مجمع تشخیص مصلحت نظام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از مجمع تشخیص مصلحت)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مجمع تشخیص مصلحت نظام
Emblem of Iran.svg
نوع
نوع مشاوره[۱]
سران
رئیس صادق لاریجانی
از ۹ دی ۱۳۹۷
دبیر محسن رضایی
از ۱۸ شهریور ۱۳۷۶[۲]
کرسی‌ها ۴۷
تجمع‌گاه
تهران، ایران
وبگاه
وبگاه رسمی
کاخ مرمر تهران، مقر مجمع تشخیص مصلحت نظام
این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


مجمع تشخیص مصلحت نظام از نهادهای اصلی نظام جمهوری اسلامی ایران است که مهم‌ترین مسئولیتش، حل اختلاف میان مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان است. تعداد اعضای این مجمع ۴۴ نفر ثابت و ۱ نفر میهمان متناسب با موضوع جلسه است که اعضای ثابت هر ۵ سال یکبار و از طریق حکم رهبر ایران انتخاب می‌شوند.[۱] ریاست این مجمع از ابتدای تأسیس رسمی، بر عهده سید علی خامنه‌ای بود و بعد از آن بر عهده اکبر هاشمی رفسنجانی بود و پس از مرگ او، محمدعلی موحدی کرمانی رئیس موقت مجمع شد[۳] و در ۲۳ مرداد ۹۶ برای یک دوره پنج ساله، سید محمود هاشمی شاهرودی رئیس این مجمع شد.[۴]وی در ۳ دی ماه ۱۳۹۷ در بیمارستان خاتم‌الانبیا تهران درگذشت.[۵][۶][۷] اکنون صادق لاریجانی ریاست این نهاد را بر عهده دارد. مقر مجمع در کاخ مرمر تهران است.

تاریخچه[ویرایش]

در اوایل انقلاب اسلامی و در پی بروز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان برای تصویب مصوبات مجلس و لزوم تطابق آن‌ها با شرع اسلام، ریاست وقت مجلس شورای اسلامی در پنجم مهر ۱۳۶۰ طی نامه‌ای از سید روح‌الله خمینی درخواست کرد که راه حلی ارائه دهد. وی طی نامه‌ای به مجلس اجازه داد تا موارد مصلحتی را با اکثریت اعضا نمایندگان و قید موقت به تصویب برسانند.[۸] اما با وقوع اختلافات بیشتر در این زمینه باقی بودن مشکلات سرانجام پس از مکاتباتی بین مقامات عالی‌رتبه و ذیربط وقت کشور، درخواستی در بهمن ماه ۱۳۶۲ به امضاء رئیس جمهور وقت، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، رئیس وقت دیوان عالی کشور، نخست وزیر وقت و سید احمد خمینی به سید روح‌الله خمینی برای چاره جویی در این باره ارسال گردید. سید روح‌الله خمینی در تاریخ ۱۷ بهمن ۱۳۶۶ هجری شمسی با صدور فرمانی، مجمع تشخیص مصلحت نظام را برای رسیدگی به این قبیل امور تأسیس نمود.[۹] این مجمع که در آغاز تأسیس، صرفاً به‌منظور تشخیص مصلحت در موارد اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان تأسیس گردیده‌بود، وقتی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۸ مورد بازنگری قرار گرفت پس از بحث‌های مشروح دربارهٔ جایگاه مجمع تشخیص مصلحت، وظایف یازده‌گانه‌ای مستند به اصول ۱۱۲، ۱۱۱، ۱۱۰ و ۱۷۷ برعهده‌اش قرار گرفت، تا به عنوان حلقه تکمیلی در حاکمیت نظام جمهوری اسلامی و در شرایط مختلف ایفای نقش نماید.[۱۰]

وظایف[ویرایش]

بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۸ وظیفه برای این مجمع در نظر گرفته شده‌است. ۴ وظیفه عمومی و مستمر و ۴ وظیفه در موقعیت‌ها و شرایط خاص و مقطعی.[۱۱]

چهار وظیفه عمومی:

۱-تشخیص مصلحت میان نظرات مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان

۲-تهیه و پیشنهاد پیش‌نویس سیاست‌های کلی نظام (جمهوری اسلامی) در اجرای بند ۱ اصل ۱۱۰ قانون اساسی

  1. حل معضلات نظام با ارجاع از سوی مقام رهبری
  2. اعلام نظر در مورد استفساریه‌های مربوط به مجمع تشخیص مصلحت نظام

چهار وظیفه مقطعی:

۱-مشاوره در اموری که رهبر ایران در اجرای اصل ۱۱۲ قانون اساسی به مجمع ارجاع می‌کند.

۲-در صورت فوت یا استعفا مقام رهبری یا عزل توسط مجلس خبرگان رهبری، تشکیل یک شورای ۳ نفره جهت رسیدگی امور تحت اختیار رهبر.

۳-تصویب مصوبات شورای رهبری ایران در صورت عزل، استعفا یا فوت رهبر وقت. (در زمان وجود رهبر، این بررسی بر عهده شخص وی است)

۴-مشارکت در شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس اصل ۱۷۷ قانون اساسی.

