انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۴۰۰)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
انتخابات سیزدهمین دورهٔ ریاست‌جمهوری ایران
ایران
۱۳۹۶ →
۲۸ خرداد ۱۴۰۰
هیئت دولت
← ۱۴۰۴

رئیس‌جمهور کنونی

حسن روحانی
اعتدال‌گرایان

سیزدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۰ همزمان با انتخابات ششمین دورهٔ شوراهای اسلامی شهر و روستا برگزار خواهد شد.[۱] در این انتخابات، هشتمین رئیس‌جمهور ایران با آرا انتخاب خواهد شد. طبق قانون اساسی ایران، حسن روحانی با توجه به دو دورهٔ ریاست‌جمهوری پیاپی، در این انتخابات حق نامزد شدن ندارد.

انتظار می‌رود مشارکت مردمی در این انتخابات کاهش شدیدی داشته باشد که در این امر عواملی چون ناامیدی کامل معترضان از پیگیری مطالبات‌شان در چارچوب امکانات جمهوری اسلامی، فساد گستردهٔ مالی و اداری، اعتراض سراسری دی ۱۳۹۶ و آبان ۱۳۹۸، تحریم‌های آمریکا و در پی آن بحران اقتصادی، عدم مقبولیت و مشروعیت گفتار حکومت، تداوم محدودیت‌های شدید سیاسی اجتماعی و مذهبی، ناامیدی و بی‌اعتمادی مردم به هر دو جناح حاکمیت دخیل است.[۲][۳][۴][۵][۶][۷]

روند برگزاری

ثبت‌نام اولیه

طبق ویژگی‌های ذکر شده در اصل ۱۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رییس‏‌جمهور باید از میان‏ رجال‏ مذهبی‏ و سیاسی‏ که‏ واجد شرایط زیر باشند انتخاب‏ گردد: ایرانی‏‌الاصل‏، تابع ایران‏، مدیر و مدبر، دارای‏ حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوی‏، مومن‏ و معتقد به‏ مبانی‏ جمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ و مذهب‏ رسمی‏ کشور.

داوطلبان ریاست‌جمهوری یا نمایندگان تام‌الاختیار آن‌ها که کتباً معرفی شده باشند باید ظرف پنج روز از تاریخ انتشار دستور شروع انتخابات به وزارت کشور مراجعه نموده و ثبت‌نام کنند.

تأیید صلاحیت و معرفی نامزدان نهایی

نظارت بر تأیید صلاحیت داوطلبان و انتخابات به عهدهٔ مجلس شورای نگهبان است. مجلس شورای نگهبان ظرف پنج روز به صلاحیت داوطلبان رسیدگی میکند و نتیجه‌ را به وزارت کشور اعلام می‌کند.

رأی‌گیری و اعلام نتیجه

رأی‌گیری طبق قانون ایران در یک روز جمعه برگزار خواهد شد و نامزدی که اکثریت مطلق آرا را کسب کند به عنوان رئیس‌جمهور برگزیده می‌شود. چنانچه در مرحلهٔ اول برای هیچ یک از داوطلبان اکثریت مطلق حاصل نگردد، انتخابات دو مرحله‌ای خواهد شد. دو نامزدی که بیشترین آرا را در مرحلهٔ اول داشته‌اند در انتخابات مرحلهٔ دوم شرکت می‌کنند. انتخابات مرحلهٔ دوم در جمعهٔ هفتهٔ بعد انجام خواهد گرفت.[۸]

نامزدان

نام‌های نامزدان به تفکیک وضعیت و با ذکر بالاترین منصب در قوهٔ مجریه (یا بالاترین منصب در سایر نهادها به همراه بالاترین منصب در قوهٔ مجریه) که تاکنون در آن‌ها اشتغال داشته‌اند، به شرح زیر است:

نامزدان اعلام‌شده

  • ۶ مهر ۱۳۹۹: حسین دهقان، مشاور فرمانده کل قوا در صنایع دفاعی که دارای مسئولیت‌ در نقش‌هایی همچون وزیر دفاع ایران (۱۳۹۶–۱۳۹۲)، جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه پاسداران (۱۳۷۱-۱۳۷۵) و معاون رئیس‌جمهوری و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران در دولت‌های هشتم و نهم بوده است. او خود را برای انتخابات وابسته به جناح یا جریان سیاسی خاصی معرفی نکرد.[۹][۱۰][۱۱]

