دادگاه ویژه روحانیت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت در خرداد ۱۳۵۸ بدستور آیت‌الله خمینی تأسیس شد که خارج از حیطه قوه قضائیه می باشد.

دادسرا و دادگاه ویژه روحانیت مستقیماً زیر نظر رهبر ایران فعالیت کرده و روند دادرسی در آن نیز با قوه قضائیه و سایر دادگاه‌های ایران متفاوت است.[۱] دادگاه ویژه روحانیت، در عمر سی ساله خود بسیاری از روحانیون منتقد جمهوری اسلامی را محاکمه کرده که از جمله مهم‌ترین آنان سید حسین کاظمینی بروجردی[۲]، سید محمّدکاظم شریعتمداری[۳]، حسینعلی منتظری[۳]،محمدرضا نکونام[۴]، عبدالحمید معصومی تهرانی[۵]، عبدالله نوری[۳]، مرتضی فهیم کرمانی[۶]، محسن کدیور[۳] و حسن یوسفی اشکوری[۷]، سید مهدی هاشمی[۸]، هادی قابل[۹]، هادی خامنه‌ای[۱۰]، مجید جعفری تبار[۱۱]،احمد منتظری[۱۲] و سید حسین حسینی شیرازی[۱۳]هستند.[۱۴] این دادگاه همچنین مهدی خزعلی، فرزند آیت‌الله ابوالقاسم خزعلی که پزشکی غیر روحانی است، را احضار و زندانی نمود.[۱۵]

همچنین در پی دست دادن محمد خاتمی با یک خانم در سفر به ایتالیا، برخی از وی به دادگاه ویژه روحانیت شکایت کرده و مشاور احمدی‌نژاد در امور روحانیون نیز خواستار محاکمه وی شد.[۱۶]

این دادگاه همچنین ضمن محاکمه محمد موسوی خوئینی‌ها مدیر مسئول روزنامه سلام حکم به توقیف پنج ساله این روزنامه داد.[۱۷] این دادگاه همچنین بدون نیاز به استناد به قوانین مصوبه کشور، بنا به احکام شرعی به صدور حکم می‌پرداخت.[نیازمند منبع]

دادگاه ویژه روحانیت در دوران اصلاحات فعالیت بیشتری یافت و بسیاری از روحانیون اصلاح طلب را محاکمه کرد.[نیازمند منبع]

نمایندگان مجلس هفتم پس از تصویب طرح دولت احمدی‌نژاد برای قطع بودجه کمک به احزاب و نهادهای غیردولتی، بودجه آن را میان نهادی‌های حکومتی تقسیم کردند که از این میان ۱۵۰ میلیارد ریال نصیب این دادگاه شد.[۱۸]

احکام شدید علیه روحانیون منتقد در حالی از سوی این دادگاه صادر می‌شد که در جریان انتشار فیلم یک روحانی در حال روابط جنسی، وی تنها به صد ضربه شلاق، تبعید و خلع لباس محکوم گردید.[۱۹]

ساختار[ویرایش]

رئیس دادگاه ویژه روحانیت محمدجعفر منتظری و دادستان ویژه روحانیت ابراهیم رئیسی است.[۲۰][۲۱]

همچنین محمد مجتهدزاده که پس از عبداللهی دادستان قم شده‌است مهمترین دادستانی کل کشور پس از تهران است.[نیازمند منبع] این دادگاه در ۱۰ شهر (تهران، قم، اصفهان، شیراز، اهواز، تبریز، همدان، مشهد، کرمان و گیلان) دارای دادگاه است و عهده‌دار صرفاً دعاوی کیفری علیه روحانیون بوده و دعاوی حقوقی و مالی را علیه ایشان نمی‌پذیرد و دعاوی خانوادگی نیز صرفاً تا جهاتی که کیفری باشد مورد دقت قرار می‌گیرد.[نیازمند منبع]

