فتوای حرمت اهانت به مقدسات اهل‌سنت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فتوای سید علی خامنه‌ای پیرامون حرمت اهانت به نمادهای اهل‌سنت و همسران پیامبر فتوایی است که طی آن این مرجع تقلید شیعه اهانت به مقدسات اهل سنت و عایشه همسر محمد و همچنین اهانت به همسران سایر پیامبران خصوصاً همسران پیامبر اسلام را حرام اعلام کرده‌است.[۱][۲][۳] این فتوا در پاسخ به استفتائی از سوی جمعی از علمای شیعه منطقه احساء عربستان سعودی به دنبال اهانت‌های یک روحانی کویتی به نام یاسر الحبیب به عایشه، صادر شد.[۴] سؤال‌کنندگان در این استفتاء خواستار ارائه نظر فقهی آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون «توهین صریح و بدگویی به عایشه در برخی شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنتی» شده بودند.[۴][۵]

خبرگزاری مهر وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی اولین رسانه‌ای بود که این فتوا را در بخش عربی خود منتشر کرد.[۲][۶]

صدور این فتوا با بازتاب‌ها و واکنش‌هایی در جهان اسلام و نیز رسانه‌های غربی[۷][۸] و عربی خصوصاً کشورهای سنی‌نشین منطقه مواجه شد.[۳][۵][۹][۱۰][۱۱][۱۲]

پیش‌زمینه[ویرایش]

در ۲۸ آگوست ۲۰۱۰ مصادف با ۱۷ رمضان سال ۱۴۳۱ هجری قمری که همزمان با سالروز مرگ عایشه همسر محمد پیامبر اسلام بود، یک روحانی کویتی ساکن لندن اقدام به برگزاری مجلس جشن علنی به مناسبت سالگرد مرگ عایشه در حسینیه خود در لندن نمود و از فراز منبر انتقادات صریح و بی‌پرده‌ای را متوجه این همسر پیامبر اسلام ساخت.[۱۳][۱۴][۱۵] او پس از ذکر ادلّه خویش سخن خود را اینگونه به پایان رسانید که «جشن گرفتن به مناسبت هلاک عایشه، ضرورتی دینی است؛ چه این­که روز هلاکت عایشه، پیروزی اسلامی عظیمی به شمار می ­رود.» سایت وی نیز در این‌باره گزارش داد «لازم به ذکر است که شبکه ماهواره‌ای فدک این جشن مبارک و وقایع آن را پوشش داده و پخش نمود.»[۱۴][۱۵]

انتشار سخنان یاسر الحبیب دربارهٔ عایشه در فضای مجازی خصوصاً در یوتیوب موجب خشم اهل‌سنت و اعتراضاتی از سوی ایشان - که عایشه در نگاهشان جزو مقدسات بوده و بسیار محترم شمرده می‌شود - و بروز واکنش‌هایی در جهان اسلام و کشورهای مسلمان خصوصاً کشورهای ‌سنی‌نشین منطقه شد[۴][۱۵] تا جایی که حکومت کویت با برگزاری جلسه‌ای در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰ پس از متهم کردن او به «اهانت به نمادهای دینی و تلاش برای گسترش فتنه در کویت» از او سلب تابعیت کرد.[۱۳][۱۶][۱۷] به دنبال آن جمعی از شیوخ شیعه منطقه احساء عربستان سعودی ضمن انتشار بیانیه‌ای در محکوم‌کردن این اقدامات، اعلام کردند که آنچه توسط یاسر الحبیب انجام گرفته، به معنی خروج از خط مذهب اهل‌بیت و اعتقادات شیعه است.[۱۸] همچنین جمعی از علمای شیعه منطقه احساء عربستان سعودی ضمن طرح استفتائی از آیت‌الله خامنه‌ای خواستار اعلام نظر فقهی وی دربارهٔ «اهانت صریح به ام‌المومنین حضرت عایشه و استفاده از کلمات تحقیرآمیز و توهین نسبت به او» شدند.[۴][۱۹][۲۰]

استفتاء و فتوا[ویرایش]

علمای شیعه منطقه احساء عربستان ضمن طرح استفتاء از آیت‌الله خامنه‌ای، خواستار بیان نظر فقهی ایشان دربارهٔ «اهانت صریح و تحقیر با کلمات ناپسند و زشت نسبت به عایشه همسر پیامبر» شده بودند. در متن این استفتاء پس از بیان مقدمه‌ای دربارهٔ «اوضاع حساس جهان اسلام در شرایط کنونی و بحران رویکردی که به برانگیخته‌شدن فتنه‌ها میان پیروان مذاهب اسلامی می‌انجامد، و عدم رعایت اولویت‌های وحدت میان مسلمانان که منشأ فتنه‌های داخلی در مسائل حساس و سرنوشت‌ساز می‌شود»، این سؤال را مطرح کردند:

نظر شما درباره آنچه در برخی رسانه‌ها از قبیل شبکه‌های ماهواره‌ای و اینترنت توسط برخی منتسبین به علم پیرامون اهانت صریح و تحقیر با استفاده از کلمات ناپسند و زننده نسبت به همسر پیامبر ام‌المومنین عایشه و اتهام‌زنی به او که موجب خدشه‌واردشدن به جایگاه و شرافت همسران پیامبر می‌شود چیست؟ لطفاً نظر فقهی خود را به روشنی بیان فرمایید.[۲][۲۱][۲۲]

در پاسخ به این استفتاء، آیت‌الله خامنه ای فتوای زیر را صادر نمود:

اهانت به نمادهای برادران اهل سنت، ازجمله اتهام‌زنی به همسر پیامبر اسلام (عایشه) که موجب خدشه‌واردشدن به شرافت او می‌شود، حرام است. این موضوع شامل زنان همه پیامبران و به‌ویژه سیدالانبیاء پیامبر اعظم - حضرت محمد(ص) - می‌شود.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳]

واکنش‌ها[ویرایش]

خارجی[ویرایش]

  • این فتوا در رسانه‌های عربی بازتاب فراوانی داشت و از جمله روزنامه «الانباء» و «الرأی العام» چاپ کویت، سایت «محیط»، روزنامه‎های «السفیر» و «الانتقاد» لبنان، روزنامه «الوطن» و «عکاظ» عربستان، «الحیات» چاپ لندن، روزنامه «الشروق» مصر و سایت رادیو تلویزیون این کشور و برخی شبکه‌های ماهواره‌ای عربی به انعکاس آن پرداختند. شبکه الجزیره ضمن تکرار این خبر در بخش‎های خبری مختلف، در برنامه «ماوراءالخبر» با حضور کارشناسان به بررسی فتوای رهبر ایران و نقش آن در وحدت و نزدیکی میان پیروان مذاهب مختلف اسلامی پرداخت.[۲۴][۴]
  • احمد الطیب، شیخ الازهر، در بیانیه‎ای اعلام کرد این فتوا در زمان مناسب برای جلوگیری از شکاف و بستن در‎های فتنه صادر شده‌است. او در بیانیه خود گفت:

    با تمجید و خرسندی، فتوای مبارک حضرت امام خامنه‌ای را در خصوص تحریم اهانت به صحابه یا تعرض به همسران حضرت رسول (صل‎الله‎علیه‎وآله‎وسلم) دریافت کردم. این فتوایی است که با دانش صحیح و درک عمیق از خطرناکی آنچه که اهل فتنه انجام می دهند صادر شده است و بیانگر علاقه و اشتیاق به وحدت مسلمانان است. آنچه که باعث می شود بر اهمیت این فتوا افزوده شود آن است که عالمی از علمای بزرگ مسلمان و از بزرگ‎ترین مراجع شیعه و به‎عنوان رهبر عالی جمهوری اسلامی ایران؛ چنین فتوایی را صادر کرده است.[۲۴][۲۵]

