علی لاریجانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سردار
علی لاریجانی
Sixth International Conference in Support of the Palestinian Intifada, Tehran (15) (crop of Ali Larijani).jpg
لاریجانی در افتتاحیه ششمین کنفرانس بین‌المللی حمایت از انتفاضه فلسطین (اسفند ۱۳۹۵)
پنجمین رئیس مجلس شورای اسلامی
دوره‌های هشتم، نهم و دهم
شروع به کار
۱۰ خرداد ۱۳۹۵
سرپرست: ۹–۱۰ خرداد ۱۳۹۵[۱]
نایب اول مسعود پزشکیان
نایب دوم علی مطهری
مشغول به کار
۱۶ خرداد ۱۳۹۱[۲] – ۶ خرداد ۱۳۹۵
سرپرست: ۸–۱۶ خرداد ۱۳۹۱[۳]
نایب اول سید محمدحسن ابوترابی‌فرد
نایب دوم محمدرضا باهنر
مشغول به کار
۱۲ خرداد ۱۳۸۷[۴] – ۶ خرداد ۱۳۹۱
سرپرست: ۸–۱۲ خرداد ۱۳۸۷[۵]
نایب اول سید محمدحسن ابوترابی‌فرد
محمدرضا باهنر
نایب دوم محمدرضا باهنر
سید شهاب‌الدین صدر
پس از غلامعلی حداد عادل
نماینده مجلس شورای اسلامی
دوره‌های هشتم، نهم و دهم
شروع به کار
۸ خرداد ۱۳۹۵
همکار با احمد امیرآبادی و مجتبی ذوالنوری
حوزه انتخاباتی قم
اکثریت ۱۹۱٬۳۲۹ (۴۰٫۳۱٪)
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۹۱ – ۶ خرداد ۱۳۹۵
همکار محمدرضا آشتیانی و احمد امیرآبادی
حوزه انتخاباتی قم
اکثریت ۲۷۰٬۳۸۲ (۶۵٫۱۷٪)
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۸۷ – ۶ خرداد ۱۳۹۱
همکار محمدرضا آشتیانی و علی بنایی
حوزه انتخاباتی قم
اکثریت ۲۳۹٬۴۳۶ (۷۳٫۰۱٪)
دومین دبیر شورای عالی امنیت ملی
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۸۴ – ۲۸ مهر ۱۳۸۶
رئیس جمهور محمود احمدی‌نژاد
پس از حسن روحانی
پیش از سعید جلیلی
رئیس سازمان صدا و سیما
مشغول به کار
۲۴ بهمن ۱۳۷۲[۶] – ۳ خرداد ۱۳۸۳
گمارنده سید علی خامنه‌ای
پس از محمد هاشمی رفسنجانی
پیش از سید عزت‌الله ضرغامی
مشغول به کار
۲۶ بهمن ۱۳۵۹[۷] – ۱۵ مرداد ۱۳۶۰[۸]
سرپرست
گمارنده شورای سرپرستی
پس از تقی فراحی
پیش از محمد هاشمی رفسنجانی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشغول به کار
۲۰ مرداد ۱۳۷۱[۹] – ۲۵ مرداد ۱۳۷۲
سرپرست: ۲۵ تیر–۲۰ مرداد ۱۳۷۱[۱۰]
رئیس جمهور اکبر هاشمی رفسنجانی
پس از سید محمد خاتمی
پیش از سید مصطفی میرسلیم
اطلاعات شخص
زاده علی اردشیر لاریجانی
۱۳ خرداد ۱۳۳۶ (۶۰ سال)
نجف، پادشاهی عراق
ملیت ایرانی
حزب سیاسی مستقل
دیگرعضویت‌های سیاسی جبهه متحد اصول‌گرایان (۱۳۹۰)
ائتلاف فراگیر اصول‌گرایان (۱۳۸۶)
حزب مؤتلفه اسلامی (دهه ۱۳۷۰)[۱۱]
همسر(ان) فریده مطهری
فرزندان فاطمه، سارا، مرتضی و محمدرضا
پدر میرزا هاشم آملی
محل
تحصیل
دانشگاه صنعتی شریف
دانشگاه تهران
تخصص سیاستمدارهیئت علمی
هیئت دولت دولت پنجم
مذهب اسلام (شیعه)
امضا
وبگاه وبگاه رسمی
خدمات نظامی
وفاداری ایران
خدمت/شاخه سپاه پاسداران
سال‌های خدمت ۱۳۶۱–۱۳۷۱
درجه سرتیپ[۱۲]
فرمانده جانشین رئیس ستاد کل
جنگ‌ها/عملیات‌ها جنگ ایران و عراق

علی اردشیر لاریجانی (زاده ۱۳ خرداد ۱۳۳۶) سیاستمدار اصول‌گرای[۱۳] ایرانی است. وی از ۱۲ خرداد ۱۳۸۷ تاکنون، رئیس مجلس شورای اسلامی[۱۴] به نمایندگی از حوزه انتخابیه قم است. در انتخابات دوره دهم مجلس شورای اسلامی که در هفتم اسفند ماه سال ۹۴ برگزار شد، او بعنوان نفر دوم مجدداً از حوزه انتخابیه شهر قم به مجلس شورای اسلامی راه پیدا کرد.[۱۵] وی همچنین رئیس سازمان صدا و سیما و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور بوده‌است.