نامزدان احتمالی

ابراز تمایل به نامزدی
عدم موضع‌گیری
اعلام عدم نامزدی

مشارکت

عواملی چون ناامیدی کامل جامعه از پیگیری مطالبات‌شان در چارچوب امکانات جمهوری اسلامی، فساد گستردهٔ مالی و اداری، اعتراض سراسری دی ۱۳۹۶ و آبان ۱۳۹۸، تحریم‌های آمریکا و در پی آن بحران اقتصادی، عدم مقبولیت و مشروعیت گفتار حکومت، تداوم محدودیت‌های شدید سیاسی اجتماعی و مذهبی، ناامیدی و بی‌اعتمادی مردم به هر دو جناح حاکمیت باعث شده انتظار رود مشارکت در انتخابات ۱۴۰۰ با کاهش شدیدی مواجه شود.[۲][۳][۴][۵][۶][۷]

نارضایتی‌ها از عملکرد نظام جمهوری اسلامی و جناح‌های آن به اندازه‌ای وسیع است که به گفتهٔ رادیو فردا تأثیر آن بر میزان مشارکت مردم در انتخابات ۱۴۰۰ مقامات نظام را نگران کرده‌است؛[۲۱] به گونه‌ای که مطابق گفتهٔ رادیو زمانه برخی از مسئولان جمهوری اسلامی مشارکت ۲۰ درصدی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ را هم کافی دانسته‌اند.[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵] عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور، با اشاره به مشارکت پایین مردم در انتخابات مجلس یازدهم گفت: «یکی از دغدغه‌های ما میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری است.»[۲۶]

محمد خاتمی، پدر معنوی اصلاح‌طلبان، اعتراف کرد که «اگر «تکرار» هم کنم، دیگر مردم رأی نمی‌دهند» که بی‌بی‌سی فارسی آن را نشانهٔ جدایی آنان از سطح اجتماع می‌داند.[۲۷] ناتوانی اصلاح‌طلبان در همراه با اعتراضات دی ۱۳۹۶ نقطه‌عطفی در ریزش پایگاه اجتماعی آنان بود، به گونه‌ای که در این اعتراضات شعار اصلاح‌طلب، اصولگرا دیگه تمومه ماجرا سر داده شد و معترضان همهٔ جناح‌های حاکمیت را به یک اندازه نامشروع قلمداد کردند.[۲۸] اعتراضات آبان ۹۸ نیز چون تیر خلاصی بر اعتبار باقی‌مانده آنان عمل کرد.[۲۷]

ناتوانی کامل دولت روحانی در تحقق وعده‌های اقتصادی و اجتماعی او در زمان انتخابات از دیگر دلایل ریزش مشارکت مردمی است.[۲۹]