  • سید حسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله لبنان در دیدار با رئیس نهضت العلمای اندونزی ضمن تأکید بر ضرورت حفظ وحدت مسلمانان و رویارویی با آنچه او فتنه‌انگیزی‌های مذهبی خواند، از فتوای آیت‌الله خامنه‌ای در خصوص حرام بودن هرگونه توهین به عایشه قدردانی کرد و گفت: «این فتوا راه را بر کسانی که قصد دارند، وحدت امت اسلامی را برهم زنند، بست.[۲۶]»
  • همام سعید رهبر جماعت اخوان المسلمین اردن در اظهاراتی که در پایگاه رسمی این گروه منتشر شد، اعلام کرد «از آیت‌الله علی خامنه‌ای عالی‌ترین مرجعیت شیعیان که اهانت به همسران پیامبر(ص) و نمادهای اهل سنت را حرام دانستند، تقدیر می‌کنم. همچنین وی این فتوا را «گامی اساسی در جهت اتحاد و یکپارچگی مسلمانان و پایانی برای اختلافات مذهبی» دانست.[۲۷][۲۸]
  • جمعی از علما و شخصیت‌های اهل‌سنت لبنان نیز در اظهارنظرهایی این فتوا را ستودند. دبیر کل جنبش امت لبنان عبدالناصر الجبری در برنامه «مع الحدث» شبکه المنار فتوای رهبر ایران را تحسین نمود و اینگونه بیان داشت که «آگاهی رهبران امت اسلام راه را بر تمامی نقشه‌های آمریکایی و صهیونیستی برای روی‌دادن فتنه مذهبی و طائفه‌ای بسته است.» همچنین رئیس کمیته سنی حمایت از مقاوت لبنان ماهر مزهر ضمن ستایش این فتوا از آن به عنوان فتوایی آراسته به حکمت و علم یاد کرد. جبهه عمل اسلامی لبنان نیز در بیانیه‌ای با تمجید از مواضع آیت‌الله خامنه‌ای صدور اینگونه فتواها را نشانه سلامت جامعه اسلامی و هوشیاری در برابر دسیسه‌ها و توطئه‌های فتنه‌افکنانه دانست.[۲۹][۳۰]
  • دبیر کل حزب جبهه عمل اسلامی اردن حمزه منصور با ارسال نامه‌ای به آیت‌الله خامنه‌ای گفت: «فتوای شجاعانه شما بهترین اثر را در ما گذاشت و در وقت خودش صادر شد. سکوت در برابر توطئه توطئه‌گران و جهالت‌های جاهلان و تهمت‌های منافقان و گمراه‌کنندگان، امت را در معرض فتنه‌هایی به سیاهی شب‌های تاریک قرار می‌دهد.[۳۱]»

داخلی[ویرایش]

  • علی مطهری نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون فرهنگی مجلس این فتوا را «در جهت وحدت اسلامی و حاکی از شناخت درست شرایط زمان ازسوی رهبر ایران» دانست. او گفت: «این فتوا در واقع یک اقدام عملی درباره وحدت شیعه و سنی بود بود و ما از مرحله حرف گذشتیم و نشان دادیم وحدت برای جمهوری اسلامی تنها موضوعی زبانی نیست.[۳۲]»
  • حمیدرضا پشنگ نماینده مردم خاش در بیانیه‌ای از فتوای آیت‌الله خامنه‌ای تشکر کرد و این فتوا را «مایه مباهات و دلگرمی کلیه برادران اهل سنت کشور» دانست.[۳۳]
  • ائمه جمعه و علمای اهل‌سنت استان گلستان با صدور اطلاعیه‌های جداگانه‌ای با تقدیر از موضع گیری رهبر ایران، این فتوا را «منطبق با تفکر و عملکرد وی دانستند که نشان از درایت ایشان دارد و اجازه فتنه گری را از دشمنان سلب می‌کند.[۳۴]»
  • مجمع اتحاد دانشجویان جهان اسلام در بیانیه‌ای از این فتوا تقدیر کرد. در این بیانیه «فتوای آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون حرمت اهانت به صحابه و نمادهای اهل سنت و همسران پیامبر(ص) نشانه سلامت امت اسلامی و وجود هوشیاری در مقابل توطئه‌های فتنه‌انگیز» برشمرده شده‌است.[۳۵]

منابع[ویرایش]