زندگی‌نامه و فعالیت‌های ابتدایی[ویرایش]

علی لاریجانی در هفت‌سالگی

علی لاریجانی اهل لاریجان آمل، در سال ۱۳۳۶ در شهر نجف متولد شد. وی فرزند روحانی میرزا هاشم آملی، نوهٔ دختریِ سیّدمحسن نبوی اشرفی و داماد مرتضی مطهری است. پدر و خانواده وی اهل مازندران (لاریجان آمل)[۱۶][۱۷] هستند که پدرش مدتی برای تحصیل به نجف رفته بود و وی نیز در آن جا به دنیا آمد.

خانواده[ویرایش]

محمد جواد، صادق، رئیس قوه قضاییه، باقر و فاضل برادران او و خواهر ایشان همسر مصطفی محقق داماد هستند. احمد توکلی نماینده سابق مجلس پسرِ دخترخالهٔ لاریجانی است.[۱۸] علی لاریجانی در سن ۲۰ سالگی با فریده دختر ۱۵ ساله مرتضی مطهری ازدواج کرد. وی چهار فرزند، دو دختر با نام‌های فاطمه و سارا و دو پسر با نام‌های مرتضی و محمدرضا دارد.

تحصیلات[ویرایش]

لاریجانی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهر قم انجام داد و سپس در سال ۱۳۵۸ در رشتهٔ علوم کامپیوتر در مقطع کارشناسی از دانشگاه صنعتی شریف فارغ‌التحصیل شد و به پیشنهاد و توصیهٔ مرتضی مطهری تغییر رشته داد و کارشناسی ارشد و دکترای خود را در رشتهٔ فلسفه از دانشگاه تهران اخذ کرد. علی لاریجانی در زمینه‌های مختلف دارای تالیفات علمی است که از جمله آن سه کتاب در زمینه فلسفه کانت و ۱۵ مقاله پژوهشی در موضوعات مختلف علمی است. وی پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ به سازمان صدا و سیما رفت و به‌عنوان مدیرکل برون مرزی و دفتر مرکزی خبر سازمان صدا وسیما مشغول به کار شد.[۱۹][۲۰]

۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰[ویرایش]

در سال‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۶۱ به عنوان رئیس واحد مرکزی خبر سازمان صدا و سیما منصوب شد. لاریجانی در فاصله سال‌های ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۰ سمت‌هایی چون معاونت وزارت کار و امور اجتماعی، معاون وزارت پست و تلگراف و تلفن، معاونت وزارت سپاه و جانشین ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به عهده گرفت.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی[ویرایش]

در سال ۱۳۷۰ به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد و تا سال ۱۳۷۲ در این وزارتخانه ماند. سپس در سال ۱۳۷۳ با حکم سید علی خامنه‌ای، رهبر ایران، به عنوان رئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران منصوب شد و تا سال ۱۳۸۳ به مدت ۱۰ سال مدیریت این سازمان را به عهده داشت.

لاریجانی که به‌عنوان نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی مشغول فعالیت بوده‌است، از سال ۱۳۸۴ و با آغاز به کار دولت نهم، دبیر شورای عالی امنیت ملی شد اما در ۲۸ مهر ماه سال ۱۳۸۶ از این سمت استعفا داد.

سوابق سیاسی[ویرایش]

اولین سمت‌های اجرایی[ویرایش]

اولین سمت اجرایی، مدیریت کل برون مرزی و واحد مرکزی خبر صدا و سیما بود. بین سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۰،[۲۱] وی معاون وزارتخانه‌های کار و امور اجتماعی و پست و تلگراف و تلفن (وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات فعلی) و همچنین سپاه را بر عهده گرفت و بعد از آن جانشین ستاد کل سپاه بود وی همچنین از بنیانگذاران پایگاه مقاومت بسیج مسجدالمهدی مرداویج اصفهان بود.

در سال ۱۳۷۰ و در زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی و پس از استعفای سید محمد خاتمی از سمت وزارت ارشاد، لاریجانی در این سمت قرار گرفت و تا بهمن ۱۳۷۲ به‌عنوان وزیر در این وزارتخانه حضور داشت. در سال ۱۳۷۳ وی با حکم سید علی خامنه‌ای، ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده گرفت.