سازوکار[ویرایش]

از تاریخ ۲۶ مرداد ۱۳۹۲ برای بررسی مصوبه‌هایی که بر خلاف شرع و قانون اساسی است و در مواردی که اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان باشد جلسه‌های مجمع با دو سوم اعضا رسمیت پیدا می‌کند و با دو سوم اعضا هم مصوبات به تصویب می‌رسد. پیش از این حضور نیم + ۱ لازم بود.[۱۲]

رئیسان مجمع[ویرایش]

راهنمای رنگ‌های جدول
(احزاب سیاسی)

ر رئیس دوران تصدی رهبر
نام تصویر آغاز تصدی پایان تصدی
۱ سید علی خامنه‌ای President Ali Khamenei in 42nd United Nations General Assembly (2).jpg ۱۸ بهمن ۱۳۶۶ ۱۳ خرداد ۱۳۶۸

(انتخاب بعنوان رهبر)

سید روح‌الله خمینی
۲ اکبر هاشمی رفسنجانی Hashemi Rafsanjani at Beit Rahbari.jpg ۱۲ مهر ۱۳۶۸ ۱۸ دی ۱۳۹۵

(درگذشت)

سید علی خامنه‌ای
موقت محمدعلی موحدی کرمانی Ali Movahedi-Kermani.jpg ۱۶ بهمن ۱۳۹۵ ۲۳ مرداد ۱۳۹۶
۳ سید محمود هاشمی شاهرودی Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi in Qom(cropped).jpg ۲۳ مرداد ۱۳۹۶ ۳ دی ۱۳۹۷

(در گذشت)

۴ صادق لاریجانی Sixth International Conference in Support of the Palestinian Intifada, Tehran (15) (crop of Sadeq Larijani).jpg ۹ دی ۱۳۹۷ متصدی

دوره‌ها[ویرایش]

این نهاد تا امروز ۶ دوره را پشت سر گذاشته‌است:

اعضای دوره هفتم[ویرایش]

اشخاص حقوقی:

  • رؤسای سه قوه:
رئیس قوه مجریه: حسن روحانی
رئیس قوه قضائیه: سید ابراهیم رئیسی
رئیس قوه مقننه: علی لاریجانی

بودجه[ویرایش]

بر اساس تکلیف قانونی بودجه، دولت هر سال مبالغی را به مجمع تشخیص اختصاص می‌دهد که این رقم برای سال ۹۳ معادل ۲۵ میلیارد تومان و سال ۹۴ نزدیک ۳۰ میلیارد تومان بوده‌است.

نهاد های زیرمجموعه[ویرایش]

  • هیات عالی نظارت مسئولیت نظارت بر حسن اجرای سیاست های کلی نظام را بر عهده دارد. ریاست بر این هیأت بر عهده رئیس مجمع است.
  • دبیرخانه مجمع مسئولیت پشتیبانی ستادی و کارشناسی مجمع را بر عهده دارد. دبیری مجمع بر عهده محسن رضایی است.
  • کمیسیون های تخصصی دائمی ؛
  1. کمیسیون علمی، فرهنگی و اجتماعی
  2. کمیسیون سیاسی، دفاعی و امنیتی
  3. کمیسیون زیربنایی و تولیدی
  4. کمیسیون اقتصاد کلان، بازرگانی و اداری
  5. کمیسیون حقوقی و قضائی

[۱۴]

  • دیگر کمیسیون ها ؛
  1. کمیسیون نظارت
  2. کمیسیون علمی راهبردی چشم انداز
  3. کمیسیون چشم انداز و نخبگان
  4. کمیسیون مطالعات اسلامی
  5. کمیسیون موارد خاص
  6. کمیسیون مشترک دفتر رهبری و مجمع
  7. کمیسیون کارآفرینی و کسب و کار
  8. کمیته خاص محیط زیست
  9. کمیته مستقل مبارزه با مواد مخدر
  10. کمیته خاص بانوان و جوانان

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ اصل ۱۱۲ قانون اساسی
  2. «سردار سرلشکر محسن رضایی به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد». روزنامه همشهری. تهران: مؤسسه همشهری. سال پنجم (۱۳۵۲). ۱۹ شهریور ۱۳۷۶.
  3. آیت‌الله موحدی کرمانی، ریاست جلسات مجمع را تا اسفند بر عهده می‌گیرد
  4. . http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13960523000558. 
  5. «خبرگزاری فارس - آیت‌الله هاشمی شاهرودی به لقاءالله پیوست+اطلاعیه بیت آیت‌الله». خبرگزاری فارس. 2018-12-24. بازبینی‌شده در 2018-12-26. 
  6. «محمود هاشمی شاهرودی درگذشت». euronews. ۲۰۱۸-۱۲-۲۴. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۶. 
  7. «آیت الله هاشمی شاهرودی درگذشت». ایران آنلاین. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۶. 
  8. «نامه به رئیس مجلس شورای اسلامی (وضع قوانین ضروری بر اساس احکام ثانویه)». سایت جامع امام خمینی. 
  9. «نامه به مسئولین نظام در مورد تشکیل مجمع تشخیص مصلحت نظام». سایت جامع امام خمینی. 
  10. [maslahat.ir/About/History.aspx.html «مجمع تشخیص مصلحت نظام - تاریخچه»]. بازبینی‌شده در 2016-12-21. 
  11. هدیه‌لو، مریم. «مجمعی برای تشخیص مصالح نظام». جام‌جم آنلاین. ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۱۳ دسامبر ۲۰۱۲. 
  12. «محسن رضایی: مصوبات مجمع تشخیص مصلحت نظام از این پس با حضور دو سوم اعضا». ارادهٔ ملی، ۲۶ مرداد ۱۳۹۲. 
  13. سخندان، حسین. «مردان مصلحت». روزنامه شرق، ۱ بهمن ۱۳۹۰. 
  14. http://maslahat.ir/index.jsp?fkeyid=&siteid=3&pageid=409

پیوند به بیرون[ویرایش]