شکایات ابتدا در دادسرای استان مربوطه در نزد دادستان همان استان طرح می‌شود. سپس با دستور دادستان به یکی از شعبات دادیاری ارجاع می‌شود؛ و مجدداً برای صدور کیفرخواست به نزد دادستان ارجاع می‌شود. پس از صدور کیفرخواست پرونده به دادگاه بدوی ارجاع می‌شود که در همان دادسرا قرار دارد. پس از صدور رای بدوی، در صورت اعتراض یکی از طرفین، به دادگاه تجدیدنظر ویژه روحانیت ارجاع می‌شود که فقط در تهران وجود دارد. رای دادگاه تجدیدنظر قطعی است و فقط مشتکی عنه روحانی می‌تواند درخواست اعاده دادرسی نماید. تمام مراحل محرمانه انجام می‌گیرد و تمام ابلاغ‌ها و آرای صادره به صورت حضوری ابلاغ می‌شود. شاکی حق دریافت هیچ‌کدام از اوراق و اسناد پرونده و حتی آرای صادره را ندارد. معمولاً آرای محاکم بدوی قاطع و شدید است ولی در دادگاه تجدیدنظر تقلیل و تحلیل می یابد یا مجازات‌ها تعلیق می‌شوند. در طول روند رسیدگی معمولاً سعی بر ایجاد مصالحه و توافق طرفین می‌شود تا شخص روحانی محکومیت کیفری پیدا نکند. سیر روند رسیدگی به دلیل حجم کم پرونده‌ها معمولاً در کمتر از یکسال و سریعتر از محاکم عمومی است.[نیازمند منبع]

پانویس[ویرایش]

  1. «دادگاه ویژه روحانیت، غیرقانونی است» در وب‌گاه زمانه (۸ اسفند ۱۳۸۷)
  2. «BBCPersian.com | ايران | نگرانی دیده بان حقوق بشر از وضعیت سه زندانی اوین». www.bbc.com. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۹. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ دویچه وله فارسی. «"دادگاه ویژه روحانیت ابزار فشار بر روحانیان معترض"». 
  4. «دادگاه ویژه روحانیت محمدرضا نکونام را به پنج سال زندان، شلاق و خلع لباس محکوم کرد». رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۹. 
  5. «انتقاد یک روحانی شیعه در ایران از نحوه برخورد با بهاییان». BBC Persian. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۹. 
  6. «گزارش ویژه هرانا؛ دادگاه ویژه روحانیت، کمی کمتر از چهار دهه پس از آغاز - خبرگزاری هرانا»(fa-IR)‎. به کوشش خبرگزاری هرانا. بازبینی‌شده در 2018-04-29. 
  7. «حسن یوسفی اشکوری آزاد شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۶ فوریه ۲۰۰۵. 
  8. ««سید» و «آیت‌الله»»(fa-IR)‎. به کوشش زیتون. 2018-02-13. بازبینی‌شده در 2018-04-29. 
  9. «خلع لباس و چهل ماه حبس برای هادی قابل». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۴ بهمن ۱۳۸۶. 
  10. «هزار توی دادگاه ویژه روحانیت | خبر نامه شب تاب». shabtabnews.com. بازبینی‌شده در 2018-04-29. 
  11. FarhangNews.ir. «شیخ استخاره به اعدام محکوم شده است»(fa)‎. 2016-02-14. بازبینی‌شده در 2018-04-29. 
  12. «دادگاه ویژه روحانیت احمد منتظری را به ۲۱ سال حبس محکوم کرد». رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۴-۲۹. 
  13. «حسین شیرازی، روحانی منتقد حکومت ایران آزاد شد»(en-GB)‎. به کوشش BBC Persian. 2018-03-18. بازبینی‌شده در 2018-04-29. 
  14. انضباط و مجازات، نظارت سیاسی بر حوزه علمیه در ایران در وب‌گاه بی‌بی‌سی فارسی (۱۸ ژوئیه ۲۰۰۵)
  15. بی‌بی‌سی
  16. «مشاور رئیس‌جمهور: مأموریت خاتمی شایعه‌است». فرارو، ۲۴ مرداد ۱۳۸۶. 
  17. «توقیف پنج ساله روزنامه سلام تمام شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۶ ژوئیه ۲۰۰۶. 
  18. «کمک دولت ایران به احزاب و نهادهای غیردولتی قطع شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۳ اسفند ۱۳۴. 
  19. «برخورد قضایی با متهم پدیده بلوتوثیِ روزهای اخیر». تابناک، ۱۸ آبان ۱۳۸۷. 
  20. https://www.radiofarda.com/a/f35_raeisi_astan_qods_chairman_afshari/27607296.html
  21. https://www.isna.ir/news/96012510259/احمدی-نژاد-از-رئیس-دادگاه-ویژه-روحانیت-شکایت-کرد

پیوند به بیرون[ویرایش]