته لیسانس ادبیات فارسی و فوق لیسانس علوم اجتماعی از دانشگاه تهران است. نگهبان در کنار فعالیتهای هنری رئیس روابط عمومی سازمان صنایع دستی ایران بودند، همچنین ایشان از سال ۱۳۵۳ تا زمان انقلاب مدیر مسئول نشریه تخصصی دستاورد را به عهده داشتند. همچین بین سالهای ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۸ در دانشکده علوم اجتماعی قزوین تدریس کرد. ایشان صاحب امتیاز و مدیر مسئول مجله صوتی صدا بودند.[۳]

فعالیت‌های هنری[ویرایش]

در تابستان ۱۳۲۷ اولین تصنیف با آهنگ مهندس همایون خرم ساخته شد که توسط گویندهٔ برنامه سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی در برنامه‌ای که از ساعت ۱ تا ۲ بعدازظهر با صدای پورزنجانی پخش گردید. همکاری وی با مهندس همایون خرم چهارده ساله که آنزمان ایشان هم نوازنده ویولون برای رادیو بودند ازاینجا آغاز شد.[۱]

سپس کاری برای رادیو ژاندارمری با همکاری امین اله رشیدی و آهنگ همایون خرم انجام شد که نام آهنگ به نام «گل من» بود که مورد استقبال فراوان قرار گرفت و یک هفته بعد از اجرا مجله موسیقی رادیو ایران که تنها مجله حرفه‌ای در راستای موسیقی بود به عنوان یک ترانه موفق شعر و نت آنرا به چاپ رسانید. سپس در سن ۱۹ سالگی گلهای ۲۴۲ با صدای بنان و آهنگ روح اله خالقی با کلام تورج نگهبان خلق شد.

همکاری با رادیو ایران و اساتید آن دوران همچون رهی معیری، نواب صفا معینی کرمانشاهی و آهنگسازانی چون روح اله خالقی، تجویدی، مجید وفادار، حسین یاحقی، پرویز یاحقی و... که مشهورترین ترانه‌های ایشان با همکاری مهندس همایون خرم خلق شده.

در کارنامه هنری ایشان بیش از ۷۰۰ ترانه،[۳] تصنیف و غزل وجود دارد آثارمشهور و ماندگاری همچون گلهای ۲۴۲ با صدای بنان. با صدای الهه: گلهای رنگارنگ ۵۵۶ منم مجنون کویت، آمدی با دلم گفتگو کنی و... با صدای مرضیه: در بستر غم، گمشده، از من بگذر، کلبه با صدای مهستی، گلهای ۵۱۰ با صدای داریوش: رهگذر عمر، سرود آفرینش، تند باد حادثه‌ها برای بسیاری از خوانندگان ایرانی از جمله ملوک ضرابی، دلکش، بنان ،مرضیه، داریوش رفیعی، الهه، ویگن عارف، عباس مهرپویا، ستار، پروین، پوران، عهدیه، داریوش اقبالی، هایده، مهستی، ایرج، گلپا، محمد نوری گوگوش و... ترانه سروده‌است.[۱]

افتتاح استودیو طنین[ویرایش]

در اواسط دهه ۴۰ ایشان با همکاری هنرمندان آن دوره همچون پرویز اتابکی و برای اولین بار استودیوی ضبط خصوصی به نام طنین را در خیابان رامسر تهران افتتاح کردند، که اکثر آثار ماندگار تاریخ موسیقی ایران در آن استودیو تولید و ضبط گردیده است.

ترانه متن فیلم[ویرایش]

نگهبان با کارگردانان فیلمهای فارسی آن زمان همکاری داشته و برای بسیاری از فیلم‌های قبل از انقلاب ترانه نوشته است و ترانه‌های بسیاری از فیلمهای فارسی مانند: چرخ و فلک (ایرج :ای کبوتر ناله سر کن) قیصر (سوسن: ت ت تق تنبکی و باش ...)، کج کلاً خان با صدای گوگوش و... و بسیاری از اشعار تبلیغات آن زمان مانند روغن شاه پسند ویفر یام یام و بسیاری دیگر از ساخته‌های نگهبان است.

دوبله فیلم بانوی زیبای من[ویرایش]

یکی از آثار ماندگار ترجمه و صداگذاری فیلم «بانوی زیبای من» است، با نظارت تورج نگهبانمحصول استودیو طنین به فارسی دوبله شد، که یکی از شاهکارهای دوبله ایران به شمار می‌آید.

مدیر دوبلاژ علی کسمایی، دوبلورها: مهین کسمایی به جای آدری هپبورن و ابوالحسن تهامی نژاد به جای رکس هریسن در این فیلم آواز خوانده و حرف زده‌اند، و همچنین فرهاد مهراد، خواننده نام آشنای ایرانی، دراین فیلم به جای پدرآدری هیپورن آواز خوانده است. فیلم توسط کمپانی سازنده مشمول دریافت جایزه بهترین دوبله و صداگذاری گردید.