ریاست صدا و سیما[ویرایش]

وی ده سال ریاست سازمان صدا و سیما را بعهده داشت و در این مدت تغییرات بارزی در این سازمان به‌وجود آورد. در طی این دوران تعداد شبکه‌های تلویزیونی این سازمان از سه شبکه به ۷ شبکه رسید. در پایان دوران ریاست او بر این سازمان، ۷ شبکهٔ تلویزیونی، ۸ شبکهٔ رادیویی ملّی و سراسری، ۳۰ شبکهٔ رادیویی استانی، ۴ شبکهٔ تلویزیونی استانی، و هفت شبکهٔ جهانی توسط صدا و سیما اداره می‌شد. علاوه بر این شبکه‌ها، روزنامهٔ جام جم و شرکت تولید فیلم سیما فیلم هم در دوران مدیریت وی توسط سازمان صدا و سیما تأسیس شدند. با وجود آنکه رئیس سازمان صدا و سیمای ایران به عنوان یکی از اعضای هیئت دولت فعالیت می‌کند، سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور ایران در دولت‌های هفتم و هشتم، از ورود علی لاریجانی به جلسات هیئت دولت، ممانعت به عمل آورد.[۲۲]

ایجاد شبکه و سریال[ویرایش]

در زمان فعالیت لاریجانی در صدا و سیما شبکه‌های استانی از جمله شبکه رادیوئی و تلویزیونی استانی قم، رادیو معارف، شبکه قرآن، العالم، الکوثر، شبکه خبر، شبکه‌های جهانی جام جم ساخته شد و سریال‌هایی نظیر ولایت عشق، تنهاترین سردار، مردان آنجلس، مریم مقدس، روشنتر از خاموشی، شیخ بهائی، کیف انگلیسی، شب دهم، در چشم باد و سریال به یاد ماندنی خانه سبز ساخته شد و همچنین همایش چهره‌های ماندگار، تأسیس روزنامه جام جم، توسعه فعالیت‌های چند رسانه‌ای شخصیت بخشی و گسترش مراکز صدا وسیما در استانها در زمان وی ایجاد شد و رخ داد.

منتقدان[ویرایش]

منتقدان عملکرد لاریجانی در صدا و سیما معتقدند که دولت خاتمی و مجلس ششم در تمام دوران خود نه تنها از رسانه ملی محروم بودند بلکه آنرا در مقابل خود می‌دیدند.[۲۳]

عبدالله رمضان زاده سخنگوی دولت خاتمی می‌گوید: «روزی آقای محمود احمدی‌نژاد که شهردار تهران بودند پل عابر پیاده برقی میدان هفت تیر را افتتاح کردند که حدود ۴۰ میلیون تومان در یک مدت زمان طولانی صورت گرفت که البته همین هم نیازمند انجام تحقیق و تفحص است و همان روز آقای دکتر عارف کارخانه توربین سازی نیروگاه‌های ما را در کرج با هزینه‌ای بالغ بر ۲۰۰ میلیارد تومان افتتاح کردند و ایران به جمع ۱۰ کشور صاحب این فناوری پیوست؛ ولی صدا و سیما از پل عابر پیاده ۴۰ میلیون تومانی شهردار احمدی‌نژاد ۱۵ دقیقه در ۵ بخش خبری پخش کرد و پروژه ۲۰۰ میلیارد تومانی را که معاون اول رئیس‌جمهوری افتتاح کرد در ۴۵ ثانیه و در ۴ بخش خبری پوشش داد… از این مصادیق بسیار است و به‌طور مثال در عسلویه ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه شد که تمام آن در دولت آقای خاتمی اتفاق افتاد ولی چه کسی از آن اطلاع دارد.»[۲۴]

برنامه هویت[ویرایش]

این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است
سیاست در ایران
Emblem of Iran.svg
نظام جمهوری اسلامی ایران

نشان درگاه درگاه ایران


در سال ۱۳۷۵ برنامه هویت از شبکه ۱ سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش شد و در آن بسیاری از اندیشمندان مورد افتراء قرار گرفتند و اعترافات تلویزیونی بسیاری از آنان در این برنامه پخش گردید. علی لاریجانی در پاسخ به انتقادات مطرح شده از این برنامه گفت: «اولاً بحثی که ما در این مجموعه مطرح کردیم بر اساس توهین و تهدید نیست. ثانیاً بسیار از شخصیت‌های مطرح شده افراد مذهبی و اندیشمند نیستند هرچند ممکن است به آن تظاهر کنند. ثالثاً در مورد اینکه می‌گویند چرا به این افراد مجال صحبت داده نمی‌شود باید گفت مگر اینها تاکنون مجال صحبت نداشتند… یعنی این حضرات فکر می‌کنند ما اطلاع نداریم که از کدام سفارتخانه پول می‌گیرند که این مطالب را بنویسند.»[۲۵]

تحقیق و تفحص مجلس ششم[ویرایش]

نمایندگان مجلس ششم که اکثریت آن را اصلاح طلبان تشکیل می‌دادند خواستار تحقیق و تفحص از صدا و سیما شدند اما شورای نگهبان با این تفسیر که رهبر فوق همه قواست مانع از تحقیق و تفحص مجلس گردید. با اصرار نمایندگان، علی خامنه‌ای نهایتاً تحقیق و تفحص را پذیرفت و مجلس توانست تنها در سه موضوع شامل: میزان و نحوه هزینه کردن درامدهای آگهی‌ها، خریدهای خارج از کشور و اهدای هدایا تحقیق کند. گرچه به گفته نمایندگان طرح تحقیق با کارشکنی‌های متعدد سازمان مواجه گردید و بیش از یکسال بطول انجامید، صداو سیما و قوه قضائیه نمایندگان را تهدید به محاکمه کرده و پرونده تخلفات صداو سیما در مجلس هفتم بدون پیگیری بسته شد.

