توران در شاهنامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اطلاعات کلی
نام کشور توران
نام‌های دیگر سکاها ن
فرمانروا تور، پشنگ، افراسیاب
پایتخت دژ الانان
ملیت سکا ایرانی
نوع زندگی چادرنشینی، قبایلی
سایر اطلاعات
شناخته شده ضد ایرانی
آیین دیویسنا
اعتقادات جادو، سحر
دیرینگی هزاره سوم تا هزاره یکم پ.م.

توران یک اصطلاح سرزمینی در شاهنامه است متشکل از اقوام و قبایل متعدد، در عین حال مرکزیت آن مبهم و دشمن استراتژیک ایرانیان باستان. نخستین‌بار این اصطلاح جغرافیایی در زمان منوچهر مذکور است. فریدون وی را برای دفع حملات تورانیان به رهبری تور و سلم برگزید و منوچهر از عهده آنان بخوبی برآمد و توانست یکی از دو پیشوای اصلی، یعنی تور را به بکشد و سلم را تحت تعقیب قرار دهد. در این تعقیب و گریز اصطلاح توران به عنوان یک کشور، اولین بار در شاهنامه مذکور است.

حمله به دژ آلانی[ویرایش]

پیشروی و اقامت تورانیان (الانان) پس از میلاد

الانان‌دژ به منزله پایتخت توران و محل حکومت تور یا سلم است، سلم هنگام هزیمت می‌خواست آنجا را جان‌پناه خویش سازد اما قارن از اندیشهٔ او آگهی یافت و تصمیم گرفت مانع ورود او به دژ گردد چون می‌دانست اگر سلم در آن دژ که از میان آب سر برآورده بود سنگر بگیرد مشکل بتوان شکست را بر او تحمیل کرد. این نقشه که شبانه در ذهن قارن خطور نمود فقط گرشاسپ از آن آگاه بود و اجماع بر آن شد تا پیش از طلوع آفتاب دروازهٔ آلانان‌دژ توسط ایرانیان مسدود گردد.

استنباط قارن این بود که اگر سلم داخل دژ گردد به همه گنج‌های آن که در سایه بال هما و درفش همایون ایمن شده، دست خواهد یافت و جنگجویان تازه‌نفس فراهم خواهد ساخت، آنگاه شکست او دشوار خواهد بود. قارن به گرشاسپ گفت: اینک که انگشتر تور همراه من است راحت می‌توانم به آن دژ نفوذ نمایم.[۱] در آن شب این رازی شد میان قارن و گرشاسپ که هیچ‌کس از آن آگهی نداشت. روز بعد قارن فرماندهی سپاه را به شیروی سپرد و گفت که من پیش‌تر به نزد دژبان شهر رفته و چون از داخل دژ درفش کاویان را برافراشتم کل سپاه یکسر سوی دروازه دژ هجوم آورید.[۲]

تسخیر دژ آلانی[ویرایش]

قارن و تنی چند از گردانش ناشناخته شبانه نزدیک دروازهٔ آلانان‌دژ رسیدند و مُهر تور را نشان دژبان داده و قارن گفت که تور توصیه نمود آماده باشید و اگر درفش منوچهر شاه را که من فرستاده‌ام رؤیت نمودید با ایشان همراهی و مساعدت نمایید. چون دژبان گفت‌های قارن را شنید و مهر تور هم پای مکتوب دید همانگاه در دژ را گشود و از سرّ کار آگه نشد. قارن با گردانش وارد شهر شد روز بعد درفش کاویان را بر فراز قلعه برافراشت. شیروی و سپاه ایران چون درفش را از دور مشاهده نمودند حمله کردند و طومار تورانیان بدین وسیله تا دوران افراسیاب بسته شد.

رسیدیم به خوبی به توران‌زمینسپه برکشیدیم و جستیم هرگونه کین
سه جنگ گران کرده شد در سه روزچه در شب، چه در هور گیتی‌فروز
از ایشان شبیخون و از ما کمینکشیدیم و جستیم هرگونه کین

پانویس[ویرایش]

  1. از وصف حال دژ چنین استنباط می‌گردد که آلانان دژ شهردژی است با برج و باروی مستحکم که فقط با نشان و ارائهٔ انگشتر تور بروی عابر یا عابران گشوده خواهد شد
  2. مسیر منتهی به آلانان‌دژ یک راه خشکی داشت مابقی از طریق رود یا دریا میسر می‌شد

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]