منابع

  1. «انتخابات ریاست جمهوری، ۲۸ خرداد ۱۴۰۰ برگزار می‌شود». انتخاب. شهریور ۱۳۹۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «اصلاح‌طلبان درانتخابات ۱۴۰۰؛ محمد خاتمی هم ناامید از 'تکرار' ؟». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۲۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «صادقی: اصلاح‌طلبان در انتخابات ۱۴۰۰ شاید از علی لاریجانی حمایت کنند». رادیو فردا. ۲۴ مهر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۸ شهریور ۱۳۹۹.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «زنگ خطر برای ۱۴۰۰/ نتایج غیرمنتظره از آمار مشارکت در انتخابات». ۱۲ اسفند ۱۳۹۸. دریافت‌شده در ۱۶ شهریور ۱۳۹۹.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «اعتراض‌ها در ایران؛ 'پایان اخلاقی اصلاح‌طلبان'». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۴ نوامبر ۲۰۱۹.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ فتح‌الله‌نژاد، علی. «"اعتراض مردم ایران ادامه دارد و باید به گوش مردم دنیا برسد" | DW | 29.11.2019». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۰۵.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ یوسفی اشکوری، حسن (۷ ژوئیه ۲۰۱۸). «شخص رهبر و مقام رهبری؛ علت ناکارآمدی و دلیل ناکامی». دویچه وله فارسی. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۰.
  8. «مروری گذرا به نظام انتخاباتی ایران». ایرنا.
  9. محمدرضا نورمحمدیان. «اعلام کاندیداتوری سردار دهقان برای انتخابات ۱۴۰۰». ایسنا.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ ۱۰٫۶ ۱۰٫۷ ۱۰٫۸ ۱۰٫۹ «رونمایی از ۳+۱۵ کاندیدای احتمالی انتخابات ۱۴۰۰». تابناک. ۶ مهر ۱۳۹۹.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ «بلومبرگ: یک نظامی احتمالاً پیروز انتخابات ریاست جمهوری ایران خواهد بود». euronews. ۲۰۲۰-۱۰-۱۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۱.
  12. «گزارش| اعلام آمادگی عجیب آخوندی برای ۱۴۰۰؛ لودریسم هم به انتخابات آمد!». تسنیم. ۲۷ مرداد ۱۳۹۹.
  13. «فریدون عباسی: مگر احمدی‌نژاد لولو است؟ /شاید کاندیدای ریاست جمهوری شوم». رویداد۲۴. ۲ تیر ۱۳۹۹.
  14. «علی مطهری؛ کاندیدای اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰؟». خبرآنلاین. ۱۷ خرداد ۱۳۹۹.
  15. «شواهد نشان می‌دهد احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ شرکت می‌کند». باشگاه خبرنگاران. ۹ مهر ۱۳۹۹.
  16. «احمدی‌نژاد با کاندیدای اجاره ای در انتخابات ۱۴۰۰». دنیای اقتصاد. ۱۸ مهر ۱۳۹۹.
  17. «کاندیدای جدید اصلاح طلبان در انتخابات ۱۴۰۰ /۶ کاندیدای احتمالی ریاست جمهوری را بیشتر بشناسید». خبرآنلاین. ۹ مهر ۱۳۹۹.
  18. «اسامی کاندیدا‌های احتمالی حزب کارگزاران برای انتخابات ۱۴۰۰ اعلام شد؛ از سیدحسن خمینی تا ظریف و علی مطهری». انتخاب. ۱ آذر ۱۳۹۹.
  19. «ظریف: کاندیدای انتخابات ۱۴۰۰ نمی‌شوم». دنیای اقتصاد. ۱۴ مهر ۱۳۹۹.
  20. «هاشمی: قصد شرکت در انتخابات ریاست جمهوری را ندارم». باشگاه خبرنگاران جوان. ۲۹ مهر ۱۳۹۹.
  21. «گشایش در حصر؛ مهدی کروبی «خواستار حضور پرشور» در انتخابات ۱۴۰۰ شد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۲.
  22. «نگرانی وزیر کشور از میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰». رادیو زمانه. ۲۰۲۰-۰۸-۲۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۲.
  23. «مطهری: در ۱۴۰۰ یکی از خودشان را سر کار می‌آورند». رادیو زمانه. ۲۸ آگوست ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۸ آگوست ۲۰۲۰.
  24. «اگر اوضاع بهتر نشود، در انتخابات ۱۴۰۰ شاهد پایین‌ترین میزان رأی ممکن خواهیم بود». اعتماد آنلاین. ۲۷ مرداد ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۶ شهریور ۱۳۹۹.
  25. «غفوری فرد: احتمال ریزش شرکت‌کنندگان در انتخابات سال ۱۴۰۰وجود دارد». رادیو زمانه. ۱۷ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۰.
  26. «نگرانی وزیر کشور از میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰». رادیو زمانه. ۴ شهریور ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۳ شهریور ۱۳۹۹.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ «اصلاح‌طلبان درانتخابات ۱۴۰۰؛ محمد خاتمی هم ناامید از 'تکرار' ؟». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۲.
  28. «اعتراض‌ها در ایران؛ 'پایان اخلاقی اصلاح‌طلبان'». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۰-۲۲.
  29. "Iran presidential election: Reformists face an uphill battle". Middle East Eye. Retrieved 2020-10-22.