  1. “Ayatollah Khamenei’s fatwa: Insulting the Mother of the Faithful Aisha is prohibited”. دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه ای, 11 ژوئن 2016. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «استقبال گسترده از فتوای مقام معظم رهبری درباره همسران پیامبر(ص)». خبر آنلاین، ۱۱ مهر ۱۳۸۹. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ "خامنئي يحرّم الإساءة للسيدة عائشة". الجزیره، ١ اکتبر ٢٠١٠. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ «فتوايي که فتنه تفرقه بين مسلمين را خنثي کرد». خبرگزاری فارس، ۲۰ مهر ۱۳۸۹. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «فتوى لـ"خامنئي" تحرّم الإساءة لزوجات الرسول ورموز أهل السنة». العربیه، ۱ اکتبر ۲۰۱۰. 
  6. «قائد الثورة يحرم النيل من رموز اهل السُنة و نساء النبي(ص)». خبرگزاری مهر، ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۰. 
  7. “Iran targets 'MI6 Shiites”. المانيتور, 4 می 2015. Archived from the original on 7 نوامبر 2017. 
  8. Iran leader wins plaudits over sectarian strife fatwa- رویترز- ۱۳ اکتبر ۲۰۱۰
  9. فتوى الامام الخامنئي بتحريم الإساءة إلى رموز أهل السنة والسيدة عائشة تلاقی اهتماماً واسعاً في لبنان- العهد نیوز- ۱ اکتبر ۲۰۱۰
  10. «الاستفتاء دفاعاً عن عائشة». روزنامه عکاظ (عربستان)، ۶ اکتبر ۲۰۱۰. 
  11. دور فتوى خامنئي في درء الفتنة الطائفية- الجزیره- ۴ اکتبر ۲۰۱۰
  12. «Insulting Mother of the Faithful, Aisha, prohibited by Ayatollah Khamenei». Daily Pakistan، 15 June 2016. 
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ الكويت: الغاء جنسية رجل الدين الشيعي ياسر الحبيب- بی‌بی‌سی عربی- ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۰
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «روایت‌های جعلی شبکه‌های سلام، فدک و اهل‌بیت از شیعه». مشرق نیوز، ۲۱ شهریور ۱۳۹۲. 
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ «یاسرالحبیب؛ آخوند لندن‌نشین/ دیروز در شبکه «فدک»، امروز در «صوت‌العترة»». خبرگزاری تسنیم، ۲۳ دی ۱۳۹۲. 
  16. «الكويت: إسقاط جنسية الحبيب بعد "التطاول" على عائشة». سی‌ان‌ان، ۲۰ نوامبر ۲۰۱۰. 
  17. سحب جنسية ياسر الحبيب وملاحقته قضائيا- جريدة الرأي الكويتية- 21 سپتامبر 2010
  18. مشايخ ومثقفو الشيعة بالأحساء والبحرين يشجبون احتفالات الشماتة بـ "أم المؤمنين "-موقع اليوم- 15 سپتامبر 2010
  19. «از امام چهل و نهم براي شيعيانِ ساحل آمودريا تا سرگرمي جديد براي دوازده امامي‌ها». باشگاه خبرنگاران جوان، ۲۸ دی ۱۳۹۱. 
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «واكاوي سخنان مقام معظم رهبري درباره اهانت به زوجات پیامبر، هشدار به توهين‌كنندگان». روزنامه شرق، ۲۳ خرداد ۱۳۹۵. 
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «إهانة صريحة وتحقير بكلمات بذيئة ومسيئة لزوج الرّسول(صلّى الله عليه وآله)». دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی خامنه ای. 
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ «Ayatollah Khamenei’s fatwa: Insulting the Mother of the Faithful Aisha is prohibited». pakistan defence، ۵ مارس ۲۰۱۷. 
  23. Mavani، Hamid. Religious Authority and Political Thought in Twelver Shi'ism: From Ali to Post-Khomeini. Routledge، 2013. 
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ «وحدت اسلامی در دیدگاه رهبر انقلاب و تاثیرات جهانی آن». مشرق نیوز، ۲۰ مرداد ۱۳۹۵. 
  25. «الأزهر يشيد بفتوى "خامنئي" تحريم سب الصحابة». مصرس، ۳ اکتبر ۲۰۱۰. 
  26. «تاكيد سيد حسن نصرالله بر ضرورت حفظ وحدت مسلمانان». ایسنا، ۱۳ مهر ۱۳۸۹. 
  27. «إخوان الأردن يرحبون بفتوى خامنئي». الجزیره، ۳ اکتبر ۲۰۱۰. 
  28. ««إخوان الأردن» يرحبون بفتوى خامنئي بتحريم الإساءة لأم المؤمنين ورموز السنة». روزنامه الدستور (اردن)، ۳ اکتبر ۲۰۱۰. 
  29. «إشادات لبنانية بفتوى الإمام الخامنئي حول رموز السنّة وزوجات الرسول (ص)». خبرگزاری تقریب، ۳ اکتبر ۲۰۱۰. 
  30. «گروههای مذهبی لبنان از فتوای مهم رهبر انقلاب حمایت کردند». خبرگزاری مهر، ۱۰ مهر ۱۳۸۹. 
  31. ««العمل الاسلامي» يثمن فتوى خامنئي بتحريم النيل من «أم المؤمنين»». روزنامه الدستور (اردن)، ۷ اکتبر ۲۰۱۰. 
  32. «گام عملی در جهت وحدت اسلامی». خبر آنلاین، ۱۴ مهر ۱۳۸۹. 
  33. «تقدیر پشنگ از بیانات رهبری در حرام دانستن توهین به اهل سنت». خبرگزاری خانه ملت، ۱۳ مهر ۱۳۸۹. 
  34. «علماي اهل‌سنت استان گلستان: شیعه و سني هر نوع توطئه دشمنان اسلام را خنثي مي‌کنند مقام معظم رهبري منادي وحدت جهان اسلام است». ایسنا، ۲۰ مهر ۱۳۸۹. 
  35. «مجمع اتحاد دانشجویان جهان اسلام: فتواي رهبر معظم انقلاب نشانه سلامت امت اسلامي است». خبرگزاری دانشجو، ۱۲ مهر ۱۳۸۹.