گزارش تحقیق و تفحص مجلس تنها از ۵ حساب بانکی صدا و سیما (از مجموع ۲۰۰ حساب بانکی) حاکی از تخلفات مالی به ارزش ۵۲۵۰ میلیارد ریال در این سازمان بود. لاریجانی تحقیق و تفحص نمایندگان را به تمسخر گرفته و آنرا «کشکی» خواند.[۲۶][۲۷]

محمد خاتمی رئیس‌جمهور و اکبر اعلمی رئیس هیئت نظارت بر صداو سیما در بیانیه‌های جداگانه‌ای به این اقدام لاریجانی اعتراض کردند.[۲۸][۲۹][۳۰]

نمایندگان در بیانیه‌ای که در آخرین روزهای عمر مجلس ششم منتشر گردید خواستار پیگیری و رسیدگی به گزارش تحقیق و تفحص توسط یک قاضی «خداترس، عادل و بی‌طرف» شدند. قوه قضائیه هیچگاه به این گزارش رسیدگی نکرد و مجلس اصولگرای هفتم نیز علاقه‌ای به پیگیری آن نداشت.[۳۱]

از ۱۳۸۴ تا به حال[ویرایش]

نامزدی انتخابات ریاست جمهوری[ویرایش]

او در انتخابات سال ۱۳۸۴ برای نهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران شرکت کرد. او در این انتخابات شکست خورد و در بین هفت کاندیدا در رتبه ششم قرار گرفت.

ولادیمیر پوتین و علی لاریجانی

شورای عالی امنیت ملی[ویرایش]

لاریجانی که پس از پایان دوران ریاستش در صدا و سیما، همچنان عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی انقلاب فرهنگی بود، در ۵ خرداد ۱۳۸۳ با حکم سید علی خامنه‌ای به‌عنوان نمایندهٔ رهبر در شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. سپس در ۲۴ مرداد ۱۳۸۴، به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد. اما در سال ۱۳۸۶ پس از چندین بار درخواست او برای استعفا از ریاست شورای عالی امنیت ملی، در روز ۲۸ مهر ۱۳۸۶ درخواست استعفای او پذیرفته شد و مسؤولیت ۲۶ ماههٔ او در این پست پایان یافت.[۳۲] در آن زمان که محمود احمدی‌نژاد پرونده هسته‌ای ایران را در شورای امنیت سازمان ملل پایان یافته دانسته بود، علی لاریجانی در میان راه مذاکرات خود با خاویر سولانا قرار داشت. ماجرای استعفای او پس از دیدار ولادمیر پوتین از ایران و دیدار او با علی خامنه‌ای رخ داد. برخی رسانه‌ها، فشار احمدی‌نژاد به برکناری لاریجانی را علت استعفای وی می‌دانند. فشاری که به دلیل ارتباط بدون هماهنگی لاریجانی با سولانا، بدون اطلاع احمدی‌نژاد، ایجاد شده بود.[۳۳]

گفته می‌شود آقای لاریجانی در دورانی که مسئولیت مذاکرات هسته‌ای ایران را به عهده داشت چندین بار تقاضا کرد از سمت خود کناره‌گیری کند. او چند سال بعد دربارهٔ استعفای خود گفت: «من حس می‌کردم یک نوع اختلاف جدی مدیریتی با آقای احمدی‌نژاد دارم. مسائل استراتژیک کشور با تانی و حساب شده پیش برود و احتیاج دارد همه بخش‌های مختلف همگرایی داشته باشد. کارهای لحظه‌ای نمی‌تواند صدق کند و برای کشور مشکلاتی ایجاد می‌کند.»

«تا یک مدتی تحمل بود و بحث می‌کردیم اما از یک زمانی به بعد من دیدم به هرحال ایشان رئیس‌جمهور است و حق دارد و لزومی ندارد که بنده مزاحم ایشان باشم.»[۳۴]

استعفای وی بازتاب گسترده در رسانه‌های جهان داشت.[۳۵]

ریاست مجلس[ویرایش]

لاریجانی در جایگاه ریاست مجلس

مجلس هشتم[ویرایش]

علی لاریجانی پس از کسب نمایندگی مردم قم در مجلس شورای اسلامی، در چهارمین جلسه علنی مجلس هشتم با کسب اکثریت آرا برای یک سال به عنوان رئیس هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی انتخاب شد. او که تنها نامزد ریاست مجلس بود موفق به کسب ۲۳۷ رأی از ۲۶۰ رأی مأخوذه شد. در این انتخابات از مجموع آرای ریخته شده به گلدان‌ها ۲۲ رای سفید بود.[۳۶] او پیش از این از سوی اصولگرایان، جناح اکثریت مجلس، برای نامزدی ریاست مجلس برگزیده شده بود. او توانسته بود رقیبش غلامعلی حداد عادل رئیس مجلس هفتم، را در انتخابات داخلی فراکسیون اصول‌گرایان مجلس با ۱۶۱ در مقابل ۵۰ رأی شکست دهد.[۳۷]

لاریجانی در ریاست خود در این دوره مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی در قم را تأسیس کرد. این مرکز نهادی پژوهشی وابسته به مجلس شورای اسلامی ایران است که با هدف تطبیق قوانین مصوب مجلس با دستورها و احکام شرع فعالیت می‌کند.