بعد ار انقلاب ۵۷[ویرایش]

نگهبان در بعد از انقلاب و شرایط موجود فعالیتهای هنری را به حداقل رساند، در سال ۱۳۵۹ مدتی مدیر استودیو صبا بودند و شرکت تبلیغاتی کارنامک را تأسیس کردند. طی این سالها اثر ماندگار ایشان شعر ای ایران ساخته محمد سریر که توسط محمد نوری اجرا شد و چند غزل و شعر بلند از ایشان به یادگار مانده است.

تورج نگهبان علاقه زیادی به وطن داشت در سلوک و عرفان مطالعات فراوانی داشت که در آثار به جای مانده از ایشان مشهود می‌باشد. ایشان تا اردیبهشت ۱۳۷۲ در ایران اقامت داشت سپس به شهر لس آنجلس آمریکا مهاجرت کرد. بعد از انقلاب تعداد انگشت شماری ترانه از ایشان مانند "صنماً با اجرا ی شکیلا، "سرود افرینش" و "تند باد حادثه هاً با صدای داریوش اقبالی به جامانده است. وی در این سالها با رسانه‌های فارسی زبان لس آنجلس همکاری داشت، که مشهورترین آن برنامه ادبیات آهنگین و مجله تصویری صدا در تلویزیون تصویر ایران بود.[۳]

از ایشان ۴ فرزند یک پسر و سه دختر به یادگار مانده است.

درگذشت[ویرایش]

تورج نگهبان از دراویش نعمت اللهی گنابادی و از ارادتمندان بزرگان این سلسله بود. مدت‌ها از بیماری ریوی و کیسه صفرا رنج می‌برد که سرانجام در روز ۳۰ مرداد ۱۳۸۷ در حدود ساعت ۹ صبح (به وقت لس آنجلس) بر اثر بیماری ذات‌الریه در بیمارستان تارزانا درگذشت.[۳] و در قبرستان فارست لاون، هالیوود ایالت کالیفرنیا، آمریکا در حضور صدها تن از دوستدارانش به خاک سپرده شد.[۱][۴]

آثار[ویرایش]

برخی از آثار او را در جدول زیر مشاهده کنید:

خواننده نام ترانه ترانه سرا اهنگساز تنظیم
مهرپویا افسانه عشق تورج نگهبان کامبیز مژدهی
مهرپویا غروب پاییز تورج نگهبان اروین موره اروین موره
مهرپویا شب تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا آرزوی باران تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا برای همیشه تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا او هم رفت تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا خال سیاه تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا نسیم عشق تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا لطف خدایی تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
مهرپویا تشنه محبت تورج نگهبان مهرپویا مهرپویا
داریوش سرود آفرینش تورج نگهبان محمد زمانی آندرانیک
داریوش تندباد حادثه تورج نگهبان منوچهر طاهر زاده آندرانیک
داریوش افسانه‌ها تورج نگهبان کاوه حقیقی کاوه حقیقی
داریوش رهگذارِ عُمر تورج نگهبان بابک افشار ناصر چشم آذر
داریوش شب اومد تورج نگهبان صدرالدین مهوان صدرالدین مهوان
داریوش سپید و سیاه تورج نگهبان امیر آرام محمد شمس
داریوش یاران تورج نگهبان توحید عظیمی رامین زمانی
داریوش
مرضیه
آوای خسته دلان تورج نگهبان همایون خرم هومن محمدی
ویگن بی سرانجام تورج نگهبان بابک افشار
ویگن سوگند تورج نگهبان بابک افشار
ویگن اسیر تورج نگهبان اونیک
ویگن ارمغان تورج نگهبان عطاالله خرم
ویگن دختر خوشفکر ایران تورج نگهبان صدیقه شهنیا
مرضیه سراب تورج نگهبان فریدون شهبازیان فریدون شهبازیان
مرضیه گمشده تورج نگهبان همایون خرم همایون خرم
مهستی
داریوش
آسمون با من و تو قهره دیگه تورج نگهبان صدرالدین مهوان صدرالدین مهوان
مهستی بعد از تو هم در بستر غم می‌توان خفت تورج نگهبان همایون خرم
ستار
فریدون فرخزاد
افسانه هستی تورج نگهبان
گوگوش کج کلاً خان تورج نگهبان بابک افشار واروژان
آلیس تنها تورج نگهبان واروژان واروژان
هایده ابر غم تورج نگهبان محمد حیدری محمد حیدری
اونیک می تونی مشت من و ابکنی تورج نگهبان پرویز مقصدی پرویز مقصدی
محمد نوری ایران ایران تورج نگهبان محمد سریر محمد سریر

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «بعد از تو هم در بستر غم می‌توان خفت»؛ گفتگویی با همایون خرم». رادیو زمانه. بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱٥. 
  2. «نگهبان نعیم، تورج». تارنمای راسخون، ۲۱ فروردین ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۷ آوریل ۲۰۱۵. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ «تورج نگهبان، ترانه سرای ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی، ٢١ اوت ٢٠٠٨ -. بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱٥. 
  4. «مراسم ترحیم وخاکسپاری تورج نگهبان در لس آنجلس». صدای فارسی آمریکا، ۱۳۸۷/۰۶/۰۵ -. بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۱٥. 

منابع[ویرایش]

  • تصنیف‌ها، ترانه‌ها و سرودهای ایران زمین، سعید مشکین قلم

پیوند به بیرون[ویرایش]