مجلس نهم[ویرایش]

علی لاریجانی به عنوان نماینده اول قم وارد مجلس نهم شد و توانست با کسب ۱۷۳ رای از مجموع ۲۷۵ به ریاست مجلس نهم برسد. در این دوران تنش بین او و دولت محمود احمدی‌نژاد بالا گرفت.

مجلس دهم[ویرایش]

لاریجانی که به شکل مستقل با حمایت اصولگرایان میانه‌رو و اصلاح طلبان در انتخابات مجلس دهم از حوزه انتخابی قم شرکت کرد و با ریزش آراء نسبت به دوره نهم، پس از احمد امیرآبادی فراهانی به عنوان نفر دوم از قم به مجلس راه یافت. برخی معتقدند حمایت‌های ویژه او از دولت تدبیر و امید به ویژه در تصویب برجام و قرار گرفتن او در صدر لیست اصلاح طلبان سبب اصلی کاهش آرای او در این دوره از انتخابات مجلس بوده‌است.

لاریجانی پس از آغاز بکار مجلس دهم در رقابت با محمدرضا عارف و با کسب ۱۷۳ رای از مجموع ۲۸۱ رای به عنوان رئیس موقت مجلس دهم تعیین شد. عارف نیز ۱۰۳ رای به دست آورد.[۳۸] او همچنین در انتخابات هیئت رئیسه دایم مجلس دهم با کسب ۲۳۷ رای رئیس مجلس ماند.[۳۹]

اقدامات دوران ریاست[ویرایش]

لاریجانی در زمان ریاست خود در مجلس تصویب طرحها و لوایح برای حمایت از کشاورزان، دامداران، قالیبافان، بیمه بیکاری، طرح هدفمند کردن یارانه‌ها، برنامه پنجم توسعه را در دستور کار قرار داد.

دیدگاه‌ها[ویرایش]

به نوشتهٔ روزنامه دانشگاه صنعتی شریف، وی که ریاست سازمان صدا و سیما را برعهده داشت، در سال ۱۳۸۲ طی سخنانی در دانشگاه صنعتی شریف گفت: «ایرانیان قبل از اسلام مردمانی کم سواد بودند و خود نیز علاقه داشتند بی سواد بمانند.» به نوشتهٔ روزنامهٔ دانشگاه صنعتی شریف، وی همچنین تمامی پیشرفت‌های فرهنگی و علمی ایرانیان قبل از اسلام را دروغ خوانده و اندک فعالیت‌هایی نظیر تأسیس دانشگاه جندی شاپور را حاصل تلاش عده‌ای از مسیحیان دانست.[۴۰] با این حال او در مراسم اختتامیهٔ بیست و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در سال ۱۳۸۸، در شرایطی که ریاست مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت با اشاره به فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی، گفت: «کشور ما قبل و بعد از دوران اسلام دارای تمدنی فرهنگی و ارزشمند است.» او گفت: «از سنگ‌نوشته‌های قبل از اسلام برمی‌آید که ساختار سیاسی و اجتماعی ایران در آن زمان نیز مبتنی بر فرهنگ بود در ساختار قدرت نیز از فرهنگ به عنوان یک رکن نام می‌بردند.»[۴۱]

واکنش علی لاریجانی، پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)[ویرایش]

پس از حمله به دانشگاه و خوابگاه دانشجویان که در اعتراض به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) رخ داد، علی لاریجانی کمیته ویژه‌ای برای تحقیق پیرامون این حوادث تشکیل داد. پارلمان نیوز، به نقل از کوچک زاده که به فراکسیون طرفدار محمود احمدی‌نژاد وابسته است نوشت: «مسیر قانونی برای شکل‌گیری کمیته تحقیق طی نشده و البته نتایج تحقیق این کمیته هم به درد خود لاریجانی می‌خورد!». دویچه‌وله نوشته: «علی لاریجانی، در ماه‌های گذشته یکی از منتقدان مهم سیاست‌های دولت احمدی‌نژاد بوده‌است. وی ابتدا به لایحه بودجه احمدی‌نژاد انتقاد کرد و طرح هدفمند کردن یارانه‌ها را از آن زدود، سپس نامه‌هایی در اعتراض به قانون‌شکنی‌های دولت به احمدی‌نژاد نوشت و سرانجام در آستانه انتخابات ریاست‌جمهور حاضر نشد از وی پشتیبانی کند. لاریجانی، پس از برگزاری انتخابات نیز، هنگامی که سرکوب معترضان آغاز شد، خواستار رسیدگی جدی به شکایات نامزدها و محترم شمردن آرای مردم شد.» دویچه‌وله در ادامه نوشته: «در این موضع‌گیری، لاریجانی در میان اصول‌گرایان تنها نبود، محمدباقر قالیباف، شهردار اصولگرای تهران نیز، اعلام کرد که باید به اعتراضات مردم رسیدگی کرد و مشکل با اعمال زور حل نمی‌شود.» با سخنرانیهایش در روزهای درگیری افراد زیادی سیاستهای او را ستودند و ایشان در مقام قانونی خود بین مردم نیز از وجه خوبی برخوردار شد هرچند که با سخنرانی شتابزده در مورد نامه مهدی کروبی به هاشمی رفسنجانی بار دیگر این وجه عمومی را از دست داد.[۴۲]

دیدار علی لاریجانی با فرانک والتر اشتاین‌مایر

رابطه ایران و آمریکا و برجام[ویرایش]

با وجود اینکه مجلس نهم دارای نمایندگانی بود علی لاریجانی با تلاش خود توانست تنش را کم کند و طرح تصویب برنامه جامع اقدام مشترک را اجرایی سازد. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه هفت صبح گفت: برجام در کل به نفع ملت و کشور است.[۴۳]

انتخابات مجلس دهم[ویرایش]

وی در مصاحبه‌ای با فرارو در مورد رد صلاحیت‌ها گفت: مردم نباید احساس کنند دستگاهی به صورت سازمان‌یافته در انتخابات دخالت می‌کند، چون کاندیداها یک حقوقی دارند که باید رعایت شود. کاندیداها نباید تهدید شوند که اگر چنین حرفی بزنید ردصلاحیت می‌شوید.[۴۴] لاریجانی در این دوره از انتخابات مجلس در فهرست جامعتین و لیست امید حضور داشت و در جایگاه دوم قم راهی مجلس شد.

گرایش سیاسی[ویرایش]

لاریجانی در دولت پنجم به عنوان عضو جمعیت مؤتلفه اسلامی حضور داشت.[۱۱] مهدی مسلم در کتاب جناح‌بندی‌های سیاسی ایرانِ پساخمینی که در سال ۲۰۰۲ منتشر کرد، لاریجانی را عضو مؤتلفه اسلامی و متعلق به جناح راست سنتی دانسته است.[۴۵] پیام محسنی پژوهشگر اندیشکده بلفر، لاریجانی را در کنار سید محمود هاشمی شاهرودی و محمدرضا مهدوی کنی از چهره‌های شاخص جناح راست مذهبی برشمرده است.[۴۶]

او یکی از رهبران ائتلاف فراگیر اصول‌گرایان در انتخابات مجلس هشتم[۴۷] و نیز جبهه متحد اصول‌گرایان در انتخابات مجلس نهم بوده[۴۸] و در مجلس نهم، هدایت فراکسیون رهروان ولایت را برعهده داشت.[۴۹] در جریان انتخابات مجلس دهم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم از وی حمایت کرد اما نام او در فهرست انتخاباتی ائتلاف بزرگ اصول‌گرایان قرار نگرفت.[۵۰] همچنین از سوی فهرست امید مورد حمایت قرار گرفت اما خود را مستقل یاد کرد.[۵۱] مرتضی حاجی معتقد است حمایت لاریجانی از دولت روحانی و برنامه جامع اقدام مشترک باعث تضعیف جایگاه وی نزد اصول‌گرایان شده است.[۵۰] با این حال لاریجانی همچنان خود را یک اصول‌گرا می‌داند.[۱۳]

از وی با تعابیری نظیر «اصول‌گرای اعتدالی»[۵۲][۵۳] و «یک سیاستمدار راست میانه که به آرامی در حال فاصله گرفتن از اردوگاه اصول‌گرایان می‌باشد»[۵۴] نیز یاد شده است.

کتاب‌شناسی[ویرایش]

لاریجانی دو کتاب علمی با عناوین متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفهٔ کانت و روش ریاضی در فلسفهٔ کانت[۵۵] و کتابی دیگر با عنوان دولت مدرن؛ پیمانی با مردم[۵۶] و همچنین پانزده مقالهٔ پژوهشی در موضوعات مختلف علمی نگاشته‌است.[۲۱]

  • روش ریاضی در فلسفه کانت، علی لاریجانی، تهران: دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ، ۱۳۸۳
  • متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه کانت، علی لاریجانی، تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۳
  • شهود و قضایای تألیفی ماتقدم در فلسفه کانت، علی لاریجانی، تهران: هرمس، ۱۳۸۳
  • هوای تازه، علی لاریجانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۴
  • دولت مدرن؛ پیمانی با مردم، علی لاریجانی

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. «علی لاریجانی رئیس موقت مجلس دهم شد». عصر ایران، ۹ خرداد ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  2. «علی لاریجانی با ۱۷۷ رای رئیس مجلس نهم شد». خبر آنلاین، ۱۶ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  3. «علی لاریجانی رئیس موقت مجلس نهم ایران شد». بی‌بی‌سی فارسی، ۸ خرداد ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  4. «علی لاریجانی رئیس مجلس هشتم شورای اسلامی شد». همشهری‌آنلاین، ۱۲ خرداد ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  5. «دکتر علی لاریجانی رئیس موقت مجلس هشتم شد». خبرگزاری مهر، ۸ خرداد ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  6. «انتصاب دکتر علی لاریجانی به ریاست سازمان صدا و سیما». پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری. بازبینی‌شده در ۱۲ مهر ۱۳۹۶. 
  7. «علی لاریجانی مدیر عامل صدا و سیما شد». روزنامه کیهان (تهران: مؤسسه کیهان)، ۲۶ بهمن ۱۳۵۹، ص ۱۲. بازبینی‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷. 
  8. «با استعفای لاریجانی، محمد هاشمی جایگزین وی شد». روزنامه اطلاعات (تهران: مؤسسه اطلاعات)، ۱۵ مرداد ۱۳۶۰، ص ۲. بازبینی‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷. 
  9. «مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی دوره ۴ جلسه ۱۷». کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۵. 
  10. «همه وزیران این ۳۰ سال». خبر آنلاین، ۲۴ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Sinkaya, Bayram (2015). The Revolutionary Guards in Iranian Politics: Elites and Shifting Relations. Routledge. p. 149. ISBN 1317525647. 
  12. M. Mahtab Alam Rizvi (2012). "Evaluating the Political and Economic Role of the IRGC". Strategic Analysis. Routledge. 36 (4): 589. doi:10.1080/09700161.2012.689528 – via Taylor and Francis Online (نیاز به عضویت). The Majlis speaker, Ali Larijani, was an IRGC brigadier general. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ «اگر اصلاح‌طلبان ضدانقلابند، چرا می‌گذاریم فعالیت کنند؟». ایسنا، ۴ اسفند ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۴ خرداد ۱۳۹۷. 
  14. «لاریجانی با رای نمایندگان رئیس مجلس شد»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۰۸. 
  15. «نامزدی لاریجانی از قم قطعی شد»(فارسی)‎. وب‌گاه مردمک، ۲۰ بهمن ۱۳۸۶. 
  16. کوهنوردی علی لاریجانی در لاریجان
  17. Profile: Ali Larijani Tabnak
  18. توکلی: مادر آقای لاریجانی خالهٔ مادر من است و خالهٔ همسرم...
  19. حجت موجّه
  20. لاریجانی چگونه دکتری گرفت؟
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «زندگی‌نامهٔ دکتر علی لاریجانی و خط فکری هوای تازه»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دکتر علی لاریجانی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶. 
  22. محمد سرافراز جانشین احتمالی عزت‌الله ضرغامی در صداوسیما دویچه‌وله فارسی
  23. معنا و اثرات اعتراض خاتمی به صدا و سیما(... رادیو و تلویزیون بیش از دیگر نهادهای تحت نظر رهبر جمهوری اسلامی در مقابل اصلاح طلبان صف آرایی کرده بود اما در سال‌های اخیر، با جذب عده‌ای از مخالفان فعال اصلاحات به آن مؤسسه، امکان ظاهر سازی و بی‌طرفی نمایی هم از میان رفته. - بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ ژانویه ۲۰۰۴)
  24. سخنان رمضان زاده پیرامون اطلاع‌رسانی دو دولت خاتمی (آفتاب نیوز، ۲۴ آبان ۱۳۸۵)
  25. هفته نامه صبح شماره ۶۳
  26. نامه ۱۷۲ تن از نمایندگان مجلس درباره تحقیق و تفحص از صدا و سیما (روزنامه همشهری، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  27. درخواست ۱۷۲تن از نمایندگان مجلس برای پیگیری گزارش تحقیق و تفحص از صداوسیما (روزنامه ایران، ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  28. معنا و اثرات اعتراض خاتمی به صدا و سیما (بی‌بی‌سی فارسی، ۲۷ ژانویه ۲۰۰۴)
  29. انتخابات مجلس هفتم و صدا و سیما (بی‌بی‌سی فارسی)
  30. دولت؛ محروم از صدا و سیما، امیدوار به رسانه‌های مستقل (بی‌بی‌سی فارسی)
  31. درخواست جلسه غیرعلنی درباره تحقیق و تفحص از صدا و سیما (۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۲)
  32. «استعفای علی لاریجانی»(فارسی)‎. وب‌گاه خبری فردا. خبرگزاری دانشجویان ایران، ۲۸ مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۲۰۰۷. 
  33. روایت شش 'خرابکاری تاریخی' در مذاکرات ایران و آمریکا بی‌بی‌سی فارسی
  34. فرزین منصوری. «استعفاهای تاریخی در جمهوری اسلامی». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۳ مه ۲۰۱۶–۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۳ مه ۲۰۱۶. 
  35. «بازتاب گستردهٔ تغییر دبیر شورای عالی امنیت ملی در رسانه‌های جهان»(فارسی)‎. وب‌گاه خبری-تحلیلی نواندیش، ۲۸ مهر ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶. 
  36. لاریجانی رئیس دائمی مجلس هشتم شد
  37. جناح اکثریت، لاریجانی را برای ریاست مجلس برگزید
  38. «لاریجانی رئیس موقت مجلس شد». رادیوزمانه، ۰۹ خرداد ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۲۹ مه ۲۰۱۶. 
  39. http://www.entekhab.ir/fa/news/272345
  40. اظهارات لاریجانی پیرامون ایران قبل از اسلام (روزنامه ایران، ۶ خرداد ۱۳۸۲)
  41. آمادگی مجلس برای حل مشکلات معیشتی اهل قلم. . خبرگزاری جمهوری اسلامی، ۱۳۸۸/۲/۲۶.  بازیابی‌شده در ۷ خرداد ۱۳۸۸.
  42. دویچه‌وله. «راهی برای اعمال فشار». دویچه‌وله، انتشار ۵ تیر ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۵ تیر ۱۳۸۸. 
  43. علی لاریجانی: متفاوت از اصولگرایان فکر می‌کنم
  44. گفتگوی علی لاریجانی با حقوقدانان شورای نگهبان
  45. Gareth Smyth (11 December 2015). "A realignment of Iran's political factions underway as elections loom". The Guardian. Retrieved 25 May 2018. 
  46. Mohseni, Payam (2016). "Factionalism, Privatization, and the Political economy of regime transformation". In Brumberg, Daniel; Farhi, Farideh. Power and Change in Iran: Politics of Contention and Conciliation. Indiana Series in Middle East Studies. Indiana University Press. p. 43. ISBN 9780253020796. 
  47. Kaveh-Cyrus Sanandaji (2009). "The Eighth Majles Elections in the Islamic Republic of Iran: A Division in Conservative Ranks and the Politics of Moderation". Iranian Studies. Routledge. 42 (4): 621–648. doi:10.1080/00210860903106345. 
  48. "Iran: Implications of Ahmadinejad's Parliamentary Defeat". Stratfor (Assessment). 5 May 2012. Retrieved 2 July 2017. 
  49. Monavar Khalaj (23 February 2016). "Iran elections explained: What are Iranians voting for?". Financial Times. Retrieved 10 March 2016. 
  50. ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ Denise Hassanzade Ajiri (25 February 2016). "An introduction to Iran's parliamentary candidates". The Guardian. Retrieved 25 May 2018. 
  51. Katayoun Kishi (24 February 2016). "Iran's Election Coalitions". United States Institute of Peace. Retrieved 25 May 2018. 
  52. Saeid Jafari (22 March 2018). "Iranian Reformists anxious as Rouhani takes turn to the right". Al-Monitor. Retrieved 25 May 2018. 
  53. "Larijani Reelected As Speaker of Iran's Parliament". Radio Free Europe/Radio Liberty. 29 May 2016. Retrieved 25 May 2018. 
  54. Ehsan Bodaghi (4 May 2017). "'National dialogue' initiative indicates shifting political sands in Iran". Al-Monitor. Retrieved 10 July 2017. 
  55. «روش ریاضی در فلسفهٔ کانت»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دکتر علی لاریجانی، ۱ فروردین ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶. 
  56. «دکتر علی لاریجانی و «پیمان با مردم»»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی دکتر علی لاریجانی، ۱۱ خرداد ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۸۶. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

مناصب رسانه‌ای
پیشین:
تقی فراحی
رئیس سازمان صدا و سیما
سرپرست

۱۳۵۹ – ۱۳۶۰
پسین:
محمد هاشمی رفسنجانی
پیشین:
محمد هاشمی رفسنجانی
رئیس سازمان صدا و سیما
۱۳۷۲ – ۱۳۸۳
پسین:
سید عزت‌الله ضرغامی
مناصب نظامی
عنوان جدید جانشین رئیس ستاد کل سپاه
؟ – ۱۳۷۱
پسین:
حسین دهقان
به عنوان جانشین رئیس ستاد مشترک
مناصب سیاسی
پیشین:
سید محمد خاتمی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
۱۳۷۱ – ۱۳۷۲
پسین:
سید مصطفی میرسلیم
بلا تصدی
آخرین تصدی توسط:
سید احمد خمینی
نماینده ولی فقیه در شورای عالی امنیت ملی
۱۳۷۴ – ۱۳۸۷
متصدی همزمان: حسن روحانی
پسین:
سعید جلیلی
پیشین:
حسن روحانی
دبیر شورای عالی امنیت ملی
۱۳۸۴ – ۱۳۸۶
مناصب دیپلماتیک
پیشین:
حسن روحانی
مسئول مذاکرات هسته‌ای ایران
۱۳۸۴ – ۱۳۸۶
پسین:
سعید جلیلی
کرسی پارلمانی
پیشین:
غلامعلی حداد عادل
رئیس مجلس شورای اسلامی
۱۳۸۷ – تاکنون
در حال تصدی
مناصب احزاب سیاسی
پیشین:
احمد توکلی
رئیس فراکسیون اصول‌گرایان
۱۳۸۷ – ۱۳۹۱
پسین:
غلامعلی حداد عادل
عنوان جدید رئیس فراکسیون ولایت
۱۳۹۵
تفکیک به دو فراکسیون